Galicija

Galicija (galicisce Galiza, španisce Galicia) je jedyn ze 17 autonomnych regionow a historiski teritorij w sewjerozapadźe Španiskeje, sewjernje wot Portugalskeje. Zarjadniskej rěči stej galicišćina a španišćina. Hłowne město je Santiago de Compostela, kotrež je wot srjedźowěka wuznamne putniske městno. Najwjetše město regiona je Vigo.

Galicija
Escudo de Galicia.svg Flag of Galicia
zakładne daty:
swójske mjeno Comunidade Autónoma de Galiza
Comunidad Autónoma de Galicia
stolica Santiago de Compostela
přestrjeń 29.574 km²
wobydlerstwo 2.766.000
hustosć 93,5/km²
forma knježerstwa autonomny statut
hłowa stata kral Felipe VI.
šef knježerstwa ministerski předsyda
Alberto Núñez Feijoo
hamtska rěč galicišćina
španišćina
hymna Queixumes dos Pinos
nastaće 28. jutrownika 1981
Połoženje na zemi
Locator map of Galicia
Albanska

Albanska (oficielnje albansce Republika e Shqipërisë, Albanska republika) je njewotwisny stat, kotryž leži w juhowuchodnej Europje na Balkanskej połkupje.

Kraj wobdawa na zapadźe Jadranske morjo (362 km), na sewjeru mjezuje z Čornej Horu, na sewjerowuchodźe z Kosowom, na wuchodźe ze Sewjernej Makedonskej (151 km) a na juhu z Grjekskej (282 km).

Najwažniše města su stolica Tirana, Durrës (Durrësi), Pogradec (Pogradeci), Korçë (Korça) a Shkodër (Shkodra).

Běłoruska

Běłoruska (běłorusce Беларусь, rusce Белоруссия) je nutřkokrajny stat we wuchodnej Europje, kotryž mjezuje z Pólskej, Litawskej a Letiskej na zapadźe, Ruskej na sewjerje a wuchodźe a Ukrainu na juhu. Jeho stolica a najwjetše město je Minsk, kotryž so w srjedźišću kraja namaka. Při rozpušćenju Sowjetskeho zwjazka sta so něhdyša sowjetska republika z njewotwisnym statom a wot lěta 1994 je awtoritarnje knježacy Aljaksandr Lukašenka z prezidentom. Zapadni wobkedźbowarjo pomjenuja Běłorusku husto jako „poslednju diktaturu Europy“.

Mjeno Belarus je wot srjedźowěka sem znate a woznamjenja poprawom „zapadna Rus“. W oficielnych běłoruskich a němskich dokumentach wužiwa so tohodla hamtske mjeno Belarus město Weißrussland. W NDRskich časach běše oficielne pomjenowanje Belorußland.

Danska

Danska (dansce Kongeriget Danmark) je kralestwo mjez Sewjernym a Baltiskim morjom w srjedźnej Europje. Stolica a najwjetše město je Kopenhagen. K Danskej słušatej awtonomnej teritorijej Grönlandskeje a Ferejskich kupow.

Danska je čłon Europskeje unije a NATO.

Na juhu Danskeje, w Sewjernej Schleswigskej blisko němskeje hranicy, bydli němskorěčna mjeńšina.

Europa

Europa je poměrnje mały kontinent, dokładnje prajene žadyn samostatny kontinent, ale dźěl dwójneho kontinenta Eurazija, wobstejaceho z Europy a Azije. Jenož Awstralija je mjeńša.

Finska

Finska (finsce Suomi, šwedsce Finland) je republika při Baltiskim morju w sewjerowuchodnej Europje. Stolica a najwjetše město je Helsinki.

Francoska

Francoska (francosce France, čitaj: [fʁɑ̃s]), oficielnje Francoska republika, République française, čitaj: [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]) je wulki njewotwisny stat w zapadnej Europje. Stolica a najwjetše město je Paris. K Francoskej słušeja tež wšelakore kupy a teritorije na druhich kontinentach.

Grjekska

Grjekska (grjeksce Ελληνική Δημοκρατία / Ellinikí Dimokratía; „Heleniska republika“) je stat na Balkanskej połkupje w južnej Europje a čłon Europskeje unije wot lěta 1981.

Irska

Irska (irsce Éire, jendźelsce Ireland) je kupowy stat w Atlantiskim oceanje w zapadnej Europje, zapadnje Wulkobritaniskeje. Stolica a najwjetše město je Dublin. Irska je čłon Europskeje unije.

Wjetšina wobydlerjow přisłuša romsko-katolskej cyrkwi.

Islandska

Islandska je kupowy stat z něhdźe 300.000 wobydlerjemi w sewjernym dźělu Atlantiskeho oceana, mjez Skandinawiskej a Grönlandskej. Jeho hłowne a najwjetše město je Reykjavík při juhozapadnym brjoze. Hłowna kupa Islandskeje je zdobom najwjetša wulkaniska kupa na swěće.

Islandska je załoženski čłon NATO.

Italska

Italska (prjedy tež Włóska; italsce Italia) je republika při Srjedźozemskim morju w južnej Europje. Stolica a najwjetše město je Rom.

Litawska

Litawska (litawsce Lietuva) je najjužniši a najwjetši z třoch baltiskich krajow. Mjezuje z Letiskej (dołhosć mjezy 588 km) na sewjerje, z Běłoruskej (660 km) na juhowuchodźe, z Pólskej (103 km) a ruskej Kaliningradskej oblasću (273 km) na juhozapadźe. Litawski pobrjóh Baltiskeho morja je 91 km dołhi.

1253 załoži so prěnje kralestwo Litawskeje. Jako republika wozjewi Litawska 1918 swoju njewotwisnosć. Po sowjetskej okupaciji dósta wona 1990 zaso statnu suwerenitu. W zwisku z rozšěrjenjom EU 2004 sta so Litawska z čłonom Europskeje unije a NATO. Wot 1. januara 2015 je Litawska 19. čłon Europasma.

Stolica a najwjetše město je Vilnius. Najwjetša rěka je Njemen, kotryž druhe najwjetše město Kaunas přeběži a so do Kurskeho zaliwa wuliwa.

Malta

Malta je kupowy stat w Srjedźnym morju južnje Italskeje. Je wot lěta 2004 čłon Europskeje unije.

Němska

Němska (němsce Deutschland, hamtsce Bundesrepublik Deutschland, Zwjazkowa republika Němska) je w Zakładnym zakonju konstituowany federalny srjedźoeuropski stat, kotryž wobsteji ze 16 Zwjazkowych krajow. Zwjazkowa republika je swobodniski-demokratiski a socialny prawny stat a woznamjeni najmłódšu formu němskeho narodneho stata. Stolica Němskeje je Berlin.

Němska je sobuzałožer Europskeje unije (EU) kaž tež jeje na wobydlerstwo najbohatši kraj a twori ze 17 dalšimi statami EU měnowu uniju, europasmo. Wona je čłon UNO, OECD, NATO, G7 a G20. Zwjazkowa republika Němska płaći jako politisce wliwapołny stat w Europje a je často pytany partnerski kraj na globalnej runinje.Po nominalnym nutřkokrajnym bruttoprodukće je Němska najwjetše ludowe hospodarstwo Europy a štwórte najwjetše swěta. W lěće 2012 běše wona třeći najwjetši ekstportowy a importowy stat. Indeks za čłowjeske wuwiće liči Němsku k jara wysoko wuwitym krajam.

Pólska

Pólska (pólsce Polska) je srjedźoeuropski stat mjez Baltiskim morjom a Karpatami. Stolica a najwjetše město je Waršawa.

Oficielna rěč w Pólskej je pólšćina, su pak tež někotre mjeńšinowe rěče oficielnje připóznate, kaž na přikład kašubšćina, němčina a běłorušćina.

Ruska

Ruska (rusce Россия/Rossija, oficielnje Российская Федерация/Rossijskaja Federacija) je stat we wuchodnej Europje a sewjernej Aziji a zdobom po přestrjeni najwjetši kraj swěta. Stolica a najwjetše město je Moskwa. W Ruskej je – nimo Rusow – wjele mjeńšinow žiwe, kotrež maja zdźěla swójske awtonomne republiki we wobłuku federacije.

Ukraina

Ukraina (ukrainsce Україна, starše serbske mjeno Wukrajina) je wulki stat we wuchodnej Europje a jedna z republikow nastatych po rozpadźe Sowjetskeho zwjazka w lěće 1991. Wona je najwjetši kraj, kotryž leži dospołnje w Europje.

Kraj mjezuje z Ruskej na wuchodźe, z Moldawskej a Rumunskej na juhozapadźe, na zapadźe z Madźarskej, Słowakskej a Pólskej a na sewjerje z Běłoruskej. Južnu hranicu twori Čorne morjo. Nimo ukrainšćiny so předewšěm na wuchodźe a juhu kraja wjele rusce rěči. Wuchod a juh stej tuž kulturno-politisce, na rozdźěl wot zapadneho krajneho dźěla, bóle na Rusku orientowanej.

Wot lěta 2014 wobhladuje Ruska połkupu Krim jako dźěl swojeho teritorija. Dźěle wuchodoukrainskeju oblasćow Donjeck a Luhansk su wot seperatistow wobsadźene, kiž chcedźa so zesamostatnić.

Zjednoćene kralestwo

Zjednoćene kralestwo Wulkobritaniskeje a Sewjerneje Irskeje (jendźelsce United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, ze skrótšenku UK) je kupowy stat w sewjerozapadnej Europje. Britiske kupy wobdawa na wuchodźe Sewjerne morjo a na zapadźe Atlantiski ocean. Wot twjerdźe je dźělena přez Ärmelski kanal. Zjednoćene kralestwo tworja Jendźelska, Šotiska, Waliziska na kupje Wulkobritaniska) a Sewjerna Irska na sewjeru Irskeje kupy. Knježerstwowa struktura je konstitucionalna monarchija, kotrejež hłowa je kralowna Hilžbjeta II..

Najwjetša rěč w Zjednoćenym kralestwje je jendźelšćina, nimo toho rěči so pak tež walizisce a šotisko-gelsce.

Čěska

Čěska (čěsce Česko, hamtsce Česká republika, Čěska republika) je nutřkokrajny stat w srjedźnej Europje.

Susodne kraje su na zapadźe Němska, na sewjeru Pólska, na wuchodźe Słowakska a na juhu Awstriska. Čěska nasta přez rozdźělenje Čěskeje a Słowakskeje federatiwneje republiki dnja 1. januara 1993. Wona wobsteji ze stawizniskich regionow Čechi, Morawa a Šleska.

Čěska stolica je Praha.

Šwicarska

Šwicarska konfederacija abo Šwicarski přisažny zwjazk, krótko Šwicarska (němsce Schweizerische Eidgenossenschaft, Schweiz, francosce Confédération suisse, La Suisse, italsce Confederazione Svizzera, Svizzera, retoromansce Confederaziun svizra, Svizra) je srjedźoeuropski nutřkokrajny stat w zapadnych Alpach. Mjezuje z Němskej na sewjeru, z Awstriskej a Liechtensteinom na wuchodźe, z Italskej na juhu, a z Francoskej na zapadźe.

Šwicarska federacija wobsteji ze 26 kantonow a ma 8,2 milionaj wobydlerjow, z kotrychž pochadźa pjećina z wukraja.

W druhich rěčach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.