Europska unija

Europska unija je europski zwjazk statow, kotryž bu załožene z cilomaj zničenja hranicow a polěpšenja mjezsobneho dźěła na kontinenće. Tuchwilu su 28 statow čłony Europskeje unije.

Europska unija
Chorhoj Europskeje unije
Chorhoj Europskeje unije
Dewiza:
Jednota we wšelakorosći
(In varietate concordia)
Hymna:
Oda na radosć
(instrumentalna wersija)
EU28-2013 European Union map
Čłonske kraje
Hamtske rěče
Sydło Europskeje komisije Brüssel
Předsyda Europskeje rady Donald Tusk
Předsyda Europskeje komisije Jean-Claude Juncker
Předsyda Europskeho parlamenta Martin Schulz
Přestrjeń
 - całkowita

4.381.324 km² (EU-28)
Wobydlerstwo
 - cyłkowna
 - hustosć

505,7 mio (EU-28)
116 wosobow/km²
BKP (2006)
 - cyłkowny
 - na wosobu

13,3 bilionow $
28 100 $
Wutworjena:
Jako EWG
 - podpisane
 - powołana

Jako EU
 - podpisane
 - powołana


Romske zrěčenja
 - 25. měrca 1957
 - 1. januara 1958

Maastrichtowe zrěčenje
 - 7. februara 1992
 - 1. nowembra 1993

Měnowa unija
Časowe zony UTC 0 do +2
Domena .eu
Telefonowy kod +3 (namjetowany)
EU MAPjan2007

Čłonske staty

Čłonske staty su:

Tuchwilne přistupne kandidaty su Albanska, Čorna Hora, Sewjerna Makedonska, Serbiska a Turkowska. Islandska je swoje požadanje wo čłonstwo dnja 12. měrca 2015 wróćo wzała.

SchengenAgreement map

Čłonske staty Schengenoweje zrěčenja

EGKS

Čłony załoženja

EUenl

Wuwiće wot 1952 hač do 2007

European union future enlargements map de

Kandidaty

European union gdp map de

BIP na hłowje

European union emu map de

Europska měnowa unija

Wotkazaj

Awstriska

Awstriska (tež Rakuska; němsce Österreich; hamtsce Republika Awstriska, Republik Österreich) je nutřkokrajny zwjazkowy stat w srjedźnej Europje z 8,8 milionami wobydlerjow. Hłowne město je Wien.

Belgiska

Belgiska (nižozemsce België, francosce Belgique, němsce Belgien; oficielnje Belgiske kralestwo) je federatiwna konstitucionelna monarchija w zapadnej Europje z wjace hač 11 milionami wobydlerjow.

Husće wobsydleny kraj mjezuje z Francoskej (620 km) na juhu, z Luxemburgskej (148 km) a Němskej (167 km) na wuchodźe a z Nižozemskej (450 km) na sewjeru. W sewjerozapadźe stwori pobrjóh Sewjerneho morja (66 km) přirodnu hranicu.

Belgiska wobsteji z dweju chětro awtonomneju regionow Flandriskeje a Wallonskeje a stolicy Brüssel.

Danska

Danska (dansce Kongeriget Danmark) je kralestwo mjez Sewjernym a Baltiskim morjom w srjedźnej Europje. Stolica a najwjetše město je Kopenhagen. K Danskej słušatej awtonomnej teritorijej Grönlandskeje a Ferejskich kupow.

Danska je čłon Europskeje unije a NATO.

Na juhu Danskeje, w Sewjernej Schleswigskej blisko němskeje hranicy, bydli němskorěčna mjeńšina.

Estiska

Estiska (estisce Eesti) je njewotwisny stat w sewjerowuchodnej Europje, kotryž słuša k baltiskim krajam. Stolica a najwjetše město je Tallinn, ležacy w sewjeru kraja při Baltiskim morju.

Po prěnjej swětowej wójnje běše Estiska mjez 1918 a 1940 k prěnjemu razej njewotwisna a wot druheje swětoweje wójny hač do lěta 1991 dźěl Sowjetskeho zwjazka. Wot awgusta 1991 je wona znowa njewotwisny stat, kotryž přisłuša kaž Letiska a Litawska wot lěta 2004 k Europskej uniji.

Wosebje na wuchodźe Estiskeje je poměrnje wulka ruskorěčna ludnosć žiwa.

Finska

Finska (finsce Suomi, šwedsce Finland) je republika při Baltiskim morju w sewjerowuchodnej Europje. Stolica a najwjetše město je Helsinki.

Francoska

Francoska (francosce France, čitaj: [fʁɑ̃s]), oficielnje Francoska republika, République française, čitaj: [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]) je wulki njewotwisny stat w zapadnej Europje. Stolica a najwjetše město je Paris. K Francoskej słušeja tež wšelakore kupy a teritorije na druhich kontinentach.

Grjekska

Grjekska (grjeksce Ελληνική Δημοκρατία / Ellinikí Dimokratía; „Heleniska republika“) je stat na Balkanskej połkupje w južnej Europje a čłon Europskeje unije wot lěta 1981.

Irska

Irska (irsce Éire, jendźelsce Ireland) je kupowy stat w Atlantiskim oceanje w zapadnej Europje, zapadnje Wulkobritaniskeje. Stolica a najwjetše město je Dublin. Irska je čłon Europskeje unije.

Wjetšina wobydlerjow přisłuša romsko-katolskej cyrkwi.

Italska

Italska (prjedy tež Włóska; italsce Italia) je republika při Srjedźozemskim morju w južnej Europje. Stolica a najwjetše město je Rom.

Letiska

Letiska (letisce Latvija, serbsce prjedy tež Łotwa) je srjedźny z třoch baltiskich krajow. Mjezuje z Litawskej (dołhosć mjezy 588 km) na juhu, z Běłoruskej (167 km) na juhowuchodźe, z Ruskej (282 km) na wuchodźe a z Estiskej (343 km) na sewjerje. Wona je wot lěta 2004 z čłonom Europskeje unije a słuša wot 2014 k europasmu.

Stolica a najwjetše město je Riga, ležaca při Daugavje, najwažnišej rěce Letiskeje.

Litawska

Litawska (litawsce Lietuva) je najjužniši a najwjetši z třoch baltiskich krajow. Mjezuje z Letiskej (dołhosć mjezy 588 km) na sewjerje, z Běłoruskej (660 km) na juhowuchodźe, z Pólskej (103 km) a ruskej Kaliningradskej oblasću (273 km) na juhozapadźe. Litawski pobrjóh Baltiskeho morja je 91 km dołhi.

1253 załoži so prěnje kralestwo Litawskeje. Jako republika wozjewi Litawska 1918 swoju njewotwisnosć. Po sowjetskej okupaciji dósta wona 1990 zaso statnu suwerenitu. W zwisku z rozšěrjenjom EU 2004 sta so Litawska z čłonom Europskeje unije a NATO. Wot 1. januara 2015 je Litawska 19. čłon Europasma.

Stolica a najwjetše město je Vilnius. Najwjetša rěka je Njemen, kotryž druhe najwjetše město Kaunas přeběži a so do Kurskeho zaliwa wuliwa.

Malta

Malta je kupowy stat w Srjedźnym morju južnje Italskeje. Je wot lěta 2004 čłon Europskeje unije.

Nižozemska

Nižozemska (nižozemsce Nederland, frizisce Nederlân) je kralestwo, kotrež leži zwjetša w zapadnej Europje. Stolica je Amsterdam a sydło knježerstwa Den Haag.

Nižozemska mjezuje z Němskej na wuchodźe, Belgiskej na juhu a Sewjernym morjom na sewjerozapadźe. K Nižozemskej słušeja tež někotre kupy w Karibiskim morju, kotrež su powostanki něhdy wulkeho kolonialneho mócnarstwa.

Nižozemska je załoženski čłon Europskeje unije a sydło mnohich mjezynarodnych organizacijow.

Pólska

Pólska (pólsce Polska) je srjedźoeuropski stat mjez Baltiskim morjom a Karpatami. Stolica a najwjetše město je Waršawa.

Oficielna rěč w Pólskej je pólšćina, su pak tež někotre mjeńšinowe rěče oficielnje připóznate, kaž na přikład kašubšćina, němčina a běłorušćina.

Rumunska

Rumunska (rumunsce România) je njewotwisny stat w juhowuchodnym dźělu Europy. Jeje susodźa su Ukraina a Moldawska na sewjerowuchodźe, Madźarska na sewjerozapadźe, Serbiska na zapadźe a Bołharska na juhu. Wuchodne brjohi kraja wobdawaja wody Čorneho morja.

Stolica a najwjetše město je Bukarest. Najwjetša rěka je Dunaj.

Dźensniša Rumunska wobsteji z historiskich krajow Sedmihródska, Walachiska a Moldawiska, kotrež buchu po Prěnjej swětowej wójnje zjednoćene.

Słowakska

Słowakska (słowaksce Slovensko; hamtsce Słowakska republika, Slovenská republika) je nutřkokrajny stat w srjedźnej Europje, kotryž mjezuje na Čěsku w zapadźe, na Pólsku w sewjeru, na Ukrainu we wuchodźe, na Madźarsku w juhu a na Awstrisku w juhozapadźe. Słowakska nasta přez měrliwe rozdźělenje Čěskosłowakskeje federatiwneje republiki dnja 1. januara 1993.

Stolica a najwjetše město je Bratisława při Dunaju, najwažnišej rěce kraja. Při pólskej hranicy na sewjeru nadeńdu so Wysoke Tatry, najmjeńše wjelhoriny Europy. Wot 2004 je Słowakska ze sobustawom Europskeje unije, wot lěta 2009 płaći zhromadna měna euro.

Zjednoćene kralestwo

Zjednoćene kralestwo Wulkobritaniskeje a Sewjerneje Irskeje (jendźelsce United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, ze skrótšenku UK) je kupowy stat w sewjerozapadnej Europje. Britiske kupy wobdawa na wuchodźe Sewjerne morjo a na zapadźe Atlantiski ocean. Wot twjerdźe je dźělena přez Ärmelski kanal. Zjednoćene kralestwo tworja Jendźelska, Šotiska, Waliziska na kupje Wulkobritaniska) a Sewjerna Irska na sewjeru Irskeje kupy. Knježerstwowa struktura je konstitucionalna monarchija, kotrejež hłowa je kralowna Hilžbjeta II..

Najwjetša rěč w Zjednoćenym kralestwje je jendźelšćina, nimo toho rěči so pak tež walizisce a šotisko-gelsce.

Čěska

Čěska (čěsce Česko, hamtsce Česká republika, Čěska republika) je nutřkokrajny stat w srjedźnej Europje.

Susodne kraje su na zapadźe Němska, na sewjeru Pólska, na wuchodźe Słowakska a na juhu Awstriska. Čěska nasta přez rozdźělenje Čěskeje a Słowakskeje federatiwneje republiki dnja 1. januara 1993. Wona wobsteji ze stawizniskich regionow Čechi, Morawa a Šleska.

Čěska stolica je Praha.

Španiska

Španiska (španisce España) je kralestwo, kotrež leži zwjetša na Iberiskej połkupje w juhozapadnej Europje. Jeho susodźa su Francoska a Andorra na sewjerje, Portugalska na zapadźe a k Zjednoćenemu kralestwu słušaca połkupa Gibraltar w juhu. K Španiskej słušeja nimo teritorijow na europskej twjerdźi tež Baleary w Srjedźnym morju, Kanariske kupy w Atlantiskim oceanje a eksklawje Ceuta a Melilla w sewjernej Africe, kotrejž mjezujetej z Marokkom.

W zašłosći słušeše Španiska k najmócnišim kolonialnym mócnarstwam swěta, čehoždla so hač do dźensnišeho předewšěm w Južnej a Srjedźnej Americe kaž tež na Filipinach španisce rěči. Wot 1. januara 1986 je Španiska čłon Europskeje unije.

Španiska stolica je Madrid, kotryž so nimale w srjedźišću kraja namaka.

W druhich rěčach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.