Êu-chû Lièn-mèn

Êu-chû Lièn-mèn (EU) he kîn-kí 1992-ngièn tshiâm-yok só kien-li̍p ke Koet-chi Chû-chṳt, hien-tshai yû ngi-sṳ̍p-tshit ke fi-yèn koet. Kûi-fam Êu-chû Lièn-mèn ke thiàu-yok kîn-ko tô-tshṳ siû-thin, muk-tshièn Êu-chû Lièn-mèn ke yun-tsok fông-sṳt he yî-tseu "Lî-sṳ̂-pún Thiàu-yok". Êu-mèn tshai kîn-chi fông-mien sṳ̀n-vì sṳ-kie song thi-yit thai kîn-chi sṳ̍t-thí.

Flag of Europe
Locator European Union
Êu-chû Lièn-mèn
.eu

.eu he Êu-chû Lièn-mèn Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.

Berlin

Pak-lìm (柏林, Tet-ngî: Berlin) he Tet-koet sú-tû, ya-he Tet-koet chui-thai ke sàng-sṳ, kî-mìn yok 3,415,742 ngìn. Pak-lìm vi-yî Tet-koet tûng-pet-phu. Pak-lìm ya-he Tet-koet sṳ̍p-liuk ke pang chṳ̂-yit, he Êu-chû Lièn-mèn khî-nui ngìn-khiéu thi-ngi tô ke sàng-sṳ yî-khi̍p sàng-sṳ mien-chit thi-pat thai ke sàng-sṳ. Kì he Pak-lìm-Brandenburg Tû-fi-khî ke chûng-sîm. Sàng-sṳ chû-vì sâm-fûn chṳ̂-yit ke thú-thi yù sêm-lìm, kûng-yèn, fâ-yèn, hò-liù lâu fù-phok chû-sṳ̀n.

Brussels Sṳ

Pu-lû-set-ngì (Fap-ngî: Ville de Bruxelles; Hò-làn-ngî: Brussel) he Pí-li-sṳ̀ ke sú-tû lâu chui-thai ke sàng-sṳ, ya-he Êu-chû lièn-mèn ke chú-yeu hàng-chṳn kî-kèu só-chhai-thi. Pu-lû-set-ngì-sṳ vi-yî Pu-lû-set-ngì sú-tû-khî. Chhai m̀-thùng ke ngî-kin chûng, Pu-lû-set-ngì yû chho̍k m̀-thùng ke ngoi-yèn. Kì khó-nèn thoi-péu Pu-lû-set-ngì-sṳ (Pí-li-sṳ̀ ke Pu-lû-set-ngì sú-tû khî chûng chui-thai ke thi-fông chhṳ-chhṳ thí khi̍p Sú-fú, sòng-chhu ngìn-khiéu 140,000), ya khó-nèn thoi-péu Pu-lû-set-ngì sú-tû khî (kí 2008-ngièn 2-ngie̍t 1-ngit thúng-kie, sòng-chhu ngìn-khiéu vì 1,067,162), fe̍t-chá ya khó-nèn yung-yî péu-sṳ Pu-lû-set-ngì sàng-sṳ khiên (sòng-chhu ngìn-khiéu 1,350,000).

Chhai Êu-chû lièn-mèn ke si-chak chú-yeu kî-kèu chûng, Êu-chû lî-sṳ-fi, Êu-mèn Ve-yèn-fi lâu Êu-mèn lî-sṳ-fi vi-yî Pu-lû-set-ngì, nang yit-ke kî-kèu Êu-chû Ngi-fi chhai Pu-lû-set-ngì ya-yû-fûn chhú (chhiòn-thí Ngi-fi chhai Fap-koet sṳ̂ thi̍t là sṳ̂ páu), só-yî kì yû "Êu-chû sú-tû" ke mî-yî. Nang-ngoi, pet Thai-sî-yòng kûng yok chû-chṳt ke Chúng-phu ya sat-chhai Pu-lû-set-ngì.

Pu-lû-set-ngì he yit-chak sûng-ngî sàng-sṳ, thûng-yung Fap-ngî lâu Hò-làn-ngî, Fap-ngî ke sṳ́-yung-chá cham kha tô-sú. Nang-ngoi, Thú-ngí-khì-ngî, Â-lâ-pak-ngî tén ngî-ngièn pûn Pu-lû-set-ngì ke Mu̍k-sṳ̂-lìm kóng-fàm sṳ́-yung.

Budapest

Budapest (fat-yîm: 'budɒpɛʃt) he Hiûng-ngà-li sú-tû, ya-he kâi koet chú-yeu ke chṳn-chhṳ, sông-ngia̍p, yun-sû chûng-sîm lâu chui-thai ke sàng-sṳ, ya pûn ngin-vì he Tûng-Êu yit-ke chhùng-yeu ke chûng-ki-chhàm. Budapest ke ngìn-khiéu chhai 1980 ngièn-thoi chûng khì chên tha̍t-to kô-fûng 207-van (Budapest Tû-fi-khî ngìn-khiéu tha̍t-to 2,451,418-ngìn), muk-chhièn kiùn-yû yok 1,757,618 kî-mìn, kì he Êu-chû Lièn-mèn thi-chhit thai sàng-sṳ.

Chhia̍p-khiet

Chhia̍p-khiet Khiung-fò-koet (捷克共和國, Chhia̍p-khiet-ngî: Česká republika), kién-chhṳ̂n Chhia̍p-khiet (Chhia̍p-khiet-ngî: Česko), he yit-ke Chûng-Êu thi-khî ke nui-liu̍k koet-kâ, khì chhièn-sṳ̂n vì Chhia̍p-khiet Slovakia (Československo), than yî 1993-ngièn lâu Slovakia fò-phìn thi fûn-lì.

Chhai Chhia̍p-khiet ke Koet-chi thûng-yung chhṳ̂n-fû fông-mien, sûi-yèn si̍p-koan sông Yîn-vùn tô-sú yî Czech Republic chhṳ̂n-fû kì, than sṳ-sṳ̍t sông chhai yit-fun 1993-ngièn kûng-pu ke kôn-fông vùn-khien chûng, Chhia̍p-khiet Ngoi-kâu-phu yeu-khiù sṳ-kie kok-koet chhai thi-lî yung-thù sông thì khi̍p Chhia̍p-khiet sṳ̀, yin-kâi yung Czechia (siông-tui Chhia̍p-khiet-vùn chûng ke Česko) liá miàng-chhṳ̂n lòi chhṳ̂n-fû kì, yì Czech Republic chet pó liù, chok-vì kôn-fông vùn-khien sṳ̀ sṳ́-yung, khì Koet-chi thoi-ma vì CZ.

Croatia

Croatia he Êu-chû yit-ke koet-kâ.

Euro

Euro he Êu-chû Lièn-mèn 19 chak koet-kâ ke fap-thin fo-pi.

Ireland

Ireland Khiung-fò-koet (Ireland-ngî : Poblacht na hÉireann; Yîn-ngî: Republic of Ireland), thûng-chhṳ̂n Ireland (Ireland-ngî : Éire; Yîn-ngî: Ireland), he yit-ke Êu-chû koet-kâ, Êu-mèn Sṳ̀n-yèn-koet chṳ̂-yit, vi-yî Êu-chû sî Pet-hói ngan ke Ireland Tó, yok cham kâi tó nàm-phu ke 5/6 mien-chit. Chhûn yì tûng-pet-phu ke 1/6 mien-chit su̍k-yî Yîn-koet, chhṳ̂n Pet Ireland. Sú-tû vi-yî Oi-ngì-làn tó tûng-phu ke Dublin. Oi-ngì-làn chhai 2011-ngièn khiung kie yû 458 van-ngìn-khiéu, he yit-ke Ngi-fi Khiung-fò chṳ koet-kâ. Chhṳ́-ngoi Ireland ya-he Êu-chû lièn-mèn, Êu-chû lî-sṳ-fi, kîn-chi ha̍p-chok lâu fat-chán, sṳ-kie mo-yi chû-chṳt fò Lièn-ha̍p-koet chû-chṳt ke sṳ̀n-yèn.

Ireland Khiung-fò-koet sṳ̀n-li̍p yî 1922-ngièn ke Ireland Chhṳ-yù pâng, kiet-suk liáu Thai-Yîn Ti-koet ke thúng-chhṳ, thu̍k-li̍p chan-châng heu chhiâm-thin liáu Yîn-koet Ireland Thiàu-yok, Ireland thu̍k-li̍p, than tûng-pet-fông ke ke liâng-thú sién-tho̍k ki-sa liù chhai Lièn-ha̍p Vòng-koet nui, hìn-sṳ̀n liáu Pet Ireland.

Hièn-fap kûi-thin koet miàng vì Ireland, than-he liá-ke miàng-sṳ chhai ngoi-kâu sông yû sṳ̀-hèu yû châng-ngi, fap-thin yî Ireland Khiung-fò-koet (Ireland-ngî : Poblacht na hÉireann) lòi ki shu̍t koet-kâ.

Latvia

Latvia (Latvia-ngî: Latvija) he Êu-chû yit-ke koet-kâ.

Pet-mî Chhṳ-yù Mo-yi Hia̍p-ngi

Pet-mî Chhṳ-yù Mo-yi Hia̍p-ngi he Mî-koet, Kâ-nâ-thai khi̍p Me̍t-sî-kô tshai 1992-ngièn pat-ngie̍t sṳ̍p-ngi-ngit tshiâm-shù yû-kûan sâm-koet kiên tshiòn-mien mo-yi ke hia̍p-ngi, lâu Êu-chû Lièn-mèn sin-tsṳt yû tshâ-phe̍t.

Pô-làn

Pô-làn (波蘭, Pô-làn-ngî: Polska, Rzeczpospolita Polska) he yit-ke Chûng-Êu koet-kâ, sî-mien lâu Tet-koet‎ chiap-hi, nàm-phu lâu Chhia̍p-khiet lâu Slovakia vì lìn, Ukraina lâu Belarus chhai tûng-piên, tûng-pet-phu lâu Lithuania khi̍p Ngò-lò-sṳ̂ chiap-khiun. Ke-koet chhung-yeu ke thi-lî vi-chṳ yî-khi̍p thi-hìn thô-chṳ liáu lièn-ngièn ke chan-fó fûn-chên, kí-ke sṳ-ki yî-lòi Pô-làn ke pán-thù ya yit-chai kiên-kói.

Slovakia

Slovakia Khiung-fò-koet (Slovakia-ngî : Slovenská republika), he Chûng-Êu ke yit-ke nui-liu̍k koet-kâ, mien-chit 4.9 van phìn-fông kûng-lî, yok 540 van kî-mìn. sî-pet lìn Tshia̍p-khiet, pet lìn Pô-làn, tûng lìn Ukraina, nàm-lìn Hungary, sî-nàm-lìn O-thi-li, sú-tû fò chui-thai sàng-sṳ vì pu là thit sṳ̂ là fat.

Slovakia he yit-ke Ngi-fi mìn-chú chṳ koet-kâ, kôn-fông ngî-ngièn vì Slovakia-ngî. 2004-ngièn3-ngie̍t 29-ngit kâ-ngi̍p pet Thai-sî-yòng kûng yok chû-chṳt, chhiùng 2004-ngièn 5-ngie̍t 1-ngit hí sṳ̀n-vì Êu-chû lièn-mèn ke yit-yèn, chhai 2007-ngièn 12-ngie̍t 21-ngit sṳ̀n-vì Schengen kûng-yok fi yèn koet. 2009-ngièn 1-ngie̍t 1-ngit hí kâ-ngi̍p êu-ngièn khî.

Suk-siá

Suk-siá (Yîn-ngî: Abbreviation), chhai ngî-ngièn-ho̍k lî-ngiàm kak-thi kóng he yit-chúng chhṳ̀-ngî ke kién yi kak-sṳt, yu chhṳ̂n suk lio̍k ngî fe̍t kién-chhṳ̂n. Than sṳ̍t-chi sông, kì he chhiùng chhṳ̀ chûng thì chhí kôan khèn sṳ lòi kién yeu-thi thoi-péu ngièn-lòi ke yi-sṳ̂. Li-yì, "Êu-chû lièn-mèn" pûn sén lio̍k chok-vì "Êu-mèn".

Sî-pân-ngà

Liá-piên "Sî-pân-ngà" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"西班牙" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

Sî-pân-ngà(西班牙, Sî-pân-ngà-ngî España) he yit-ke su̍k-yî Êu-chû sî-nàm-phu ke koet-kâ, lâu Phù-thò-ngà thùng-chhu chhai Iberia Pan-tó, tûng-pet-phu lâu Fap-koet chiap-khiun. Kí ke liâng-thú hàn pâu-hàm Thi-chûng-hói chûng ke Balearic khiùn-tó, Thai-sî-yòng ke Canary khiùn-tó, yî-khi̍p chhai Fî-chû ke Ceuta lâu Melilla.

Tet-koet

Tet-koet (德國, Tet-ngî: Deutschland, Bundesrepublik Deutschland) he kûi-yî Êu-chû chûng-phu ke ngi-fi-chṳ lièn-pâng koet-kâ, yù sṳ̍p-liuk-ke lièn-pâng-chû chû-sṳ̀n, sú-tû Berlin. Tet-koet pet-lìn he Pet-hói, Tân-ma̍k lâu Baltic-hói, tûng-piên lâu Pô-làn, Chhia̍p-khiet, nàm-lìn O-thi-li, sî-mien chet-lìn Fap-koet, Luxembourg, Pí-li-sṳ̀ yî-khi̍p Hò-làn.

Tet-koet chhai 1871-ngièn chan-chên chûng thi-yit-chhṳ hìn-sàng thúng-yit ke koet-kâ. Tet-koet he Thi-yit-chhṳ sṳ-kie thai-chan lâu Thi-ngi-chhṳ sṳ-kie thai-chan ke chhet-ngièn koet khi̍p chan-phai koet. Ngi-chan heu, Tet-koet chên-sûn phî va̍k-thin fun-vi Tûng-tet lâu Sî-tet lióng phu-fun. Lióng-tet chhut-yì 1990-ngièn thúng-yit. Tet-koet he Êu-chû Lièn-mèn ke chhong-sṳ́ koet chṳ̂-yit, ngìn-khiéu chhêu-ko 82,000,000. Tet-koet hàn-he Lièn-ha̍p-koet, Tet-koet he sṳ-kie thi-sâm thai kîn-chi-thí, sṳ-kie thi-yit thai sông-phín chhut-héu koet lâu thi-ngi thai sông-phín chin-khiéu koet.

Chú-khièn
koet-kâ
Phu-fun
sṳ̀n-ngim
koet-kâ
Hói-ngoi
liâng-thi
Khì-thâ
chú-khièn
sṳ̍t-thí
Êu-chû Lièn-mèn
Sṳ̀n-yèn koet

Hèu-sién-koet

Khì-thâ ngî-ngièn

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.