Galicia

Galicia ha'e peteĩ tetãvore hekosãsóva España retã pegua, ojejuhu yvate kuarahyreike gotyo yvyapy Ivériape ha iñemohendapyre irundy tetãvoremi, La Coruña, Lugo, Orense ha Pontevedra, ha umíva tetãvoremi iñemohendapyre 314 táva rupive oñembyatýva 53 tavatýpe. Ijerére ojejuhu yvate gotyo upe para Kantáviragua, ñemby gotyo ojejuhu upe tetã Poytuga, kuarahyreike gotyo upe paraguasu Atlántiko ha kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu upe Mburuvimi Asturias ha upe tetãvore hekosãsóva Castilla y León.

Heta ypa'ũ aty ha ypa'ũ michĩ oĩ Galicia rembe'ýre, ha oĩ avei hetã ñemohendápe.

Galicia oguereko 2 747 559 ava ipype (1 jasyteĩ ary 2014 jave). Santiago de Compostela ha'e Galicia tavusu tee.

Galicia
 Galicia 
Tetãvore hekosãsóva de España

Flag of Galicia
Bandera de Galicia
Escudo de Galicia 2.svg
escudo de Galicia
Purahéi guasu: Os Pinos
Localización de Galicia

Ubicación de Galicia
Tavusu Santiago de Compostela
Ñe'ẽ tee Karaiñe'ẽ ha gallégo ñe'ẽ[1]
Tetãkue Tetãvore hekosãsóva
 • Tetã Bandera de España España
Congreso
Senado
Parlamento
Presidente
23 escaños
19 escaños
75 escaños
Alberto Núñez Feijóo (PPdeG)
Apekue  
 • Opa 29 574 km²(5,8%)
Ava hetakue (2014)  
 • Total 2,747,559 hab.¹
 • Ava hetakue yvy rendáre 92,90 hab/km²
Hetãgua Gallego/gallega
PIB (nominal) Puesto 6.º
 • Total 56 670 sua € (2010)[2]
 • PIB per cápita 20 726 €[2]
IDH 0,886 – Iporãite
Sitio web oficial

Mandu'apy

  1. Estatuto de Autonomía de Galicia. Artículo 5: «La lengua propia de Galicia es el gallego».
  2. 2,0 2,1 Contabilidad Regional de España., INE.

Joaju

Asturias

Asturias, hérava tee Mburuvimi Asturias (Asturias ñe'ẽme, Principáu d'Asturies; eonaviego, Principao d'Asturias), ha'e peteĩ tetãvore hekosãsóva España retã pegua. Yvate España opyta ha ijapekue ha'e 10 603,57 km², ipype oikove 1 054 408 tekove kuéra (ary 2014 jave).Ijerére ojejuhu kuarahyreike gotyo upe tetãvore hekosãsóva Galicia, yvate gotyo upe para Kantáviragua, kuarahyresẽ Kantávira ha ñemby gotyo ojejuhu upe tetãvore hekosãsóva Castilla y León. Oñembohérava "Mburuvimi" hembiasakuére, Mburuvichaguasu España ra'y oguerekógui upe téraguasu oñembojáratee «Mburuvichami Asturias pegua», mburuvicha guasu Juan I de Castilla omoĩ va'ekue ary 1388-pe. Itavusu ha'e Oviedo, ha táva Gijón ha'e itáva oguerekovéva tapicha ipype.

Epáña

Epaña (Karaiñe'ẽ: Reino de España) ha'e peteĩ tetã hekosãsóva, oikóva Európa Joatýpe, oporombojára Porokuái peteĩme amandajére rupive. España retã oñemohenda 17 tetãvore hekosãsóva ha mokõi táva hekosãsóva rupive, oiko avei retãkuére 50 tetãvoremi. Itavusu ha'e táva Madrid.

Ha'e peteĩ tetã oĩha Kuarahyreike Európape ha Yvate Afrika avei. Európape oĩ opa yvyapy Ivéria rupi, tetã Poytuga kuarahyreike gotyo, Hyãsia retã ha Andorra yvate kuarahysẽ ngotyo, ñemby gotyo ojejuhu upe tetãvore Tavetã Joaju pegua héraha Hivyraytã (Gibraltar), Európape oĩha avei upe ypa'ũ aty Baleares (upe para Yvy mbytépepe); Afrikape oĩ upe táva héraha Ceuta ha upe ambuéva héraha Melilla, umi ypa'ũnguéra Canarias avei (paraguasu Atlántikope) ha heta ypa'ũ ambuéva oĩva Afrikape ha España rembe'ýre.

Epaña ijapekue hína 504 645 km², upévare España ha'e tetã tuichave irundyha Európa pegua, Rrusia, Ukyaña ha Hyãsia rire. Ijyvy yvatekue meme hína 650 metro, upéva España ha'e peteĩ umíva tetã heko yvytyvéva pegua Európape. Epañape oikove 47 129 783 tekove, ary 2013 jave.

Epaña Léiguasu he'i karaiñe'ẽ ha'e Tetã ñe'ẽ tee ha opa umíva España pegua oikuaa va'erã ha oñe'ẽkuaa va'erã chupe. Ary 200 jave, amo 89 % oñe'ẽva karaiñe'ẽ hóga guive. Oĩ avei ñe'ẽ ambuéva heko tee "tetãvore tetãvore" rupi.

Gallégo ñe'ẽ

Gallégo ñe'ẽ ha'e peteĩ Indoeuropa ñe'ẽ oñeñe'ẽva tee upe España retãvore hekosãsóva heraha Galicia. Ojoguaiterei upe poytugañe'ẽ.

Európa Araguasu Mbyte paha peve, ha jepe oike Galísia Kastílla akãrojáipe, gallégo ojeipuru opa mba'erã. Ãga katu saro'y XIV pahápe karaiñe'ẽ oike mbareteve, ñe'ẽporã ha tekotevẽrãme.

Upérõ avei, tetã ñe'ẽ ñepu'ã oñyñýi, ha saro'y XVI mbyte rupi, haimete okañy. Upe árape, ñe'ẽmbo'e ñepu'ã omomobyry Galicia ñe'ẽ Poytuga ñe'ẽgui. Ãga katu, saro'y XIX pe, Rromantisismo ndive, heñói jey tai galléga ha oñepyrũ opu'ã ko'ãgagua iñe'ẽmbo'e, oñepi'ãva'ekue saro'y XX pukukue omohenda porãségui iñe'ẽ.

Gallégo ñe'ẽ mbyky ne'ĩra osẽ hu'ãme ha ko árape oĩ mokõi tape oñemoĩ porã hagua: 'aislasionista' ha 're-integrasionista'. Ombojoavýva ã mokõi tape: peteĩha ombyeja'ose ñe'ẽmbo'e aty Európa Araguasu Mbytépe ombojoajuva'ekue Galísia Portugal-re, ha mokõiha katu ndoipotái.

Santiago de Compostela

Santiago de Compostela ha'e táva tetã Españagua, tetãvore hekosãsóva Galicia itavusu. Ko távape oiko 95.966 ava (2016 ary jave).

Tupão guasu Santiago de Compostela

Upe Tupão guasu Santiago de Compostela (karaiñe'ẽme: Catedral de Santiago de Compostela) ha'e peteĩ tupão guasu katóliko tetã España pegua, tetãvore Galicia-pe, upe táva heraha Santiago de Compostela. Ipype oguereko Marangatu Hakóvo (Santiago) ryvy, upevare ku tupãome oguahẽ ymaguare guive heta tapicha opa Európa pegua upe Marangatu Hakóvo Rape rupive, ha ko'ãga heta tekove oho oguata ku rape rupive oguahẽ hag̃ua tupãome avei.

Ary 1896 oñemoñe'ẽ chupe Tembiapo tee Rembiejakue, ha táva ymaguare Santiago de Compostela, ojeréva tupão guasu, oñemoñe'ẽ chupe Tembiejakue Yvypóra reko pegua upe Unesco rupive ary 1985-pe.

Vigo

Vigo táva tetã Epáñape, Pontevedra provincia-pe.

Oikovéva: 292.817 (2016)

Ambue ñe'ẽ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.