Vinagre

O vinagre (do latín vinum acre e deste pasou ao francés antigo vinaigre, "viño agre") é un líquido miscible, con sabor agre, que provén da fermentación acética do viño (mediante as bacterias Mycoderma aceti) e que se usa normalmente para condimentar as ensaladas.[1] O vinagre contén tipicamente unha concentración que vai de 3% ao 5% de ácido acético. Os vinagres naturais tamén conteñen pequenas cantidades de ácido tartárico e ácido cítrico.

Essig-1
Botellas de vinagre en diferentes formatos.

Historia

O emprego do vinagre en gastronomía é posible que estea ligado ao comezo da elaboración de bebidas alcohólicas. Naqueles tempos é posible que alguén se dese conta do adecuado do seu emprego como conservante. A primeira testemuña escrita do emprego do vinagre vén do romano, da man do gastrónomo Apicio, contemporáneo do emperador Tiberio) e autor do libro de cociña máis antigo que se coñece na cultura occidental, "De re coquinaria". Nel xa aparecen receitas que empregan vinagre [2].

Elaboración

Tradicionalmente o vinagre procedía dos bocois da produción do viño que se agreaba. A expresión enolóxica é: o viño picábase, é dicir, comezábase a transformar en vinagre. Isto ocorría espontaneamente ben nunha bota ou se lle subía de acidez ó viño embotellado, desta forma retirábase e empregábase para vinagre. O fenómeno concreto da produción do vinagre non foi explicado ata o ano 1864.

O vinagre provén da actividade da bacteria Mycoderma aceti, que realiza a reacción química de fermentación do alcohol etílico do viño a ácido acético (vinagre). Para que ocorra esta transformación deben existir as condicións apropiadas de acidez (pH), concentración do alcohol, nutrientes (proteínas no viño). Cando se produce a actividade da Mycoderma aceti se forma unha pel na superficie exterior do viño coa intención de ir tomando o osíxeno do aire e converter o alcohol en ácido acético. O fin do proceso resulta cando xa non hai unha concentración alta de alcohol no viño.

Método de Orleans

Foi no ano 1864 cando Pasteur explicou por primeira vez con detalle e exactitude o proceso destas bacterias, polo que o método de elaboración pasou a ter o seu nome: Método Pasteur ou Método Orleans que consistía en encher toneis en forma de fervenza de viño e vinagre, na mesma proporción, e cada vez que se sacaba unha cantidade de vinagre enchíaselle coa mesma cantidade de viño. O problemático do método era que se obtiñan resultados moi lentamente.

Método Schuetzenbach

Xorde como un método máis veloz que o de Orleans. Para iso, tómanse un conxunto de bocois de tal forma que queden apilados en niveis e cada barril debe ter unha especie de dobre fondo perforado. Énchense con labras de madeira para que se aloxen alí as bacterias. A perforación do fondo permite o paso do aire para que se difunda por toda a labra, mentres que pola parte superior se vai vertiendo o líquido alcohólico, o cal dispérsase entre as labras ata precipitarse ao fondo, onde por esas perforacións caen ao barril seguinte. En cada nivel auméntase a concentración de ácido acético entre 1 e 2%. O método Schuetzenbach é máis rápido que o método de Orleans por mor dun aumento da superficie de actuación debido ás labras de madeira.

Métodos modernos

Os métodos modernos son similares aos mencionados e teñen como obxectivo unha produción a maior escala mediante reactores químicos onde se controlan todos os factores da reacción, tales como a temperatura, aire e subministración do alcohol. Nestes casos séguese empregando a labra de madeira.

Maduración

O proceso final do vinagre, e case o máis importante, é a maceración, preferiblemente en toneis de madeira. Dependendo o tempo de maduración, da variedade e do tipo de vinagre a elaborar, pode alcanzar desde os 6 meses ata diversos anos (vinagres de soleira tales como o ácido balsámico). Tras o proceso de maduración fíltrase, clarifícase e pasteurízase para o seu posterior embotellamento e a súa comercialización. Se non se pasteuriza adecuadamente poden aparecer uns pequenos nematodos (Turbatrix aceti).

Usos

Gastronómicos

Vinegar infused with oregano
Vinagre embotellado con infusión de ourego

Utilízase principalmente xunto co aceite para aderezar verduras e vexetais nas ensaladas. O vinagre é unha peza clave nos escabeches, os marinados e os encurtidos. Emprégase nestes como un conservante xa que retarda os efectos da putrefacción alimenticia.

Adóitanse empregar os vinagres aromatizados con diferentes herbas, tales como aneto, estragón, romeu ou tomiño; existen tamén os de allo.

Medicinais

O vinagre ten algunhas propiedades medicinais debido á súa acidez, por exemplo actúa ben contra a inchazón da pel provocada pola picadura dalgúns insectos, se se aplica vinagre na zona que picou o insecto. É tamén un remedio contra a irritación que provoca a medusa de mar e a súa aplicación sobre a zona irritada desconxestiona notablemente a comechón. Aplicados no baño suavizan a pel, acougan os músculos doridos e alivian as irritacións da pel producidas por queimaduras.

Industriais e caseiros

Tamén se usa como conservante dos alimentos na industria de conservación alimenticia. Tamén se emprega como artigo de limpeza para limpar a superficie dos cristais e como repelente de mosquitos.

Variedades

Vinagre de viño

Denomínase así o máis corrente de todos os vinagres, así como o de maior consumo e produción mundial. Este vinagre procede das diferentes variedades de viño. Ás veces este vinagre comercial non pasou pola fase de maduración.

Ácido balsámico

O máis coñecido é o Ácido balsamico de Módena, un tipo de vinagre de orixe italiana procedente da rexión de Emilia-Romaña e sobre todo da cidade que lle dá nome: Módena. Dentro das súas características atópanse as de posuír un sabor forte, cor escura e aromas lixeiramentes doces. Madura durante polo menos 12 anos en toneis de diferentes madeiras[Cómpre referencia]. Emprégase moito en vinagretas. É recomendable só engadir unhas pingas á salsa para aderezar. Existen algúns vinagres en pequenas botellas de 100 ml que ata poden chegar a custar bastantes centos de euros, xa que están envellecidos por moitos anos (poden chegar a 40 anos ou máis).

Vinagre de Jerez

A obtención deste vinagre vincúlase á produción dos viños do Marco de Jerez. O vinagre elabórase exclusivamente a partir da fermentación acética destes viños: o sabor deste vinagre é máis forte que o de viño. A cor resultante deste vinagre é caoba escuro, algo concentrado e de aromas xenerosos, no nariz nótase o matiz da madeira. O vinagre de Jerez é ideal para consumirse en vinagretas e aderezos de ensaladas así como saborizante de diferentes alimentos.[3]

Tense constancia da súa existencia alá polo século I despois de Cristo, nos escritos do sabio gaditano Columela. Actualmente forma parte dos produtos de calidade certificada pola Xunta de Andalucía e a súa produción está regulada polo Consello Regulador do Viño e Brandy de Jerez. Pódense atopar dous tipos: "Vinagre de Jerez", que envelleceu seis meses, ou "Vinagre de Jerez Reserva", que envelleceu un mínimo de dous anos (aínda que o Consello permite especificar a idade se esta é maior, e poden atoparse vinagres de ata 20 ou 30 anos).

Vinagre de sidra

Denomínase a este vinagre ás veces como vinagre de mazá e é moi empregado nas cociñas dos países do norte de Europa. A súa elaboración parte da fermentación alcohólica da mazá en sidra. Este vinagre é moi adecuado nas ensaladas e nas vinagretas. Entre os seus usos medicinais emprégase como remedio para o mal cheiro das axilas pondo unha gasa cunha disolución do mesmo, como loción alivia os músculos que se someteron a un deporte forte.

Vinagre do Porto

Elaborado co viño do Porto.

Notas

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para vinagre.
  2. "DE RE COQUINARIA" de Apicius Arquivado 12 de marzo de 2008 en Wayback Machine. Proxecto Gutenberg.
  3. Vinagre de Jerez: Efecto escaparate (en castelán)

Véxase tamén

Outros artigos

Ligazóns externas

Antón Avilés de Taramancos

Xosé Antón Avilés Vinagre, coñecido como Avilés de Taramancos, nado en Boa (Noia) o 6 de abril de 1935 e finado na Coruña o 23 de marzo de 1992, foi un escritor galego. En 2003 dedicóuselle o Día das Letras Galegas. É pai do cineasta Luis Avilés Baquero.

Condimento

Un condimento é unha substancia que se lle bota en pequenas cantidades a unha preparación para realzar o seu sabor. Pódese tratar dun ingrediente ou unha mestura, a miúdo de fortes sabores e polo tanto incluídos en pequenas cantidades, son condimentos populares (en occidente) o sal, a pementa negra, o ketchup, a mostaza, a maionesa, o aceite de oliva, o vinagre e o azucre.

Segundo unha directiva da Unión Europea, considéranse condimentos: o sal destinado ao consumo humano, a mostaza, as especias e mailos seus extractos aromáticos, as herbas aromáticas e os seus extractos.Moitas veces aplicados polo comensal, os condimentos teñen a miúdo a consistencia dun líquido mesto (mollo ou pasta e sérvense dunha botella, tarro ou cunco. Tamén poden ser secos, como é o caso das mesturas de especias ou o queixo parmesano relado. Algúns condimentos, como a mostaza, o ketchup ou a maionesa, están dispoñíbeis envasados en sobres individuais, especialmente cando se serven en establecimientos de comida para levar ou comida rápida.

Os condimentos engádense ás veces antes de servir o prato, como por exemplo os sándwichs que levan ketchup ou mostaza. Algúns condimentos poden usarse durante a preparación para engadir sabor ou textura ao prato, como é o caso da salsa barbacoa, a teriyaki e a de soia, empregadas para mellorar o sabor de diversas carnes e verduras.

Drosophila

Este artigo trata sobre o xénero de moscas Drosophila en xeral. Para a especie máis importante deste xénero ver Drosophila melanogaster.

Drosophila é un xénero de pequenas moscas da familia Drosophilidae, que xeralmente reciben o nome de "moscas da froita" ou "moscas do vinagre", debido a que moitas das especies revoan arredor de froitas moi maduras ou podres ou do viño ou vinagre (non deben confundirse coas Tephritidae, ás que tamén se lles chama moscas da froita, que poden ser unha praga para as colleitas de froita, como por exemplo a mosca da froita mediterránea Ceratitis capitata). A especie máis famosa do xénero Drosophila é D. melanogaster, porque foi amplamente utilizada en investigación xenética e é un organismo modelo común en estudos de bioloxía do desenvolvemento. Mesmo ás veces na literatura se fala de Drosophila a secas cando se están referindo a D. melanogaster, e especifícase a especie cando se trata das outras especies do xénero. O xénero contén máis de 1500 especies que son moi diversas en aparencia, comportamento, e hábitat de apareamento.

Ensalada

A ensalada é a denominación xenérica dun conxunto de pratos fríos baseados nos vexetais fríos, pero admite combinacións, preparacións, presentacións e temperaturas moi diversas. Malia non ser un prato tradicional galego, si no mediterráneo, hoxe en día é frecuente. A máis común en Galicia combina leituga e tomate (con cebola se se gusta dela) aderezados principalmente con sal, aceite e vinagre (que pode ser substituído por limón). Adoita ser tomada como entrante ou como gornición do prato principal. Tamén pode constituír por si mesma o prato principal.

Ensembl genome database project

Ensembl genome database project (Proxecto de base de datos de xenomas Ensembl) é un proxecto científico conxunto entre o Instituto Europeo de Bioinformática e o Wellcome Trust Sanger Institute, que foi lanzado en 1999 en resposta á inminente terminación do Proxecto Xenoma Humano. Ensembl pretende proporcionar un recurso centralizado para xenetistas, biólogos moleculares e outros investigadores que estudan os xenomas da especie humana e doutros vertebrados e organismos modelo. Ensembl é un dos varios buscadores xenómicos ben coñecidos para a obtención de información xenómica.

Bases de datos e buscadores similares encóntranse no NCBI e na Universidade de California, Santa Cruz (UCSC).

Especia

Especia é o nome xenérico dado a certas plantas que se empregan para preservar ou sazonar os alimentos ou para aromatizar bebidas; tamén reciben a denominación de condimentos aromáticos. Tecnicamente considéranse especias as partes duras, como as sementes ou codias, de certas plantas aromáticas (árbores, plantas herbáceas ou outras), así como, noutros casos, as raíces ou os froitos, en tódolos casos tralo desecamento, mentres que baixo o nome de herbas aromáticas se clasifican as follas e talos dalgunhas plantas herbáceas; ademais, estas poden utilizarse en fresco. Na práctica, especias e herbas aromáticas tenden a considerarse sinónimos.

As especias eran procedentes das rexións tropicais de Asia e das illas Molucas na Indonesia, tamén coñecidas como as Illas das Especias. As especias empregábanse xa na Antigüidade, e as utilizadas na actualidade son practicamente as mesmas.

Etimoloxicamente, a palabra especia provén da palabra latina species. En principio esta palabra servía para designar calquera cousa unitaria da que se falase, resaltando as características que a facían única. Co paso do tempo foi derivando ao significado de "bens" ou "mercancías", sobre todo para referirse a aquelas que proviñan de países afastados, que habitualmente eran sementes, raíces, gromos ou bagas.

Falun

Falun é unha cidade sueca capital do municipio de Falun e do condado de Dalarna. No ano 2017 tiña 58 340 habitantes.Falun forma, xunto con Borlänge, unha área metropolitana con preto de 100 000 habitantes.

Falun foi orixinalmente famosa pola súa mina de cobre, e no presente é unha importante cidade industrial e de servizos aínda que a mina está pechada dende o ano 1992.

O Faluån é un río que separa a cidade en dúas partes. A mina de cobre de Falu está nun dos lados e durante séculos foi un dos maiores negocios de Suecia. Nesta parte do río os fume tóxico da mina contaminou o chan e poucas plantas medraban. Na outra parte, a onde o fume non chegaba, establecéronse un bo número de vilas. O centro da cidade está formado por clásicas rúas peonís con pequenas tendas.

No ano 2001 a cidade, a mina de cobre e as zonas mineiras de Falun foron engadidas á lista de lugares Patrimonio da Humanidade da Unesco. A Universidade de Dalarna, que ten uns 18 000 estudantes, ten un campus en Falun, próximo ao estadio nacional de esquí onde se celebrou varias veces o campionato mundial deste deporte, a última delas en 2015.

Elementos característicos de Falun son o Falu rödfärg (cor vermella tradicional nas casas suecas), o Falu rågrut (un tipo de pan duro), o Falu ättika (un tipo de vinagre) e o Falukorv (unha salchicha típica de Suecia).

Hamburguesa

A hamburguesa é un alimento procesado en forma de sándwich cilíndrico que consta de carne picada e compactada cociñada á grella ou fritida. Preséntase entre dous pans lixeiros que posúen unha forma semiesférica que con frecuencia posúen sementes de sésamo na parte posterior. Adoita estar acompañada de aros de cebola, follas de leituga, algún toro de tomate, láminas de conservas en vinagre etc. Así mesmo, é costume que sexa adubada con algún condimento como o ketchup, a mostaza ou a maionesa e por veces cunha ou varias láminas de queixo procesado.

Ketchup

O ketchup (do inglés, e esta do chinés: k'ē chap, zume de tomate), é un mollo de tomate condimentado con vinagre, azucre e especias.

Malte

O malte é o conxunto de grans de certos cereais, polo xeral de orxo, que se fai xermolar artificialmente e que, despois de seco e torrado, se emprega para a fabricación de cervexa e alcohol ou se toma en infusión.

O termo malte refírese ademais a varios produtos do proceso:

Aos grans aos que se aplica este proceso, coma xa dixemos, por exemplo ao orxo malteado.

Ao azucre derivado dos grans con alto contido en maltosa, por exemplo o malte de panadería.

Ao produto, baseado no leite malteado, similar a un batido malteado.

O whisky ou cervexa tamén poden chamarse malteadas.O malte emprégase para fabricar cervexa, whisky e vinagre de malte. Os grans malteados desenvolven as encimas que se precisan para converter o amidón do gran en azucre. O orxo é o malte máis común debido ao seu alto contido en encimas, pero pódense maltear outros grans, aínda que o malte resultante pode que non teña o contido encimático de abondo para converter o seu propio contido de amidón completa e eficientemente.

O típico proceso de preparación do malte Pale desenvólvese do xeito a seguir:

Os grans frescos (sen telos sometido a ningún proceso previo) lávanse e enchóupanse até comezar a xerminación.

Fornécese un grao de humidade constante para promover a xerminación e o crecemento do acrospiro, é dicir do pequeno talo que comeza a medrar do gran.

Déixase medrar o acrospiro até unha lonxitude similar á da semente, ou un pouco menos. Este proceso tarda uns 4 ou 6 días para o orxo.

Tras isto, o malte "verde" cócese de 38ºC a 49 °C durante 24 horas e despois de 60 °C a 71 °C até que o contido de humidade sexa menor do 6%.Os maltes escuros para cervexa cócense ás veces de diferente maneira para potenciar diferentes características.

Mosca do vinagre

Drosophila melanogaster é unha especie de díptero (mosca) da familia Drosophilidae. A especie recibe o nome en xeral de mosca da froita ou mosca do vinagre, que tamén reciben outras especies de Drosophila. Desde que Charles W. Woodworth propuxo o uso desta mosca como organismo modelo para realizar estudos científicos, D. melanogaster é amplamente utilizada na investigación biolóxica en estudos de xenética, fisioloxía, patoxénese microbiana e evolución. É un animal moi axeitado para este mester porque é fácil de coidar, ten só catro pares de cromosomas, reprodúcese rapidamente, e pon moitos ovos. O xenoma desta mosca foi totalmente secuenciado e moitos dos seus xenes teñen homólogos no xenoma humano. D. melanogaster é unha praga común nas casas, en restaurantes e outros lugares onde se serve comida.As moscas que pertencen á familia Tephritidae tamén se poden chamar "moscas da froita", e orixinan pragas na froita de importancia económica (por exemplo, a especie Ceratitis capitata), e non hai que confundilas coas drosófilas. As Tephrítidae aliméntanse de froita en bo estado, mentres que as drosófilas fano de froitas moi maduras ou podres.

PH

Para a doenza pulmonar denominada PH ver Pneumonite por hipersensibilidade.

O valor do pH é un número aproximado, entre 0 e 14, que indica se unha solución é ácida (pH < 7), neutra (pH = 7), ou básica/alcalina (pH > 7)

Refraneiro galego da abella

A abella i a ovella en abril deixan a pelexa .

A abellariza e o coello, no monte vello.

A auga enriba de mel sabe mal e fai ben .

A cera sobexa queima a igrexa

A chuvia no mes de agosto, non é chuvia que é mel e mosto .

A ovella e a abella no maio deixan a pelexa.

A ovella e a abella polo abril deixan a pelexa.

A quen Dios quer ben, caille a sopa no mel.

A quen se fai de mel, cómeno as moscas.

Abella e ovella, e pedra que trebella.

Abellas revoltas, tempestades ás voltas .

Aceite, no alto; viño, no medio; mel, no baixo.

Aceite, o de enriba; viño, o do medio; mel, o do fondo.

Ano de abellas, ano de ovellas.

Ano de enxames, ano de fames .

Ano de ovellas, ano de abellas .

A quen con mel trata, algo se lle pega .

A todos lle gusta o mel, e a min tamén .

Abella e ovella, e pedra que trebella .

Abellas revoltas, tempestades ás voltas .

Ano de enxames, ano de fames .

As abellas da Madalena, Dios as trai e Dios as leva .

As moscas no verau comen o mel e comen o gando.

Ás solteiras mel, ás casadas fel.

Ata despois da vendimia non cáte-la entena.

Ata lavar os galleiros non cáte-lo teu abelleiro.

Ata pasada a vendimia non digas: “¡Eite a mel miña!”.

Auga de agosto, azafrán, mel e mosto.

Auga de agosto dá mel e mosto .

Auga de agosto, mel e mosto .

Auga en agosto, azafrán, mel e mosto .

Cando chove en agosto, chove mel e mosto.

Cando chove por agosto, chove mel e mosto .

Cando é moita a cera na igrexa está o abade de festa .

Canto máis doce é o mel, máis zugan as abellas nel .

Chuvia polo agosto é mel e mosto .

Con mel cóllense as moscas .

De Dios vén o ben e das abellas o mel.

Debaixo de mel hai moitas veces fel .

Despois das uvas e mel sabe mal o viño, pero fai ben.

En abellas e en ovellas nunca metas o que teñas.

En abril morre a fraca; a colmea, non a vaca .

En agosto chove mel e mosto.

En pombas e en abellas nunca metas o que teñas.

En xaneiro xa a abella pon os pés no salgueiro.

Enxame de maio vale un bo cabalo .

Enxame probe, no inverno nace e no maio morre .

Enxame probe, se do inverno sale no maio morre .

Enxamio pobre, se do inverno sae, en maio morre.

Esta nosa filla non dá tino a naide; nin é mel, nin fel, nin vinagre .

Facédevos mel, e comeranvos as moscas .

Máis moscas se pillan con mel ca con fel.

Máis moscas xunta covo de mel que ola de vinagre .

Máis moscas xunta entena de mel que ola de vinagre.

Máis val pan con mel que pan sin el

Marzo marzán, cara de can; a mediodía enxamea a colmea e a noite morre a abella .

Marzo, marzán, pola maña cara de can, a medio día zoa a abella e á noite mata a vella.

Miguel, Miguel, non tes abellas e mais vendes mel .

Moscas comen o mel i o gando.

Non é o mel pra boca do burro .

Non está feito o mel prá boca do burro.

Non hai máis cera ca que arde.

Non hai mel sin fel .

Non se fixo o mel pró fuciño do porco .

Non sea tanta a cera que prenda lume .

O enxame de abril, pra min; o de maio, pra meu amo, i o de San Xoán, pro can .

Ó porco teixo non o quer San Antón porque arrouba a cera de alumear ó Señor.

Ó que ha de morrer ás escuras non lle importa ser cereiro.

O que mata unha abella ten cen anos de pena .

O que mata unha abella, ten cen anos de pena; o que mate un abellón ten cen anos de perdón.

O que rico quer ser, catro cousas ha de ter: cabras, ovellas, abellas e muíño onde moer.

O que rico quer ser, istas cousas ha de ter: cabras, ovellas, abellas e muíño onde moer.

Ó que se fai mel cómeno as moscas.

Ó que se volve mel, cómeno as moscas .

O que ten moito mel, cómeo con pan, cómeo sin el, ou cómeo como quer .

O viño con mel sabe mal e fai ben .

Ofrece-lo pez, que a cera vai cara.

Os recíos de agosto son mel e mosto .

Ovella e abella, e pedra que trebella, e péndola tras da orella, cobizaba pró seu fillo a vella.

Ovella vella e enxamio probe, no maio morre.

Ovella, abella, pedra que trebella e péndola tras da orella, cobizaba para o seu fillo a vella.

Ovella, abella, pedra que trebella, partes na igrexa e péndola tras da orella, deseaba para o seu fillo a vella.

Ovellas e abellas nas túas devesas e non nas alleas.

Ovellas, abellas e lentellas, todas son consellas.

Polo San Miguel están as uvas o mesmo que mel .

Polo San Miguel sabe o touciño a mel .

Prá boca do burro non se fixo o mel.

Quen anda co mel chúpase os dedos .

Quen anda co mel sempre se lle apega algo del .

Quen con mel trata, ben sabe o que é doce .

Quen rico ser queira, estas cousas ha de ter: ovella e abella e a pedra que terbella, egua parideira e muller goberneira.

Quen se fai de mel, cómeno as moscas .

Quen todo é mel, cómeno as abellas .

San Pedro por unha abella matounas todas.

Sancristán que vende cera e non ten colmea, que o digan as velas da eirexa.

Se queres mel, por San Miguel.

Se queres ter abellas mira por elas nas Candeas, e se queres ter mel mira polo san Miguel

Se queres ter abellas míraas polas Candeas, e se queres ter mel míraas polo san Miguel .

Se te morde a donicela, busca viño e busca vela, que mañán che darán terra

Se te roi un alacrán, busca a cera e mais o pan, e se te roi a adelouciña, búscaos aínda máis axiña.

Se tivéra-la túa casa a arder, a túa muller a morrer, e no teu cu un abelleiro, ¿a quen acodirías primeiro?

Todos ó mel e todos ó fel .

Unha mala abella revolve un cobo .

Unha mala abella revolve unha colmea .

Unha mestra pra moitas abellas e un pastor pra moitas ovellas .

Unto de porco e mel das abellas fervidos en viño e ... ¡fóra catarreira!

Vinagre e mel saben mal e fan ben .

Refraneiro galego sobre o viño

A adega cheira ó viño que ten .

A auga de febreiro derrama o viño .

A auga de San Xoán leva o viño e tolle o pan .

A auga de San Xoán quita o viño e tolle o pan .

A auga de San Xoán tolle o viño e non dá pan .

A auga en San Xuán tolle o viño e non dá pan .

A auga fai mal i o viño fai cantar .

A auga non emborracha, nin enferma, nin entrampa .

A auga non enferma nin embebeda .

A auga para os peixes; para os homes, viño a feixes .

A auga polo san Xoán tolle o viño e non dá pan.

A augardente, na tenda; o viño, na taberna .

A beber viño nunca me ganou veciño .

A bo viño non hai mal bebedor .

A cepa, tarde ou cedo, sempre dá uvas polo setembro.

A chuvia no mes de agosto, non é chuvia que é mel e mosto .

A chuvia no mes de agosto, non é chuvia que é mosto .

A chuvia por san Xoán, tolle o viño e non dá pan.

A cuba do bo viño non necesita bandeira.

A home bo, picheles cheos .

A home vello, picheles novos .

A mera no San Xoán leva o viño e mais o pan .

A millor siñal de auga é non haber pra viño .

A moza i a parra, non se ven ben se non lle erguen a faldra .

A muller e a viña dan ó home alegría .

A muller e a viña faina o home garrida .

A muller e o viño sacan o home de tino .

A muller que ó seu home queira ter gordiño dispois que coma o caldo déalle un gotiño .

A pouco viño, coidadiño .

A reixa de san Xuan, moitos o saben e poucos o dan .

A vide e a xesta co demo en testa.

A vindima, enxoita e fría .

A vindima non é cada día .

A viña de bo amo, pódase en marzo. A viña do ruín, pódase en abril .

A viña i o poldro que os críen outros .

A viña non quere máis sombra que a do amo.

A viña o dá e a viña o come.

A viña vella quer amo novo .

A viño de mal parecer, pechar os ollos e beber .

A xente ve o que bebo, mais non ve a sede que teño .

A xogueta e a bebedela botan as casas por terra.

Abril frío, moito pan e pouco viño .

Abril frío, pan e viño .

Abril frío quer compango, viño e pantrigo .

Aceite, no alto; viño, no medio; mel, no baixo.

Aceite, o de enriba; viño, o do medio; mel, o do fondo.

Aceite, viño e amigo, millor canto máis antigo.

Adega fría quentarse espera .

Adega fría quentarse espera ó chegala colleita .

Agosto a madura e setembro vendima a uva.

Agosto e vendimia non son cada día .

Agosto e vendima non son cada día e si cada ano, uns con ganancia e outros con dano.

Agosto e vendima non son cada día e sí cada ano, us con proveito e outros con dano .

Agosto, madura, e setembre vindima as uvas .

Aí vén San Miguel, co seu tonel .

Alegre, alegrete, arranca-carrascos e tente-bonete

Amigo por amigo, o bo pan e o bo viño.

Anaco de touciño pide trago de viño .

Ano de viño, garda viño.

Ano de viño, merca e garda viño .

Ano de viño, vende viño e garda viño.

Ano novo e viño novo non manteñen .

Anque estou malo das pernas, inda podo ir á taberna .

Anque teño mala a perna, ben sei onde está a taberna .

Antes da vindima, compón as cubas axiña .

Antes de pan, viño; antes de viño, touciño; e antes touciño que liño.

Antes de San Martiño, pan e viño; dispois de San Martiño, fame e frío .

Antes o pan que o viño e antes o touciño que o viño .

Antes pan que viño, antes viño que touciño, e antes touciño que liño .

Ao lacón e ao touciño, grolos de viño .

Apregoar viño, e vender vinagre .

As tormentas por san Xoán tollen o viño e levan o pan.

Ás veces val máis o viño que as borras; e de contino, val máis o viño .

Ata despois da vendimia non cáte-la entena.

Ata o san Pedro, o viño ten medo.

Ata pasada a vendimia non digas: “¡Eite a mel miña!”.

Ata san Martiño, pan e viño. De san Martiño adiante, fame e frío.

Ata San Martiño, pan e viño; de San Martiño pra diante, fame e frío bastante.

Ata San Martiño, pan e viño; de San Martiño pra diante, pan e frío bastante.

Auga de agosto, azafrán, mel e mosto.

Auga de agosto dá mel e mosto .

Auga de agosto, mel e mosto .

Auga de san Xoán, tolle viño e non dá pan .

Auga e sol, pras froitas, lagarto; pras viñas, pulgón .

Auga en agosto, azafrán, mel e mosto .

Auga no San Xoán tolle o viño e non dá pan .

Auga ó figo; e á pera viño .

Auga por agosto, nin pan nin mosto .

Auga, de cepas; arruído, de tellas .

Auga, pros peixes; pros homes, viño a feixes .

Bebamos hastra que máis non poidamos .

Bebamos hastra que non nos vexamos .

Bebe dispois do caldo, e manda o médico ó diaño .

Bebe dispois do caldo, e rite do ciruxano .

Bebe pouquiño, come a fartar, durme no alto, e así vivirás .

Beber, beber, hastra máis non poder .

Beber bo viño faino todo veciño: o que é malo, é beber viño malo .

Beber e comer bo pasatempo é .

Beber frío; e xantar, quente.

Beber astra non ver .

Beber polo ancho, e dar de beber polo estreito .

Beber sin comer, é cegar e non ver .

Bebín auga porque non houbo auga; que se auga houbera, viño bebera, se a tempo chovera .

Borracheira de auga non emborracha.

Bótamo todo en viño e non en liño .

Cabalo corredor, home rifador, vaso de vidro e tinalla de viño, sempre están en perigo .

Cada cuba cheira ó viño que lle botan .

Cada cuba cheira ó viño que ten .

Cal o ano, tal o xerro .

Cando chove en agosto, chove mel e mosto.

Cando chove por agosto, chove mel e mosto .

Cando deas viño ó teu señor, non o mires ó sol .

Cando hai auga e sol en marzo, aparella as cubas e o mazo .

Cando o borracho ronca, o viño no barril apousa.

Cando ó mariñeiro lle dan de beber, ou está fodido ou vanno foder .

Cando o vello non pode beber, pódenlle a cova facer .

Cando san Xoán bebe viño, ponse moito vermelliño.

Cando se remata o viño, a bota xa non fai falta .

Canto máis bebo, máis sede teño .

Casa, viño e poldro, fáganos outro.

Castañas, noces e viño fan a ledicia de san Martiño.

Cava fondo e terás anada de abondo .

Cávame tarde, bímame cedo, e pagareiche o que che debo, díxolle a viña ó labrego .

Cáveme quen queira, pódeme quen seipa; bímeme calquera; cóideme o meu amo .

Cáveme quen queira, pódeme quen seipa, díxolle a cepa á terra .

Chafar, chafoume, mais como pagar, o viño pagoume .

Chuvia en san Xoán, tolle o viño e non dá pan .

Chuvia polo agosto é mel e mosto .

Chuvia por San Xoán, tolle o viño e leva o pan .

Coida ben a viña e terás vindima .

Coida de podar en marzo, que o que poda en abril é ruín.

Collerás viño mosto se vendimas enxoito .

Come pan, bebe viño e tira pra diante polo camiño.

Con castañas asadas e sardiñas salgadas, non hai ruín viño .

Con castañas asadas e sardiñas salgadas non hai viño ruín .

Con pan e viño anda calquera o camiño.

Con pan e viño ándase o camiño .

Con pan e viño ben se pasa o camiño .

Con pan e viño faise o camiño.

Con pan e viño lévase o camiño.

Con pan e viño pásase o camiño .

Con pan e viño xa se anda o camiño .

Da boa nai busca a filla, e da boa cepa pranta a viña .

Dádeme unha, dádeme tres, mais sen a de maio non me deixés .

Dálle ó porco do caldeiro, e non do Ribeiro .

Dáme o viño cando quixeres; máis dispois do caldo non mo negues .

Das aves que erguen o rabo, a pior é o xarro .

De pai bodegeiro, fillo cabaleiro e neto limosneiro.

Debaixo dunha mala capa, hai ás veces un bo bebedor .

Debaixo dunha mala capa hai un gran bebedor.

Deben nadar en viño os caracoles, as brevas e os figos .

Deica San Pedro o viño ten medo .

Deixa a auga e bebe viño, dispois do San Martiño .

Derramarse o viño é boa siñal, pero non o sal .

Despois das uvas e mel sabe mal o viño, pero fai ben.

Despois de San Martiño, deixa a auga e bebe o viño.

Despois de San Martiño, deixa a agua e bebe viño.

Deus te garde de amigo reconciliado, de can atado, de borracho irado e de home arroutado.

Día de San Martiño, proba o teu viño .

Día de San Martiño, todo o viño é bo viño .

Día de Santa Cruz vai ver a túa viña, se reluz .

Día de santa Mariña, vai á viña, que como a toparás, vindimarás

Día de santa Mariña, vai ve-la túa viña, e como a encontrarás, así a vindimarás.

Din que o viño que nace no maio que o bebe o gaio.

Dispois de comer e beber, cada un da o seu parecer .

Dispois de San Martiño, deixa a iauga e bebe o viño .

Dispois de vindimas, corvos .

Dixo o viño, moi campante: "No corpo do home son valente e voante". E dixo o pan: "Se eu vou diante" .

Dixo o viño: "No corpo do home sou valente e boiante". E dixo o pan: "Se eu vou diante" .

Díxolle o touciño ó viño: ben veñas, amigo .

Do bo viño, bo vinagre .

Do novo viño bota un traguiño polo San Martiño .

En abril xa soio poda o labrego ruín.

En abril, augas mil, cargan o carro e mailo barril.

En agosto, as castañas arder, e en setembro, beber .

En agosto chove mel e mosto.

En agosto máis vale que sobre pan que non que falte viño.

En agosto, nin muller nin mosto .

En agosto, nin viño nin mosto.

En agosto, nin viño, nin muller, nin mosto .

En agosto, viño mosto .

En chegando san Brais pon pan e viño na alforxa que día non faltará.

En maio, nin xantar á mesa sin viño nin pote ó lume sin touciño.

En maio, sulfato .

En marzo, podar e cavar, se queres colleitar .

En san Martiño, pan e viño.

En san Xoán, tanto viño coma pan.

En setembre e outono, bebe o viño vello e deixa estar o novo .

En setembro colle o viño e non durmas no camiño.

En setembro vendima correndo.

Ende chegando o San Bras pon pan e viño na alforxa, que día non faltará .

Ende vindo Todos Santos e pasando San Andrés, viño novo, vello é .

Esta nosa filla non dá tino a naide; nin é mel, nin fel, nin vinagre .

Eu non bebo o viño, que o como en cuncas, gotiño a gotiño .

Eu non son dino de bebe-la auga sin viño .

Folgade, galiñas, que o galo está nas vindimas

Grolo a grolo valéirase o xerro .

Hastra o San Pedro, o viño ten medo .

Hastra san Martiño, pan e viño; de san Martiño adiante, frío e fame.

Home estrevido, pelexo de bo viño, e vaso de bo vidro, duran pouquiño .

Home que non troula, nin fuma, nin xoga, nin bebe, nin bica, nin cuspe no curro, máis ca home é burro.

Home reñedor, cabalo corredor e pelexo de bon viño nunca fan moito camiño .

Home rifador, cabalo corredor, xerro de bo viño e besta de andadura, nunca moito duran .

Home valente e bota de viño, pouco duran .

Homes bos e picheles de viño, amainan o ruído .

Hoxe viño e pan, o resto mañán.

Inda non é viño e xa quer ser vinagre .

Invernía de San Xoán, tolle o viño e non dá pan .

Ir e vir, como o xerro vai á boca .

Labrador chalán, non colle viño nin pan.

Maio come o trigo, e agosto bebe o viño .

Maio fai o trigo, e agosto o viño .

Máis garda a viña o medo que o viñadeiro .

Máis val viño frío que auga quente .

Máis val viño quente que auga fría .

Máis vale beber que cuspir .

Máis vale que sobre pan que non que falte viño.

Máis vale quedar para vestir santos ca para espir borrachos.

Mandar rapaces á vindima, é cousa perdida .

Maruxiña ten bo viño; se o ten, el o dirá, i o que fore sonará ..

Marzo, marzal, déixame o viño trasegar.

Marzo, o viño polo vaso.

Menos valen ás veces as borras que o viño .

Mentras auga teña o Miño, no Ribeiro non falta viño .

Mentres auga leve o Miño non faltará viño .

Mordedura de alacrán, busca viño e busca pan, que mañá te enterrarán.

Muller que moito bebe, tarde paga o que debe .

Mulleres á eira e viño en coeira .

Mulleres e viño sacan ó home do bo camiño .

Na noite de san Xoán andan os probes pedi-lo pan, e na noite do ceboliño andan os vellos a pedi-lo viño.

Na noite de San Xoán andan os tolos pedi-lo pan, e na noite do ceboliño andan os vellos a pedi-lo viño.

Na viña de outro ninguién pode ir escoller .

Na viña vindimada, calquera pode vindimar .

Nena, viña, pereira e fabal son malos de gardar

Nin o teu pan en bolas, nin o teu viño en sopas .

Nin o teu pan en roscas nin o teu viño en botas .

Nin o teu pan en sopas, nin o teu viño en probas .

Nin viña no baixo, nin trigo no cascallo .

Nin viña ó pé do camiño, nin casa á beira do rio .

Ninguién que beba viño chame borracho ó seu veciño .

Ninguién se emborracha co viño da súa casa .

No inverno, forneira; no vran, taberneira

No millor viño hai borras .

No Nadal, alegrote, alegrote, que hai viño na cuba e chourizos no pote.

No san Martiño, porco e viño.

No san Martiño xa se coñece o bo viño.

Non é bo mosto o que se colle en agosto.

Non é bo mosto o que se molla en agosto .

Non hai mellor ciruxán que a boa carne, o bo viño e o bo pan.

Non hai millor viño que o da viña .

Non hai neto de viño que grande sea .

Non hai ruín viño con castañas asadas e sardiñas salgadas .

Non hai tal viño como o pantrigo e o leite macizo .

Non teñas viña nun rincón nin casa nun cantón .

Nosa Señora dos Arcos, avogada dos borrachos

Nunca lle falta achaque ó viño: no vran polo calor, e no inverno polo frío .

O amor e o viño sacan ao home de tino.

O beber, mata axiña a sede .

O beber quer comer .

O bebido é o seguro, que o que no xerro está quizáis non se beberá .

O bebido é o seguro, que o que no xerro está quizáis se derramará .

O bo viño cría bo sangue .

O bo viño trai a venda consigo .

O borracho logo solta o que ten no papo.

Ó chegar o San Martiño, mátase o porco e próbase o viño .

Ó comer percebes, mira o que bebes .

O día de San Lucas mata o teu porco e barra as túas cubas ..

O día de san Xoán molla o viño no pan.

O día de Santa Cruz vai ver se a túa viña reluz.

O home mesquiño non colle forzas nin co pan nin co viño .

Ó lacón e ó touciño, tragos de viño .

O mes de agostiño fai bo viño.

O mes de agostiño fai o bo viño.

O meu veciño ten unha viña: el a cava, el a bima; el a vindima .

O millor viño fai borra .

O millor viño vólvese vinagre .

O mosto que se colle en agosto, non é mosto .

O pan, con ollos; o queixo, cego, e o viño, anexo .

O pan con ollos, o queixo sin ollos, e o viño que salte ós ollos .

O pan, pan, e o viño, viño .

O pan polo coor, e o viño polo sabor .

O peixe debe nadar tres veces: en auga, en mollo e en viño .

O que bebe pola cabeza non se lle saben os tragos que pasa .

O que cava e bima fará boa vendima .

O que dispois do caldo non bebe, non sabe o que perde .

O que en marzo non poda a súa viña, perde a vendima.

O que en marzo non poda a viña perde a vendima.

O que en marzo non poda perde a vendima toda.

O que en ruín lugar fai a viña, ó lombo saca a vindima .

O que no caldo bota viño, de vello faise mociño .

O que non bima, non vindima.

O que non ten casa nin viña, en calquera parte se aveciña.

O que non ten lagar, cada ano seu pesar .

O que poda por marzo, vindima no regazo .

O que se dá á bebida ben pouco estima a súa vida.

Ó que ten bo viño non lle faltan amigos .

O que teña bo viño, bébao, e non llo dea ó seu veciño .

O que vai á adega e non bebe, eso máis perde .

O que vendima en san Miguel, bebe ben.

Ó touciño, mételle tragos de viño .

O vello pranta a viña e o vello a vindima .

O vento de abril e a lama de agosto, matan o viño anque sexa no mosto.

O vinagre i o limón, medio ciruxanos son .

O viño alegra o ollo e quenta o corpo .

O viño anda sin calzós .

O viño barato saca os cartos do farrapo .

O viño, bebelo a modiño: gotiño a gotiño .

O viño bo é caro, i o barato é malo .

O viño branco e a muller ao primeiro mercader.

O viño chispeiro non necesita pregoeiro.

O viño con mel sabe mal e fai ben .

O viño dá forzas, e a iauga quítaas todas .

O viño da viña vella zonzonéame na orella .

O viño das cepas vellas quenta as orellas .

O viño das peras non o tires nin o bebas, nin ó teu amigo o deas .

O viño da viña vella zonnzonéame na orella.

O viño de abril, enche o carro e o carril.

O viño de abril non vai ó funil.

O viño de marzo, lévao a vella no regazo .

O viño do Avia, ten forza, esprito e labia .

O viño do Ribeiro fai andar ó mozo lixeiro .

O viño do Ribeiro fai fortes ós mozos e remoza ós vellos .

O viño do Ribeiro fai ó vello chuscarrandeiro .

O viño do Ribeiro non ten compañeiro .

O viño do Ribeiro ten sona de paroleiro .

O viño é bo, pero se é viño bo .

O viño é o antoxo dos vellos e o lambuxo dos nenos .

O viño é o leite dos vellos .

O viño e o pan sempre se dan: us anos ben; outros mal, e outros menos mal .

O viño é o sangue dos vellos .

O viño é pan e medio .

O viño fai do vello mociño .

O viño fai ó vello mociño .

O viño fai rir, fai durmir e fai ás cores á cara saír .

O viño ha ser comido, máis ben que bebido .

O viño lava os dentes, alegra os ollos e sana o ventre.

O viño polo coor, i o pan polo sabor .

O viño polo xerro é como millor o quero .

O viño que é chispeiro non percisa de pregoeiro .

O viño ten tres propiedades: facer durmir, facer rir e ás cores saír.

O viño tinto quer estar apretado i o branco folgado .

Odre de bo viño, cabalo saltador e home rifador, nunca duran moito co seu señor.

Onde allos ha, viño haberá.

Onde entra o beber sai o saber .

¿Onde haberá millor viño que o que sai das cepas? .

Ós comenzos de setembre aparella as cubas pra vindimar as uvas .

Os de Palmeira beben a caña pola cuncha da vieira .

Os mariscos queren viño, pois da auga xa veñen .

Os recíos de agosto son mel e mosto .

Pan con fartura; e viño, con mesura .

Pan de hoxe, carne de onte e viño de antano, manteñen ó home sano.

Pan de onte e viño de antano, salú pra todo o ano.

Pan de onte, carne de hoxe, e viño de antano, manteñen ó home sano .

Pan de onte, e carne de hoxe, e viño de antano, salú pra todo o ano .

Pan de panadeira e viño de taberna, nin farta nin goberna .

Pan e viño andan camiño .

Pan e viño andan camiño, millor que mozo garrido .

Pan e viño, un ano teu, e outro do teu veciño .

Pan por quilo e viño por medida, o que non rouba algo non leva boa vida.

Pan que sobre, carne que abonde, viño que non falte e alegría que abaste .

Pan quente e uvas, ás vellas quitan engurras .

Pan, viño e carne quitan a fame .

Pipa de viño bo e home forte, pouco duran.

Poda a viña en marzo e cávaa en maio.

Poda a viña en marzo, pra cavala en maio .

Poda en marzo, vendima no regazo.

Poda en xaneiro, vendima no sombreiro.

Poda tarde e sementa cedo, que de tres anos acertarás tres e medio .

Pola Santa Mariña vai ver a tua viña, e cal a cates, tal a vindimas .

Pola vindima vende as tuas galiñas; pola Navidá, vólveas mercar .

Pola Virxe do Portal pon a xente a vendimar .

Pola vosa santa palabra, eu non son digno de beber o viño sin auga .

Polas vendimas vende as túas galiñas, pola Navidade vólveas mercar.

Polo abril xa solo poda o labrego ruín .

Polo agosto vale máis viña que mosto .

Polo Pilar, nabos á terra e viño a envasar .

Polo Pilar, os nabos na terra e o viño a envasar.

Polo San Andrés, o mosto viño é.

Polo San Andrés, o viño novo vello é.

Polo San Lucas, mata o teu porco e barra as tuas cubas .

Polo san Lucas saben ben as uvas.

Polo san Lucas solta os bois, mata os porcos e tapa as cubas .

Polo san Martiño, barra o teu viño.

Polo san Martiño, castañas e viño.

Polo san Martiño, cata o teu viño.

Polo San Martiño deixa a auga e bebe o viño.

Polo San Martiño mata o teu porquiño e bebe o teu viño .

Polo san Martiño, proba o teu viño.

Polo san Martiño, tapa o teu viño.

Polo San Martiño, todo o mosto é bo viño .

Polo San Martiño, todo o mosto é viño .

Polo san Martiño, vende o teu viño; antes a pipeiro que a taberneiro.

Polo San Martiño, zapa o teu viño .

Polo San Mateo vindima a reo .

Polo san Mateu cada un vendima o seu .

Polo san Mateu ou vendimas tu ou vendimo eu.

Polo san Mateu, vendima ti, vendimo eu.

Polo san Mateu, vindima arreo.

Polo San Mateu, vindima tí, vindimaréi eu .

Polo San Miguel están as uvas o mesmo que mel .

Polo san Miguel mete as uvas no tonel .

Polo san Nicolás, as uvas vendimarás .

Polo san Simón, apreta o baldón .

Polo San Simón proba o viño, i o porco polo San Martiño .

Polo san Xenaro, vendimas pró carro .

Polo san Xoán á sardiña, e en setembro á vendima.

Polo san Xoán bébese viño e cómese pan.

Polo San Xoán tanto viño como pan .

Polo Santiago comenza na viña a pintar o bago .

Por agosto vale máis viño que mosto.

Por beber medio netiño e comer media tallada, nunca se perdeu nada .

Por ir á misa entrei na taberna, e quedeime nela .

Por marzo, a cava; por marzo, a poda; por marzo vólvese a viña toda .

Por san Luca, alza o boi da suca, mata o porco e tapa a cuba.

Por san Lucas, alza o boi da suca, mata o porco e tapa a cuba.

Por san Martiño, atesta o viño.

Por san Martiño cae máis auga do que o borracho bebe viño.

Por san Martiño cata o teu viño.

Por san Martiño e san Xudas, piñeiriña das túas uvas .

Por San Martiño faise o magosto con castañas asadas e mosto .

Por san Martiño mata o teu porquiño e proba o teu viño.

Por san Martiño, nin fabas nin viño.

Por San Martiño, xa se conoce o bo viño .

Por san Mateu vindima ti, vindimo eu.

Por san Miguel, mete o viño no tonel.

Por san Simón, aperta o baldón.

Por san Simón e por san Xudas, mata ó teu porco e atesta as túas cubas .

Por san Simón e san Xudas, mata o teu porco e atesta as túas cubas.

Por san Simón e san Xudas, collidas as uvas.

Por san Xudas e san Simón, collidas as uvas son.

Por Santa Mariña mira a túa viña, así como a verás, así vendimarás.

Por Santa Mariña vai ve-la túa viña, como a terás, así vendimarás.

Por Santiago, xa pinta o bago.

Por un amigo non é pecado que se emborrache un home honrado.

Pra beber con uvas, máis val beber en aúnas .

Pra bos viños, Ribadavia, e todo o Ribeiro de Avia .

Pra viña vella, amo novo .

Que chova, que neve, quen ten sede, bebe .

Quen bebe un pouco, bebe un pouco máis .

Quen cava co demo a viña, co demo a vindima .

Quen cava no mes de Santos, perde o tempo i o traballo .

Quen co demo cava a viña, co demo a vindima.

Quen é amigo do viño, de sí mismo é enemigo .

Quen en marzo non poda a súa viña, perde a vindima.

Quen non dá do seu viño, non queira catar o do veciño .

Quen teña forza no brazo, cave e pode en marzo.

Quen vai á adega e non bebe, boa vez de beber perde .

San Antonio de xaneiro, se fai sol, bota as pipas ó canteiro, e se chove, bótaas ó fumeiro .

San Bieito rega a eito. Santiago trae o seu canado, santa Mariña a súa cabaciña, e san Roque o seu pipote

San Mateu, vindima ti, vindimarei eu.

San Miguel das uvas maduras, que tarde vés e que pouco duras.

San Miguel das uvas, tarde nos vés e pouco nos duras.

San Miguel das uvas, tarde vés e pouco duras.

San Migueliño das uvas maduras, que tarde nos vés e que pouco nos duras. Se dúas veces ó año viñeras, moito ben nos deras.

San Migueliño das uvas maduras, tarde me vés e pouco me duras.

San Migueliño das uvas maduras, tarde vés e pouco duras.

San Simón proba o viño e o porco san Martiño.

San Simón, apreta o baldón.

San Técola que vindima as uvas e os figos leva .

San Xoán daime o pan e san Martiño o viño.

San Xoán e san Martiño foron merendar ó camiño. San Xoán levara o pan e san Martiño o viño.

San Xoán garda a chave do pan, san Martiño a do viño e san Andrés a do porquiño.

San Xoán trae o fol cheo de pan e san Martiño bota de viño.

San Xulián garda o viño e garda o pan .

San Xullán, garda viño e pan.

San Xurxo o larpeiro leva as uvas no pandeiro .

Santiago manda o pan, san Migueliño manda o viño, san Francisco manda a landre e san Andrés o touciño.

Se bebes co caldo, non darás moita avinza ó ciruxano .

Se bebes despois do caldo, podes facerlle a figa ó ciruxano .

Se che pica un alacrán busca viño, busca pan, e mais crego e sancristán, antes hoxe que mañán, pois logo te enterrarán .

Se chove día de Santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro, i si está claro, pipas ó canteiro.

Se chove en agosto, non gastes diñeiro en mosto.

Se chove en febreiro, bota as pipas ó quinteiro.

Se chove en Santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro, se non, pipas ó canteiro.

Se chove moito en agosto, non gastes diñeiro en mosto.

Se chove no día de santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro; e se está claro, pipas ó canteiro.

Se con uvas bebedes, dúas veces beberedes .

Se corres como bebes, imos ás lebres .

Se no marzo ves tronar, arromba cubas e lagar.

Se no marzo ves tronar, prepara cubas e lagar.

Se non bebo na taberna, fólgome nela .

Se non chove en febreiro van as pipas ó canteiro.

Se queres ter bo viño, enxerta de boa cepa .

Se queres ter ó teu home gordiño dispois do caldo dalle un gotiño sempre que sea de viño .

Se te morde a donicela, busca viño e busca vela, que mañán che darán terra

Se te morde un alacrán, busca viño e busca pan, sacerdote e sancristán, quen mañán te enterrarán.

Se te morde un alacrán, garda viño e garda pan, que mañá te enterrarán.

Se te roi un alacrán, busca viño e busca pan, e mais crego e sancristán, antes hoxe que mañán, pois logo te enterrarán.

Se trona en xaneiro, sobe as cubas ó fumeiro.

Se Xaniño ten bo viño, xa virá quen o dirá.

Sen beber non se debe comer .

Sin pan nin viño non se anda ben o camiño .

Taberna sin xente, ben pouco vende .

Taberna vella non precisa na porta ramalleira .

Tallada de touciño quer gulapo de viño .

Todos me saben o viño que bebo, e non me saben a sede que teño .

Un gotiño de augardente deixa o estómago quente e fai o home forte e valente .

Unto de porco e mel das abellas fervidos en viño e ... ¡fóra catarreira!

Vai a cabra pola viña, tal é a mai como a filla.

Vai a chiva pola viña, tal é a mai como a filla.

Vai ver se a túa viña reluz o día da Santa Cruz .

Val máis que sobre pan, que non que falte viño .

Vinagre e mel, saben mal e fan ben .

Vindima enxoito, se queres coller viño mosto .

Vindima no regazo aquel que poda por marzo .

Viña entre viñas, e casa entre veciñas .

Viña que non se poda dispacio, dará poucos e ruís acios .

Viña, pereira, e fabal, malos son de gardar .

Viñas, cantas bebas; terras, cantas vexas .

Viño, a pasar; auga, a fartar .

Viño acedo, touciño vello e pan centeo, sosteñen a casa en peso .

Viño de cepa torta inda ben non te bebo non vexo a porta.

Viño de ricos e pan de pobres .

Viño de maio, pouco e malo .

Viño de maio pouco e malo o de abril é xentil.

Viño de peras nono bebas, nin o deas a quen ben queiras .

Viño do Ribeiro, falangueiro e trouleiro.

Viño en sopas non emborracha.

Viño, que salte; queixo, que chore; pan, que cante .

Viño tinto do Ribeiro, falangueiro e trouleiro .

Viños e amores, os vellos son os millores .

Viño e vinagre irmaus son: un vai á misa e o outro non.

Viño por fóra, viño por dentro curan os males nun momento.

Viño, que salte; queixo, que chore; pan, que cante.

Viño quitado, bebelo ou tiralo .

Viño ruín, pra quen o queira, pero non pra mín .

Viño tinto do Ribeiro, falangueiro e trouleiro.

Viños e amores os vellos son os millores.

Zapa o viño polo San Martiño.

Science

Science (en galego, ciencia) é a revista científica e órgano de expresión da Asociación Americana para o Avance da Ciencia (American Association for the Advancement of Science, AAAS).

Taramancos, Boa, Noia

Taramancos é un lugar da parroquia de Boa no concello coruñés de Noia, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2014) ten 62 habitantes (25 homes e 37 mulleres).

Deste lugar era o poeta Antón Avilés Vinagre, máis coñecido como Avilés de Taramancos.

Ácido acético

O ácido acético ou ácido etanoico (CH3-COOH), compoñente básico do vinagre, é un ácido incoloro, picante, corrosivo, de cheiro penetrante e tóxico que se conxela a 16,67 °C e ferve a 118,5 °C.

A súa concentración nunha disolución mídese cun instrumento coñecido coma acetímetro.

Ácido carboxílico

Os ácidos carboxílicos son un tipo de compostos caracterizados por levaren o grupo funcional carboxilo ou carboxi (–COOH ou -C(=O)OH). Este grupo está formado por un grupo carbonilo (C=O) e un grupo hidroxilo (-OH) unido ao mesmo carbono. Os ácidos carboxílicos poden representarse por R-COOH . Os máis pequenos son o ácido fórmico (H-COOH) e o ácido acético (CH3-COOH), pero poden ter cadeas carbonadas moi longas, como as dalgúns ácidos graxos.

Ás veces ácido carboxílico tómase como sinónimo de ácido orgánico, pero isto non é de todo exacto, xa que o termo ácido orgánico é máis amplo. A maioría dos ácidos orgánicos son carboxílicos, pero tamén o son os ácidos sulfónicos, ácido úrico ou outros compostos con grupos desprotonables.

Os ácidos carboxílicos compórtanse como ácidos de Brønsted-Lowry porque son doantes de protóns, ao poderen desprotonizar o grupo OH do seu carboxilo. Os ácidos carboxílicos poden ter un só gupo COOH e denomínanse monocarboxílicos, ou poden ter dous grupos COOH e serían ácidos dicarboxílicos, e se teñen 3 COOH son ácidos tricarboxílicos, como o ácido cítrico etc. O ácido melítico é hexacarboxílico.

Os sales e ésteres dos ácidos carboxílicos denomínanse carboxilatos. Cando un grupo carboxilo se desprotona á súa base conxugada, fórmase un anión carboxilato. En certas circunstancias os grupos carboxilo poden descarboxilarse liberando dióxido de carbono.

Éster

En química, os ésteres son compostos orgánicos derivados da reacción dun ácido osixenado orgánico ou inorgánico cun grupo OH (hidroxilo) doutra substancia, que pode ser un alcohol ou un fenol. Nos ésteres un grupo alquilo (simbolizado por R' e procedente do alcohol) substitúe a un átomo de hidróxeno do ácido osixenado. Etimoloxicamente, a palabra éster provén da voz do idioma alemán Essig-Äther (éter de vinagre), como se chamaba antigamente ao acetato de etilo, e o termo foi acuñado en química polo alemán Leopold Gmelin.

Nos ésteres máis comúns o ácido en cuestión é un ácido carboxílico (co grupo -COOH). Por exemplo, se o ácido é o ácido acético, o éster denomínase acetato. Os ésteres tamén se poden formar con ácidos inorgánicos, como o ácido carbónico (orixina ésteres carbónicos), o ácido fosfórico (ésteres fosfóricos) ou o ácido sulfúrico. Por exemplo, o sulfato de dimetilo é un éster, ás veces chamado "éster dimetílico do ácido sulfúrico".

Un ensaio moi usado para detectar ésteres é a formación de hidroxamatos férricos, doados de recoñecer xa que son moi coloreados:

Ensaio do ácido hidroxámico: a primeira fase da reacción é a conversión do éster nun ácido hidroxámico (catalizado por base). No seguinte paso este reacciona con cloruro férrico producindo un hidroxamato de intensa cor vermella-violeta.

Enlace éster. Os ésteres son moi importantes, xa que o fosfato dos ácidos nucleicos está unido por enlace éster. Tamén as graxas do tecido adiposo (triacilglicéridos) e outros lípidos conteñen enlace éster. Moitos aromas naturais son ésteres. A nitroglicerina é un éster de nitrato. O poliéster é un plástico formado por monómeros unidos por enlace éster.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.