Kiu-ên

Kiu-ên tshai kî-tuk-kau kie lòi-kóng he song-ti khì-meu ke kiu-ên nèn-kiu ngiong ngìn-lui thot-lì sí-mòng, tshui-ngiak, li̍t-fap lâu mô-kúi ke khièn-sṳ, ngiong sin-thù song thiên-kuet, hióng-su yún-sên, tet-tó yùng-yeu. Sṳ̀n tsó-tshièn yí-kîn liáu-kié su-tsho ngìn-lui yû sṳ̂n-sîm ngiôn-ngio̍k ke yit-mien , put-nèn kîn-sòng thò-phit ok-tsá ke sṳ-tham yín-yu, tsûng-yû fam-tshui lo̍k-ngi̍p tshui-ok ke yit-ngit; só-yî Sṳ̀n vi-liáu ngìn-lui ôn-phài kiu-su̍k ke kie-va̍k .

Kî-tuk sîn-kau tui kiu-ên ke kôn-tiám

Chong Pâ-nâ-pâ

Chong Pâ-nâ-pâ (張巴拿巴, 1882-ngièn ngi-ngie̍t sṳ̍p-yit ngit - 1961-ngièn), ngièn-miàng Chong Thien-kí, Sân-tûng Vûi-yen sî-tsông thèu-ngìn, vú-nùng kiâm-fan kú-túng.

1911-ngièn sâm-ngie̍t sṳ̍p-liuk ngit pho̍k-mu, tshai khóng-yâ sṳ̀ fut-yèn-kiên thâng-kien tshiùng thiên-song yû sâng-yîm kóng: "ma̍t-sṳ kiu-ên tshiùng tûng to sî, phû-kiu van-mìn.” Kì khúi-hâ pet-tshiet khì-tó, kó-yèn su sṳn-lìn kóng fông-ngièn. Chong Lìn-sâng phien fung tsú Yâ-sû sṳn-miàng pûn-têu tshiòn-kâ sṳ̂-tsim, phì-yông tho-lî sâm, si ngièn, yî-heu kim-sṳ̍t khì-tó, on-li̍p sṳ̀n-vì chóng-ló.

1916-ngièn ngi-ngie̍t, tshai lu-song thâng-tó yû sâng-yîm kóng: "Ngì vông nàm-fông tshòn-tho, ngô voi su-pûn ngì thai khièn-piang.” Si-ngie̍t tet-tó tsú khí-sṳ kói-miàng Pâ-nâ-pâ.

1919-ngièn tsiap-su Ngùi Pó-lò kien-ngi, su mien-hiong ha ke sé-lî. Put-kiú kiet-sîm hien-sṳ̂n tshòn-tho kûng-tsok, mùng Sṳ̀n su-pûn kì thai nèn-li̍t hàng sṳ̀n-tsiak.

Chong Pâ-nâ-pâ tshai 1922-ngièn hi Song-hói pông-tshu mu̍k-yông kau-fi, yèn-heu vông Vûn-chiu, Fuk-chiu tshòn-tho, sat-li̍p kau-fi.

1925-ngièn kì lâu thùng-kûng tén-ngìn to Tsong-chiu, thu-sòn to Thòi-vân tshòn-tho yok si-sṳ̍p thiên, sat-li̍p sâm-kiên kau-fi.

1927-ngièn Chong Pâ-nâ-pâ tap-yin Tûng-nàm-â ke yêu-tshiáng, to Sîn-kâ-phô, Mâ-lòi-sî-â tshòn-tho pin sat-li̍p kau-fi.

Lò-mâ-sû

Lò-mâ-sû he sṳ́-thù Pó-lò siá-pûn tông-sṳ̀ chhai Lò-mâ Kau-fi ke yit fûng-sin, nui-yùng si̍p-ha̍p kì tui Kî-tuk-kau sin-ngióng, chhui khi̍p Kiu-ên tén mun-thì ke thu̍k-thi̍t kien-kié, tui heu-sṳ ke Sṳ̀n-ho̍k ngiên-kiu yû yit-thin ke yáng-hióng-li̍t.

Kì chhai 381-ngièn ke Thi yit-chhṳ Kiûn-sṳ-thán-tên pó kûng fi-ngi phî lie̍t-ngi̍p Sîn-yok Sṳn-kîn chang-tién, he su̍k-yî Sṳn-kîn lî Pó-lò sû-sin.

Mâ-thai-fuk-yîm

Mâ-thai-fuk-yîm he Sîn-yok Sṳn-kîn‎ ke thi-yit sû-kién; Si Fuk-yîm-sû chṳ̂-yit. Chhiòn-sû khiung-yû 28-chông, 1168-chiet. Yîn Mâ-thai-fuk-yîm lâu Mâ-khó-fuk-yîmkhi̍p Lu-kâ-fuk-yîm nui-yùng siông-khiun, só-yî sâm pún Fuk-yîm-sû phî kûi-na̍p chok "fù-lui fuk-yîm"。

Ôn-sit-ngit-fi

Ôn-sit-ngit-fi he Kî-tuk Sîn-kau ke yit-ke kau-phai, sṳ̀n-li̍p yî 1863-ngièn. Khì chúng-phu sat-chhai Mî-koet Fà-sṳn-tun, chia-yî-liàu, kau-yuk、kóng-pô khi̍p sa-fi fu̍k-vu, chiong sin-ngióng chhòn chṳ sṳ-kie kok-thi. Chhai kî-tuk-lun, kiu-ên-lun khi̍p Chú-chai-lòi ke kau-ngi sông, pûn-ngìn kûi-ngi̍p vi chang-thúng sin-ngióng chṳ̂-lie̍t.

Ńg-sùn-chiet Yun-thung

Ńg-sùn-chiet Yun-thung he Ngi-sṳ̍p Sṳ-ki chhut-thèu hîn-hí ke Kî-tuk Sîn-kau chhai-nui ke yun-thung. Thi̍t-phe̍t khiòng-thiau kóng-fông-ngièn he sî-yeu liâng-su Sṳn-lìn ke vì-yit phìn-kí, chhiu-he yî-cheu chhai Sṳn-kîn só hién-sṳ ke ńg-sùn-chiet Sṳn-lìn kong-lìm. Ńg-sùn-chiet Yun-thung lâu heu-lòi 1950 ngièn-thoi fat-chhut ke Lìn-ên Yun-thung he chṳ̂n lui-sṳ.

Khì-thâ ngî-ngièn

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.