Sándia

Sándia (karaiñe'ẽ: sandía, lasioñe'ẽ: Citrullus lanatus) térã Hy'a he'ẽ ka'avo otyryrýva yvýpe hapo sarambi mbyky'i, hakã ysypo puku isarambíva, haviju ha hovykã he'õ mbytépe.

Ipoty morotĩ, hembo chororĩgui osẽ hi´a ijyképe. Opaicharei hi'a: tuicha ha michĩva, ijapu´áva, ipekõi ha ipukúva, ijape morotĩ para´i, hovyũ ha hovérova. Ipire atã'i he´õ ha hu'ũ hyepýpe, ho´o pytã térã sa´yju, hykue re´ẽ ha ha´ỹi hũ térã para´i. Ikatu ja´u tembi´u ári. Ha´ỹingue ojepuru pohãrã orchatápe. Oĩ opáichagua: sandia morotĩ, sandia para´i, sandia hovéro, sandia hapone´i, sandia hũ´i, sandya sa´yju, sandia hy´a, sandia yvyvy, sandia vaka.

Watermelons
Sándia
Ayoreo

Ava Ayoreo, ojekuaa jepivegua Moros térã Pyta Jovái, oipurúgui hikuái peteĩ sapatu ojapóva mborevi pirégui ha'anga rectangular-ramo, upéicha ndojeikuaái mamo gotyopa oho oguatávo hikuái. Iñe'ẽ Zamuco ñe'ẽnguéra aty pegua.

Morosha'e umi te'ỹi ojekyhyjevéva Paraguái Chákope, oñemombe'úgui heta mba'e chuguikuéra; péicha ikatu ñambohysýi: avaro'o ho'uha, jukahára, hi'angavaíva ha iñañáva, ambue mba'e apytépe. Oñorãirõkuaáva, py'aratã oguerekóva ombotuicha chupekuérape. Ko'ág̃a peve oĩ gueteri peteĩ aty Ayoreo ka'aguypegua oikundaháva Chákore, heta jeýpe ojejuhu ipypore Cerro León-pe; avei Agua Dulce; ha Chovoreca-pe; Aocojandi yvytu'aku gotyo. Oikundaha opa rupi ohekávo y, yvy ha ka'aguy oiko hag̃ua; ha oñeimo'ã ko aty oñemopehẽ ikatuhag̃uáicha oguerekove hembi'urã Cháko rupi.

Guana

Ava Guana, ojekuaaukáva avei Kaskiha rérandi. Héra Guana, oñemopyenda Mbya ramoikuérandi, tembiguaikuéra oñehenói Guaná-Niyolola. Iñe'ẽ Maskoy ñe'ẽnguéra aty pegua.

Nomba'apovéima imba'apo ñepyrũháme, ko'ág̃a oĩma estancia ñangarekohára ojehepyme'ẽvaramo; avei nomymbajukavéi, pirakutu térã noñemitỹvéima, he'iháicha hikuái “naorepy'aroryetevéi roñemitỹ hag̃ua ojapoháicha ñane ramoikuéra, ymaguaréicha”. Ko'ag̃aite oĩ hína peteĩ aty omba'apóva omoingove jey hekoypytee.

Ambue ñe'ẽ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.