1785

◄ | 17. lětstotk | 18. lětstotk | 19. lětstotk |
◄◄ | | 1781 | 1782 | 1783 | 1784 | 1785 | 1786 | 1787 | 1788 | 1789 | | ►►

1785 w druhich protykach
gregorianiski kalender 1785
MDCCLXXXV
Ab urbe condita 2538
Armenski kalender 1234
ԹՎ ՌՄԼԴ
Berberski kalender 2735
Buddhistiski kalender 2329
Burmaski kalender 1147
Chinski kalender 4421 / 4481 –
4422 / 4482
甲辰 – 乙巳
Etiopiski kalender 1777 – 1778
Hebrejski kalender 5545 – 5546
Holocenski kalender 11785
Indiske kalendry
 - Vikram Samvat 1840 – 1841
 - Indiski narodny kalender (Shaka Samvat) 1707 – 1708
 - Kali Yuga 4886 – 4887
Iranski kalender 1163 – 1164
Islamski kalender 1199 – 1200
 - Imperialne lěto Kōki 2445
(皇紀2445年)
Julianiski kalender 1830
Koptiski kalender 1501 – 1502
Korejski kalender 4118
Runowy kalender 2035
Thailandski słónčny kalender 2328

Podawki

Narodniny

Wumrěće

1784

1784 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.

1788

1788 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.

22. awgusta

22. awgusta abo 22. žnjenca je 234. dźeń gregorianiskeje protyki (235. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 131 dnjow hač do kónca lěta.

6. oktobra

6. oktobra abo 6. winowca je 279. dźeń gregorianiskeje protyki (280. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 86 dnjow hač do kónca lěta.

6. septembra

6. septembra abo 6. požnjenca je 249. dźeń gregorianiskeje protyki (250. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 116 dnjow hač do kónca lěta.

Hanzo Juro Swora

Hanzo Juro Swora (němsce Johann Georg Zwahr; * 6. oktobra 1785 w Hajnku, † 19. julija 1844 w Tšadowje) bě delnjoserbski farar a słownikar.

Narodźi so jako syn wučerja w Hajnku pola Choćebuza a studowaše po zakónčenju Choćebuskeho gymnazija w Hali teologiju. Wot 1812 hač do swojeje smjerće w lěće 1844 skutkowaše jako farar w dźensa wotbagrowanym Tšadowje pola Grodka.

Swora napisa prěni delnjoserbsko-němski słownik, kotryž bu pak hakle po jeho smjerći wot syna Jana Karla Fryca w Grodku wudaty. Słownik wotbłyšćuje wotprawdźity staw rěče a wobsahuje tež krótke informacije wo nałoženym prawopisu a wo fleksiji. Słužeše tak jako wučbnica spisowneje delnjoserbšćiny.

Jurij Mjeń

Jurij Mjeń (němsce Georg Möhn; * 14. meje 1727 w Hruboćicach, † 22. awgusta 1785 w Njeswačidle) bě serbski spisowaćel, basnik, přełožowar a Njeswačanski ewangelski farar. Płaći jako załožer serbskeho swětneho pismowstwa.

Wón so jako syn bura a sudnika w Hruboćicach pola Budyšina narodźi a wot 1738 do 1743 Kühnowy pietistiski seminar w Klukšu wopyta. Wot 1743 do 1747 bě šuler w Franckowej syrotowni w Hali. Po zakónčenju šule studowaše hač do lěta 1750 w Lipsku teologiju a bě z čłonom tamnišeho Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po nawróće do Łužicy skutkowaše na 35 lět w Njeswačidle, najprjedy hač do lěta 1760 jako diakon a wot 1761 hač do jeho smjerće w starobje 58 lět jako farar.

Jako prěni so z tak mjenowanym wyšim basnistwom w serbskej rěči zaběra a spěsni w lěće 1767 odu Serskeje rěče zamóženje a chwalba w rěčerskim kěrlušu w klasiskich heksametrach. Předłoha za to bě jemu Klopstockowy „Messias“, tehdy najsławniše němske basniske dźěło, z kotrehož w samsnym lěće někotre dźěle zeserbšći, zo by bohatstwo a fleksibelnosć serbšćiny dopokazał. W ćišću so jeho oda hakle w lěće 1806 wot jeho syna Rudolfa Mjenja w Budyšinje wuda.

Dale wozjewješe Mjeń někotre prědowanja w serbskej rěči, kaž na přikład Palaty šćěpowc (Budyšin 1772), kotrež słušeja do najzažnišim zjawam serbskeje wuměłskeje prozy. Zhromadnje z Janom Gotttraum Běmarjom, Janom Bjedrichom Langu a Hadam Bohuchwałom Šěrachom přełoži Lutherowu „Domjacu postilu“ (Budyšin 1751).

Jūrmala

Jūrmala ( wurjekowanje ? / i; historiske němske mjeno – Riga-Strand) je město w Letiskej a dla swojeho wjace hač 30 kilometrow dołheho pěskoweho přibrjoha jedne z najwažnišich mórskich kupjelow w Baltikumje.

Leži blisko wuliwa rěki Lielupe do Rigaskeho zaliwa Baltiskeho morja, něhdźe 20 kilometrow zapadnje Rigi a ma něhdźe 57 tysac wobydlerjow.Sydlišćo je so w lěće 1785 załožiło a ma wot lěta 1920 měšćanske prawa.

Karlsruhe

Karlsruhe je wulkoměsto w juhozapadnej Němskej a z něhdźe 300.000 wobydlerjemi po Stuttgarće druhe najwjetše město Badensko-Württembergskeje. Leži na sewjerozapadźe zwjazkoweho kraja při prawym brjoze Ryna napřećo Porynsko-Pfalcy a njedaloko wot francoskeje hranicy.

Město je so w lěće 1715 jako barokne planowe město załožiło a měješe Badenskej jako stolica a rezidencne město słužić. Charakteristiske su 32 dróhow a alejow, wjedźo wot hroda we formje wjechle do Wysokorynoweje nižiny. Wot lěta 1901 měješe město wjace hač 100.000 wobydlerjow.

Wot lěta 1951 je Karlsruhe sydło němskeho Zwjazkoweho wustawoweho sudnistwa. Nimo dźewjeć wysokich šulow je město wažne industrijne stejišćo z dwěmaj přistawomaj při Rynje a druhej najwjetšej rafineriju Němskeje.

Wuznamne wosobiny z Karlsruha su pioněraj wobchadnistwa Carl Benz (* 1844) a Karl Drais (* 1785) kaž tež koparjo Oliver Bierhoff, Oliver Kahn, Mehmet Scholl a pjasćowarka Regina Halmich.

Mikašewičy

Mikašewičy (běłorusce Микашэвiчы; rusce Микашевичи/ Mikašewiči) su město w Brestskej oblasći na juhu Běłoruskeje.

Leža něhdźe 260 kilometrow juhowuchodnje Bresta.

Maja něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1785 załožiło a ma wot lěta 2005 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

Měrćin Bałcar

Měrćin Bałcar (němsce Martin Baltzer; * 9. nowembra 1711 w Baćonju, † 5. měrca 1785 w Grunauje) bě serbski katolski farar a awtobiograf.

Narodźi so jako syn Baćonjanskeho roboćana a wopytowaše wot 1724 do 1728 łaćonsku šulu w čěskim Chebje a po tym do 1729 seminar jezuitow w Chomutovje. Wot 1732 do 1735 bě chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopytowaše najprjedy hač do 1734 gymnazij, před tym zo studowaše w lětomaj 1734/35 logiku, filozofiju a teologiju. Dokónči swój studij w Olomoucu.

Po nawróćenju do Łužicy bě wot 1738 do 1746 z kapłanom w Lubanju a wot 1746 do 1749 w Jauernicku pola Zhorjelca. Wot 1749 hač do swojeje smjerće w lěće 1785 skutkowaše jako farar w Grunauje (dźensa Krzewina pola Bogatynje).

Bałcar zawostaji tři wobšěrne rukopisne dźeniki, kotrež su wažne stawizniske a kulturnostawizniske žórła. Jedyn nadeńdźe so w farskim archiwje w Jauernicku a dwaj w Krzewinje.

Pětr Ponich

Pětr Ponich (němsce Petrus Pannach; * 13. januara 1716 na Židowje, † 5. junija 1785 w Malešecach) bě serbski ewangelski farar a cyrkwinski stawiznar.

Wón narodźi so jako syn Židowskeho dźěłaćerja a wopyta gymnazij w Budyšinje. Wot lěta 1737 studowaše teologiju w Lipsku, hdźež bě ze sobustawom Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po studiju dźěłaše někotre lěta jako domjacy wučer pola pastora primariusa Jana Krystofa Langi w Budyšinje a wot 1743 skutkowaše jako farar, najprjedy hač do lěta 1747 w Budyšinku, 1747–59 w Němskich Jenkecach a wot 1759 hač do swojeje smjerće w lěće 1785 w Malešecach.

Jako cyrkwinski stawiznar wuslědźi a spisa stawizny wšěch hornjołužiskich serbskich a tež někotrych němskich cyrkwjow. Na zakładźe jeho stawiznarskich rukopisow napisa so pod nawodom Jana Bjedricha Langi kniha Kurzer Entwurf einer Oberlausitz-wendischen Kirchenhistorie (Budissin 1767).

Pětr Ponich bě nan Samuela Bohuwěra (* 1748) a Bohačesća Bjedricha Ponicha (* 1761).

Rudolf Mjeń

Rudolf Mjeń (němsce August Theodor Rudolph Möhn; * 28. januara 1767 w Njeswačidle, † 1. januara 1841 w Lubiju) bě serbski ewangelski farar a basnik.

Narodźi so jako syn Njeswačanskeho ewangelskeho fararja Jurja Mjenja a wopyta wot 1780 do 1785 gymnazij w Budyšinje. Po zakónčenju šule a nanowej smjerći poda so w lěće 1785 na studij teologije do Wittenberga, hdźež bě z čłonom Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po nawróće do Łužicy w lěće 1788 dźěłaše najprjedy jako pomocny prědar w Budestecach a wot 1793 do 1808 jako farar w Kotecach. Mjez 1808 a 1832 bě archidiakon w Lubiju a zdobom farar w Lěwałdźe, wot 1832 do 1835 zastupjer wyšeho fararja a po tym hač do swojeje smjerće z Lubijskim wyšim fararjom.

W lěće 1806 wuda Rěčerski kěrluš swojeho nana k prěnjemu razej w ćišću a přida swoje přebasnjenje do němčiny kaž tež pokazku Jurja Mjenoweho přełožka Klopstockoweho „Messiasa“. Za čas jeho žiwjenja bě w Serbach sławjeny basnik, kotryž pěstowaše na jednym boku hišće barokne basnistwo, pěsnješe pak tež hižo w stilu ludoweho spěwa, čehoždla płaći z bjezposrědnim předchadnikom Handrija Zejlerja.

Nimo ludowych pěsnjow, pěsnjow na wojakow a někotrych składnostnych basnjow zawostaji wobšěrny žiwjenjoběh w němskej rěči.

W druhich rěčach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.