Kuatiañe'ẽ

Kuatiañe'ẽ (karaiñe'ẽ: Libro), kuatia aty, oñemohendévo onemboheta ikatu haguã oñemoñe'ẽ.

Gutenberg Bible
Kuatiañe'ẽ
Avañe'ẽ

Avañe'ẽ ha Guarani ñe'ẽ ombohéra hikuái umi Guaranikuéra pe iñe'ẽ teépe. Guarani ha'e peteĩva umi te'yikuéra Amérika-gua ñe'ẽnguéra apytépe hetave iñe'ẽhárava, oñemohendáva irundy tetãnguéra iñambuévape (Paraguái, Argentina, Volívia ha Brasil). Avei, ha'eñoite ojehechakuaáva ñe'ẽ teéramo peteĩ tetã Ñembyamérika-guápe.

Tupi ha guarani ñe'ẽ aty guasu rehegua, oguereko hetáichagua ñe'ẽnunga, upéicharõ jepe oĩ jekupyty ijapytepekuéra ha heta mba'épe ojojogua ko'ã ñe'ẽnungakuéra.

Avañe'ẽ ha karaiñe'ẽ ha'e Paraguái retaãme ñe'ẽ tee ary 1992 guive. Japypateĩ 2006 guive ha'e avei ñe'ẽ tee Mercosur-pe, karaiñe'ẽ ha poytugañe'ẽ ykére.

Benjamin Franklin

Benjamin Franklin peteĩ (Boston, 17 jasyteĩ ary 1706 - Filadelfia, 17 jasyrundy ary 1790) ha'e akue karai ojokuaikuaáva Tetãvore Joapykuéra pegua, iñaranduite ha heta mba'e pyahu ojuhu. Ojeikuaa chupe ha'eha peteĩ umi Karaígui omoñepyrũ va'ekue Tetãvore Joapykuéra, karaikuéra John Adams, Thomas Jefferson, George Washington, Alexander Hamilton, John Jay ha James Madison ndive.Oñembohéra chupe "Pe Amérikagua Peteĩha" (The First American) omba'apoitégui tetãvorekuéra toiko joajúpe ha heta ojapógui hetãre.

Franklin ohai heta kuatiañe'ẽ ha jehaipy upe táva Filadelfia-pe, umi kolónia itáva tenondegua, heta ipirapire ikuatiañe'ẽnguéra oñemúgui. Hetãre omba'apo mbo'ehaorusukuérape, ombuekovia hetã tetã ambuévape (Hyãsiame omba'apo), omba'apo Tetãvore Joapykuéra parehápe ha heta oipota ani hag̃ua oiko tembiguái reko.

Ary 1747 guive oñemoaranduite tendyry mbaretekue rehe ha ary 1752-pe ojapo táva Filadelfia-pe upe techaukaha herakuãvéva tendyry rehegua, peteĩ kuatiaveve reheve. Oñapytĩ akue peteĩ kuatiaveve rete kuarepoti ijapopyre ha peteĩ inimbo, ijapýrape omoĩ peteĩ ndavoka kuarepoti ijapopyre avei. Aravera jave, omboveve ikuatiaveve ha ohechauka ndavoka oreko tendyry umi arai pegua, ohechauka umi aravera ha'e peteĩ mbaretekue jereraha. Ha upéi ojapo upe imba'e pyahu herakuãvéva, upe aratiri mo'ãha.

Omano ary 1790-pe imba'asy oñembovaivégui, orekóvo 84 ary. Ko'ãga avei ojegueromandu'a chupe herakuãgui, heta omba'apógui hetãre, Franklin ra'anga oĩ dólar pirapire guasuvéva, heta táva oreko Franklin héra avei, mbo'ehao, atyvete, ha heta ambuéva oipuru héra ko'ãga ojegueromandu'a hag̃ua chupe.

Guarani

Guarani hína ava aty Ñembyamérika pegua. Hetaite Ñembyamérika ypykuéra tupi-guarani rehegua oikóva América-pe og̃uahẽ mboyve Españaguakuéra.

Avañe'ẽ ombyatýva heta aty'ive ipype, oikóva ko'ág̃a rupi tetã Paraguái, Vorívia, Uruguái, Brasil ha Argentina-pe. Opaite aty oĩva Guaranikuéra apytépe, ha oguerekóva jepokuaa, jerovia ha ambue mba'e peteĩchaite, avei iñe'ẽ peteĩva ha'éva tupi ha guarani ñe'ẽ rehegua. Ha'ekuéra ohenói iñe'ẽme ñe'ẽngatu he'i ambue tapicha oikuaáva, ojekuaánte avei avañe'ẽme, he'iséva yvypóra ñe'ẽ. Ko ñe'ẽ Guarani omoñepyrũ heta ñe'ẽ oipurúva ambue aty'i, péicha oĩ tupinamba ñe'ẽ, tupi ñe'ẽ, ha acheñe'ẽ umi ojekuaavéva apytépe. Ou mboyve Epáña retãygua kuéra ko yvy tuichaitévape ha'éva Amérika, Guaranikuéra oipyso ijyvy oikoha Ñembyamérika ipehẽngue mbyteguápe, oñemombe'u ha'ekuéra oipysoha ijyvy yvytyrysýi Andes guive paraguasu Atlántiko peve, ha Gujána guive Río de la Plata peve.

Hesukrísto Tupao Marangatukuéra Arapahapegua

Hesukrísto Tupao Marangatukuéra Arapahapegua (oñehenóiva jepi sapy'ante, pe Tupao Mormón) ha'e peteĩ Tupao cristiana ojerrestauráva'ekue ojeheróva ijupe omoĩjeyhague ko yvy'ape'ari pe Tupao teéte Hesukrísto omopu'ãva'ekue. Pe Tupao oñemohenda Salt Lake City, Utah-pe, ha omoĩ umi kongregasiõngúera (ojeheróva karaiñe'ẽme barrios térã ramas) ha omopu'ã templokúera opa yvy'ape'árire.

Hesukrísto Tupao Marangatukuéra Arapahapegua

Hose Smith

Hose Smith, ta'ýra ( ára 23 jasypakõi, ary 1805-guive ára 27 jasypoteĩ, ary 1844-peve) ha'ekuri peteĩ sambyhyhára mbojeroviahára Tetã peteĩ reko Amérikagua-pegua ha umi mormongúera ñemoñepyrũhare. Oguerekóramo 24 ary, Hose Smith oikuauka pe Mormón Kuatiañe'ẽ; ha pe omanóramo guarã, 14 ary uperire, oguerúma hetaitereipéma hapykúeri ha omopu'ã peteĩ jerovia ha peteĩ tavarandu jeroviáva ohóva hese ko'ãgaitéve.

ISBN

Ko International Standard Book Number (avañe'ẽme, Arandukakuéra papaha ha'etéva hetatetãgua térã Aranduka papaha ha'etéva), mbykyhápe ISBN mante, ha'e techaukaha ha'eñóva aranduka reraite rehegua, ñemuhápe guarã. Oñepyrũ ary 1966-pe Tavetã Joaju retãme, umi aranduka ñemuha rógape ha arandukarendápe, ha upéi ojeipuru heta ambue tetãme ko ISO 2108 reratee rupive ary 1972 guive.

Ko tembiapo oipytyvõ oñemohenda hag̃ua opaichagua kuatiañe'ẽ reratee rehe, oñemboguapy kuatiápe ha papahápe aranduka réra, haihára, ñembokuatiahára, aranduka retã ha ñe'ẽ, opa umi mba'e aranduka rehegua oĩ ko techaukahápe.

Juan Carlos Onetti

Juan Carlos Onetti Borges (Montevideo, 1 jasypokõi ary 1909-pe - Madrid, 30 jasypo ary 1994-pe) ha'e akue peteĩ haihára Uruguái retãygua.

Pe kuña haihára Uruguáigua Cristina Peri Rossi, he'i akue Onetti ha'e "peteĩva mbovývagui jeikorekoha apohára (existencialista) karaiñe'ẽme". Mario Vargas Llosa, ohai akue peteĩ momba'eguasu Onetti-pe guarã, ohai ñemongetápe AFP atýpe jasypo ary 2008-pe "ipeteĩva umi haihára poguasúgui ko'ãgagua".

Kuatiakatu

Kuatiakatu (karaiñe'ẽ: redacción) ñanerekombo'e jahaikuaa hagua temiandu kuatiáre, tove toguahẽ porã hekopete ha tahesakã tapicha omoñe'ẽvape.

Kuatiakatu jahupyty hagua, tekotevẽ jajesareko ko’ã mba’ére:

1.1. Ñahendukuaava’erã mba’éicha oñe’ẽ ñande rapichakuéra.

1.2. Py’ỹi ñamoñe’ẽva’erã kuatiahaipyre ha arandukakuéra.

1.3. Ñahesa’ỹijopy’ỹiva’erã umi moñe’ẽrã.

1.4. Jahaimeméva’erã jahupyty hagua katupyry.

1.5. Ko’ẽ ko’ẽre ñambohetaveva’erã ñane ñe’ẽndy, ikatuha peve jaikuaava’erã umi ñe’ẽ pyahu oheróva mba’e pyahu.

1.6. Jaikuaava’erã ñe’ẽjoajungatu puru.Kuatiakatu retepy ohechauka ñandéve mba'éichapa jaiporavova'erã umi ñe'ẽ ha ñe'ẽjoaju aty ikatukuaáva jaipuru ñambohasa hagua temiandu.

Kuatiakatu apytere ohesa’yijo umi temiandu oñembohasaséva.

Mark Zuckerberg

Mark Elliot Zuckerberg (White Plains, Tetã peteĩ reko Amérikagua, 14 jasypo ary 1984) ha'e karai omoñemúva Tetã peteĩ reko Amérikagua pegua, ojeikuaa chupe ha'eha peteĩ umíva mbohapy ambue pegua ojapo Facebook. Ojapo hag̃ua Facebook, mbohapy Zuckerberg irũnguéra Mbo'ehaovusu Harvard pegua oipytyvõ chupe, Eduardo Saverin, Dustin Moskovitz ha Chris Hughes.

Ko'ãga hína, ha'eha tekove imitãvéva oĩva umi Tapicha Imba'ehetaitéva Rysýipe ojapo upe kuatiañe'ẽ Forbes, ipirapire ojeipapa amo US $ 63 300 sua dólar. Ojeikuaa chupe Tekove Arýgui 2010 pegua upe kuatiañe'ẽ Time rehe.

Ary 2010 guive, kuatiañe'ẽ Time he'i Zuckerberg oĩva umi 100 tapicha imba'ehetavéva ha herakuã mbytépe.

Mbo'ehaorusu Harvard

Mbo'ehaorusu Harvard (Harvard University ingleñe'ẽme) ha'e hína peteĩ mbo'ehaovusu oĩva táva Cambridge, tetãvore Massachusetts (Tetã peteĩ reko Amérikagua).

Harvard ha'e mbo'ehaorusu tujavéva Tetã peteĩ reko Amérikagua pegua, ára 8 jasyporundy ary 1636-pe oñepyrũ.

Oreko amo 21 200 temimbo'ekuéra ha ñemoaranduhára.

Heta kuatiañe'ẽ herakuã ha ambuéva he'i mbo'ehaorusu Harvard ha'e mbo'ehaorusu porãvéva opa Yvýgui.

Mormón Kuatiañe'ẽ

Mormón Kuatiañe'ẽ ha'e peteĩ kuatiañe'ẽ ojeporuva Hesukrísto Tupao Marangatukuéra Arapahapegua-pe. Ha'e Amérika profetakuéra jehai ñembohasa inglés-gui. Ko tupao yvypóra, herava Mormónkuéra ko kuatiañe'ẽgui, oporu ko kuatiañe'ẽ Biblia hendive.

Pe aty 1823-pe, peteĩ ángel ojehechauka kuimba'e mitã Hose Smith Estados Unidos-pe Estado de Nueva York-pe. Ko ángel he'i "ha'eha pe maranduhára oñemboúva chupe Tupã renondégui, ha héra ha'eha Moroni." He'i avei "oĩha peteĩ kuatiañe'ẽ oñeñongatuva'kue, ojehíva pláncha oroguigua ári, ome'ẽva peteĩ ñemombe'u umi oikove yvyva'ekue kóva ko continente árigui, ha moõguipa ou ypyraka'e hikuái. Avei he'i oĩha ipype evanhélio ijapyra'ỹva paha, pe Salvador ome'ẽ haguéicha umi oikove ypyva'ekuépe.""Pe tembiasakue ymaguare upéicha osẽva'ekue yvyguýgui peteĩ tavayguakuéra ñe'ẽramo oñe'ẽrõguáicha yvytimbo guive, ha oñembohasa peteĩ ñe'ẽ pyahúpe pe Tupã don ha pu'aka rupive pe ñe'ẽ marangatu ohechaukaháicha, oñemoherakuã ypy inglés-pe ary 1830-pe ha oñembohéra 'The Book of Mormon.'"Ko kuatiañe'ẽ pehengue oñembohasa ypy avañe'ẽme ary 1982-pe ha oñembohéra Mormon Kuatiañe'ẽ Pehengue, katu ary 2009-pe oñembohasapajey ha oñembohéra "Mormón Kuatiañe'ẽ."

Mormón Kuatiañe'ẽ rysýi oñembohasáva ambue ñe'ẽme

Upe Mormón Kuatiañe'ẽ oñembohasa ko'ápeve 91 ambue ñe'ẽme. Umi hembyre katu oñembohasa ambue 24 ñe'ẽme. Ko tysýipe ojehechauka enterove umi versiõ Mormón Kuatiañe'ẽ rehegua oñembohasámava'ekue ambue ñe'ẽme. Ndoje'éiramo mba'e ambue, pe ñembohasa ojejapóva'e'ekue ojehepyme'ẽ ha upevakúere ipype ojehái Hesukrísto Tupao_Marangatukuéra Arapahapegua rupive (Tupao Mormón). Pe jasypoapy ary 2013 jave pe Hesukrísto Tupao Marangatukuéra Arapahapegua oguenohe 109 ñe'ẽ ẽme.

Peroñe'ẽ

Poytugañe'ẽ ha'e ko Indoeuropa ñe'ẽ oñeñe'ẽva Poytuga, Vrasil ha heta tetã Afrikapeguápe.

Kuatiañe'ẽ ñepyrũ ojeikuaáva sa ro'y XII peguare , ha voi, sa ro'y XIV mbyte rupi, omopu'ã ko ñe'ẽme peteĩ ñe'ẽporã jopara joja.

Sa ro'y XII pe avei, poytugañe'ẽ ñe'ẽmbo'e pu'aka oñembyeja'o mokõi hendápe jokuairapépe ñaimérõ: ysyrygusu Minho yvate gotyo, Galísia, tetã ojoajúva Leon kasíkere, ha saryty XIII guive, Kastílla akãrojáipe; yvy gotyo , Poytuga, tetã oikóva ha'eñohápe.

Opa guive ñe'ẽ taha'e ha'éva tape oñembohape joavy: Poytugape oñemohatã ñe'ẽ ipavẽ ha tekopyrã, ha Galísiape oike karaiñe'ẽ oiko ramo jepe ichugui peteĩ ñe'ẽ hypy'ũ'ỹva jehaípe. Ã mba'e rupi ambue tetã ijopara tuichave ha, sa ro'y XV guive ñe'ẽmbo'e joaju ikangyve ha oñeñepyrũ oñeñe'ẽ mokõi ñe'ẽme: poytugañe'ẽ ha galasiañe'ẽ.

Poytuga

Pindorama

Angola

Mozambique

Guiné-Bissau

Cabo Verde

São Tomé e Príncipe

Timor-Leste

Pindoráma sãso

Pindoráma sãso rembiasa oñemyasãi ary 1821 guive ary 1825 peve, opávo Pindoráma isãsóvo. Táva Rio de Janeiro-pe oñembyaty reraguapy ojejerurehápe Don Pedro topytánte hag̃uã Brasil-pe. Ko kuatia oñemog̃uahẽ Don Pedro-pe 9 jasyteĩ 1822-me, ko tembiapo ojapo José Clemente Pereira, ha'éva Cámara de Senadores myakãhára Rio de Janeiro-pegua. Péicha pe Príncipe Regente ndojapói omondóva ichupe Cortes-pegua ha opyta Brasil-pe. Ko mba'e ojapo oñandu haguére pe temiandu oĩva upérõ omyakãva José Bonifácio de Andrada e Silva. Ko mba'e oñemomarandu Don Pedro-pe 24 jasypakõi 1821-me ha oje'e ojehechavaiha Corte Lisimbã-pegua rembiapo. Don Pedro omyasãi kuatiahai "Gazeta de Río de Janeiro", 8 jasyteĩ 1822-me, ha hetápe omomỹi. Pa ára rire José Bonifácio ha aty ohóva hendive omog̃uahẽ terarysýi karai principe oikuaa hag̃ua. Upe árape Don Pedro oñe'ẽmondo José Bonifácio opyta hag̃ua ministro del Reino ha pytagua rehegua, ko mba'e omombareteve tetãyguakuérape, ojupi haguére peteĩ rapái, araka'eve upéva ndoikói'akue. Joyke'ykuéra Andrada, José Bonifácio, Antõnio Carlos ha Martim Francisco, herakuã mbarete polítikokuéra apytépe ha tavayguakuéra renondépe.

Péicha jasypópe pe ñokarãi imbaretevéma Don Pedro ha Corte-kuéra apytépe. Upévare principe regente oñe'ẽmondo: opa mba'e ojejaposéva Brasil-pe katuete oguerahava'erã “tojejapóke” che aheraguapýva, péva he'ise Brasil hekosã nungáma ohóvo, ko mba'e ha'e ojapo haguére 13 jasypópe, Senado Cámara Río de Janeiro-pegua ombohéra chupe ha ipehẽnguekuérape “Brasil pysyrõhára opaite árape”.

Oñehenói ojejapo hag̃ua Convención Constituyente (Ñembyaty ojapo haguã consitucion tetãngua) ojehechakuaa hag̃ua tekotevẽha ñemosãsóre. Ohasávo jasy ojehecha opavave temiandu, péicha Pedro oho Sao Paulo-pe oikuaa hag̃ua okaraygua oĩmbápa pe ojeipotáva ndive. Ojevývo Río de Janeiro, 10 jasypondýpe oñemog̃uahẽ ichupe mokõi kuatiañe'ẽ peteĩva José Bonifácio, ojeruréva omondoho hag̃ua jekupyty metrópoli ndive, ha ambue hembirekógui María Leopoldina, he'íva ha'e omoirũha ministro mba'e rembipota. Upépe Pedro ojere omaña iñirũnguéra rováre ha he'i “Che irũnguéra Corte portuguesas ñandeguerekose ipoguýpe ha jejahéipe. Ko ára guive jajehekýi chuguikuéra. Ndaipóri mbe'eve ñanemoirũva gueteri hendivekuéra” oipe'a brazalete hovy ha morotĩva Portugal rechaukaha, ha ombojoapy “Peipe'a brazalete pende jyvágui che irũnguéra. Ñamomaitei Sãso, Portugal poguýgui ñesẽ, ha espada ipópe he'i jey “Che ruguýre, cheréra, ha Tupãre, añe'ẽme'ẽ Brasil-pe ame'ẽva'erã : Sãso térã ñemano! Péicha Brasil oñemosãsõ Portugal-gui 7 jasyporundy 1822-me.

Tekove arandupy

Tekove arandupy (Currículum vítae) ha'e peteĩ kuatia omombe'úva pya'e, jeikove arandupy ha kuatia'atãnguéra ojehekáramo mba'aporã. Ha'e avei kuatiañe'ẽ oikuaaukáva peteĩ avápe. Oĩ mbohapýichagua tekove arandupy: Arange rupive ñemohenda, Mbohapepyre, ha Jopara. Ko ipahague ojeporuve.Ko ñe'ẽ ou latinañe'ẽgui ha ojepuru heta ambue ñe'ẽme, peteĩpe guarã ha hetávape guarã. Ingyaterrañe'ẽme térã hyãsiañe'ẽme, pe currículum vítae ikatu oñemombykymi C.V. térã résumé.

Támil ñe'ẽ

Tamil térã támil ([தமிழ் támiḻ) ha'e peteĩva ñe'ẽ dravídika rehegua ko'agãiterupi iñasãivéva oparupiete, telugu ñe'ẽ ndive, kanares ha malavar ñe'ẽ.

Ñe'ẽ ñemoñare dravídika apytépe, tamil ha'e ojoguavéva malavar-pe, sa ro'y IX Kirito rire-pe ha'e rupi mokõivéva ñe'ẽnunga oúva peteĩ ñe'ẽguinte, iñe'ẽharakuérape oñembohérava'ekue tamil; tamil ha malavar ndojeíriva'ekue ojoehegui sa ro'y XIII térã XIV-rupi peve Tamil ojeiporuháicha peteĩ tekoñomoirũme ojoavy tuicha ojoapytépe, upéicha rupi, py'ỹinte, ikatu jaikuaa iñe'ẽ rupive mba'e ñemoñaréguipa ou. Tamil oguereko mbohapy ñe'ẽrekóichagua ojeiporuvéva: ñe'ẽ haipyre ymaguaréva (caṅkattamiḻ), ñe'ẽ haipyre ko'ágãgua (centamil), ha ñe'ẽ ágãgua ikate'ỹva peichareigua (kotuntamil). Ojeiporu haguã peteĩva ojeiporavo mba'éicha javépa oñeikotevẽ, jepérõ sapy'ánte ondojopyty porãitéi oiporúva ko'ã ñe'ẽichagua apytépe.

India retãme, ojeiporúva peichareigua (kotuntamil) oñemohendapýma ohóvo ha ha'e ñe'ẽ jajuhúva ta'angamýi, ñoha'ãnga, ta'angambyry ha pukoépe. Sri Lánka-pe, ñe'ẽ hendapýva ko'agãgua oñemohenda Jaffna ñe'ẽnungáre. Ijeiporu opaichaguápe, tamil haipyréva ojeiporu hetaiterei hendápe: he'iháicha peteĩ tembiapokue 2001-peguare, oĩva'ekue 1.863 kuatiañe'ẽ marandu myasãiha oñeguenohẽva tamil-pe.

Tamil ha'e peteĩ ñe'ẽ hembiasakue hetáva ñe'ẽporãhaipyrépe hetavéva 2.000 arýgui ha ha'eva'ekue India-gua ñe'ẽ tenonderãite ojehechakuaáva ñe'ẽ ymaguaréicha, ary 2004-pe.

Támil jehai:

ஆசிரியர் வகுப்புக்குள் நுழைந்தார்.அவர் உள்ளே நுளைந்தவுடன் மாணவர்கள் எழுந்தனர்.

வளவன் மட்டும் தன் அருகில் நின்று கொண்டிருந்த மாணவி கனிமொழியுடன் பேசிக் கொண்டிருந்தான்.

நான் அவனை எச்சரித்தேன்.

Mba'éichapa oñemoñe'ẽ va'erã:

Āciriyar vakuppukkuḷ nuḻaintār.Avar uḷḷē nuḻaintavuṭaṉ māṇavarkaḷ eḻunkaṉar.

Vaḷavaṉ maṭṭum taṉ arukil niṉṟu koṇṭirunta māṇavi kaṉimoḻiyuṭaṉ pēcik koṇṭiruntāṉ.

Nāṉ avaṉai eccarittēṉ.

Jehasa avañe'ẽme:

Mbo'ehára oike mbo'erendápe.Oike vove, umi temimbo'e oñembo'y.

Valen mante oñe'ẽ hína Kanimozhi ndive, oñembo'ýva hese.

Che ha'e chupe.

Vengali ñe'ẽ

Vengali ñe'ẽ (bɛŋˈɡɔːli) térã Vangla (bɑːŋlɑː, বাংলা Vangla baŋla) ha'e ku ñe'ẽ tee Vangyladẽ retãme, ñe'ẽ tee tenda oñeñe'ẽháme India retãme, Indoeuropa ñe'ẽ.

Vengali ha'e tetã ñe'ẽ ha ñe'ẽ tee Vangyladẽ retãme, oñemboherahápe vangla. Ñe'ẽnguéra ypykuegua ndojehechakuaái tembiapoukapýpe.

Vengali, orijañe'ẽ ha asames ndive, ha'e ñe'ẽnguéra oúva prákrito magahi-gui, Vúda ñe'ẽ. Kuatiañe'ẽ oĩva vengali ymaguarépe (iñarangéva ary 1000 ha 1400-rupi) oguerekóva ijapytépe purahéi Vúda-pe ha tántriko. Vengali agãguápe ojejapo heta ñe'ẽporãhaipyre ikatupyry ha iporãva.

Vengali-pe, maratiñe'ẽme guáicha avei, ikatu jahechakuaa ojehe'aha hese heta hendápe sánskrito, ñe'ẽ India-gua ymaguaréva. Hákatu, hindi ñe'ẽ ha penyavi ñe'ẽ rehe ojehe'ave pérsañe'ẽ ha áraveñe'ẽ.

Umi tenda oñeñe'ẽháme vengali jahechakuaa oguereko rupi hetaiterei tapichakuéra oikóva ipype. Umi 180.000.000 tapichakuéra oñe'ẽ tapiáva rire, oĩ avei amo 40.000.000 tapichakuéra oiporúva iñe'ẽ mokõiháramo.

Pe ñe'ẽ ñemohenda ojehecha porãvéva ohechakuaa irundy aty oñemomba'e guasuvéva: radh, vanga, kamarupa ha varendra.

Ñe'ẽnungakuéra radh-gui (ñemby-kuarahyreikegua) ojeiporuva'ekue ojejapo haguã vengali ãgagua, ojeiporúva India-pe ha Vangyladẽ-pe avei.

Áraveñe'ẽ

Áraveñe'ẽ térã Arávia ñe'ẽ ha'e hína ñe'ẽ Asia ha Afrika pegua. Oguereko 550.000.000 ñe'ẽharakuéra yvype. Ha'e peteĩ Tetãnguéra Joaju ñe'ẽ. Árave ha'e ñe'ẽ semítika itujavéva mayma ko'ãgagua ñe'ẽ pa'ũme, péicha, hi'aguivéva semítiko ñepyrũgui. Péva aravekuéra ñe'ẽ ñepyrũ, oikóva aráviga yvykũme. Oĩ ñe'ẽporã jehaipyre sa ro'y VI guive ha ha'e ñe'ẽ Korã ojehaihague, kuatiañe'ẽ marangatu musulmã mba'éva. Iñemyasãi sa ro'y VII guive, tenda heñoihague guive, ojoaju mbarete yvága rape islã rehe ha avei aravekuéra tahachi mbaretére, omyasãiva hekopohýi Afrika yvate tuichakuére.Araveñe'ẽ ñe'ẽhára hetakue ha'e Ayhelia retãme 24.300.000, Ehipto retãme 65.900.000, Israel retãme 2.045.000, Lívano retãme 3.450.000, Livia retãme 5.300.000, Marruéko retãme 20.900.000, Palestína retãme 3.085.000, Síria retãme 16.600.000, Túne retãme 9.400.000 ha Tuykia retãme oĩ 1.200.000 ñe'ẽhára.

Ñe'ẽndymi:

قط (qiTT) mbarakaja

قهوة (qahwa) kafe

لغة (lugha) ñe`ẽ

ماء (maa’) y

موز (muuz) pakova

و (wa) ha

واحد (waaHid) peteĩ

المال (al-maal) pirapire

بيض (beyD) tupi`a

ثلاثة (thalaatha) mbohapy

حصان (HiSaan) kavaju

حليب (Haliib) kamby

خبز (khubz) mbujape

Ñe'ẽporãhaipyre

Ñe'ẽporãhaipyre ha'e opa mba'eporã ojehaíva térã oñemoĩva kuatiápe. Ñe'ẽporãhaipyre ikatu he'ise avei opa kuatiakuéra ha mba'e ojehaímava peteĩ tetãme, upéicha oje'évo "Paraguái ñe'ẽporãhaipyre" he'ise opa mba'e ojehaímava ha oñemoĩ kuatiápe ku tetãme.

Ambue ñe'ẽ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.