Yn Cheeprey

She ellan as çheer 'sy Veanvooir ee yn Cheeprey ny yn Chyprys (Greagish: Κύπρος, Kípros, Turkish: Kıbrıs). T'ee soit 'sy Veanvooir, 113 km magh veih'n choose Turkagh. She Nicosia yn preeu-valley, as t'eh, myr yn ellan er feie, rheynnit eddyr Pobblaght ny Ceeprey as Pobblaght Hurkagh ny Ceeprey Hwoaie.

Κυπριακή Δημοκρατία (Greagish)
Kypriakī́ Dīmokratía
Kıbrıs Cumhuriyeti (Turkish)
Pobblaght ny Ceeprey
Brattagh ny Ceeprey Cowrey cleinney ny Ceeprey
Brattagh Armys
Arrane ashoonaghὝμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν
"Arrane da'n Seyrsnys"1
EU location CYP
Preeu-valley
(as y balley smoo)
Nicosia
Erioll world.svg35°08′ Hwoaie 33°28′ Hiar
Çhengey oikoil Greagish, Turkish
Reiltys Pobblaght eaghtyraneagh
 -  Eaghtyrane Dimitris Christofias
Seyrsnys veih'n Reeriaght Unnaneysit 
 -  Date 1 Jerrey Fouyir 1960 
Entreilys gys yn UO 1 Boaldyn 2004
Eaghtyr
 -  Yn clane 9,251 km² (167-oo)
3,572 mi ker 
Earroo yn phobble
 -  Coontey-pobble 2008 794,600 
 -  Glooaght 85/km² (85-oo)
221/mi ker
LTS (CCK) Ooley 2007
 -  Yn clane $21.382 billioon (108-oo)
 -  Yn dooinney $27,429 (29-oo)
LTS (ennymagh) Ooley 2007
 -  Yn clane $21.303 billioon (87-oo)
 -  Yn dooinney $27,327 (28-oo)
Gini (2005) 29 (injil
ALD (2007) 0.903 (ard) (28-oo)
Argid Euro (€)2 (EUR)
Traa ynnydagh EET (UTC+2)
 -  Souree (TTLS) EEST (UTC+3)
Coad eddyr-voggyl .cy3
Coad çhellvane +357
1 She unnane arrane ashoonagh ny Ceeprey as arrane ashoonagh ny Greag.
2 Roish 2008: punt ny Ceeprey.
3 Ta .eu ymmydit myrane lesh çheeraghyn elley yn Unnaneys Oarpagh.
Yn Austeyr

She pobblaght chonastagh as çheer hallooinit 'syn Oarpey Veanagh ee yn Austeyr (Germaanish: Österreich [ˈøːstɐˌʁaɪç]), ny Pobblaght yn Austeyr (Germaanish: Republik Österreich). T'ee çhemmal rish y Phobblaght Çheck as y Ghermaan 'sy twoaie, rish yn Ungaar as y Clovack 'sy niar, rish y Clovean as yn Iddaal 'sy jiass, as rish yn Elveeish as Liechtenstein 'sy neear. Ta'n Austeyr 83,879 km2 (32,386 mi ker) er eaghtyr as 'sy vlein 2015 va ny smoo na 8.66 millioon dooinney cummal ayn. She çheer leitagh t'ayn, as y chooid smoo jeh'n çheer ny lhie çheusthie jeh ny Beinnyn Alpagh; cha nel agh 32% jeh'n çheer ny lhie ny s'inshley na 500 m (1,640 tr). She Großglockner, 3,798 m (12,461 tr) er yrjid, y poynt s'yrjey ayn. She Veen preeu-valley yn çheer as ish ny caayr smoo 'sy çheer chammah. Ta mooinjer y çheer loayrt abbyrtyn ynnydagh y Ghermaanish myr çhengey ny mayrey, as she Germaanish y çhengey oikoil. Ta staydys oikoil ynnydagh ec yn Ungaarish, Croitish Burgenland as y Cloveanish chammah.

Yn Cheeprey Hwoaie

She çheer gyn enney er ellan ny Ceeprey ee yn Cheeprey Hwoaie (Turkish: Kuzey Kıbrıs) ny Pobblaght Hurkagh ny Ceeprey Hwoaie (Turkish: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, KKTC).

Yn Chorsickey

Ta'n Chorsickey (Frangish: Corse, Corsickish: Corsica) ny kiarroo ellan smoo 'sy Veanvooir (lurg yn Çhissyl, yn Tardeen as Yn Cheeprey). T'ee soit sheear veih'n Iddaal, shiar yiass veih'n Rank as twoaie veih'n Tardeen. She Aiacciu preeu-valley yn ellan.

Yn Chroit

She çheer ayns yn Europey ee yn Chroit.

Yn Clovack

She çheer thallooinit 'syn Oarpey ee yn Clovack (Slovackish: Slovensko) ny Pobblaght ny Slovack (Slovackish: Slovenská republika). T'ee çhemmit liorish yn Austeyr as y Phobblaght Çheck da'n sheear, y Pholynn da'n twoaie, yn Ookraan da'n shiar, as yn Ungaar da'n jiass. Ta'n balley smoo 'sy çheer, Bratislava, ny phreeu-valley. Ta'n Clovack ny oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh, NATO, OECD as sheshaghtyn eddyr-ashoonagh elley.

Yn Clovean

She çheer 'syn Europey ee yn Clovean.

Yn Ghermaan

She çheer 'syn Oarpey ee yn Ghermaan (Germaanish: Deutschland), ny Pobblaght Chonastagh ny Germaan (Germaanish: . T'ee ny soie eddyr Mooir Hostyn, y Danvarg as y Vooir Valtagh 'sy twoaie; y Pholynn as y Phobblaght Çheck 'sy niar; yn Austeyr as yn Elveeish 'sy jiass; as y Rank, Lucsemburg, y Velg as y Çheer Injil 'sy sheear. T'ee 357,021 kilomeader kerrinagh er eaghtyr, as emshyraght tempreilagh eck. Ta 82 villioon cummaltagh eck (pobble smoo yn Unnaneys Oarpagh), as ta'n earroo treeoo smoo dy arragheyr eddyr-ashoonagh cummal aynjee.

Yn Ghreag

She çheer 'syn Oarpey Hiar Yiass ee yn Ghreag (Greagish: Ελλάδα Elláda). She yn Atheen preeu-valley ny çheerey.

Yn Iddaal

Ta'n Iddaal (Iddaalish: Italia) ny Pobblaght ny h-Iddaal (Iddaalish: Repubblica Italiana) ny çheer soit er lieh-innys ny h-Iddaal ayns jiass ny h-Oarpey, as er y ghaa ellan smoo 'sy Veanvooir, y Çhissyl as y Tardeen. T'ee çhemmit liorish y Rank da'n sheear hwoaie, yn Elveeish as yn Austeyr da'n twoaie, as liorish y Clovean da'n shiar hwoaie. Ta San Marino as Ard-Valley yn Phaab daa phaal seyr çheu sthie jeh lieh-innys ny h-Iddaal.

Yn Latvey

She çheer ayns yn Europey ee yn Latvey.

Yn Litaan

She çheer 'syn Oarpey ee yn Litaan (Litaanish: Lietuva). She Vilnius preeu-valley ny çheerey.

Yn Phobblaght Çheck

She çheer ayns yn Europey ee yn Phobblaght Çheck.

Yn Pholynn

Ta'n Pholynn (Polynnish: Polska), ny Pobblaght ny Polynn (Rzeczpospolita Polska) dy h-oikoil, ny çheer 'syn Oarpey Veanagh. T'ee çhemmit liorish y Ghermaan da'n sheear, liorish y Phobblaght Çheck as y Clovack da'n jiass, liorish yn Ookraan, y Velaroosh as y Litaan da'n shiar, as liorish y Vooir Valtagh as Queiggey Kaliningrad (paal Rooshagh) da'n twoaie. Ta'n Pholynn 312,696 km2 er eaghtyr, as lesh shen t'ee ny 70-oo çheer smoo 'sy theihll as ny 9-oo çheer smoo 'syn Oarpey. Ta ny smoo na 38 millioonyn dy 'leih 'sy çheer, as lesh shen t'ee ny 34-oo çheer smoo 'sy theihll rere sleih-earoo as nane jeh ny çheeraghyn smoo pobbylagh 'syn Unnaneys Oarpagh.

Ta bunneeaght y steat Polynnagh kianglt ny keayrtyn lesh doltys ny Creestiaght liorish y reilleyder Mieszko I ayns 966 BNJ, nar va'n steat coodaghey thalloo va unnane as thalloo ny Polynn noa-emshiragh. Ayns 1025 haink er y Pholynn dy ve ny reeriaght as ayns 1569, va copharteeys foddey eddyr ee as Ard-Diucaght ny shickyrit liorish fo-screeu Unnaneys Lublin, as yn unnaneys shen goaill toshiaght jeh'n Cho-unnaneys Polynnagh-Litaanagh. Huitt y Co-unnaneys ayns 1795 as va thalloo ny Polynn rheynnit magh eddyr Reeriaght ny Proosh, Impiraght ny Roosh as yn Austeyr. Hooar y Pholynn e neuchrogheydys reesht myr y Nah Phobblaght Pholynnagh ayns 1918, lurg y Chied Chaggey Dowanagh, agh v'ee currit fo stiurey ny Germaan Natseeagh as yn Unnaneys Soveidjagh car y Nah Chaggey Dowanagh. Va ny smoo na shey millioonyn dy heyranee caillt ec y Pholynn 'sy Nah Chaggey Dowanagh, as ee irree magh shiartanse dy vleeantyn ny yei myr Deynphobblaght ny Polynn çheusthie jeh'n Vlock Hiar, fo cleayney lajer Soveidjagh.

Car ny h-Irreeyn magh ayns 1989, va reirey cummynagh currit haart as haink er y Pholynn dy ve currit er enney myr "Treeoo Phobblaght ny Polynn" rere y bunraght. Ta'n Pholynn ny steat unnaneagh, as t'ee jeant seose jeh shey queiggaghyn jeig (Polynnish: województwo). Ta'n Pholynn ny h-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh, yn RCAH, ny h-Ashoonyn Unnaneysit, y Reagheydys Traghtee Dowanagh, as yn RCTL.

Yn Phortiugal

She çheer ayns yn Europey ee yn Phortiugal.

Yn Rank

Ta'n Rank (Frangish: La France, Fockley magh ayns Frangish : [fʁɑ̃s]), ny Pobblaght ny Frank dy h-oikoil (Frangish: République française, focklit magh myr: [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), ny çheer ta ny soie 'syn Oarpey Heear, lesh shiartanse dy chroghaneyn as thallooyn harrish mooir as ad nyn soie er mooar-rheynnyn elley. Ta'n Rank vooar-heeragh sheeyney veih'n Veanvooir dys Mooir yn Eeaght as Mooir Hostyn, as veih'n Rhine dys y Cheayn Sheear. Ta'n ennym L’Hexagone ("Y Shey-Lhiattaghan") currit urree dy mennick er oyr cummey towse-oaylleeagh ny thallooin eck. Ta'n Rank ny pobblaght lieh-eaghtyraneagh unnaneagh as ny preeu ard-smooinaghtyn focklit magh ayns Fogrey ry hoi Kiartyn Deiney as y Teyranagh.

Ta'n Rank Vooar-heeragh çhemmit (myr y clag veih'n twoaie) liorish y Velg, Lucsemburg, y Ghermaan, yn Elveeish, yn Iddaal, Monaco, Andorra, as y Spaainey. Ta joaraghyn thallooin ec rheynnyn as co-chadjinyssyn harrish mooir ny Frank myrgeddin. Ta Geeaaney Rangagh ayns America Yiass çhemmit liorish y Vrasseel da'n shiar as y jiass, as liorish y Toorinam da'n sheear. Ta Saint-Martin çhemmit liorish ny h-Antillaghyn Ollanagh 'sy Vooir Charibagh chammah. Ta'n Rank kianglt rish y Reeriaght Unnaneysit liorish Thiollane Vooir Eeaght, as eh goll fo Mooir yn Eeaght.

Ta'n Rank ny çheer smoo 'syn Unnaneys Oarpagh er eaghtyr as ny nah çheer smoo 'syn Oarpey lurg yn Ookraan (faagail magh ny thallooyn neu-Oarpagh). Va'n Rank ny cummaght vooar er feie ram eashyn lesh cleayney tarmaynagh, cultooragh, cahnagh as politickagh lajer eck. Car y 17-oo as y 18-oo eash, ren y Rank coloinagh er ayrnyn mooarey jeh America Hwoaie; car y 19-oo as y 20-oo eash, va'n nah impiraght smoo jeh'n traa eck er ny troggal ec y Rank, as ee goaill stiagh ayrnyn mooarey jeh'n Affrick Hwoaie, Heear as Veanagh, yn Aishey Hiar Yiass, as ram ellanyn y Cheayn Sheealtagh.

Ta'n Rank ny çheer lhiasit as ta'n queigoo harmaynys smoo 'sy theihll eck rere LTS ennymagh Ta'n Rank ny bun-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh as ny h-Asonnyn Unnaneysit as t'ee ny h-holtey jeh'n Francophonie y G8, yn RCAH, yn RCTL, yn RTT as yn Unnaneys Ladjynagh. T'ee ny h-oltey beayn jeh Coonseil Hickyrys ny h-Ashoonyn Unnaneysit.

Yn Romaan

She çheer ayns yn Europey ee yn Romaan.

Yn Unnaneys Oarpagh

Ta'n Unnaneys Oarpagh (UO) ny heshaght harmaynagh as pholitickagh eddyr 28 steat Oarpagh. V'eh bunnit 'sy vlein 1993 rere Conaant Maastricht. T'eh ny luightagh jeh'n Chohionnal Oarpagh. 'Sy vlein 2008 va begnagh 500 millioonyn dy chummaltee ayn.

Yn Vulgeyr

She çheer 'syn Europey ee yn Vulgeyr.

Çheeraghyn ny h-Oarpey
Abcaaish, yn2, 5 · Albaan, yn · Andorra · Ard-valley yn Phaab · Armeain, yn1 · Asserbajaan, yn2 · Austeyr, yn · Bosnia as Herzegovina · Chassaghstaan, y2 · Cheeprey, y1 · Cheeprey Hwoaie, y1, 6 · Çheer Injil, y3 · Çhorshey, y2 · Chroit, y · Clovack, y · Clovean, y · Danvarg, y3 · Eeslynn, yn · Elveeish, yn · Estaan, yn · Finnlynn · Ghermaan, y · Ghreag, y · Iddaal, yn2 · Kosovo4 · Latvey, y · Liechtenstein · Litaan, y · Lucsemburg · Moldova · Monaco · Montenegro · Nerin · Norlynn3 · Ookraan, yn · Ossetia Yiass2, 5 · Phobblaght Çheck, y · Pholynn, y · Phortiugal, y3 · Rank, y2 · Reeriaght Unnaneysit · Romaan, y · Roosh, y2 · San Marino · Serb, y · Spaainey, y2 · Toolynn, y · Turkee, y2 · Ungaar, yn · Valta, y · Vassadoan, y · Velaroosh, y · Velg, y · Vulgeyr, y
1 Ta'n çheer shoh soit dy slane 'syn Aishey Heear agh ta kianglaghyn shesh-pholitickoil eck lesh yn Oarpey. 2 Ta cooid jeh'n çheer shoh soit çheumooie jeh'n Oarpey. 3 Ta croghaneyn ec y çheer shoh soit çheumooie jeh'n Oarpey. 4Va neuchrogheydys Chosovo soilshit magh er 17 Toshiaght Arree, 2008 as t'ee er enney ec 62 olteynyn yn AU. 5Cha nel yn Abcaaish as Ossetia Yiass er enney agh ec 6 olteynyn yn AU. 6Cha nel y Cheeprey Hwoaie er enney agh ec y Turkee.
Çheeraghyn ny h-Aishey
Afghanistaan, yn · Araab Saudi, yn · Asserbajaan, yn1 · Bahrain · Brunei · Chamboyd, yn · Çhapaan, yn · Chassaghstaan, yn1 · Chatar, yn · Çheen, yn (DPC) · Çheen, yn (PNC/Yn Taiwaan)2 · Cheeprey, yn · Çheer Thai, yn · Choowait, yn · Chorea Twoaie, yn · Chorea Yiass, yn · Çhorshey, yn1 · Chyrgistaan, yn · Earack, yn · Eeraan, yn · Egypt, yn3 · h-Ellanyn Philippeenagh, ny · h-Emmiraidyn Arabagh Unnaneysit, ny · Indoneesh, yn4 · Injey, yn · Israel · Jordaan, yn · Laos, yn · Livaan, yn · Maldeevaghyn, ny · Myanmar · Nepaal · Omaan, yn · Oosbeckistaan, yn · Phakistaan, yn · Roosh, yn1 · Singapore · Sri Lanka · Tajikistaan, yn · Teer, yn · Teemor Hiar, yn4 · Turkee, yn1 · Turkmenistaan, yn · Valaysia, yn · Vangladesh, yn · Vietnam, yn · Vongoil, yn · Vutaan, yn · Yeaman, yn3
1 Ta cooid jeh'n çheer shoh soit 'syn Oarpey. 2 Cha nel Pobblaght ny Sheen (Y Taiwaan) currit er enney ec yn AU. 3 Ta cooid jeh'n çheer shoh soit 'syn Affrick. 4 Ta'n çheer shoh currit mastey çheeraghyn yn 'aarkeylann ny keayrtyn.
Çheeraghyn yn Unnaneys Oarpagh
Austeyr, yn · Cheeprey, y · Çheer Injil, y · Chroit, y · Clovack, y · Clovean, y · Danvarg, y · Estaan, yn · Finnlynn · Ghermaan, y · Ghreag, y · Iddaal, yn · Latvey, y · Litaan, y · Lucsemburg · Nerin · Phobblaght Çheck, y · Pholynn, y · Phortiugal, y · Rank, y · Reeriaght Unnaneysit · Romaan, y · Spaainey, y · Toolynn, y · Ungaar, yn · Valta, y · Velg, y · Vulgeyr, y Flag of Europe.svg

Ayns çhengaghyn elley

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.