Antrapoaylleeaght

She Antrapoaylleeaght yn studeyrys jeh dooieaght.

Initiation ritual of boys in Malawi
Sleih Yao, Malawi
Antrapoaylleeaght hengoaylleeagh

She magher antrapoaylleeaght antrapoaylleeaght hengoaylleeagh, jannoo ymmyd jeh saaseyn hengoaylleeaght son feyshtyn antrapoaylleeagh. T’eh kiangley oltscarrey cummaghyn as coryssyn cowroaylleeagh, adsyn ta bentyn rish glare er lheh, lesh toiggal coryssyn sheshoil as cultooragh.

T’eh lhie harrish çhengoaylleeaght antrapoaylleeagh dy trome: shen y vagher çhengoaylleeaght ta jannoo studeyrys er kianglaghyn eddyr glare as cultoor.

Ard cultooragh

She çhiarrym ny enmys ta goll er ymmyd 'syn antrapoaylleeaght as 'sy çheer-oaylleeaght eh ard cultooragh. Dy mennick, cha nel joaraghyn politickagh co-reggyrt rish joaraghyn çheer-oaylleeagh yn chultooragh enmyssit, myr ta ry-akin 'sy Niar Meanagh raad ta ny Kurdee cummal 'sy Turkee, 'syn Armeain, 'syn Asserbajaan, 'syn Eeraane, 'syn Earack, as 'sy Teer.

Cultoor

Ta cultoor çheet er eieyn, cliaghtaghyn, ymmyrkey sheshoil, cooid as aght baghee heshaght, pobble ny eash ennagh; rere'n cheeayll shoh, t'eh çheet er y çheshaght, pobble ny eash hene, myr sampleyr, "cultoor Vannin vean-eashagh".Ayns ynnyd cadjin, foddee cultoor çheet er ny h-ellynyn ooasle as studeyrys-sheelnaue. Mychione buill, foddee eh çheet er cadjinaght ellyn, chiaullee, dramey as scoillaraght 'syn ynnyd. Mychione sleih, foddee eh cowraghey dy vel fys oc er y lheid, ny s'mie lheid y lheid. Ayns antrapoaylleeaght, as oaylleeaght sheshoil ta cultoor cowraghey bun neu-vea-oaylleeagh sheshaght; ny ta shin gynsaghey, soiaghey noi ny ta coruggyragh.

Feayn-skeealleydaght

Ta feayn-skealleydaght çheet er çhaglym dy skeeallyn tradishoonagh as credjueyn chultoor ennagh, as ny keayrtyn er studeyrys orroosyn. Ta ny skeeallyn shoh bentyn rish obbraghyn jeeghyn, spyrrydyn, baaghyn, deiney as ymmodee cretooryn yindyssagh; dy cadjin, t'ad soilshaghey magh ny jannoo leshtal er son cooish ennagh, myr sampleyr, shennaghys leah, oardee ny cliaghtaghyn crauee, ny phenomena najooragh ennagh. Ta ny skeealyn shoh ayns cummey shennaghys, agh bentyn rish traa anchasley rish traa shennaghyssagh; dy mennick, ta'd loayrt er taghyrtyn ec toshiaght ny cruinney, ny roie-hennaghys. Dy mennick, ta faggys-mooinjerys eddyr feayn-skeealleydaght as craueeaght as cliaghtaghyn yn chultoor.

Ga nagh mooar yn sum ny'n feeu ta sleih cliaghtey cur ayns feayn-skeealleydagh nish ayns sheshaght jeianagh, va kianglaghyn oc lesh y çhennaghys as lesh y chraueeaght dy mennick 'syn shenn seihll.

Ta'n fockle ry-akin ayns craueeaght chammah, as ymmyd jeant jeh bentyn rish tradishoonyn as skeealyn y chraueeaght t'ad loayrt er, ayns studeyrys scoillaragh er lheh. Cha nee ymmyd faghidagh t'ayn, agh ymmyd oayllee.

Oaylleeaght sheshoil

Ta oaylleeaght sheshoil ny phossan dy vagheryn ard-scoillaragh bentyn rish ymmyrkey sheshoil as cultooragh deiney. Ta ny hoaylleeaghtyn sheshoil goaill stiagh antrapoaylleeaght sheshoil, oaylleeaght politickagh, sheshoaylleeaght, as tarmaynys. Dy mennick, t'ad cur roosyn çheer-oaylleeaght deiney as edjaghys.

Shenndaaleeaght

She studeyrys er jeelym cooid shenn chultooryn ee shenndaaleeaght. T'ee goaill stiagh red erbee jeant ec deiney, veih greieyn cloaie, siyn craie as ushylee dys jeshaghtyn, tommanyn as thieyn. Ta lheid yn obbyr bun scanshoil son fys er shenn chultooryn, cultooryn roie-hendeeagh as marroo. Er y fa dy vel eh bentyn rish cultoor, she fo-vagher antrapoaylleeaght t'ayn. Ta deanyn henndaaleeaght goaill stiagh: soilshaghey magh bun as aase chultoor deiney; toiggal shennaghys deiney; as studeyrys er ymmyrkey deiney ayns sheshaghtyn roie-shendeeagh as shendeeagh.

Ta obbyr shenndaaleeagh goaill stiagh towshaney ardjyn son dy gheddyn laaree scanshoil; toaghailtey son dy gheddyn fooillagh cultooragh; as oardraghey, mynscrutaghey as freayll ad. Ta'n magher bentyn rish antrapoaylleeaght, shennaghys, studeyrys classicagh, çheer-oaylleeaght, creg-oaylleeaght, çhengoaylleeaght, fishig, kemmig, bea-oaylleeaght, studeyrys shenn lossreeyn as fir elley..

Studeyrys-sheelnaue

Ta studeyrys-sheelnaue nyn magheryn ard-scoillaragh bentyn rish stayd deiney. T'ad jannoo ymmyd jeh saaseyn bun-ronsee, cremeydagh as tuarymagh, cosoylaghey rish saaseyn treealagh oaylleeaght.

Ta ny studeyrys-sheelnaue goaill stiagh studeyrys er çhengaghyn, lettyraght, shennaghys, fallsoonys, as craueeaght. Dy mennick, t'ad cur maroo ny hellynyn reayrtagh as ny hellynyn clistagh (goaill stiagh kiaull); ny keayrtyn, ta magheryn myr antrapoaylleeaght as çhengoaylleeaght currit maroo chammah, agh t'adsyn currit maroo oaylleeaghtyn sheshoil son y chooid smoo.

Tenochtitlan

Va Tenochtitlan (Nahuatl Chlassicagh: Tenōchtitlan ASE:[te.noːʧ.'ti.tɬan]) (ny keayrtyn t'eh cubblit lesh yn 'ockle Mexico myr Mexico Tenochtitlan ny Tenochtitlan Mexico) ny altepetl (steat baljagh) Nahua er ellan ayns Logh Texcoco ayns Glion Veksico. V'eh bunnit ayns 1325, as haink er dy ve ny phreeu-valley er yn Impraght Asteckagh 'sy 15-oo eash, derrey yn tuittym echey ayns 1521. Ny yei shen, haink er dy ve ny cabacera]] jeh Lhiass-reeriaght ny Spaainey Noa, as jiu ta ny stroailtysyn soit ayns Balley Veksico, Meksico.

Va Tenochtitlan nane jeh daa altepetl Mexica, v'eh Tlatelolco yn fer elley.

Çhengoaylleeaght antrapoaylleeagh

She studeyrys er kianglaghyn eddyr glare as cultoor çhengoaylleeaght antrapoaylleeagh, chammah as kianglaghyn eddyr bea-oaylleeaght gheiney, smooinaght as glare. T’eh lhie harrish antrapoaylleeaght çhengoaylleeagh dy trome: shen y vagher antrapoaylleeaght ta jannoo studeyrys er sleih “trooid” nyn jengaghyn.

Çhengoaylleeaght feamagh

She magher eddyr-cheird çhengoaylleeaght feamagh, cur enney er feyshtyn bea bentyn rish glare, dyn ronsaghey, as garral feaysley orroo. Magheryn ard-scoillaragh bentyn rish çhengoaylleeaght feamagh, t’ad goaill stiagh ynsee, çhengoaylleeaght, shicklaage, antrapoaylleeaght as sheshoaylleeaght

Magheryn oaylleeaght sheshoil

Ayns çhengaghyn elley

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.