Sṳ-sṳ̂-ki

Sṳ-sṳ̂-ki ki-tsai Yî-set-lie̍t-ngìn tsin-ngi̍p Kâ-nàm-thi heu to kien-li̍p vòng-kuet liá-thon fûn-lon sṳ̀-khì ke li̍t-sṳ́. Liá-thon li̍t-sṳ́ yî sṳ̍p-ngi ke mìn-tshu̍k yîn-hiùng kûng-lò tsok-vì tsûng-sîm. "Sṳ-sṳ̂" he Yî-set-lie̍t li̍t-sṳ́ song ke mìn-tshu̍k yîn-hiùng, tô-su he kiûn-sṳ liâng-siu khì-tsûng. Khì-tsûng pí-káu yû-miàng ke Sṳ-sṳ̂ he Tshâm-sûn.

Chhut-âi-khi̍p-ki

Chhòn-thúng ho̍k-chá ngin-vì pún-sû ke chok-chá chhiu-he Mô-sî pún-ngìn, sîn-yok ke chok-chá yî-khi̍p pún-sû chhṳ-chṳn (17-chông:14-chiet), tû chṳ̂-chhṳ̀ liá-chúng lun-sot. Pún-sû ke nui-yùng yit chṳn-mìn chok-chá pit-thin su-ko kô-tén kau-yuk, chên chhai Âi-khi̍p kî-chhu yit-thon sṳ̀-kiên, chhiá chhîn-ngién khon-kien Yî-set-lie̍t-ngìn Chhut-âi-khi̍p ke chhìn-kín.

Chhóng-sṳ-ki

"Chhóng-sṳ-ki" he Hî-pak-lói-vùn Khiu-yok Sṳn-kîn thi-yit sû-kién ke miàng-sṳ.

Chhai Yù-thai-ngìn ke chhòn-sot chûng, Chhóng-sṳ-ki he yù Mô-sî kîn-kí Song-ti ke khí-sṳ khi̍p ko-hi liù-chhòn ke chhòn-sot siá-hâ ke.

Khiu-yok Sṳn-kîn

Khiu-yok Sṳn-kîn he Kî-tuk-kau tui 《Sṳn-kîn chhiòn-sû》chhièn phu-fun ke chhṳ̂n-fû. Khiu-yok Sṳn-kîn ngièn he Yù-thai-kau chú-yeu Kîn-si̍t Thap-na̍p-het, phû-phiên ngin-vì he yù-chhai Pâ-pí-lùn chṳ̂ siù sṳ̀-khì khôi-sṳ́ chhṳ̍t-to Kûng-ngièn-chhièn yit-sṳ-ki, chhai chhṳ́ thon thai-yok 240-ngièn ke sṳ̀-kiên siá-cho, heu-lòi phî kî-tuk-thù chhiòn-phàn sû-na̍p vì 《Sṳn-kîn》ke chhièn phu-fun. Kî-tuk-kau pán-pún chet yû 39 kién.

Li-vi-ki

"Li-vi-ki" he Mô-sî ńg-kîn chûng ke thi-sâm pún.

Li-vi-ngìn he Ngâ-kok lâu Li-â ke thi-sâm chṳ́-yì Li-vi ke heu-yí, fu-chit Yî-set-lie̍t-ngìn ke chi chi-sṳ̂ kûng-chok, mò chhâm-kâ fûn-phi thú-thi, mò son-ngi̍p Yî-set-lie̍t Sṳ̍p-ngi kî-phai chṳ̂-yit, Li-vi-ngìn tui Sṳ̀n chûng-sîm, phî chṳ̂n-sṳ̀n kién-sién chok-vì sṳ-fung kí ke kî-phai. Só-yû ke chi-sṳ̂ tû su̍k-yî su̍k-yî kî-pha, Li-vi-ngìn ke kûng-chok he hia̍p-chhu liau-lî fi-mok, pin hiong pak-siang kóng-kié li̍t-fap.

Pún-sû yû ńg-sṳ̍p-liuk chhṳ thì-tó: “Yâ-fò-fà tui Mô-sî kóng”; ku Yù-thai-ngìn ngin-vì pún-sû he Mô-sî chhṳ-kí siá ke. Chhut-âi-khi̍p-ki ke kiet-suk thì-tó Mô-sî on-cheu Yâ-fò-fà ke fûn-fu kien-chho Fi-mok, Li-vi-ki chiap-siu̍k Chhut-âi-khi̍p-ki kau-thô Yî-set-lie̍t-ngìn chûn-sú yû-kôan Fi-mok ke kûi-kí khi̍p thiàu-li. liá-chung li̍t-fap ke pân-pusṳ̀-kiên fò thi-tiám, sû-chûng siòng-se sot-mìn he chhiùng Yî-set-lie̍t mìn ôn-yàng chhai Sî-nai-sân khôi-sṳ́.

Lie̍t-vòng-ki-ha

Lie̍t-vòng-ki-ha (Hî-pak-lói-vùn: ספר מלכים‎) he Khiu-yok Sṳn-kîn ke yit phu-fun, ngièn-vùn yung Hî-pak-lói-ngî sû-siá. Liá-ke sû-tshet kû-kiethai-yok tshai kûng-ngièn tshièn sṳ̍p sṳ-ki to tshièn kiú sṳ-ki khì-kiên vàn-sṳ̀n.

Lie̍t-vòng-ki-song

Lie̍t-vòng-ki-song he Sṳn-kîn tshiòn-sû thi sṳ̍p-yit pún-sû, ki-tsai Yî-set-lie̍t tshiùng Thai-ví hi-sṳ tsṳ̂-heu ke yit-thon ke li̍t-sṳ́. Tshai liá-yit phu-fun, Yî-set-lie̍t fûn-lie̍t sṳ̀n-vì pet-fông sṳ̍p-phu tshu̍k lâu nàm-fông ke Yù-thai-koet.

Li̍t-thoi-chṳ-ha

Li̍t-thoi-chṳ-ha he Sṳn-kîn chhiòn-sû chûng thi sṳ̍p-si pún-sû.

Li̍t-thoi-chṳ-song

Li̍t-thoi-chṳ-song he Khiu-yok Sṳn-kîn chûng ke ke yit phu-fun. Nièn-vùn tshai Hî-pak-lói-vùn Sṳn-kîn chûng he yit-pún sû, heu-lòi Khiu-yok Sṳn-kîn fân-yi̍t sṳ̀n-vì Hî-lia̍p-vùn ke sṳ̀-thoi tshòi fûn-tshut lióng phu-fun. Yû-kûan pún-sû tsok-tsá ke mun-thì, to kîm-ngit hàn-mò khén-thin ke kiet-lun. Yù-thai fap-tién ngin-vì Li̍t-thoi-chṳ-song he Yî-sṳ̂-lâ ke sú-pit.

Lu-tet-ki

Lu-tet-ki he mèu-siá Mô-ap ńg-tsṳ́ Lu-tet lâu yit-ke Yî-set-lie̍t-ngìn kiet-fûn; tshong-fû sí-thet yî-heu, Lu-tet tui Nâ-ngò-mí lâu Yî-set-lie̍t ke Sṳ̀n péu-tha̍t vù-pí ke tsûng-sîm. Tsui-heu Lu-tet tì Yî-set-lie̍t sîn-tshu̍k tsai-fûn.

Mìn-su-ki

"Mìn-su-ki" he Khiu-yok Sṳn-kîn ke thi-si sû-kién. Mìn-su-ki yit-miàng he chhiùng Vú-kâ (Vulgate) thai Lâ-tên yi̍t-pún ke sû-miàng fân-yi̍t ko-lòi ke. Pún-sû chṳ̂ miàng-sṳ he yù sû-chûng ki-chai kí chhṳ-su tiám mìn-su ke ki-liu̍k; thi̍t-phe̍t chhṳ̍t-tet liù-yi ke he thi-yit chông lâu ngi-sṳ̍p-liuk chông ke kiûn-chhui su-tiám.

Nì-hî-mí-ki

Nì-hî-mí-ki he Sṳn-kîn chhiòn-sû chûng thi sṳ̍p-liuk pún-sû.

Sat-mû-ngí-ki-ha

Sat-mû-ngí-ki-ha he Sṳn-kîn tshiòn-sû le thi-sṳ̍p pún-sû, tsú-yeu ki-liu̍k Yî-set-lie̍t Vòng-koet thi-ngi vi koet-vòng Thai-ví tsṳp-tsṳn khì-kiên ke li̍t-sṳ́. Sat-mû-ngí-ki-ha ngièn-pún lâu Sat-mû-ngí-ki-song ha̍p-pìn vì yit-tshet.

Sat-mû-ngí-ki-song

Tì Hî-pak-lói-vùn Sṳn-kîn chûng, Sat-mû-ngí-ki sông-hâ ngièn-lòi he yit-ke sû-kién, Chhit-sṳ̍p-sṳ yi̍t-pún vi-liáu sṳ̍t-yung fông-phien ke yèn-ku, chiông-chhiu fûn-chhut sông-hâ lióng-chhak, lâu Lie̍t-vòng-ki sông-hâ khiung-yû si-chhak pûn chhṳ̂n-cho "vòng-koet-sû".

Sṳn-kîn

Sṳn-kîn (Hî-pak-lói-vùn: ביבליה‎) he Kî-tuk-kau ke yit-pún kîn-tién kîn-sû. Ki-tsai Song-ti tshiùng-kú tshóng-tsho sṳ-kie, ngìn-lui fam-tshui, Yù-thai-ngìn ke li̍t-sṳ́ khi̍p yû-kûan sṳ-kie ke yi-ngièn. Kî-tuk-kau ke Sṳn-kîn fûn-tso Khiu-yok lâu Sîn-yok lióng-tsak. Sîn-yok Sṳn-kîn ki-tsai Yâ-sû kî-tuk lâu Sṳ̍p-ngi mùn-thù ke ngièn-hàng khi̍p tsó-khì Kî-tuk-kau ke sṳ-khien ki-liu̍k.

Sṳ̂n-min-ki

Sṳ̂n-min-ki he chṳ̂n-sṳ̀n lâu Yî-set-lie̍t-ngìn li̍p-yok ke sṳ̂n sut; chhai Yî-set-lie̍t-ngìn chin-ngi̍p Kâ-nàm-thi chhièn-chhàng, Mô-sî yî liâng-siu ke sṳ̂n-fun, hiong pak-siang chhṳ̀n-sut li̍t-fap khi̍p yok ke kôan-he, hó-sṳ́ Yî-set-lie̍t-ngìn nèn kin-khièn thu-ngit, lâu Ngiéu-siong ke yi-chhu̍k yû fûn-phe̍t, sṳ̀n-vì sṳn-kiet ke sién-mìn.

Sṳ̂n-min-ki he Yî-set-lie̍t-ngìn sên-fa̍t hàng-vì ke khièn-vî, chṳ́-yîn kîn-ngièn, me̍t-sióng ke chûng-sîm, pin heu-tho kau-yuk ke kî-chhû. Kì put-tân he chṳ̂n-sṳ̀n lâu ngìn chṳ̂-kiên ke li̍t-li kûi-fam, ya-he ngìn-chi chṳ̂-kiên ke khiung-yû chún-chet, kien-he sién-mìn yin-yû ke li̍t-sṳ́ fông-mien.

Yeu chin-ngi̍p Kâ-nàm-thi ke Yî-set-lie̍t-ngìn, yîn mò chhîn-sṳ̂n kîn-li̍t ko Fùng-hói khi̍p Sî-nai-sân ke li̍p-yok, só-yî chhai chin-ngi̍p Kâ-nàm chán-khôi chan-chên mien-tui yú-fe̍t khi̍p ko sîn sên-fa̍t chṳ̂-chhièn, pit-sî ngin-thin vî vì-thu̍k chṳ̂n-sṳ̀n Yâ-fò-fà chhai li̍t-sṳ́ chûng ke chok-vì, li̍t-fap khi̍p thai-nèn, yèn-heu chhòi-nèn chhai sîn liâng-siu Yok-sû-â tai-liâng hâ khok-li̍p sin-sîm. Chok-chá chhòn-sot he Mô-sî.

Yok-sû-â-ki

Yok-sû-â-ki thai-phu-fun phiên-puk thó-lun sién-mìn cham-liâng Kâ-nàm, Yî-set-lie̍t koet chhû-chhiâm thú-thi fun-pûn sṳ̍p-ngi kî-phai, chang-he khiòng-thiau Sṳ̀n sṳ̀n-chhiu sóng-su Kâ-nàm-thi pûn Yî-set-lie̍t sṳ̀n-vì sán-ngia̍p ke yin-hí. Yâ-fò-fà yin-hí su-fuk pûn Yî-set-lie̍t kâ-thìn ke fa-ngî, yit-ki ya-mò lo̍k-khûng, tû yin-ngiam liáu. Put-ko, sû-chûng chṳ́-chhut Yî-set-lie̍t-ngìn hàn-mò pá só-yû Kâ-nàm-ngìn kón-chhut, chṳ̂n-sṳ̀n yin-hí pông-chhu. Nang-ngoi fông-mien, Yî-set-lie̍t-ngìn yeu chûn-sú sṳ-fung chṳ̂n-sṳ̀n, chûng-sîm lâu chṳ̂n-sṳ̀n só kien-li̍p ke yok-thin, fe̍t-chá chiông-voi su-tó vì-yok ke chhú-fa̍t.

Yî-sṳ̂-lâ-ki

Yî-sṳ̂-lâ-ki he Sṳn-kîn chhiòn-sû chûng thi sṳ̍p-ńg pún-sû, yù Yî-sṳ̂-lâ tshai kûng-ngièn tshièn 460-ngièn tsó-yu vàn-sṳ̀n. Yî-sṳ̂-lâ tshai Pô-sṳ̂ Ti-koet tshui-fí Pâ-pí-lùn Ti-koet heu, tshùng-kien Yâ-lu-sat-lâng ke kûng-tsok liu̍k-sa vàn-sṳ̀n, Yî-sṳ̂-lâ tai-liâng yit-phî Yù-thai-ngìn fán-fì yin-hí tsṳ̂-thi, Yî-sṳ̂-lâ-ki tshiu-he ki-shu̍t ke liá-miàng Yù-thai-ngìn tshai liá-thon sṳ̀-khì ke kîn-li̍t.

Yî-sṳ̂-thiap-ki

Yî-sṳ̂-thiap-ki he Sṳn-kîn chhiòn-sû chûng thi sṳ̍p-tshit pún-sû.

Khì-thâ ngî-ngièn

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.