Vitamina B3

A niacina, ou ácido nicotínico, vitamina B3 ou vitamina PP, é unha vitamina hidrosoluble cuxos derivados, NADH e NAD+ , e NADPH e NADP+, xogan roles esenciais no metabolismo enerxético da célula e da reparación do ADN [1]. A designación vitamina B3 tamén inclúe ás correspondentes amidas, nicotinamida ou niacinamida, con fórmula química C6H6ON2.

Co termo xenérico de niacina enténdese o ácido nicotínico, a súa amida (a nicotinamida) e todos os derivados biolóxicos que se poden transformar en compostos bioloxicamente activos. Polo xeral defínese a actividade da niacina nos alimentos como a concentración de ácido nicotínico formado pola conversión en niacina do triptófano contido nos alimentos. Esta é bioloxicamente precursora de dúas coenzimas que interveñen en case todas as reaccións de oxidorredución: o nicotín adenín dinucleótido (NAD+) e o nicotín adenín dinucleótido fosfato (NADP+).

A nicotinamida e o ácido nicotínico atópanse abundantemente na natureza. Hai unha predominancia de ácido nicotínico nas plantas, mentres que nos animais predomina a nicotinamida. Atópase principalmente no lévedo, o fígado, as aves, as carnes sen graxa, os froitos secos e os legumes. O triptófano, precursor da niacina, atópase abundantemente na carne, o leite e os ovos.

A niacina participa nas reaccións que xeran enerxía grazas á conversión bioquímica de hidratos de carbono, graxas e proteínas. NAD e NADH son fundamentais para utilizar a enerxía metabólica dos alimentos. A niacina participa na síntese dalgunhas hormonas e é fundamental para o crecemento.

As necesidades diarias recomendadas de equivalentes de niacina (NE) para un adulto son: 6,6 NE por 1.000 kcal e non menos de 13 NE por consumo de calorías inferior a 2.000 kcal. Para os nenos de ata seis meses, cunha dieta calórica de 1.000 kcal ao día, son de 8 NE/día. Para idades superiores as necesidades diarias dependen de cantas calorías se inxiren. As mulleres embarazadas necesitan suplementos de 2 NE ao día, as que aleitan necesitan 5 NE ao día.

A pelagra é a consecuencia dunha carencia de vitamina B3 (de aí o nome de factor PP, Preventivo da Pelagra) e de triptófano ou do seu metabolismo.

Biosíntese

O heterociclo aromático de 5 membros (vértices) do triptófano é clivado e despois volto a formar co grupo amino alfa do triptófano orixinando o heterociclo de 6 membros aromático da niacina, na seguinte reaacción:

Nicotinic acid biosynthesis2
Biosíntese: triptófano → quinurenina → niacina
Nicotinic acid biosynthesis2
Biosíntese: triptófano → quinurenina → niacina

Notas

  1. Northwestern University Nutrition
Alcachofa

A alcachofa (Cynara cardunculus var. scolymus) é unha planta cultivada como alimento en climas temperados. Pertence ao xénero Cynara dentro da familia Asteraceae. Chámaselle en galego alcachofa tanto á planta enteira, como á inflorescencia en capítulo, testa floral comestíbel. É un cultivo común nas zonas mediterráneas, porén non é popular en Galiza, tendo sido asimilado na cociña en épocas recentes procedente doutras gastronomías (españolas e francesas principalmente).

Cenoria

A cenoria (Daucus carota', L., subespecie sativus) , é unha planta pertencente á familia das umbelíferas, tamén denominadas apiáceas. É a hortaliza máis importante e de maior consumo das pertencentes a devandita familia. É a forma domesticada da cenoria silvestre Daucus carota, oriúnda de Europa e Asia sudoccidental. Cultívase pola súa raíz moito máis grande, saborosa e de textura menos fibrosa, mais continúa sendo a mesma especie. Entre as hortalizas, pertence ao grupo das verduras.

Coenzima

Os coenzimas son cofactores orgánicos non proteicos, termoestables, que unidos a un apoenzima constitúen o holoenzima ou forma cataliticamente activa do enzima. Teñen en xeral baixa masa molecular. Son claves no mecanismo de catálise, por exemplo, aceptando ou doando electróns ou grupos funcionais, que transportan dun enzima a outro. A diferenza dos enzimas, os coenzimas modifícanse e consómense durante a reacción química.

Descarboxilación do piruvato

A descarboxilación do piruvato ou descarboxilación oxidativa do piruvato é a reacción encimática na que o piruvato perde o seu grupo carboxilo en forma de CO2, quedando reducido a un grupo de dous carbonos (acetilo), que se une ao coencima A, formando acetil-CoA. Esta reacción é esencial para facer que o esqueleto carbonado do piruvato citosólico entre nas reaccións do ciclo de Krebs e prosiga a vía da respiración celular aerobia, conectando deste modo a glicólise co ciclo de Krebs

A reacción é unha descarboxilación oxidativa, que está lonxe do equilibrio (ΔGº'= -8,0 kcal/mol), catalizada polo complexo encimático da piruvato deshidroxenase, que ten lugar nas mitocondrias dos eucariotas e no citoplasma bacteriano . Na reacción fórmase NADH unha molécula con gran capacidade redutora (poder redutor). Por cada glicosa (molécula de 6 carbonos) que entra na glicólise fórmanse dúas de piruvato (de 3 carbonos), pero durante a reacción de descarboxilación do piruvato vaise perder un dos carbonos do piruvato (o do grupo carboxilo) en forma de CO2, e o resto de dous carbonos que queda cédese ao coencima A (CoA), formando acetil-CoA. O CoA ten un grupo reactivo -SH por onde se enlaza ao acetilo, que moitas veces se representa nas reaccións (CoA-SH).

O destino do NADH formado é ceder os seus electróns á cadea de transporte electrónico, para que se produza ATP na fosforilación oxidativa subseguinte. O destino do acetil-CoA é ceder o acetilo ao ciclo de Krebs, o que tamén producirá enerxía. No fígado é especialmente importante esta reacción, xa que impide que o piruvato citosólico sexa utilizado na gliconeoxénese ou en transaminacións e obrígao a entrar nas mitocondrias e incorporarse ao ciclo de Krebs para producir ATP ou formar citrato, que poderá ser exportado ao citosol para a síntese de lípidos.

Nos humanos en condicións anaerobias o piruvato pode ser fermentado a lactato no citosol, pero en condicións aerobias entra nas mitocondrias para ser descarboxilado. Para facilitar que o piruvato entre nas mitocondrias hai unha serie de transportadores específicos na membrana mitocondrial. Na membrana mitocondrial externa hai unhas porinas polas que pasa o piruvato ao espazo intermembranas e despois o transportador piruvato translocase da membrana mitocondrial interna pasa o piruvato do espazo intermembranas á matriz mitocondrial.

Nos organismos anaerobios a descarboxilación do piruvato difire do proceso aerobio en que o aceptor de electróns é unha proteína ferro-sulfurada e non o NAD+. A conversión está catalizada por un encima dependente da tiamina, que tamén acila o coencima A. Os equivalentes de redución son eliminados pola produción de H2 polo encima hidroxenase.

Dinucleótido de nicotinamida e adenina

O dinucleótido de nicotinamida e adenina, tamén chamado nicotinamida adenina dinucleótido ou nicotín adenín dinucleótido, abreviado como NAD+ (forma oxidada) ou NADH (forma reducida), é un dos coencimas máis importantes da célula, que intervén en reaccións redox (con encimas oxidorredutases) e pode ceder electróns á cadea de transporte electrónico, polo que é importante na produción de enerxía na célula. É un dinucleótido, xa que está formado por dous nucleótidos unidos polos seus grupos fosfato, un deles leva a base nitroxenada adenina e o outro a nicotinamida, que deriva da vitamina B3.

No metabolismo o NAD+/NADH está implicado en reaccións de oxidación-redución, nas que capta/cede electróns e hidróxenos, e pode servir para levar electróns dunha reacción química a outra. Pode atoparse en dúas formas: en forma oxidada ou NAD+, que funciona nas reaccións como oxidante doutras moléculas á vez que se reduce a NADH, ou en forma reducida ou NADH, que funciona como redutor doutras moléculas á vez que se oxida a NAD+. As reaccións de transferencia de electróns son a principal función do NAD+, que tamén se emprega noutros procesos celulares, o máis importante dos cales é ser substrato de encimas que adicionan ou eliminan grupos químicos das proteínas nas modificacións postraducionais. Debido á importancia destas funcións, os encimas implicados no metabolismo do NAD+ son obxectivos para o descubrimento de fármacos.

Nos organismos o NAD+ pode sintetizarse a partir de biomoléculas sinxelas como os aminoácidos triptófano ou ácido aspártico ou poden obterse os seus compoñentes ou precursores dos alimentos, como a vitamina niacina ou B3. Tamén se poden obter compoñentes nas reaccións de descomposición do NAD+. Estes compoñentes preformados pasan entón por unha vía de reciclaxe que os converte de novo na forma activa. Parte do NAD+ convértese tamén en nicotinamida adenina dinucleótido fosfato (NADP+), que é outro importante coencima, que actúa quimicamente igual, pero intervén noutras vías metabólicas.

Espelta

A espelta ou trigo vermello (Triticum spelta), é unha especie común de cereal do xénero Triticum. Pertence aos trigos hexaploides pola presenza na súa conformación de 21 cromosomas. É un cereal adaptado a climas duros, húmidos e fríos.

A espelta provén da escanda brava (Triticum dicoccoides Kór.): cruzamento natural (hibridación) entre Triticum boeticum Boiss e, posibelmente, Aegilops speltoides Tausch, presentes no próximo Oriente e documentado dende hai 7 milenios - en xacementos arqueolóxicos do Iraq, Israel e Turquía (Harlan, 1976)-. Espallouse axiña polo Mediterráneo e na Península Ibérica foi explotada dende os mesmos inicios da agricultura, hai uns 5 milenios (Hopf, 1987).

Dende a Idade Media cultívase en Galicia, Asturias, Suíza, o Tirol e no sur de Alemaña. A famosa abadesa St. Hildegarda de Bingen escribe sobre a espelta no seu libro Liber Simplicis Medicinae: "A espelta é o mellor gran. É nutritivo e mellor tolerado que calquera outro gran. A espelta fornece a quen a come de todos os nutrientes para ter unha óptima saúde e aporta unha mente feliz. Non importa como se tome, xa sexa como pan ou doutro xeito, porque é boa e doada de dixerir".

A colleita por hectárea é inferior á do trigo e o procesamento é máis difícil, mais atura un clima más rudo e é máis resistente contra enfermidades. Con todo, no século XX diminuíu o seu cultivo, por ter un mao rendemento. No sur de Alemaña coléctase parte da produción de espelta crúa para despois torrala. Úsase para a preparación de pans, cervexas, vodkas, potaxes e albóndegas vexetarianas.

Nos últimos anos a espelta aos poucos vai retomando o sona, en particular na sección biolóxica. Unha das razóns é que os alérxicos aprecian que conteña menos glute e tamén a presenza de ácidos graxos omega 3, omega 6 e omega 9, ademais de minerais. Hai moitos cruzamentos da espelta co trigo común, mais para utilizar a espelta como substituto do trigo esta ten que ser pura. O seu consumo orixina menos alerxias ca o trigo, porén ao conter tamén glute, de ningunha maneira é apta para celíacos.

Fariña

A fariña é un po resultante de moer o gran, xeralmente dos cereais (especialmente trigo, millo etc). É o principal ingrediente do pan, o alimento básico en moitas partes do mundo. Tamén se obtén fariña dalgúns legumes e de froitos secos, como a soia e a améndoa.

A fariña é rica en amidón, que é un hidrato de carbono complexo. Cando a fariña se mestura con auga, o glute, unha proteína, actúa dándolle unha estrutura elástica á masa que permite "traballala" e que reteña burbullas de gas, o que resulta nunha textura final esponxosa. Este é un efecto buscado no pan, pasteis etc.

Algúns individuos padecen dunha intolerancia ao glute denominada celiaquía ou enfermidade celíaca, o que lles impide comer pan, pastas, pasteis ou calquera produto derivado do trigo, avea ou cebada, cereais que conteñen glute, pero hoxe pódense atopar no mercado produtos derivados de fariña sen glute.

Figo

O figo é un froito obtido da figueira (Ficus carica).

Dende o punto de vista botánico o figo non é un froito senón unha infrutescencia (ou sexa un conxunto de froitos).

Existen máis de 750 especies de figos diferentes entre as que hai comestíbeis e non comestíbeis.

Esta froita podería provir de Asia Occidental, aínda que posteriormente se distribuíu por todo o Mediterráneo, chegando a Galiza. Sábese que o ser humano xa o coñecía e recollía antes do ano 9000 a. C.

Os figos miden 6 ou 7 cm de longo e 4,5 a 5,5 cm de diámetro. Son moi estacionais e pódense atopar doadamente nos meses de agosto e setembro no hemisferio norte, coma no caso de Galiza; e de febreiro a marzo no hemisferio sur. Algunhas figueiras producen dúas colleitas ao ano.

É un cultivo común en Galiza dende hai séculos, especialmente no sur, que deu lugar a infinidade de topónimos: A Figueira, Figueiras, Figueiredo, Figueiró, Figueiroa, Figueiroá etc.

Fosfato do dinucleótido de nicotinamida e adenina

O fosfato do dinucleótido de nicotinamida e adenina ou nicotinamida adenina dinucleótido fosfato ou nicotín adenín dinucleótido fosfato, abreviado NADP+ (forma oxidada) e NADPH (forma reducida), é un coencima que intervén en numerosas vías anabólicas. É análogo do coencima similar NAD+, pero cun fosfato adicional, aínda que non exerce as mesmas funcións. Unha parte da súa molécula procede da vitamina B3.O NADPH proporciona parte do poder redutor necesario para as reaccións de redución das biosínteses, actuando como cofactor das oxidorredutases. Intervén na fase escura da fotosíntese (ciclo de Calvin), na que se fixa o dióxido de carbono (CO2) e se sintetizan azucres, aínda que se xera na fase luminosa. Nos animais a maior fonte de NADPH é a fase oxidativa da ruta da pentosa fosfato, que produce o 60% dos requirimentos da célula deste coencima.

Lipoproteína de alta densidade

As lipoproteínas de alta densidade ou HDL (do inglés High-density lipoproteins) son un dos cinco grandes grupos de lipoproteínas que transportan lípidos polo sangue (os outros tipos son os quilomicrons, VLDL, IDL e LDL). As HDL son as lipoproteínas de menor tamaño e maior densidade.

As lipoproteínas son partículas complexas, moito menores ca as células, formadas por proteínas e lípidos, cun exterior hidrófilo e un interior hidrófobo, que transportan lípidos polo medio acuoso sanguíneo. Os lípidos que transportan son colesterol, fosfolípidos e triglicéridos, en cantidades variables.

A diferenza doutras lipoproteínas máis grandes, as cales entregan moléculas lipídicas ás células, as partículas HDL retiran lípidos das células que queren exportar moléculas lipídicas e da parede arterial. Deste modo, recollen lípidos nos tecidos do corpo e lévanos ao fígado ou cédenos a outras partículas de lipoproteínas, como as LDL. Por esta razón, o colesterol transportado polas HDL denomínase colesterol bo, a diferenza do transportado polas LDL, que se denomina colesterol malo, porque se tende a depositar nas paredes arteriais.

O incremento da concentración de partículas HDL está forrtemente asociado coa diminución da acumulación de placas de aterosclerose nas paredes arteriais ao longo dos anos e redución de acumulación de macrófagos nesas áreas, o que evita complicacións como o estreitamento da luz arterial ou a súa obstrución por formación de coágulos, enfermidades cardiovasculares, ictus e outras complicacións vasculares.

A cantidade estimada de colesterol contido nas partículas HDL medido nunha análise de sangue denomínase colesterol HDL (HDL-C).

Pavo doméstico

O pavo doméstico (Meleagris gallopavo) é unha ave de curral de gran tamaño utilizada na alimentación humana, fundamentalmente pola súa carne, e en moita menor medida polos seus ovos. Foi introducido como ave doméstica a partir do pavo en case todo o mundo. A maior demanda de carne de pavo ocorre nos países hispanofalantes para a data de Nadal, mentres que nos de cultura anglosaxoa para o día de Acción de Grazas.

O agriotipo desta ave domesticada é o pavo mexicano (Meleagris gallopavo mexicana), unha subespecie do pavo común (Meleagris gallopavo), especie que aínda vive nas fragas de América do Norte.

Pera

A pera (do latín pira, plural de pirum, -i) é unha froita carnosa (realmente, sobre o plano botánico, un falso froito), con pebidas, da pereira común, unha árbore da familia das rosáceas.

Vitamina

As vitaminas (termo chegado dende o inglés, creación da lingua científica que combina o latín vita ‘vida’ e amine ‘amina’, porque se pensou que as vitaminas contiñan aminoácidos) son compostos heteroxéneos que non poden ser sintetizados polo organismo, polo que este non pode obtelos máis ca a través da inxestión directa. As vitaminas son nutrientes esenciais, imprescindibles para a vida.

Actúan como coenzimas e grupos prostéticos dos enzimas. Os seus requirimentos non son moi altos, pero tanto o seu defecto coma o seu exceso poden producir enfermidades (respectivamente, avitaminoses e hipervitaminoses).

As vitaminas adóitanse clasificar segundo a súa solubilidade en auga ou en lípidos:

Hidrosolubles:

Vitamina C ou ácido ascórbico (antiescorbútica)

Complexo B

Vitamina B1, tiamina, aneurina ou vitamina antiberibérica

Vitamina B2, riboflavina, lactoflavina, verdoflavina ou vitamina Q

Vitamina B3, niacina, ácido nicotínico, nicotinamida ou vitamina PP

Vitamina B5 ou ácido pantoténico

Vitamina B6, piridoxina, piridoxal, piridoxamina ou adermina

Vitamina B7, biotina, factor bios, coenzima R, vitamina H, vitamina B8, vitamina Bw

Vitamina B9, ácido fólico, folacina, factor S, factor U, vitamina 10, vitamina 11 ou vitamina M

Vitamina B12, cianocobalamina ou factor extrínseco de Castle

Vitamina B15* ou ácido pangámico

Vitamina B17*, laetril ou amigdalina

Vitamina BT ou carnitinaNota: as marcadas cun (*) non se consideran realmente vitaminas.

Liposolubles:

Vitamina A, retinol, vitamina antixeroftálmica ou vitamina antiinfecciosa

Vitamina D, calciferol (colecalciferol ou D3) (antirraquítica)

Vitamina E, tocoferol, vitamina antiesterilidade ou vitamina da fertilidade

Vitamina K, naftoquinona, filoquinona, vitamina antihemorráxica

Vitamina B

Coñécese como vitamina B un tipo de vitaminas relacionadas co metabolismo. Ao principio críase que só era unha pero logo descubriuse que eran varias con funcións parecidas. Son hidrosolubles, polos que se poden perder na auga de cocción e en caso de tomar exceso elimínanse polos ouriños (ata un límite).[Cómpre referencia]

Liposolubles
Hidrosolubles

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.