Argentinska

Argentinska (španisce República Argentina) je njewotwisny stat w Južnej Americe, při brjohach Atlantiskeho oceana. Stolica je Buenos Aires. Argentinska ma něhdźe 43 milionow wobydlerjow. Krajne mjeno pochadźa wot łaćonskeho słowa za slěbro, argentum.

W Argentinskej so hłownje španisce rěči, su pak tež někotre awtochtone rěče připóznate, kaž tež italšćina a němčina.

Republika Argentinska
Argentina coa Flag of Argentina
hesło

En Unión y Libertad
(„W jednoće a swobodźe“)

zakładne daty:
swójske mjeno República Argentina
stolica Buenos Aires
přestrjeń 2.766.890 km²
wobydlerstwo 43.431.886 (2015)[1]
hustosć 15,7 wob./km²
forma knježerstwa prezidialna zwjazkowa republika
hłowa stata a šef knježerstwa prezident
Mauricio Macri
měna argentinski peso
hamtska rěč španišćina
hymna Himno Nacional Argentino
časowe pasmo UTC-3
njewotwisnosć 9. julija 1816 wot Španiskeje
Top Level Domain .ar
telefon +54
Połoženje Argentinskeje na zemi
AntarktikaZjednoćene kralestwo (Južna Georgiska a Južne Sandwichowe kupy)ChilskaUruguayArgentinskaParaguayPeruBoliwiskaBrazilskaEkwadorPanamaVenezuelaGuyanaSurinamskaKolumbiskaTrinidad a TobagoZjednoćene kralestwo (Falklandowe kupy)Francoska GuayanaNižozemska (ABC-kupy)Kosta RikaHondurasEl SalvadorGuatemalaBelizeMexikoJamaikaKubaHaitiDominikanska republikaBahamyNikaraguwaZjednoćene staty AmerikiKupy nad wětromPuerto Rico (k Zjednoćenym statam)Zjednoćene kralestwo (Kaimanowe kupy)Zjednoćene kralestwo (Turks- a Caicosowe kupy)Zjednoćene kralestwo (Bermuda)Španiska (Kanariske kupy)MarokkoKap VerdeMawretanskaMaliBurkina FasoSłonowinowy pobrjóhGhanaLiberijaSierra LeoneGinejaGineja-BissauGambijaSenegalChilska (Jutrowna kupa)Francoska PolyneziskaChilskaNamibijaAngolaBotswanaLesothoJužna AfrikaZjednoćene kralestwo (Cookowe kupy)Karta

Geografija

Argentinska mjezuje z Boliwiskej na sewjeru, z Paraguayjom, Brazilskej a Uruguayjom na sewjerowuchodźe a z Chilskej na zapadźe. Najwyši wjeršk je Aconcagua (6962 m) w argentinskich Andach, zdobom najwyša hora cyłeje Ameriki a južneje połkule.

Politika

Prezident Argentinskeje je wot decembra 2015 Mauricio Macri. Jeho předchadnica bě Cristina Fernández de Kirchner. Wona bu 28. oktobra 2007 jako naslědnica swojeho mandźelskeho Néstor Kirchner wolena a nastupi swoje zastojnstwo dnja 10. decembra 2007.

Žórła

  1. CIA World Factbook: Trochowanje za 2015

Wotkazy

Flag of Mercosur
7. meje

7. meje abo 7. róžownika je 127. dźeń gregorianiskeje protyki (128. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 238 dnjow hač do kónca lěta.

9. julija

9. julija abo 9. pražnika je 190. dźeń gregorianiskeje protyki (191. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 175 dnjow hač do kónca lěta.

Amerika

Amerika je dwójny kontinent w tak mjenowanej zapadnej hemisferje zemje, kotryž wobsteji ze Sewjerneje a Južneje Ameriki. W Americe namakaja so 35 suwerenych statow, z nich jenož tři w sewjernym, 12 w južnym a 20 w srjedźnym dźělu.

Europjenjo su tak mjenowany „nowy swět“ hakle w lěće 1492 zaso „wotkryli“, po tym zo běchu jón Wikingojo hižo 400 lět do toho docpěli.

Boliwiska

Boliwiska (oficielnje Plurinacionalny stat Boliwiska) je nutřkokrajny stat w južnoameriskich Andach.

Brazilska

Brazilska (portugalsce Brasil) je po přestrjeni a wobydlerstwje najwjetši kraj Južneje Ameriki, kotryž wobjimuje 47 % kontinenta. Stolica je Brasilia w srjedźišću, najwjetšej měsće stej pak São Paulo a Rio de Janeiro při pobrjoze Atlantiskeho oceana na juhowuchodźe kraja.

Chilska

Chilska (tež Chile; španisce República de Chile) je južnoameriski stat při Ćichim oceanje. Hłowne a najwjetše město je Santiago de Chile. Chilska ma něhdźe 17,5 milionow wobydlerjow. Prezidentka je Michelle Bachelet.

Po statistice Zjednoćenych narodow je Chilska najbóle wuwity kraj Južneje Ameriki. Wona je mjez druhim najwažniši producent kopora na swěće.

Danšćina

Danšćina je sewjerogermanska rěč, kotraž so hłownje w Danskej rěči, hdźež je z hamtskej rěču. Dansce rěči cyłkownje něhdźe 5,5 milionow ludźi, nimo Danskeje tež na Ferejskich kupach, w Grönlandskej a na sewjeru Schleswigsko-Holsteinskeje. Danšćina słuša k připóznatym mjeńšinowym rěčam w Němskej.

Falklandske kupy

Falklandske kupy (jendźelsce Falkland Islands, španisce Islas Malvinas) su wotwisny teritorij Zjednoćeneho kralestwa w južnym Atlantiskim oceanje. Wone słušeja geografisce k Južnej Americe a nadeńdu so něhdźe 400 kilometrow wuchodnje argentinskeho pobrjoha. Wobsteja z dweju wulkeju a něhdźe 200 małych kupow.

Wot lěta 1833 žada sej Argentinska kontrolu nad Falklandskimi kupami. W lěće 1982 wobsadźi argentinske wójsko kupy, kotrež so pak po dźewjeć tydźenjach zaso wot Wulkobritaniskeje wróćo zdobychu.

Guyana

Guyana je njewotwisny stat při atlantiskim pobrjoze Južneje Ameriki a čłon Commonwealtha. Stolica je Georgetown.

Ludnosć Guyany je zwjetša indiskeho a afriskeho pochada.

Južna Amerika

Južna Amerika je kontinent. Mjezuje ze Sewjernej Ameriku na sewjeru, ze Ćichim oceanom na zapadźe a z Atlantiskim oceanom na wuchodźe. Při zapadnym pobrjoze kontinenta so namakaja Andy, kiž su najdlěše horiny na swěće.

Kolumbiska

Kolumbiska (španisce Colombia) je njewotwisny stat na sewjerozapadźe Južneje Ameriki. Stolica a najwjetše město je Bogotá.

Kraj bu pomjenowany po wotkrywarju Ameriki, Christophu Kolumbusu.

Paraguay

Paraguay (guaranisce Tetã Paraguái, španisce República del Paraguay) je nutřkokrajny stat wosrjedź Južneje Ameriki. Mjeno woznamjeni „woda, kotraž k wodźe dźe“ a bu wotwodźene z rěče prawobydlerjow, guaranišćiny: pará („ocean“), gua („k/wot“) a y („woda“). Wuraz so guaranisce zwjetša jenož na stolicu Asunción poćahuje, ale španisce na cyły kraj.

Peru

Peru (španisce República del Perú) je njewotwisny stat w Andach při zapadnym přibrjoze Južneje Ameriki. Stolica a najwjetše město je Lima. Peru ma něhdźe 30 milionow wobydlerjow.

Hač do lěta 1821 bě Peru ze španiskej koloniju.

Surinamska

Surinamska (tež Surinam) je njewotwisny stat při Atlantiskim oceanje na sewjeru Južneje Ameriki. Stolica a jeničke wulkoměsto je Paramaribo na sewjeru.

Hač do lěta 1975 bě kraj jako Nižozemska Guayana z nižozemskej koloniju. Hač do dźensnišeho je nižozemšćina statna rěč Surinamskeje.

Ukrainšćina

Ukrainšćina je wuchodosłowjanska rěč, přiwuzna rušćinje a běłorušćinje. Rěči so wot 40 milionow ludźi, nimo Ukrainy, hdźež je hamtska rěč, tež w Pólskej, Słowakskej, Moldawskej a Podnjesterskej. Wona pisa so z kyriliskim alfabetom. Charakteristiski za ukrainšćinu je pismik Г, kotryž wurjekuje so – kaž w hornjoserbšćinje – jako h a nic jako g.

Najwuznamniši ukrainski awtor bě Taras Šewčenko (1814–61), kotryž płaći jako narodny basnik Ukrainy.

Uruguay

Uruguay (hamtsce República Oriental del Uruguay, „Republika wuchodnje Uruguaya“) je mały njewotwisny stat z něhdźe 3 milionami wobydlerjow při juhowuchodnym pobrjoze Južneje Ameriki. Stolica a jeničke wulkoměsto je Montevideo při Atlantiskim oceanje. Jedna so wo najmjeńši španiskorěčny kraj w Južnej Americe.

Venezuela

Venezuela je njewotwisny stat na sewjeru Južneje Ameriki. Leži mjez pobrjohom Karibiskeho morja a Amaconasowej nižinu. Hłowne a najwjetše město je Caracas.

Hač do lěta 1811 bě Venezuela ze španiskej koloniju. Wotkrywar Amerigo Vespucci pomjenowa kraj po Bjenatkach (Venezia) jako Venezuela („małe Bjenatki“).

Wódnjankowe rostliny

Wódnjankowe rostliny (Hydrocharitaceae) je swójba symjencowych rostlinow (Spermatophytina).

Wobsahuje sćěhowace rody:

potopka (Hydrilla)

wšědna potopka (Hydrilla verticillata)

pozdatny wódny mór (Lagarosiphon)

wulki wódny mór (Lagarosiphon major)

šćipalica (Stratiotes)

alowejowa šćipalica (Stratiotes aloides)

wódna njerodź (Elodea)

argentinska wódna njerodź (Elodea callitrichoides)

kanadiska wódna njerodź (Elodea canadensis)

nutalowa wódna njerodź (Elodea nuttallii)

wódna wjerćawka (Vallisneria)

wšědna wódna wjerćawka (Vallisneria spiralis)

wódnjanka (Hydrocharis)

wšědna wódnjanka (Hydrocharis morsus-ranae)

wódny mór (Egeria)

husty wódny mór (Egeria densa)

Španišćina

Španišćina (abo kastilišćina) je jedna z najbóle rozšěrjenych swětowych rěčow. Słuša do skupiny romaniskich rěčow a rěči so hłownje w Španiskej, w Južnej a Sewjernej Americe, w Karibice kaž tež w Ekwatorialnej Gineji w Africe, na Filipinach. Španišćina ma wokoło 570 milionow maćernorěčnikow. Wona je jedna ze šěsć oficielnych rěčow Zjednoćenych narodow a jedna ze 24 hamtskich rěčow Europskeje unije.

W druhich rěčach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.