Viño

O viño é unha bebida alcohólica que se obtén da fermentación do zume de uva ou mosto que se obtén ó estrulla-la uva na prensa trala vendima e que é gardado en barrís. É habitual que o viño se denomine segundo a uva co que foi elaborado. Atendendo á súa cor, pode ser viño branco, tinto ou rosado. Os viños brancos acostuman usarse para acompañar os entrantes e o peixe; o tinto para acompañar a carne. Un bo viño é unha bebida selecta e o seu prezo pode ser astronómico. Adoita definirse a súa calidade en función do ano e do tipo de viño. Ademais de produto económico, o viño é un elemento social de primeira orde, coma o demostran as celebracións de festas gastronómicas ou vendimas.

White Wine Glas
Viño branco.
Uva catalana GDFL
Uva catalá.
Viño tinto de mesa
Valor nutricional por 100 g
Enerxía355 kJ (85 kcal)
2.6 g
Azucres0.6 g
0.0 g
0.1 g
Outros constituíntesCantidade
Alcohol (ethanol)10.6 g

10,6 g de alcohol son 13%vol.
100 g de viño son arredor de 100 ml (3,4 fl oz.)
O contido de azucre e alcohol pode variar.

Fonte: Base de datos USDA Nutrient

A industria en Galicia

Artigo principal: Viño de Galicia.

A industria do viño en Galicia representa o 4,22% da produción agroalimentaria e un 6,2% da española, cunha facturación de 93 millóns de euros. Hai 327 industrias transformadoras empregando a 1.500 persoas, centrándose nas provincias meridionais (71,5%), o 86% dos cales son de pequeno tamaño (menos de cinco persoas). Aínda que só supón o 10% do emprego agroindustrial, a proporción de establecementos do sector agroalimentario por provincias é de:

O sector presenta unha forte actualización tecnolóxica, aínda que o ritmo de creación de adegas diminuíu e os investimentos en melloras fronte ás novas creacións chegaron ó 75% dun total 14 millóns de euros. O número de empresas embotelladoras é de 725, das cales son 6 de augardentes, 71 envasadoras de viño e 644 embotelladoras de viño. A capacidade conxunta das 28.000 hectáreas (só 4.000 nas provincias setentrionais) chega a 200 millóns de quilos de uva e 90.000 hl anuais.

Denominación de orixe

Artigo principal: Denominacións de orixe de Galicia#Viños con denominación (V.C.P.R.D.).

Antes de falar das características do sector, cómpre definir o concepto de Denominación de Orixe, que designa o nome xeográfico da zona empregado para designar un produto da vide, do viño ou dos seus alcois que teñan cualidades ou características diferentes, debido ó medio natural ou á elaboración. Enténdese que o produto merece esta asignación xeográfica cando acada con carácter permanente unha difusión e coñecemento dabondo no mercado, ou cando menos un prestixio notable, ou teña mercados no exterior. As denominacións están rexidas polo Consello Regulador, composto polo Ministerio de Agricultura, produtores, adegueiros e traballadores: xunto co Instituto Nacional de Denominacións de Orixe e a Xunta de Galicia, son os que propoñen as características que logo se certificará en toda a produción (límites xeográficos, graduación alcohólica, variedades vitivinícolas etc.).

As adegas asociadas á Denominación de Orixe distribúense así:

Vinos DO de Galicia

Rías Baixas

Artigo principal: Denominación de Orixe Rías Baixas.

Consta de cinco subzonas: o Salnés distribúese por Cambados, Meaño, Meis, Portas, Ribadumia, Sanxenxo, Vilanova de Arousa, Barro, Caldas de Reis e Vilagarcía de Arousa, rodeando á ría de Arousa; o Condado repártese entre Arbo, Crecente, As Neves, Salvaterra de Miño e A Cañiza; o Rosal inclúe Tomiño, Tui e O Rosal; Soutomaior; Ribeira do Ulla, a máis recente.

O albariño é a súa produción monovarietal de máis éxito. A produción é de baixa graduación, de viño branco e sen crianza, e expórtase cada vez máis a mercados do norte peninsular (especialmente Barcelona e Madrid) e exteriores (Alemaña, Estados Unidos, Reino Unido, Francia, Suíza, Xapón e Suecia). A denominación é a maior produtora galega, xa que 55 das súas adegas producen máis de vinte e cinco mil litros e unhas vinte superan os setenta e cinco mil.

Ribeira Sacra

Artigo principal: Denominación de Orixe Ribeira Sacra.

Moi noviña, esta denominación do Sur lugués abrangue tamén o Norte ourensán. A súa xeografía é moi particular: encanonada no Miño e no Sil, con pendentes de 40-100%, alturas de 300–800 m e os socalcos, bocarribeiras e pataos aterrazados ás veces con anchos inferiores a un metro.

O nome provén da cantidade de conventos e mosteiros da zona. O cultivo vinícola remóntase ós romanos e é un dos máis meritorios e agochados da Península Ibérica: para poder protexelo do despoboamento, o envellecemento, a disgregación parcelaria ou a falla de distribución comercial e iniciativas cooperativas, creouse o Centro de Investigación e Valoración da Viticultura de Montaña.

Ten cinco subzonas: Quiroga-Bibei (entre Montefurado e O Courel), Chantada, Ribeiras do Miño (na gorxa do Miño), Amandi e Ribeiras do Sil (nos vales do Sil e o Cabe ata Monforte). As variedades máis cultivadas son o mencía e o godello, pero tamén están autorizadas o albariño e treixadura. A zona está en plena expansión, con gran grao de modernización e calidade, o que sen dúbida lle agoira boas expectativas.

Ribeiro

Artigo principal: Denominación de Orixe O Ribeiro.

Esta denominación distribuíse polos vales do río Arnoia, o río Avia e o Miño (delimitando tres Ribeiros ou subzonas) e é das máis coñecidas no ámbito nacional. As uvas brancas autorizadas son treixadura, torrontés, loureira e albariño coma autóctonas e Xerez e Macabeo coma foráneas. As tintas son mencía, ferrón, sousón, brancellao e garnacha. Malia a súa aposta pola incorporación tecnolóxica e técnica e a súa enorme tradición, veu decaer o seu prestixio nos últimos anos.

Monterrei

Artigo principal: Denominación de Orixe Monterrei.

Tamén noviña (catro adegas), pero con carácter provisional xa en 1972 dada a súa tradición vitivinícola, esténdese por Verín, Monterrei, Castrelo do Val e Oímbra. Pode ter uvas de tipo palomino, verdello, dona Branca, Alacant, mencía, gran negro e mouratón.

Valdeorras

Artigo principal: Denominación de Orixe Valdeorras.

No poñente ourensán, entre o Sil e o Xares e abranguendo os concellos de A Rúa, Carballeda de Valdeorras, Larouco, O Barco de Valdeorras, O Bolo, Petín, Rubiá e Vilamartín de Valdeorras, esténdese esta denominación de antiga tradición pero pouco coñecida. As súas variedades de uva son godello, mencía, (as máis importantes) palomino, dona Branca, garnacha tinta ou de Alacant, gran negro, María Ardoña e merenzao.

O viño na cultura popular galega

Artigo principal: O viño na cultura popular galega.

Principais produtores

Alimentos

Pan - Pasta - Queixo - Arroz
Carnes - Sopas - Peixes - Mariscos
Auga - Leite - Patacas - Vexetais - Mel - Viño - Verduras - Froitas - Hortalizas - Legumes - Especias - Outros ingredientes
Receitas de cociña

Cociñas rexionais
Asia - Europa - Caribe
Sueste asiático - Latino américa
Oriente medio - Norte de África - África - Galiza
Categoría: Gastronomía
Técnicas de preparación rexionais
Técnicas - Utensilios
Pesos e medidas
Vexa tamén:
Chefs famosos - Cociñas - Comidas diarias
Wikibooks: Cookbook

No ano 2005 os maiores produtores mundiais de viño foron: Francia, Italia, España, Estados Unidos, Arxentina, China, Australia, Suráfrica, Alemaña, Chile, Portugal, Romanía, Rusia, Hungría e Grecia. No 2003 os líderes en volume de exportación por cota de mercado mundial foron: Francia (22%), Italia (20%), España (17%), Australia (8%), Chile (6%), EEUU (5%), Portugal (4%) e Alemaña (4%).

Canto ás exportacións, no ano 2010 España foi o primeiro país exportador de viño a granel, con 880 millóns de litros, seguida por Italia (744), Australia (356) e Chile (294) [7].

Produción de viño por país no 2005[8]
Classificación País Produción
(toneladas)
1 Flag of France.svg Francia 5.329.449
2 Italia Italia 5.056.648
3 España España 3.934.140
4 Estados Unidos de América Estados Unidos 2.232.000
5 Flag of Argentina.svg Arxentina 1.564.000
6 Flag of the People's Republic of China.svg China 1.300.000
7 Australia Australia 1.274.000
8 Sudáfrica Suráfrica 1.157.895
9 Alemaña Alemaña 1.014.700
10 Flag of Chile.svg Chile 788.551
11 Portugal Portugal 576.500
12 Romanía Romanía 575.000
13 Rusia Rusia 512.000
14 Hungría Hungría 485.000
15 Grecia Grecia 437.178
16 Flag of Brazil.svg Brasil 320.000
17 Austria Austria 258.000
18 Ucraína Ucraína 240.000
19 Moldavia Moldavia 230.000
20 Croacia Croacia 180.000

Notas

  1. Evolución Xeral da Denominación de Orixe Rías Baixas PDF Arquivado 08 de marzo de 2012 en Wayback Machine. (en castelán), Consejo Regulador de la D.O. Rías Baixas
  2. Listaxe de adegas Arquivado 05 de marzo de 2016 en Wayback Machine., Consello Regulador da D.O. Ribeiro
  3. Listaxe de colleiteiros Arquivado 05 de outubro de 2015 en Wayback Machine., Consello Regulador da D.O. Ribeiro
  4. Cifras do Consello Regulador[Ligazón morta], Consello Regulador da D.O. Ribeira Sacra
  5. Informe de Adegas PDF Arquivado 14 de marzo de 2012 en Wayback Machine., Consello Regulador da D.O. Valdeorras
  6. Listaxe Adegas PDF Arquivado 03 de xuño de 2012 en Wayback Machine. (en castelán), Consello Regulador D.O. Monterrei
  7. "España, primer exportador de vino mundial con 880 millones de litros en 2010" (Agroinformación.com) Arquivado 19 de xullo de 2011 en Wayback Machine..
  8. Estatísticas de produción FAO

Véxase tamén

Outros artigos

Ligazóns externas

A borracheira na cultura popular galega

A acción de emborracharse, como os termos borracheira e borracho, reciben en Galicia numerosas denominacións, descritivas ou eufemísticas. Nesta sinonimia tan ampla inflúen diversos factores, como o rexistro do falante (culto, coloquial, vulgar) ou os distintos graos que se poden presentar, desde o resultante do consumo de pequenas cantidades, que conseguen achispar ou causar contenteira, ata a borracheira absoluta. Inclúense tamén algúns castelanismos que, por razóns eufemísticas, adoitan utilizarse para referirse a determinados feitos como o que nos ocupa, e como tamén acontece con realidades de carácter sexual ou escatolóxico:

Aballoarse, acamballarse, achisparse, afumarse, embebedarse, embriagarse, empiparse, encherse, enchisparse.Do mesmo xeito, son numerosísimas as formas de designar a un borracho (insistimos, nos seus diferentes graos):

Aballoado, achispado, aforador, afumado, alegre, alustrado, bébedo, bebido, borracheiro, borrachel, borrachento, borrachín, caneco, chiquiteiro, chispo, dipsómano, ebrio, embriagado, mamado, peneco, peneque, tomado.E, por outra banda, as formas de referirse á borracheira:

Asturiana, bebedeira, bebedela, borrachea, cagallón, calcada, candonga, candorga, carena, carpanta, carrada, chea, chispa, coello, cogorza, curda, ebriedade, embriaguez, filomena, gaita, galumera, jesusa, larada, lona, lorbaga, lupanda, merda, merluza, mona, pea, pedo, pelica, petenera, raposa, talanguera, talanquera, taranqueira, tallada, temulencia, toalla, tralla, tranca, trompa, trusca, turca.

Adega (industria)

Unha adega, bodega ou cava é aquela parte dunha construción que se dedica para gardar o viño e outras bebidas, polo xeral é subterránea, e por extensión o establecemento onde se fabrica o viño. As adegas teñen a misión de protexer a bebida de influencias externas, nun lugar escuro e cunha temperatura constante. O viño consérvase en pipotes para que madureza e posteriormente pode ser tamén conservado en botellas. As primeiras adegas das que se ten noticia conservaban o viño en ánforas.

Aquitania

Aquitania (en éuscaro: Akitania, en francés: Aquitaine, en occitano: Aquitània, en poitevino-santoñés: Aguiéne), antigamente Guyenne ou Guienne (en occitano: Guiana), é unha das 26 rexións de Francia, na parte suroeste da Francia metropolitana, ao longo do Océano Atlántico e os montes Pireneos.

O nome da rexión provén do nome da antiga provincia romana de Aquitania ou "país das augas". Na Idade Media foi un reino e máis tarde un ducado, cunhas fronteiras considerablemente meirandes que os modernas. A súa capital é Bordeos.

Comarca do Ribeiro

A comarca do Ribeiro é unha comarca galega situada na provincia de Ourense no curso medio do río Miño, que a percorre de nordeste a suroeste. A súa capital é Ribadavia, e a ela pertencen os concellos da Arnoia, Avión, Beade, Carballeda de Avia, Castrelo de Miño, Cenlle, Cortegada, Leiro, Melón e Ribadavia. Dálle nome ao viño do Ribeiro.

Ocupa unha superficie de 407,1 km², nos que viven 16.547 habitantes (2017). Por ela transcorren tamén os ríos Arnoia e Avia. O Miño está represado nos encoros de Castrelo de Miño e da Frieira. Existen varios balnearios que aproveitan as augas. Desde a Serra do Suído e Faro de Avión, ao oeste, onde se chega ao 1.000 m de altitude, o relevo descende até só 97 m en Ribadavia e Arnoia.

Dioniso

Na mitoloxía clásica, Dioniso (en grego antigo Διώνυσος Diônysos ou Διόνυσος Dionysos) é "fillo de deus" ("Δίος" en grego antigo, significa "divino") e ("νυσος" en lingua tracia-frixia, significa "fillo"). É o deus do viño e da vendima, inspirador da tolemia ritual e a éxtase, e un personaxe importante da mitoloxía grega. Aínda que as orixes xeográficas do seu culto son descoñecidos, case todas as traxedias preséntano como «estranxeiro».

Foi tamén coñecido como Baco (en grego antigo Βάκχος Bakkhos) e o frenesí que inducía, βακχεία bakkhéia. É o deus patrón da agricultura e o teatro. Tamén é coñecido como o 'Liberador' (Eleuterio), liberando a un do seu ser normal, mediante a tolemia, a éxtase ou o viño. A misión divina de Dioniso era mesturar a música dos aulós e dar final ao coidado e á preocupación. Os investigadores discutiron a relación de Dioniso co «culto das almas» e a súa capacidade para presidir a comunicación entre os vivos e os mortos.No panteón grego Dioniso foi incorporado como un fillo de Zeus e Sémele, neto de Harmonía e bisneto de Afrodita aínda que outras versións afirmaban que era fillo de Zeus e Perséfone. Descríbeselle como feminino ou «masculino-feminino».O nome Dionysos é de significado incerto. O seu elemento -nysos ben pode ser de orixe non grega, pero deu- foi relacionado desde antigo con Zeus (xenitivo Deus). Para os autores gregos, Nisa era unha ninfa que o criou ou a montaña onde era atendido por varias ninfas (as Nisíades), que o alimentaron e o fixeron inmortal por orde de Hermes.O séquito de Dioniso era chamado o tíaso e estaba formado principalmente por ménades ou bacantes (as súas compañeiras de orxía).

Outro mito dionisíaco aparece no credo do orfismo, onde os antigos Titáns matan o pequeno deus Dioniso, fillo de Zeus e Perséfone, logo de atraelo con brillantes xoguetes cara a unha trampa, despois é descortizado, cocido e devorado. Entón, Zeus castiga e fulmina co seu raio os Titáns (pero como o corazón de Dioniso non foi devorado, do corazón resucita o fillo de Zeus). Das cinzas dos Titáns e a terra xorden os seres humanos, que posúen un compoñente titánico e outro dionisíaco, ao nacer con algo da antiga culpa da morte do deus Dioniso, polo que deben purificarse ao evitar o derramamento de sangue de homes e animais, deste xeito, ao final da existencia, a súa alma é liberada do corpo (case tumba e cárcere), para reintegrarse ao mundo divino de onde procede.

Fermentación

A fermentación é un proceso metabólico anaeróbico (non usa o osíxeno) de oxidación-redución de substancias orgánicas do que se extrae enerxía por medio de fosforilacións a nivel de substrato, usando como aceptores finais de electróns moléculas internas da célula, xeralmente compostos orgánicos. A diferenza da respiración, na fermentación non se usan aceptores externos como o osíxeno, nin funciona unha cadea de transporte electrónico ou a fosforilación oxidativa. Os coencimas necesarios para a fermentación reoxídanse nas reaccións finais da vía e non na cadea de transporte electrónico como na respiración. A fermentación ten lugar enteiramente no citosol.

Os substratos que se oxidan nas fermentacións, é dicir, que funcionan como doantes de electróns, son xeralmente carbohidratos, pero máis raramente tamén poden selo aminoácidos, ácidos orgánicos, alcohois ou bases nitroxenadas.

Os produtos finais das fermentacións son xeralmente substancias orgánicas relativamente pouco oxidadas como ácidos orgánicos ou alcohois (lactato, etanol...), aínda que tamén se poden desprender gases como o CO2 ou H2.

Non se produce, por tanto, unha oxidación completa coma na respiración. Como os produtos finais da fermentación están pouco oxidados, conteñen aínda bastante enerxía química, pero considéranse residuos metabólicos, xa que non poden ser metabolizados en maior medida sen utilizar o osíxeno (ou outro aceptor externo moi oxidado), como lle pasa ao piruvato na respiración aerobia, que é completamente oxidado a CO2 e auga. Esa é a razón de que a produción de ATP nas fermentacións sexa moito menos eficiente ca na fosforilación oxidativa.

Nas fermentacións orixínase unha mestura de produtos finais, uns máis reducidos ca o substrato inicial e outros máis oxidados, pero como media manteñen un equilibrio redox co substrato.

A misión fundamental da fermentación é a obtención de ATP en condicións anaeróbicas por medio de fosforilacións a nivel de substrato. Só se obteñen pequenas cantidades de ATP, moitas veces só os 2 ATP producidos na glicólise. Non se utiliza a fosforilación oxidativa como na respiración.

Moitos organismos poden vivir en presenza ou en ausencia de osíxeno, cambiando de metabolismo. En presenza de osíxeno respiran (un proceso máis rendible enerxeticamente) e en ausencia, fermentan. Así, a glicosa convértese en piruvato por medio da glicólise e despois o piruvato en condicións aeróbicas entra nas mitocondrias e segue a respiración aerobia; pero en ausencia de osíxeno queda no citosol e fermenta. As células musculares humanas poden fermentar se debido a un exercicio moi intenso e rápido quedan sen suficiente osíxeno. Non obstante, hai casos de microorganismos que continúan facendo a fermentación en presenza de osíxeno (pero sen utilizalo), como fan os lévedos Saccharomyces cando dispoñen de moito azucre. Igual fan as bacterias do ácido láctico.

As fermentación utilizan a glicólise (vía de Embden-Meyerhof) para formar piruvato. Despois o piruvato será transformado nos produtos finais da fermentación, diferentes en cada tipo de fermentación. Por exemplo na fermentación homoláctica que fai o noso músculo en anaerobiose o produto final é o lactato.

A fermentación ten grande importancia na industria alimentaria para a produción de viño, cervexa, pan e lácteos, ou para a produción de alcohol.

Aínda que a fermentación é un proceso anaerobio e moitas veces se di que é unha "glicólise anaerobia", non se debe confundir coa respiración anaerobia que fan algunhas bacterias. A respiración anaerobia é similar á respiración aerobia, pero coa diferenza de que non usa o osíxeno como aceptor final de electróns da cadea de transporte electrónico, senón outra substancia distinta do osíxeno (un nitrato, por exemplo), e non ten absolutamente nada que ver cunha fermentación. A fermentación non é unha "respiración".

Novembro na cultura popular galega

O que segue recolle diversa información sobre a pegada do mes de novembro na cultura popular e na literatura oral galegas, recollida de diferentes traballos etnográficos –xerais a toda Galicia ou localizados nun ámbito xeográfico máis concreto-, dicionarios, refraneiros, cantigueiros etc.

Hai varias denominacións populares do mes de novembro. Moi común é a de San Martiño (ou mes de San Martiño). Por celebrarse neste mes o día de defuntos, recibe os nomes de mes dos mortos ou, simplemente, mes morto; tamén mes das ánimas. E, por caer neste mes o día de Santo André, tamén recibe o nome de mes de San Andrés ou, simplemente, San Andrés .

Tan identificado está novembro coas castañas que no Incio e en Quiroga chaman Castañal ó propio mes .

O día 1, día de Tódolos Santos, tamén serve para darlle nome: Santos ou mes de Santos.

O tabaco na cultura popular galega

A seguir recóllese a pegada do hábito de fumar tabaco na cultura popular galega, na etnografía e na literatura de transmisión oral.

O viño na cultura popular galega

A seguir recóllese a pegada que deixou o viño na cultura popular galega, na fraseoloxía e na literatura de tradición oral. Inclúense tamén as referencias á viña, á vendima, ó lagar, ás adegas, tabernas e taberneiras, e ó consumo -normal ou en exceso- do viño.

Refraneiro galego do queixo

A queixo e touciño, grolo de viño.

Do queixo do Cebreiro comer ata o sombreiro.

Do queixo non me queixo, que me queixo do que deixo.

En san Xoán, pouco queixo e moito pan.

En san Xoán, tanto queixo como pan.

En san Xoán, tanto queixo como pan; polo san Pedro, tanto queixo coma un dedo, e polo Santiago, agárraselle ó rabo.

Por san Xoan, tanto queixo como pan.

O pan, con ollos; o queixo, cego; e o viño, anexo.

O pan, con ollos; o queixo, sin ollos; o viño, que salte ós ollos.

Queixo, sin ollos; e pan, con ollos.

O queixo e o barbeito, en abril ou maio sea feito.

O queixo millor é fresco, porque non está tan seco.

O queixo sano é o que dá o avaro.

Queixo cego, pan olludo e viño que chispe no bullo.

Queixo pesado, pan liviano.

Tanto o pan coma o queixo e tanto o queixo coma o pan, cómoo se mo dan.

Tanto pan como queixo, e tanto queixo como pan, ben o como se mo dan.

Tanto queixo como pan non se debe dar.

Uvas con queixo saben a beixo.

Val máis queixo de nabo, que catro de maio.

Viño, que salte; queixo, que chore; pan, que cante.

Gando na corte, pouco leite e queixo forte.

No mes de abril fai queixos mil.

O falar lévase dos queixos.

Pan con ollos, queixo cego e viño que salte ós ollos.

Queixo pesado, pan liviano.

Val máis un queixo de nabo que catro de maio.

Viño que salte, queixo que chore e o pan que cante.

Refraneiro galego sobre o pan

Véxase tamén O muíño na cultura popular galega

A seguir recóllense os refráns que fan alusión ó pan, sexa pantrigo ou pan de centeo, pero tamén ó trigo, a fariña, o forno, ós panadeiros, etc. Debe terse en conta que en ocasións se utiliza o nome de pan para designar outros gran, como o centeo, e mesmo o cereal aínda no campo.

A anguía en empanada e a lamprea escabechada .

A auga de san Xoán, leva o viño e tolle o pan .

A auga de san Xoán quita o viño e tolle o pan .

A auga de san Xoán tolle o viño e non dá pan .

A auga en San Xuán tolle o viño e non dá pan .

A auga no forno, tras da fariña vai .

A auga polo san Xoán tolle o viño e non dá pan.

A can que os dentes regaña dalle pan ou talladas .

A cebada, na lameira; o trigo, na poeira .

A choiva no abril dá millo e dá pan.

A chuvia por san Xoán, tolle o viño e non dá pan.

A costureira, moi sentadiña; e o pan, na criba .

A falta de pan, bo é pantrigo .

A mera no San Xoán leva o viño e mais o pan .

A mozo respostón, pan e moito legón .

Á mesa sin pan non te poñas a xantar .

Á muller e ó can o pau nunha man, e noutra mau o pan .

A pan de quince días, fame de tres semanas .

A pan duro, dente agudo .

Á porta do orador non botes o trigo ó sol.

A pouco pan, tomar primeiro.

Á que amasa fariña, nunca pan lle falta .

Á que ten pan e capelo nunca lle falta mancebo .

A quen coce i amasa non lle fúrtela masa .

A quen come ben o pan, é pecado darlle compango .

A quen come ben o pan, é pecado o compango que lle dan.

A quen come pan, migallas lle quedarán .

A quen lle sobre pan, que manteña ben o can .

A quen non lle sobre o pan, que non críe can .

A quen queiras mal, cómelle o pan, e a quen ben, tamén .

A sardiña en san Xoán xa molla o pan.

A sardiña polo abril, cóllea polo rabo e déixaa ir; por maio ásaa no borrallo, e por San Xoán xa molla o pan .

A sardiña por abril cóllea polo rabo e déixaa ir, por maio ásaa no rescaldo e por san Xoán xa molla o pan.

A todo o que come pan, migallas lle cairán.

Abril frío e fornos quentes, alegría pros meus dentes ..

Abril frío, moito pan e pouco viño .

Abril frío, pan e viño .

Abril frío quer compango, viño e pantrigo .

Abril frío trai poias de trigo .

Abril, pendoril; maio, engraio; e san Xoán, segaio .

Abril, pendoril; maio, engraio; san Xoán, segaio.

Aceite, carne, pantrigo e sal, mercadoría real.

Aceitonas acedas, pan con elas.

Achegador da cinza, derramador da fariña.

Achegador de cinza, e esparexedor de fariña .

Adiós, amo e ama, que tan bo pan como aquí fano na miña casa.

Adoece, can, porque non che dan pan .

Agosto fáiselle maio ó que non ten pan sementado .

Agradecédemo, veciñas, que boto farelo ás miñas galiñas .

Alá vai serodio con temporao, mais non na palla nin no grao .

Alá vaias, pan emprestado, onde volvas millorado .

Alegraivos, veciñas, que lle dou farelo ás miñas galiñas .

Amasade, panadeiras, que miña nai quer un pan .

Amasando faise o pan .

Amigo por amigo, o bo pan e o bo viño.

Ano de laceira, en cada esquina unha panadeira .

Ano de nevadas, ano de fornadas .

Ano hortelán, máis palla que gran.

Ano hortelán, moita palla e pouco gran.

Ano malo, panadeiras no mercado .

Anque comas azafrán, a boca que che sepa a pan.

Antes de pan viño, antes de viño touciño, e antes touciño que liño.

Antes de san Martiño, pan e viño. Despois de san Martiño, fame e frío .

Antes o pan que o viño e antes o touciño que o viño .

Antes pan que viño, antes viño que touciño, e antes touciño que liño .

Ao que ten fillos non lle apodrece o pan .

Ara ben e fondo, e collerás pan dabondo .

As tormentas por san Xoán tollen o viño e levan o pan.

Astra san Martiño, pan e viño; de san Martiño adiante, frío e fame .

Astra san Xoan, toda a herba é pan .

Ata curto, esterca a modo, ara xusto e fondo, e collerás pan dabondo .

Ata san Martiño, pan e viño; de san Martiño adiante, fame e frío.

Ata san Martiño, pan e viño; de san Martiño pra diante, fame e frío bastante.

Ata San Martiño, pan e viño; de San Martiño pra diante, pan e frío bastante .

Auga, da serra; pan do que se malla na eira .

Auga de febreiro, enche o graneiro.

Auga de maio, pan pra todo o ano.

Auga de san Xoán, tolle o viño e non dá pan .

Auga e pan, sopas na barriga fan .

Auga en maio, pan para o ano .

Auga en maio, pan todo o ano .

Auga fría e pan quente nunca fan bo ventre.

Auga fría e pan quente, nunca fixeron ventre .

Auga no San Xoán tolle o viño e non dá pan .

Auga panada, feita e tomada .

Auga por agosto, nin pan nin mosto .

Azadós moi relocentes, escaleiras dos xuzgados, auntamentos con musgo, o panadeiro a cabalo, o médico de pé: o universo ben gobernado.

Ben está o can cando non quer pan .

Benia ó pan que presta i a moza que o come .

Bo é o pan con algo máis .

Bo é pan con algo de compango máis .

Busca pan pra maio e leña pra abril, e bótate a dormir .

Cada meniño ó nacer trai un pan baixo do brazo .

Cada un busca o pan do seu mastigo .

Caia auga e veña maio, que xa temos pan pro ano .

Caian pans e veñan días .

Caldo sen pan no inferno o dan .

Caldo sin grasa, pan sin tasa .

Caldo sin pan dáselle ó can Eladio Rodríguez González, s. v. caldo..

Cando a carballeira zoa, sabe ben a broa.

Cando canta o cuco logo vèn o grau ó suco .

Cando comas pan quente, non bebas auga fría .

Cando Dios dá a fariña vén o demo e quítaa .

Cando fores a chan alleeiro leva o pan no capelo .

Cando hai trigo na eira, hai pan na maseira .

Cando non hai fariña, sobra a peneira.

Cando o home ten leiras que traballar, e a muller fariña que amasar, na casa non falta pan .

Cando o trigo é louro, é o barbo coma un touro.

Cando o trigo é louro, o muge é d'ouro .

Cando o trigo está louro, o barbo é coma un touro .

Cando o trigo está louro, o múxele vale ouro .

Cando o trigo está na eira, anda o pan por enriba da artesa .

Cando o trigo está no celeiro, é do que ten diñeiro .

Cando o trigo está nos campos, é de Dios e dos santos .

Cando o trigo está nos campos, é de Dios e mais dos Santos.

Cando o trigo vai louro, o muxe vale ouro .

Cando tiven dentes non tiven pan; e agora que teño pan non teño dentes .

Canta máis aughiña, máis fariñiña .

Casou Pedro e non foi mal; casou en terras de pan .

Catro cartos para pan, tres e medio para viño, un carto para tabaco, alá vai un realiño.

Cava fondo i terás gran.

Cava, labor e barbeito, en maio han de estar feitos .

Cebada, a que eu quixere; e trigo, o que Dios me dere .

Cebada, pra marzo; leña pra abril e trigo, pra maio .

Chámame can e dame pan .

Chocolate con petada na casa dos probes é comida rara, porque é cara .

Chova ou non chova, pan ha de haber de sobra .

Chuvia en san Xoán, tolle o viño e non dá pan.

Chuvia en San Xoán, tolle viño e non dá pan .

Chuvia na semana da Ascensión, cría nos trigos mourón .

Chuvia na semana da Ascensión cría nos trigos mourón, pro é un regalo San Pedro co seu xerro, San Cristobo co seu cobo, Santa María coa súa regazadiña, Santiago co seu canado, San Lorenzo co seu caldeiro penso, Nosa Señora coa súa ola e San Miguel co seu tonel .

Chuvia por San Xoán, tolle o viño e leva o pan .

Coa chegada do cuco vén o pan ó suco .

Comas ben ou comas mal, a boca deixarala de pan .

Come máis pan un día de sol de febreiro, que os cabalos de todo o reino .

Come pan, bebe viño e tira pra diante polo camiño.

Cómeo Deus na eira e cólleo Marta na maseira.

Comer sempre con pan chega a cansar, se non hai algo pra compangar.

Comín fariña por engordar, e saíume por cea e por xantar .

Con aceitonas e pan quente, mórrese a xente.

Con afán gánase o pan.

Con ben pan e moita leña, o inverno a ninguién empeña .

Con pan caseiro non vende o panadeiro .

Con pan e viño anda calquera o camiño.

Con pan e viño ándase o camiño .

Con pan e viño ben se pasa o camiño .

Con pan e viño faise o camiño.

Con pan e viño lévase o camiño.

Con pan e viño pásase o camiño .

Con pan e viño xa se anda o camiño .

Con pan ou sin pan, o que non morra vivirá por san Xoán .

Coza quen quixer, e amase quen souper .

Da bola e a rebola, que veña o demo e escolla.

Dá Dios pan a quen non ten moas .

Dalle ó rabo o can, non por ti senón polo pan .

Dame pan e chámame can .

Dame pan e di que son parvo .

Dáo Dios na eira, e tólleo Marta na maseira.

Dar do pan, e do pau .

De mal trigo nunca boa fariña .

Derramando a fariña non se goberna a casa miña .

Des que chega o cuco, logo vén o pan ó suco.

Desta maneira o que non ten fariña, escusa peneira .

Día de san Adrián sécalle a primeira raíz ó pan

Diga a miña veciña e teña o meu fol fariña .

Diñeiro que gardado está non gana pan .

Dios che dea poder na vila e na túa casa fariña.

Dios me dea paz na vila e na casa pan e fariña.

Dios nos dea moito pan e mala colleita.

Dios nos dea moito pan na mala anada .

Dios nos dea pan e pacencia e morte con penitencia.

Dixo o viño moi campante: "No corpo do home son valente e voante". E dixo o pan: "Se eu vou diante" .

Dixo o viño: "No corpo do home sou valente e boiante". E dixo o pan: "Se eu vou diante".

Do pan de meu compadre boa rebanda, miña comadre .

Do pan do meu compadre, grandes anacos ó meu afillado .

Do pan encetado calquera pilla un bocado .

Do pan encetado podese tallar boa arrebada sin conocerse nada .

Domingo de Entroido Larafuzán comícheme a carne, deixácheme o pan .

É millor pan duro que figo maduro .

En abril e maio fai fariña pra todo o ano .

En abril e maio fai fariña pro ano .

En abril, espigas mil.

En abril, espigas mil, no maio todo espigado.

En agosto máis vale que sobre pan que non que falte viño.

En chegando san Brais pon pan e viño na alforxa que día non faltará .

En martes non te cases nin te embarques, nin o teu cocho mates, nin o teu pan cozas, nin a túa tea urdas, nin a túa filla cases, nin dos da túa casa te apartes.

En marzo, abrigo e pantrigo .

En marzo, abrigo, mozas e pan de millo.

En marzo abrigo, noces e pan de millo.

En marzo, abrigo, noces e pan trigo .

En marzo, abrigo, noces, pan e trigo.

En marzo, espigarzo.

En marzo, ó abrigo con noces e pan trigo.

En marzo, o trigo nin por sementar nin nado .

En pan encetado corta quen quer .

En saco de liño non lévela fariña ó muíño .

En san Adrián sécalle a primeira raíz ó pan.

En san Martiño, pan e viño.

En san Xoan a fouce na man .

En san Xoán, a sardiña molla o pan.

En san Xoán a sardiña pinga o pan .

En san Xoán, bótalle a fouciña ó pan; en Santa Mariña, da meda fai fariña.

En San Xoán pinga a sardiña no pan .

En san Xoán seca a raíz o pan.

En san Xoán, tanto queixo como pan .

En san Xoán, tanto viño coma pan.

En san Xoán, xa a sardiña molla o pan .

En toda terra espiga o pan .

En todo tratar, e pan labrar.

En todas partes cocen pan .

Ende chegando o San Bras pon pan e viño na alforxa, que día non faltará .

Entre abril e maio, fai fariña para o ano .

Entre san Xoán e san Pedro, vén o pan ó vencello.

Esparexedor de fariña, recolledor de cinza .

Fai boa fariña e non toques a buguina .

Fale a miña veciña e teña o meu fol fariña.

Fariña abalada, que non cha vexa sogra nin cuñada .

Fariña do demo, toda se volve farelo .

Fariña do diablo toda se volve salvado .

Fol mollado, masa leva.

Fol sobado, mala fariña leva.

Garda do pan para maio e da leña para abril .

Garda leña pra abril e pan pra maio .

Garda pan para maio e leña para abril.

Garda pan para maio e leña para abril, que che ha de cumprir.

Garda pan para maio e leña para todo o ano.

Gracias a Dios que cocemos sete petadas e nove debemos .

Gran debaixo do terrón, gran morto, e debaixo da pedra, torto.

Home morto nunca come pan .

Hoxe viño e pan, o resto mañán.

Inda agora se come o pan da voda .

Invernía de San Xoán, tolle o viño e non dá pan .

Labrador chalán, non colle viño nin pan.

Ladra, can, que pra eso gánalo pan .

Limpa e arranxa a eira cando está agosto á beira.

Madeira de serra e pan de cazola, nunca sobran.

Maio airoso fai o pan garboso .

Maio come o trigo, e agosto bebe o viño .

Maio fai o trigo, e agosto o viño .

Maio frío, moito trigo .

Maio frío, moito trigo; maio pardo, ano farto.

Maio un pouco frío cría trigo; pero se é moi frío, nin palla nin trigo .

Máis val pan con amor, que galiña con door .

Máis val pan con mel que pan sin el .

Máis vale que sobre pan que non que falte viño.

Máis vale un día alegre con medio pan, que un triste cun faisán.

Marzo, espigarzo .

Marzo espigarzo, abril penderil, en maio gramado, en San Xoán segado .

Marzo espigarzo, abril pendoril, maio granado, San Xoán segado, Santa Mariña a airiña .

Marzo, espigarzo; abril, penduril; maio, granado; san Xoán, curado. Na santa Mariña, metelo na arquiña .

Marzo, espigas catro; abril, espigas mil.

Mesa de catalán, moita vianda e pouco pan.

Meu pai chámase fogaza, i eu morrome de fame .

Millor é un pouco pan duro que un figo enteiro maduro .

Moitos fillos e pouco pan, contento con afán .

Moitos oficios tiña Galván e de ningún ganou pan.

Mordedura de alacrán, busca viño e busca pan, que mañá te enterrarán.

Muller e forno, con unha hai dabondo .

Na cama do can non busques o pan, nin no fuciño da cadela busques a manteiga .

Na cama do can non cáte-lo pan, nin no fuciño da cadela búsque-la manteiga .

Na mesa chea, ben cabe a fogaza allea.

Na noite de san Xoán andan os probes pedi-lo pan, e na noite do ceboliño andan os vellos a pedi-lo viño.

Na noite de san Xoán andan os tolos pedi-lo pan, e na noite do ceboliño andan os vellos a pedi-lo viño.

Navidá en venres, sementa onde poideres; Navidá en domingo, vende os bois e bótao en trigo.

Nin mesa sen pan, nin soldados sin capitán.

Nin o teu pan en bolas, nin o teu viño en sopas .

Nin o teu pan en roscas nin o teu viño en botas .

Nin o teu pan en sopas, nin o teu viño en probas .

Nin viña no baixo nin trigo no cascallo .

No agosto a fariña e no setembro a fouciña.

No ano caro, a peneira espesa i o cribo raro.

No bo ano a palla é grau. No mal ano o grau é palla .

No inverno, forneira; no vran, taberneira .

No marzo, abrigo; na eira, pantrigo .

No marzo abrigo, noces e pantrigo.

No san Xoán deixa o touciño e come pan.

Non botes leña no forno cando xa quente estivere .

Non busques o pan na cama do can .

Non che dea Dios máis mal que moitos fillos e pouco pan .

Non dá bo pan a mala fariña .

Non é o mesmo predicar que dar trigo .

Non hai mellor ciruxán que a boa carne, o bo viño e o bo pan.

Non hai pan sin afán .

Non hai pior afán, que moitos fillos e pouco pan .

Non hai pra pan e mercamos rosquillas .

Non hai tal viño como o pantrigo e o leite macizo

Non lle negues o pan ó probe que de porta en porta vai, que ese amóstrache o camiño que mañán podes levar .

Non negues o neno ó bolo, nin ó santo o voto .

Non pon a galiña senón a fariña .

Non sexas forneira, se tes a cabeza de manteiga .

Non temos pra pan e mantemos un can .

Non ten razón o que xunta a fariña co relón .

Non xantei, nin merendei, nin hoxe probei bocado, sinón un bolo de trigo, que tiña medio ferrado .

Nunca está sin pan a casa en que se traballa .

O ano que non hai pan, ou muiñeiro ou hortelán .

O barbo é coma un touro cando o trigo está louro .

O barbo val ouro cando o trigo é louro .

Ó corricán, non perdas o pan .

O burro do xitano, en vendo o pan alonga o paso .

O caldo sin pan no inferno o dan.

O can baila polo pan .

O can de boa raza pensa no pan e na caza .

Ó can que lambe a cinza, non lle fíes a fariña .

O día de san Xoán créballe a primeira raíz ó pan, o día de san Pedro, créballe a do medio, e o día de santa Isabel ...¡fouciñas a el! .

O día de san Xoán molla o viño no pan.

O día que a miña muller amasa, hai alegría na casa .

O día que amaso, mal día paso, pero é pior non ter que amasar nin que peneirar .

O día que cozo, é día de alborozo' .

O día que se amasa, mal se pasa .

Ó enfornar fanse os pás tortos .

Ó enfornar tórcense os pás .

Ó estar xuño xa na beira busca a fouce e limpa a eira.

O fillo da miña filla ponmo onda lareira na cociña; i o da miña nora, dalle un codecho de pan pra que vaia pra fóra .

O fillo do mesquiño, pouco pan e moito vicio .

O forno i a vella, pola boca se quentan .

O forno pola boca se quenta .

O home mesquiño non colle forzas nin co pan nin co viño .

O lus mollo, o martes lavo, o miércoles seco, o viernes peneiro, o sábado amaso; e o domingo, que eu fiaría, todos me din que estou noutra semana e que xa non é día .

O moito pan tamén chega a cansar .

O morto á cova, o vivo á bola.

O mozo que lle sabe ben o pan, é pecado o compango que lle dan .

O pan alleo sempre é malo .

O pan alleo ten sete codias .

O pan ben arrendado, énchelle a eira ó seu amo .

O pan centeo é bo cando é alleo .

O pan comido e a compaña desfeita .

O pan, con ollos; o queixo, cego, e o viño, anexo .

O pan, con ollos; o queixo, sin ollos, e o viño, que salte ós ollos .

O pan da casa, farta .

O pan de trigo fíxoo Dios, e o de millo mandouno facer.

O pan, pan, e o viño, viño .

O pan polo coor, e o viño polo sabor .

O pan que foi ben sachado, enche o horrio do seu amo .

O pan que non se vende dispois dir á feira, é coma a fariña que non se peneira .

Ó pan quente ábrelle a gorxa .

O pan raro carga o carro .

O pan trigo e centeo máis val na barriga que no seo .

O pantrigo fíxoo Dios, a broa mandouna facer .

O pantrigo fíxoo Dios, e o de millo mandouno facer.

O peixeiro trae peixe, o panadeiro trae pan e as trasnadas san Xoán.

O que a can alleo dá pan, perde o pan e perde o can.

Ó que amasa e coce, ben se lle conoce .

Ó que amasa e coce, todo lle loce .

O que aúna en San Xoán, ou é parvo ou non ten pan .

O que aúna en san Xoán, ou é tolo ou non ten pan.

O que coce i amasa, ben sabe as que pasa .

Ó que come ben o pan, é pecado o compango que lle dan .

O que fala do coitelo é que ten gana do pan .

Ó que non lle sobra o pan, sóbralle o can .

O que non ten pan sementado, agosto fáiselle maio .

O que non ten pan teno que buscar, porque sin comer non se pode pasar .

O que non ten pra pan, que non críe can .

O que queira comer patacas en san Xoán, bóteas cando o pan.

O que queira comer patacas polo San Xoan, bóteas cando o pan .

O que queira comer patacas por san Xoán, bóteas cando o pan.

O que sementa no camiño cansa os bois e perde o trigo.

O que sementa sen semente, sega sen fouciño.

Ó que te quer mal, cómelle o pan; e ó que te quer ben, cómello tamén.

O que ten can é que lle sobra o pan .

Ó que ten fillos pequenos, non se lle apodrenta o pan .

O que ten moito mel, cómeo con pan, cómeo sin el, ou cómeo como quer .

O que xexúa en san Xoán, ou é parvo ou non ten pan.

O trigo centeoso fai un pan moi proveitoso.

O trigo que non se axunta na leira, xúntase na eira .

O viño é pan e medio .

O viño i o pan sempre se dan: us anos ben, outros mal e outros menos mal.

O viño polo coor i o pan polo sabor .

Obreiro en xaneiro, pan che comerá e obra non fará.

Onde hai pan non hai fame .

Onde hai pan sempre hai fartura .

Onde non hai fariña nin relón, todos falan sin razón.

Onde non hai fariña nin relón, todos roñan e todos teñen razón .

Onde non hai fariña, todo é morriña .

Onde non hai pan non o comen os ratos .

Onde non hai pan vaise hastra o can .

Onde pan se come migallas quedan .

Onde se come pan frangullas quedarán.

Ós seis meses sentarei, daranme pan e comerei.

Pan adentado non se pon na mesa .

Pan albeiro, máis val na barriga que no seo .

Pan albeiro ou pan centeo, millor quero do meu que do alleo .

Pan alleo custa caro .

Pan alleo pouco engorda .

Pan balorento, alegra ó famento .

Pan ben sachado énchelle o cabazo ó amo .

Pan centeo, antes comido que no seo .

Pan centeo, millor no meu papo que no alleo .

Pan comido, compaña desfeita .

Pan con fartura, cansa logo se moito dura .

Pan con fartura; e viño, con mesura .

Pan con pan comida de parvos .

Pan da miña falchoca, como el non me falte todo me sobra .

Pan de hoxe, carne de onte e viño de antano, manteñen ó home sano.

Pan de millo nono deas ó teu fillo .

Pan de onte, carne de hoxe, e viño de antano, manteñen ó home sano .

Pan de onte, e carne de hoxe, e viño de antano, salú pra todo o ano .

Pan de onte e viño de antano, salú pra todo o ano.

Pan de panadeira e viño de taberna, nin farta nin goberna .

Pan de trigo ou de centeo, quéroo máis no meu ventre que no alleo .

Pan de voda é carne que consola, a quen a coma .

Pan de voda, pra min sobra .

Pan de voda, quen o queira comer que o coma .

Pan e auga, sopas .

Pan e noces saben a amores .

Pan e viño andan camiño .

Pan e viño andan camiño, millor que mozo garrido .

Pan e viño, un ano teu, e outro do teu veciño .

Pan encetado non te torna .

Pan mal amasado non pide bocado .

Pan mol, moito na man e pouco no fol .

Pan mol vaise ó fol .

Pan, pan, moitos o comen e poucos o dan .

Pan por quilo e viño por medida, o que non rouba algo non leva boa vida.

Pan pra hoxe, fame pra mañán .

Pan pra maio e leña pra abril, e o millor cepón, pra marzo o compón .

Pan que sobre, carne que abonde, viño que non falte e alegría que abaste .

Pan quente e uvas, ás vellas quitan engurras .

Pan quente, fame mete .

Pan quente, moito na man e pouco no ventre .

Pan, viño e carne quitan a fame .

Para o pan engraiar, o boi ha tremar .

Paxaro trigueiro, nono quero no meu celeiro .

Penas e ceas teñen as sepulturas cheas .

Peneirar, peneirar, e nunca fariña sacar .

Pola festa de san Xoán andan os pobres a pedir pan.

Polo pan baila o can ..

Polo pan baila o can pra ver se llo dan .

Polo san Xoán, auga fervida con pan.

Polo san Xoán bébese viño e cómese pan.

Polo san Xoán calquera burro gana o pan.

Polo San Xoán molla a sardiña no pan .

Polo San Xoán tanto viño como pan .

Polo San Xoán xa a sardiña pinga o pan .

Por abril ponte de codín; e se o pan ves verdegar, ponte a cantar .

Por diñeiro baila o can, e por pan, se llo dan .

Por moito pan nunca é mal ano .

Por moito trigo nunca é mal ano .

¿Por qué non te casas Xan? Porque vai moi caro o pan .

Por san Xoán a sardiña molla o pan.

Por san Xoán a sardiña pinga no pan.

Por San Xoán molla a sardiña o pan .

Por san Xoán, tanto queixo coma pan.

Por unha presa de fariña, que as papas non queden moles.

Pra moita fame non hai pan resésigo.

Pra muiñeiro, forneiro e hortelán, non hai ano sin pan .

Pra pan e cebola é mester cazola .

Pra pan non temos e can mantemos .

¿Pra qué queres millor pan que o pantrigo? .

Preguiciña ¿queres pan? Si señora, si mo dan. Vai busca-lo coitelo. Non señora, non o quero .

Primeiro o pan, dispois o can .

Quen aforra o pan non quer ben ós fillos .

Quen ara no san Xoán, ou está tolo ou non ten pan.

Quen colle trigo pode comer pantrigo .

Quen con fariña anda, branco se pon .

Quen dá pan ó alleo can, perde o can e perde o pan .

Quen dá pan pon afán .

Quen di pan di fartura .

Quen dixo pan, dixo trigo .

Quen me dá o pan, dame o afán .

Quen se mantén de pan, moi mal mantido non vai .

Quen xaxúa por san Xoán, ou é tolo ou non ten pan.

Quero saber de qué pan me hei manter .

Ratos arriba, que todo o branco é fariña.

San Xoán come pan e san Andresiño touciño.

San Xoán daime o pan e san Martiño o viño.

San Xoán, deixa vi-lo pan que el cho pagará.

San Xoán e san Martiño foron merendar ó camiño. San Xoán levara o pan e san Martiño o viño.

San Xoán garda a chave do pan, san Martiño a do viño e san Andrés a do porquiño.

San Xoán trae o fol cheo de pan e san Martiño bota de viño.

San Xoán, san Xoán, deixa vi-lo pan que coel cho pagarán.

San Xulián garda o viño e garda o pan .

San Xullán, garda viño e pan.

Santiago manda o pan, san Migueliño manda o viño, san Francisco manda a landre e san Andrés o touciño.

Se as penas de Oirán se volveran pan, a Frouseira manteiga e o río de Ouro viño mouro, non había terra coma o Valadouro.

Se che pica un alacrán busca viño, busca pan, e mais crego e sancristán, antes hoxe que mañán, pois logo te enterrarán .

Se che vai ben o trigo tardeiro, non llo digas ó teu compañeiro .

Se chove pola Ascensión, horta ruín e trigo rocón .

Se comes sardiña en san Xoán, mollaráchese o pan.

Se pan quente comes, non bebas auga da fonte .

Se queres coller pan, ara polo San Xoán .

Se queres comer patacas por San Xoan, seméntaas cando o pan .

Se queres gañar ó can, dálle pan.

Se qués que te siga o can, dalle pan .

Se te morde un alacrán, busca viño e busca pan, sacerdote e sancristán, quen mañán te enterrarán.

Se te morde un alacrán, garda viño e garda pan, que mañá te enterrarán.

Se te morde un alacrán, tres días comerás pan.

Se te morde un alacrán, xa non comerás máis pan.

Se te pica un alacrán, tres días comerás pan.

Se te roi un alacrán, busca a cera e mais o pan, e se te roi a adelouciña, búscaos aínda máis axiña.

Se te roi un alacrán, busca viño e busca pan, e mais crego e sancristán, antes hoxe que mañán, pois logo te enterrarán.

Se te roi un alacrán, tres días comerás pan .

Se te roi un alacrán, xa non comerás máis pan .

Sembra trigo en San Martiño, cada día un pouquiniño.

Sementeira na semana de san Román nin palla nin gran; sementeira na de santa Baia, gran e mais palla .

Sin pan nin viño non se anda ben o camiño .

Tal terra andar, tal pan manxar.

Tanto pan coma queixo e tanto queixo coma pan, ben o como se mo dan.

Tanto o pan coma o queixo, e tanto o queixo coma o pan, cómoo se mo dan .

Tanto queixo como pan, non se debe dar .

Treboada no Miño, pan e millo.

Trigo centeoso, pan proveitoso .

Trigo que lle a palla doura, logo estará pró fouciño .

Trigo que non has de colleitar, deixa de o visitar.

Un gran non fai graneiro, pero axuda ó compañeiro.

Val máis pan duro que pedras moles .

Val máis pouco pan duro, que fame de nove días .

Val máis que sobre pan, que non que falte viño .

Vale máis gran de sobra na moega que muíño de espera.

Vale máis pan duro que consello de burro .

Viño acedo, touciño vello e pan centeo, sosteñen a casa en peso .

Viño de ricos e pan de pobres .

Viño, que salte; queixo, que chore; pan, que cante .

Viva Dios e coza o forno .

Xa que o trigo non é meu, que o acañe quen o colleu .

Xa sei o pan que pra sempre me ha fartar .

Xesta pro forno, que ben coce o pan, e mais o bolo.

Xoaniña, voa, voa, que che dou pan con sebola .

Xoaniña, voa, voa, que teu pai está en Lisboa e túa nai está na cama a comer pan e cebola .

Refraneiro galego sobre o porco

A bo porco, boa landra .

A cada porco chégalle o seu San Martiño .

A cada porco lle chega o seu San Martiño .

A quen porcos lle faltan, touzas lle roncan .

A todo porco chégalle o seu San Martiño.

A todo porquiño lle chega o seu san Martiño.

A tódolos porcos lles chega o seu San Martiño.

Abre o porco, verás o teu corpo.

Abril mata o porco no cobil e maio mátao dun ano .

¡Alegría alegrote, que o rabo do porco está no pote!

Anaco de touciño pide trago de viño .

Ano acabado e porco cebado, son contento e regalo .

Ano de landras, ano de graxas .

Antes de pan viño, antes de viño touciño, e antes touciño que liño.

Antes o pan que o viño e antes o touciño que o viño .

Antes pan que viño, antes viño que touciño, e antes touciño que liño .

Ao lacón e ao touciño, grolos de viño .

As verzas quéroas untadas; as patacas, fariñentas e pra compango do porco, quero costelas salpresas .

Auga de maio, mata o porco dun ano.

Auga en maio mata o porco dun ano .

Ave por ave, o porco, se voase .

Bacoriño no celeiro non quer compañeiro .

Ben boa vida pasa o porco, e máis dorme no cortello .

Bicos de porco non chegan ó ceo.

Cabrito de mes, porco de tres, muller de dezaoito e home de vinte e tres.

Cada porco ten o seu san Martiño .

Caldo sin grasa, pan sin tasa .

Ceba o porco dende agosto se queres que estea gordo .

Ceba o teu porco dende agosto se queres que teña bo lombo.

Ceba o teu porco dende o mes de agosto, se queres que teña bo lombo .

Ceba o teu porco polo agosto se queres ter bo porco .

Coa axuda dos veciños, sóbense os gatos os touciños .

Coas xarapadas de abril, mexa o porco no cubil .

Comer osos da soá, barba untada e barriga vá

Comerás do porco e mudarás de acordo .

Comerciante e porco, despois de morto .

Dálle ó porco do caldeiro, e non do Ribeiro .

Das carnes o carneiro, dos peixes o mero, das aves a perdiz e mellor a "codorniz" e se o porco voara a todos lle ganara.

Dazasete de xaneiro, Santo Antón lacoeiro.

De Lestrobe, nin bo porco nin bo home

De pais porcos, fillos marranos .

De rabo de porco nunca bo virote .

Despois de Santa María, non tóque-lo porco da ría .

Día de santo Tomé, colle o porco polo pé .

Día de santo Tomé ó porco polo pé .

Díxolle o touciño ó viño: ben veñas, amigo .

Do mar, o salmón, e da terra, o lacón .

En abril, a sardiña val pernil .

En abril inda está o porco no cubil .

En abril, mata o porco no cubíl, e en maio, mátao dun ano .

En abril ronca o porco no cubil.

En agosto, o porco pon o entrecosto .

En maio o porco vai ó tallo.

En maio, nin xantar á mesa sin viño nin pote ó lume sin touciño.

En martes, nin porco mates, nin churra botes que pitos saque .

En martes nin te cases nin te embarques nin o teu porquiño mates .

En martes non te cases nin te embarques, nin o teu cocho mates, nin o teu pan cozas, nin a túa tea urdas, nin a túa filla cases, nin dos da túa casa te apartes.

En martes non te cases, nin te embarques, ni o teu porquiño mates .

En xaneiro media arca e medio palleiro e o porco enteiro.

Entrecostos e soás, son honra das mesas e ósos pros cás .

Febreiro curto, cos teus días vinteoito, se duraras máis catro, non quedaba can nin gato. Pois deixa, que agora vén meu irmau abril que che ha de matar o porco dun ano no cubil .

Fillo de porco, marrau de seguro.

Home sen fortuna: parto de porca en maio e da muller na seitura.

Hoxe, cabaleiro, e onte porqueiro .

Marzo marzán, pola mañán cara de porco e pola tarde cara de can.

Marzo marzoso, pola mañán cara de porco, polo serán cara de vran .

Muller gobernadeira, domingo de Antroido lava a salgadeira.

Nadal sen porco non veñan moitos.

Namentras capo non asubío .

No abril, mata o porco no cubil, e no maio mátao dun ano .

No mes de Santos sacha a horta e capa o rancho.

No mes dos mortos mata os teus porcos.

No mes dos Santos e Defuntos mata os teus porcos e vai facendo bo caldo cos untos.

No mes morto nin sáche-lo horto nin cápe-lo porco.

No Nadal, alegrote, alegrote, que hai viño na cuba e chourizos no pote.

No san Martiño, porco e viño.

No san Xoán deixa o touciño e come pan.

No santo Tomé, agarra o porco polo pé.

Non dá morcilla o que non mata porco.

Non hai cocho bon nin ruín que non lle chegue o seu sanmartín.

Non quero bácoro que ande con chocallo .

Non se fixo o mel pró fuciño do porco .

Non ten entrecosto o que non mata porco .

Ó ano torto, horto; ó torto torto, cabra e horto; e ó torto retorto, cabra, horto e porco .

O boi e o leitón, en xaneiro crían riñón.

O caldo, engrolado, pros porcos é un bo bocado .

O can afeito ó touciño, anque lle pele o fuciño .

Ó chegar o San Martiño, mátase o porco e próbase o viño .

O cocho, no agosto pon o entrecosto .

O día de San Lucas mata o teu porco e barra as túas cubas .

O frío de abril mata o porco no cubil.

O frío de abril mata o porco no seu cubil .

O home e o porco non se conocen ata despois de morto.

Ó lacón e ó touciño, tragos de viño .

O máis ruín porco topa unha boa landra .

Ó matar o porco, praceres e xogos; ó comer as morcillas trouladas e risas; e ó pagar o porco, pesares e choros .

Ó matar os porcos, praceres e xogos; ó comer as morcillas, praceres e risas; e ó pagar os diñeiros, doos choriqueiros.

O neno i o bacoriño, van a onde lle dan un bocadiño .

O pato e o leitón, canto máis axiña vai á cazola, millor

Ó porco dalle de comer se o has de manter .

O porco de maio coa súa nai vai ó tallo.

O porco débelo manter se ti o has de comer .

O porco do mes de maio vai ó tallo.

O porco en agosto pon o entrecosto.

O porco i o sogro quixéraos mortos .

Ó porco i o xenro ábrelle a porta, que xa él virá cedo .

Ó porco manteno, e non lle contes o tempo .

O porco no agosto pon o entrecosto .

O porco que é pró lobo non hai san Antón que o garde .

O porco sarnento revolve o cortello .

O que non mata porco, non da morcilla nin entrecosto .

O que nunca tivo nada, e chega ter un cochiño, anda sempre pola rúa, currí, currí, currichiño.

O que nunca tivo nada, e agora ten un porquiño, anda todo o día, currichí, currichiño.

O que porco nace porco morre.

Ó que porcos lle faltan, touzas lle roncan.

O que queira ter bo entrecosto que cebe no agosto .

O que queira un bo entrecosto que o meta no mes de agosto.

O rico que queira empobrecer, que cebe porcos pra vender.

O sogro e o porco soio son bos despois de mortos.

O touciño fai o caldo .

Ó touciño, mételle tragos de viño .

Onde coidas que hai touciños, hai estacas .

Onde hai touciños non hai corres .

Onde pensas que hai touciños, non hai tornos pra colgalos .

Os aires de abril fan meter o porco no cubil.

Os porcos e os grelos, peores se marelos.

Ós porcos non se lle dá, préstaselle.

Ósos de soán, barba untada e barriga en van.

Pola santa Lucía xa o caldo alumía.

Polo abril ronca o porco no cubil .

Polo san Andrés agarra o porco polos pés, e se non o queres matar, déixao para Navidá.

Polo san Andrés hai porcos gordos para vender.

Polo san Andrés mata o teu porco coma o tes.

Polo san Andrés mata o teu porco como é.

Polo san Lucas, mata o teu porco e barra as túas cubas .

Polo san Lucas solta os bois, mata os porcos e tapa as cubas .

Polo san Martiño, mata o teu porquiño.

Polo San Martiño mata o teu porquiño e bebe o teu viño .

Polo san Martiño, mete o porco no cortelliño.

Polo San Miguel sabe o touciño a mel .

Polo San Simón proba o viño, i o porco polo San Martiño .

Polo san Tomé colle o porco polo pé .

Polo san Tomé dálle ó porco polo pé.

Polo santo Tomé, dálle polo pé e se non é groso, nunca é.

Por san Andrés, agarra o porco polos pés; e se non o queres matar, déixao pra Navidá .

Por san Andrés, quen non ten porco, mata a muller.

Por San Andrés, toma o porco polo pé

Por san Lucas, alza o boi da suca, mata o porco e tapa a cuba.

Por san Martiño mata o teu porquiño e proba o teu viño.

Por san Pedro, o cocho no medio.

Por san Simón e por san Xudas, mata ó teu porco e atesta as túas cubas.

Por san Simón e san Xudas, mata o teu porco e atesta as túas cubas.

Por Santos, sacha a horta e capa o rancho .

Porca de xaneiro vai ca súa mai ó fumeiro.

Porca no maio vale máis nos comenzos que no cabo .

Porco agostado é medio cebado.

Porco de febreiro vai co seu pai ó fumeiro .

Porco de xaneiro vai ca súa mai ó fumeiro.

Porco fiado ronca todo o ano .

Porco fiado, inverno e verau malo .

Porco limpo nunca engorda .

Porco que está sen cebar non se debe matar .

Porco que se está cebando, non hai San Antón que poida gardalo .

Porcos e xenros, Dios os acerte.

Pra matar o porco tanto ten o día de santa Lucía como pró outro día.

Pra o porco e a galiña, que pase a Santa Mariña.

Pro ruín porco sempre hai unha boa castaña .

Quen porco nace, porco morre.

Quen soilo ten un porco faino gordo .

San Antón a san Roque meteulle preito porque ó seu porquiño traboullo o cadelo.

San Antonio co seu porco ía por un camiño, i o porco ía decindo: non me comas o touciño.

San Simón proba o viño e o porco san Martiño.

San Xoán come pan e san Andresiño touciño.

San Xoán garda a chave do pan, san Martiño a do viño e san Andrés a do porquiño.

Santa Lucía anda co porco á porfía.

Santiago manda o pan, san Migueliño manda o viño, san Francisco manda a landre e san Andrés o touciño.

Santo Tomé, agarra o cocho polo pé.

Se no Samartiño non matas cocho ou año, coa fame levarate o diaño.

Se non matas porco, non terás entrecosto .

Se o deixaran, vendía o porco de san Antón .

Se o porco voara non houbera ave que coel se igualara.

Se queres colle-lo entrecosto, empeza a cebar en agosto.

Se queres graxiña, cébao na santa Mariña.

Se queres ter bo lombo, ceba o porco desde agosto.

Se queres ter un bo porco, cébao no mes de agosto.

Sempre ó porco máis ruín halle tocar unha castaña boa.

Sempre un porco ruín atopou unha belota boa .

Sempre un porco ruín ha topar cunha boa castaña.

Si comes porco en febreiro, frío polo invernadeiro.

Sol de xaneiro, porco ó bulleiro .

Tallada de touciño quer gulapo de viño .

Tanto dá touciño como soá .

Teña eu porcos anque non teña ollos .

Ti dona i eu dona, ¿quén botará o porco fóra? .

Tres anos hai que me casei, e que porco non matei: este ano, i o pasado i o ano que me casei .

Un porco é unha botica .

Unto de porco e mel das abellas fervidos en viño e ... ¡fóra catarreira!

Veñen os porcos do monte botarnos da nosa corte .

Viño acedo, touciño vello e pan centeo, sosteñen a casa en peso .

Refraneiro galego sobre o viño

A adega cheira ó viño que ten .

A auga de febreiro derrama o viño .

A auga de San Xoán leva o viño e tolle o pan .

A auga de San Xoán quita o viño e tolle o pan .

A auga de San Xoán tolle o viño e non dá pan .

A auga en San Xuán tolle o viño e non dá pan .

A auga fai mal i o viño fai cantar .

A auga non emborracha, nin enferma, nin entrampa .

A auga non enferma nin embebeda .

A auga para os peixes; para os homes, viño a feixes .

A auga polo san Xoán tolle o viño e non dá pan.

A augardente, na tenda; o viño, na taberna .

A beber viño nunca me ganou veciño .

A bo viño non hai mal bebedor .

A cepa, tarde ou cedo, sempre dá uvas polo setembro.

A chuvia no mes de agosto, non é chuvia que é mel e mosto .

A chuvia no mes de agosto, non é chuvia que é mosto .

A chuvia por san Xoán, tolle o viño e non dá pan.

A cuba do bo viño non necesita bandeira.

A home bo, picheles cheos .

A home vello, picheles novos .

A mera no San Xoán leva o viño e mais o pan .

A millor siñal de auga é non haber pra viño .

A moza i a parra, non se ven ben se non lle erguen a faldra .

A muller e a viña dan ó home alegría .

A muller e a viña faina o home garrida .

A muller e o viño sacan o home de tino .

A muller que ó seu home queira ter gordiño dispois que coma o caldo déalle un gotiño .

A pouco viño, coidadiño .

A reixa de san Xuan, moitos o saben e poucos o dan .

A vide e a xesta co demo en testa.

A vindima, enxoita e fría .

A vindima non é cada día .

A viña de bo amo, pódase en marzo. A viña do ruín, pódase en abril .

A viña i o poldro que os críen outros .

A viña non quere máis sombra que a do amo.

A viña o dá e a viña o come.

A viña vella quer amo novo .

A viño de mal parecer, pechar os ollos e beber .

A xente ve o que bebo, mais non ve a sede que teño .

A xogueta e a bebedela botan as casas por terra.

Abril frío, moito pan e pouco viño .

Abril frío, pan e viño .

Abril frío quer compango, viño e pantrigo .

Aceite, no alto; viño, no medio; mel, no baixo.

Aceite, o de enriba; viño, o do medio; mel, o do fondo.

Aceite, viño e amigo, millor canto máis antigo.

Adega fría quentarse espera .

Adega fría quentarse espera ó chegala colleita .

Agosto a madura e setembro vendima a uva.

Agosto e vendimia non son cada día .

Agosto e vendima non son cada día e si cada ano, uns con ganancia e outros con dano.

Agosto e vendima non son cada día e sí cada ano, us con proveito e outros con dano .

Agosto, madura, e setembre vindima as uvas .

Aí vén San Miguel, co seu tonel .

Alegre, alegrete, arranca-carrascos e tente-bonete

Amigo por amigo, o bo pan e o bo viño.

Anaco de touciño pide trago de viño .

Ano de viño, garda viño.

Ano de viño, merca e garda viño .

Ano de viño, vende viño e garda viño.

Ano novo e viño novo non manteñen .

Anque estou malo das pernas, inda podo ir á taberna .

Anque teño mala a perna, ben sei onde está a taberna .

Antes da vindima, compón as cubas axiña .

Antes de pan, viño; antes de viño, touciño; e antes touciño que liño.

Antes de San Martiño, pan e viño; dispois de San Martiño, fame e frío .

Antes o pan que o viño e antes o touciño que o viño .

Antes pan que viño, antes viño que touciño, e antes touciño que liño .

Ao lacón e ao touciño, grolos de viño .

Apregoar viño, e vender vinagre .

As tormentas por san Xoán tollen o viño e levan o pan.

Ás veces val máis o viño que as borras; e de contino, val máis o viño .

Ata despois da vendimia non cáte-la entena.

Ata o san Pedro, o viño ten medo.

Ata pasada a vendimia non digas: “¡Eite a mel miña!”.

Ata san Martiño, pan e viño. De san Martiño adiante, fame e frío.

Ata San Martiño, pan e viño; de San Martiño pra diante, fame e frío bastante.

Ata San Martiño, pan e viño; de San Martiño pra diante, pan e frío bastante.

Auga de agosto, azafrán, mel e mosto.

Auga de agosto dá mel e mosto .

Auga de agosto, mel e mosto .

Auga de san Xoán, tolle viño e non dá pan .

Auga e sol, pras froitas, lagarto; pras viñas, pulgón .

Auga en agosto, azafrán, mel e mosto .

Auga no San Xoán tolle o viño e non dá pan .

Auga ó figo; e á pera viño .

Auga por agosto, nin pan nin mosto .

Auga, de cepas; arruído, de tellas .

Auga, pros peixes; pros homes, viño a feixes .

Bebamos hastra que máis non poidamos .

Bebamos hastra que non nos vexamos .

Bebe dispois do caldo, e manda o médico ó diaño .

Bebe dispois do caldo, e rite do ciruxano .

Bebe pouquiño, come a fartar, durme no alto, e así vivirás .

Beber, beber, hastra máis non poder .

Beber bo viño faino todo veciño: o que é malo, é beber viño malo .

Beber e comer bo pasatempo é .

Beber frío; e xantar, quente.

Beber astra non ver .

Beber polo ancho, e dar de beber polo estreito .

Beber sin comer, é cegar e non ver .

Bebín auga porque non houbo auga; que se auga houbera, viño bebera, se a tempo chovera .

Borracheira de auga non emborracha.

Bótamo todo en viño e non en liño .

Cabalo corredor, home rifador, vaso de vidro e tinalla de viño, sempre están en perigo .

Cada cuba cheira ó viño que lle botan .

Cada cuba cheira ó viño que ten .

Cal o ano, tal o xerro .

Cando chove en agosto, chove mel e mosto.

Cando chove por agosto, chove mel e mosto .

Cando deas viño ó teu señor, non o mires ó sol .

Cando hai auga e sol en marzo, aparella as cubas e o mazo .

Cando o borracho ronca, o viño no barril apousa.

Cando ó mariñeiro lle dan de beber, ou está fodido ou vanno foder .

Cando o vello non pode beber, pódenlle a cova facer .

Cando san Xoán bebe viño, ponse moito vermelliño.

Cando se remata o viño, a bota xa non fai falta .

Canto máis bebo, máis sede teño .

Casa, viño e poldro, fáganos outro.

Castañas, noces e viño fan a ledicia de san Martiño.

Cava fondo e terás anada de abondo .

Cávame tarde, bímame cedo, e pagareiche o que che debo, díxolle a viña ó labrego .

Cáveme quen queira, pódeme quen seipa; bímeme calquera; cóideme o meu amo .

Cáveme quen queira, pódeme quen seipa, díxolle a cepa á terra .

Chafar, chafoume, mais como pagar, o viño pagoume .

Chuvia en san Xoán, tolle o viño e non dá pan .

Chuvia polo agosto é mel e mosto .

Chuvia por San Xoán, tolle o viño e leva o pan .

Coida ben a viña e terás vindima .

Coida de podar en marzo, que o que poda en abril é ruín.

Collerás viño mosto se vendimas enxoito .

Come pan, bebe viño e tira pra diante polo camiño.

Con castañas asadas e sardiñas salgadas, non hai ruín viño .

Con castañas asadas e sardiñas salgadas non hai viño ruín .

Con pan e viño anda calquera o camiño.

Con pan e viño ándase o camiño .

Con pan e viño ben se pasa o camiño .

Con pan e viño faise o camiño.

Con pan e viño lévase o camiño.

Con pan e viño pásase o camiño .

Con pan e viño xa se anda o camiño .

Da boa nai busca a filla, e da boa cepa pranta a viña .

Dádeme unha, dádeme tres, mais sen a de maio non me deixés .

Dálle ó porco do caldeiro, e non do Ribeiro .

Dáme o viño cando quixeres; máis dispois do caldo non mo negues .

Das aves que erguen o rabo, a pior é o xarro .

De pai bodegeiro, fillo cabaleiro e neto limosneiro.

Debaixo dunha mala capa, hai ás veces un bo bebedor .

Debaixo dunha mala capa hai un gran bebedor.

Deben nadar en viño os caracoles, as brevas e os figos .

Deica San Pedro o viño ten medo .

Deixa a auga e bebe viño, dispois do San Martiño .

Derramarse o viño é boa siñal, pero non o sal .

Despois das uvas e mel sabe mal o viño, pero fai ben.

Despois de San Martiño, deixa a auga e bebe o viño.

Despois de San Martiño, deixa a agua e bebe viño.

Deus te garde de amigo reconciliado, de can atado, de borracho irado e de home arroutado.

Día de San Martiño, proba o teu viño .

Día de San Martiño, todo o viño é bo viño .

Día de Santa Cruz vai ver a túa viña, se reluz .

Día de santa Mariña, vai á viña, que como a toparás, vindimarás

Día de santa Mariña, vai ve-la túa viña, e como a encontrarás, así a vindimarás.

Din que o viño que nace no maio que o bebe o gaio.

Dispois de comer e beber, cada un da o seu parecer .

Dispois de San Martiño, deixa a iauga e bebe o viño .

Dispois de vindimas, corvos .

Dixo o viño, moi campante: "No corpo do home son valente e voante". E dixo o pan: "Se eu vou diante" .

Dixo o viño: "No corpo do home sou valente e boiante". E dixo o pan: "Se eu vou diante" .

Díxolle o touciño ó viño: ben veñas, amigo .

Do bo viño, bo vinagre .

Do novo viño bota un traguiño polo San Martiño .

En abril xa soio poda o labrego ruín.

En abril, augas mil, cargan o carro e mailo barril.

En agosto, as castañas arder, e en setembro, beber .

En agosto chove mel e mosto.

En agosto máis vale que sobre pan que non que falte viño.

En agosto, nin muller nin mosto .

En agosto, nin viño nin mosto.

En agosto, nin viño, nin muller, nin mosto .

En agosto, viño mosto .

En chegando san Brais pon pan e viño na alforxa que día non faltará.

En maio, nin xantar á mesa sin viño nin pote ó lume sin touciño.

En maio, sulfato .

En marzo, podar e cavar, se queres colleitar .

En san Martiño, pan e viño.

En san Xoán, tanto viño coma pan.

En setembre e outono, bebe o viño vello e deixa estar o novo .

En setembro colle o viño e non durmas no camiño.

En setembro vendima correndo.

Ende chegando o San Bras pon pan e viño na alforxa, que día non faltará .

Ende vindo Todos Santos e pasando San Andrés, viño novo, vello é .

Esta nosa filla non dá tino a naide; nin é mel, nin fel, nin vinagre .

Eu non bebo o viño, que o como en cuncas, gotiño a gotiño .

Eu non son dino de bebe-la auga sin viño .

Folgade, galiñas, que o galo está nas vindimas

Grolo a grolo valéirase o xerro .

Hastra o San Pedro, o viño ten medo .

Hastra san Martiño, pan e viño; de san Martiño adiante, frío e fame.

Home estrevido, pelexo de bo viño, e vaso de bo vidro, duran pouquiño .

Home que non troula, nin fuma, nin xoga, nin bebe, nin bica, nin cuspe no curro, máis ca home é burro.

Home reñedor, cabalo corredor e pelexo de bon viño nunca fan moito camiño .

Home rifador, cabalo corredor, xerro de bo viño e besta de andadura, nunca moito duran .

Home valente e bota de viño, pouco duran .

Homes bos e picheles de viño, amainan o ruído .

Hoxe viño e pan, o resto mañán.

Inda non é viño e xa quer ser vinagre .

Invernía de San Xoán, tolle o viño e non dá pan .

Ir e vir, como o xerro vai á boca .

Labrador chalán, non colle viño nin pan.

Maio come o trigo, e agosto bebe o viño .

Maio fai o trigo, e agosto o viño .

Máis garda a viña o medo que o viñadeiro .

Máis val viño frío que auga quente .

Máis val viño quente que auga fría .

Máis vale beber que cuspir .

Máis vale que sobre pan que non que falte viño.

Máis vale quedar para vestir santos ca para espir borrachos.

Mandar rapaces á vindima, é cousa perdida .

Maruxiña ten bo viño; se o ten, el o dirá, i o que fore sonará ..

Marzo, marzal, déixame o viño trasegar.

Marzo, o viño polo vaso.

Menos valen ás veces as borras que o viño .

Mentras auga teña o Miño, no Ribeiro non falta viño .

Mentres auga leve o Miño non faltará viño .

Mordedura de alacrán, busca viño e busca pan, que mañá te enterrarán.

Muller que moito bebe, tarde paga o que debe .

Mulleres á eira e viño en coeira .

Mulleres e viño sacan ó home do bo camiño .

Na noite de san Xoán andan os probes pedi-lo pan, e na noite do ceboliño andan os vellos a pedi-lo viño.

Na noite de San Xoán andan os tolos pedi-lo pan, e na noite do ceboliño andan os vellos a pedi-lo viño.

Na viña de outro ninguién pode ir escoller .

Na viña vindimada, calquera pode vindimar .

Nena, viña, pereira e fabal son malos de gardar

Nin o teu pan en bolas, nin o teu viño en sopas .

Nin o teu pan en roscas nin o teu viño en botas .

Nin o teu pan en sopas, nin o teu viño en probas .

Nin viña no baixo, nin trigo no cascallo .

Nin viña ó pé do camiño, nin casa á beira do rio .

Ninguién que beba viño chame borracho ó seu veciño .

Ninguién se emborracha co viño da súa casa .

No inverno, forneira; no vran, taberneira

No millor viño hai borras .

No Nadal, alegrote, alegrote, que hai viño na cuba e chourizos no pote.

No san Martiño, porco e viño.

No san Martiño xa se coñece o bo viño.

Non é bo mosto o que se colle en agosto.

Non é bo mosto o que se molla en agosto .

Non hai mellor ciruxán que a boa carne, o bo viño e o bo pan.

Non hai millor viño que o da viña .

Non hai neto de viño que grande sea .

Non hai ruín viño con castañas asadas e sardiñas salgadas .

Non hai tal viño como o pantrigo e o leite macizo .

Non teñas viña nun rincón nin casa nun cantón .

Nosa Señora dos Arcos, avogada dos borrachos

Nunca lle falta achaque ó viño: no vran polo calor, e no inverno polo frío .

O amor e o viño sacan ao home de tino.

O beber, mata axiña a sede .

O beber quer comer .

O bebido é o seguro, que o que no xerro está quizáis non se beberá .

O bebido é o seguro, que o que no xerro está quizáis se derramará .

O bo viño cría bo sangue .

O bo viño trai a venda consigo .

O borracho logo solta o que ten no papo.

Ó chegar o San Martiño, mátase o porco e próbase o viño .

Ó comer percebes, mira o que bebes .

O día de San Lucas mata o teu porco e barra as túas cubas ..

O día de san Xoán molla o viño no pan.

O día de Santa Cruz vai ver se a túa viña reluz.

O home mesquiño non colle forzas nin co pan nin co viño .

Ó lacón e ó touciño, tragos de viño .

O mes de agostiño fai bo viño.

O mes de agostiño fai o bo viño.

O meu veciño ten unha viña: el a cava, el a bima; el a vindima .

O millor viño fai borra .

O millor viño vólvese vinagre .

O mosto que se colle en agosto, non é mosto .

O pan, con ollos; o queixo, cego, e o viño, anexo .

O pan con ollos, o queixo sin ollos, e o viño que salte ós ollos .

O pan, pan, e o viño, viño .

O pan polo coor, e o viño polo sabor .

O peixe debe nadar tres veces: en auga, en mollo e en viño .

O que bebe pola cabeza non se lle saben os tragos que pasa .

O que cava e bima fará boa vendima .

O que dispois do caldo non bebe, non sabe o que perde .

O que en marzo non poda a súa viña, perde a vendima.

O que en marzo non poda a viña perde a vendima.

O que en marzo non poda perde a vendima toda.

O que en ruín lugar fai a viña, ó lombo saca a vindima .

O que no caldo bota viño, de vello faise mociño .

O que non bima, non vindima.

O que non ten casa nin viña, en calquera parte se aveciña.

O que non ten lagar, cada ano seu pesar .

O que poda por marzo, vindima no regazo .

O que se dá á bebida ben pouco estima a súa vida.

Ó que ten bo viño non lle faltan amigos .

O que teña bo viño, bébao, e non llo dea ó seu veciño .

O que vai á adega e non bebe, eso máis perde .

O que vendima en san Miguel, bebe ben.

Ó touciño, mételle tragos de viño .

O vello pranta a viña e o vello a vindima .

O vento de abril e a lama de agosto, matan o viño anque sexa no mosto.

O vinagre i o limón, medio ciruxanos son .

O viño alegra o ollo e quenta o corpo .

O viño anda sin calzós .

O viño barato saca os cartos do farrapo .

O viño, bebelo a modiño: gotiño a gotiño .

O viño bo é caro, i o barato é malo .

O viño branco e a muller ao primeiro mercader.

O viño chispeiro non necesita pregoeiro.

O viño con mel sabe mal e fai ben .

O viño dá forzas, e a iauga quítaas todas .

O viño da viña vella zonzonéame na orella .

O viño das cepas vellas quenta as orellas .

O viño das peras non o tires nin o bebas, nin ó teu amigo o deas .

O viño da viña vella zonnzonéame na orella.

O viño de abril, enche o carro e o carril.

O viño de abril non vai ó funil.

O viño de marzo, lévao a vella no regazo .

O viño do Avia, ten forza, esprito e labia .

O viño do Ribeiro fai andar ó mozo lixeiro .

O viño do Ribeiro fai fortes ós mozos e remoza ós vellos .

O viño do Ribeiro fai ó vello chuscarrandeiro .

O viño do Ribeiro non ten compañeiro .

O viño do Ribeiro ten sona de paroleiro .

O viño é bo, pero se é viño bo .

O viño é o antoxo dos vellos e o lambuxo dos nenos .

O viño é o leite dos vellos .

O viño e o pan sempre se dan: us anos ben; outros mal, e outros menos mal .

O viño é o sangue dos vellos .

O viño é pan e medio .

O viño fai do vello mociño .

O viño fai ó vello mociño .

O viño fai rir, fai durmir e fai ás cores á cara saír .

O viño ha ser comido, máis ben que bebido .

O viño lava os dentes, alegra os ollos e sana o ventre.

O viño polo coor, i o pan polo sabor .

O viño polo xerro é como millor o quero .

O viño que é chispeiro non percisa de pregoeiro .

O viño ten tres propiedades: facer durmir, facer rir e ás cores saír.

O viño tinto quer estar apretado i o branco folgado .

Odre de bo viño, cabalo saltador e home rifador, nunca duran moito co seu señor.

Onde allos ha, viño haberá.

Onde entra o beber sai o saber .

¿Onde haberá millor viño que o que sai das cepas? .

Ós comenzos de setembre aparella as cubas pra vindimar as uvas .

Os de Palmeira beben a caña pola cuncha da vieira .

Os mariscos queren viño, pois da auga xa veñen .

Os recíos de agosto son mel e mosto .

Pan con fartura; e viño, con mesura .

Pan de hoxe, carne de onte e viño de antano, manteñen ó home sano.

Pan de onte e viño de antano, salú pra todo o ano.

Pan de onte, carne de hoxe, e viño de antano, manteñen ó home sano .

Pan de onte, e carne de hoxe, e viño de antano, salú pra todo o ano .

Pan de panadeira e viño de taberna, nin farta nin goberna .

Pan e viño andan camiño .

Pan e viño andan camiño, millor que mozo garrido .

Pan e viño, un ano teu, e outro do teu veciño .

Pan por quilo e viño por medida, o que non rouba algo non leva boa vida.

Pan que sobre, carne que abonde, viño que non falte e alegría que abaste .

Pan quente e uvas, ás vellas quitan engurras .

Pan, viño e carne quitan a fame .

Pipa de viño bo e home forte, pouco duran.

Poda a viña en marzo e cávaa en maio.

Poda a viña en marzo, pra cavala en maio .

Poda en marzo, vendima no regazo.

Poda en xaneiro, vendima no sombreiro.

Poda tarde e sementa cedo, que de tres anos acertarás tres e medio .

Pola Santa Mariña vai ver a tua viña, e cal a cates, tal a vindimas .

Pola vindima vende as tuas galiñas; pola Navidá, vólveas mercar .

Pola Virxe do Portal pon a xente a vendimar .

Pola vosa santa palabra, eu non son digno de beber o viño sin auga .

Polas vendimas vende as túas galiñas, pola Navidade vólveas mercar.

Polo abril xa solo poda o labrego ruín .

Polo agosto vale máis viña que mosto .

Polo Pilar, nabos á terra e viño a envasar .

Polo Pilar, os nabos na terra e o viño a envasar.

Polo San Andrés, o mosto viño é.

Polo San Andrés, o viño novo vello é.

Polo San Lucas, mata o teu porco e barra as tuas cubas .

Polo san Lucas saben ben as uvas.

Polo san Lucas solta os bois, mata os porcos e tapa as cubas .

Polo san Martiño, barra o teu viño.

Polo san Martiño, castañas e viño.

Polo san Martiño, cata o teu viño.

Polo San Martiño deixa a auga e bebe o viño.

Polo San Martiño mata o teu porquiño e bebe o teu viño .

Polo san Martiño, proba o teu viño.

Polo san Martiño, tapa o teu viño.

Polo San Martiño, todo o mosto é bo viño .

Polo San Martiño, todo o mosto é viño .

Polo san Martiño, vende o teu viño; antes a pipeiro que a taberneiro.

Polo San Martiño, zapa o teu viño .

Polo San Mateo vindima a reo .

Polo san Mateu cada un vendima o seu .

Polo san Mateu ou vendimas tu ou vendimo eu.

Polo san Mateu, vendima ti, vendimo eu.

Polo san Mateu, vindima arreo.

Polo San Mateu, vindima tí, vindimaréi eu .

Polo San Miguel están as uvas o mesmo que mel .

Polo san Miguel mete as uvas no tonel .

Polo san Nicolás, as uvas vendimarás .

Polo san Simón, apreta o baldón .

Polo San Simón proba o viño, i o porco polo San Martiño .

Polo san Xenaro, vendimas pró carro .

Polo san Xoán á sardiña, e en setembro á vendima.

Polo san Xoán bébese viño e cómese pan.

Polo San Xoán tanto viño como pan .

Polo Santiago comenza na viña a pintar o bago .

Por agosto vale máis viño que mosto.

Por beber medio netiño e comer media tallada, nunca se perdeu nada .

Por ir á misa entrei na taberna, e quedeime nela .

Por marzo, a cava; por marzo, a poda; por marzo vólvese a viña toda .

Por san Luca, alza o boi da suca, mata o porco e tapa a cuba.

Por san Lucas, alza o boi da suca, mata o porco e tapa a cuba.

Por san Martiño, atesta o viño.

Por san Martiño cae máis auga do que o borracho bebe viño.

Por san Martiño cata o teu viño.

Por san Martiño e san Xudas, piñeiriña das túas uvas .

Por San Martiño faise o magosto con castañas asadas e mosto .

Por san Martiño mata o teu porquiño e proba o teu viño.

Por san Martiño, nin fabas nin viño.

Por San Martiño, xa se conoce o bo viño .

Por san Mateu vindima ti, vindimo eu.

Por san Miguel, mete o viño no tonel.

Por san Simón, aperta o baldón.

Por san Simón e por san Xudas, mata ó teu porco e atesta as túas cubas .

Por san Simón e san Xudas, mata o teu porco e atesta as túas cubas.

Por san Simón e san Xudas, collidas as uvas.

Por san Xudas e san Simón, collidas as uvas son.

Por Santa Mariña mira a túa viña, así como a verás, así vendimarás.

Por Santa Mariña vai ve-la túa viña, como a terás, así vendimarás.

Por Santiago, xa pinta o bago.

Por un amigo non é pecado que se emborrache un home honrado.

Pra beber con uvas, máis val beber en aúnas .

Pra bos viños, Ribadavia, e todo o Ribeiro de Avia .

Pra viña vella, amo novo .

Que chova, que neve, quen ten sede, bebe .

Quen bebe un pouco, bebe un pouco máis .

Quen cava co demo a viña, co demo a vindima .

Quen cava no mes de Santos, perde o tempo i o traballo .

Quen co demo cava a viña, co demo a vindima.

Quen é amigo do viño, de sí mismo é enemigo .

Quen en marzo non poda a súa viña, perde a vindima.

Quen non dá do seu viño, non queira catar o do veciño .

Quen teña forza no brazo, cave e pode en marzo.

Quen vai á adega e non bebe, boa vez de beber perde .

San Antonio de xaneiro, se fai sol, bota as pipas ó canteiro, e se chove, bótaas ó fumeiro .

San Bieito rega a eito. Santiago trae o seu canado, santa Mariña a súa cabaciña, e san Roque o seu pipote

San Mateu, vindima ti, vindimarei eu.

San Miguel das uvas maduras, que tarde vés e que pouco duras.

San Miguel das uvas, tarde nos vés e pouco nos duras.

San Miguel das uvas, tarde vés e pouco duras.

San Migueliño das uvas maduras, que tarde nos vés e que pouco nos duras. Se dúas veces ó año viñeras, moito ben nos deras.

San Migueliño das uvas maduras, tarde me vés e pouco me duras.

San Migueliño das uvas maduras, tarde vés e pouco duras.

San Simón proba o viño e o porco san Martiño.

San Simón, apreta o baldón.

San Técola que vindima as uvas e os figos leva .

San Xoán daime o pan e san Martiño o viño.

San Xoán e san Martiño foron merendar ó camiño. San Xoán levara o pan e san Martiño o viño.

San Xoán garda a chave do pan, san Martiño a do viño e san Andrés a do porquiño.

San Xoán trae o fol cheo de pan e san Martiño bota de viño.

San Xulián garda o viño e garda o pan .

San Xullán, garda viño e pan.

San Xurxo o larpeiro leva as uvas no pandeiro .

Santiago manda o pan, san Migueliño manda o viño, san Francisco manda a landre e san Andrés o touciño.

Se bebes co caldo, non darás moita avinza ó ciruxano .

Se bebes despois do caldo, podes facerlle a figa ó ciruxano .

Se che pica un alacrán busca viño, busca pan, e mais crego e sancristán, antes hoxe que mañán, pois logo te enterrarán .

Se chove día de Santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro, i si está claro, pipas ó canteiro.

Se chove en agosto, non gastes diñeiro en mosto.

Se chove en febreiro, bota as pipas ó quinteiro.

Se chove en Santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro, se non, pipas ó canteiro.

Se chove moito en agosto, non gastes diñeiro en mosto.

Se chove no día de santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro; e se está claro, pipas ó canteiro.

Se con uvas bebedes, dúas veces beberedes .

Se corres como bebes, imos ás lebres .

Se no marzo ves tronar, arromba cubas e lagar.

Se no marzo ves tronar, prepara cubas e lagar.

Se non bebo na taberna, fólgome nela .

Se non chove en febreiro van as pipas ó canteiro.

Se queres ter bo viño, enxerta de boa cepa .

Se queres ter ó teu home gordiño dispois do caldo dalle un gotiño sempre que sea de viño .

Se te morde a donicela, busca viño e busca vela, que mañán che darán terra

Se te morde un alacrán, busca viño e busca pan, sacerdote e sancristán, quen mañán te enterrarán.

Se te morde un alacrán, garda viño e garda pan, que mañá te enterrarán.

Se te roi un alacrán, busca viño e busca pan, e mais crego e sancristán, antes hoxe que mañán, pois logo te enterrarán.

Se trona en xaneiro, sobe as cubas ó fumeiro.

Se Xaniño ten bo viño, xa virá quen o dirá.

Sen beber non se debe comer .

Sin pan nin viño non se anda ben o camiño .

Taberna sin xente, ben pouco vende .

Taberna vella non precisa na porta ramalleira .

Tallada de touciño quer gulapo de viño .

Todos me saben o viño que bebo, e non me saben a sede que teño .

Un gotiño de augardente deixa o estómago quente e fai o home forte e valente .

Unto de porco e mel das abellas fervidos en viño e ... ¡fóra catarreira!

Vai a cabra pola viña, tal é a mai como a filla.

Vai a chiva pola viña, tal é a mai como a filla.

Vai ver se a túa viña reluz o día da Santa Cruz .

Val máis que sobre pan, que non que falte viño .

Vinagre e mel, saben mal e fan ben .

Vindima enxoito, se queres coller viño mosto .

Vindima no regazo aquel que poda por marzo .

Viña entre viñas, e casa entre veciñas .

Viña que non se poda dispacio, dará poucos e ruís acios .

Viña, pereira, e fabal, malos son de gardar .

Viñas, cantas bebas; terras, cantas vexas .

Viño, a pasar; auga, a fartar .

Viño acedo, touciño vello e pan centeo, sosteñen a casa en peso .

Viño de cepa torta inda ben non te bebo non vexo a porta.

Viño de ricos e pan de pobres .

Viño de maio, pouco e malo .

Viño de maio pouco e malo o de abril é xentil.

Viño de peras nono bebas, nin o deas a quen ben queiras .

Viño do Ribeiro, falangueiro e trouleiro.

Viño en sopas non emborracha.

Viño, que salte; queixo, que chore; pan, que cante .

Viño tinto do Ribeiro, falangueiro e trouleiro .

Viños e amores, os vellos son os millores .

Viño e vinagre irmaus son: un vai á misa e o outro non.

Viño por fóra, viño por dentro curan os males nun momento.

Viño, que salte; queixo, que chore; pan, que cante.

Viño quitado, bebelo ou tiralo .

Viño ruín, pra quen o queira, pero non pra mín .

Viño tinto do Ribeiro, falangueiro e trouleiro.

Viños e amores os vellos son os millores.

Zapa o viño polo San Martiño.

Ribadavia

Ribadavia é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca do Ribeiro. Segundo o IGE en 2018 tiña 5.028 habitantes (5.540 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é ribadaviense.

Sober

Sober é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca da Terra de Lemos e parte da Ribeira Sacra. Segundo o Padrón municipal de habitantes a súa poboación en 2018 era de 2.301 persoas. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é soberés.

Uva

A uva ou bago, é o froito da vide. Ten forma esférica, pero pode variar tanto en tamaño (de ½ a 3 centímetros de diámetro) e cor (verde, vermella, negra,...). Ten unha pel que a cobre e pequenas pebidas no interior. É moi apreciada polo seu sabor doce. Dela obtense o mosto (zume de uva) e o viño. Na vide preséntase en forma de acios, nos que o normal é atopar de 15 a 25 uvas.

O nome bago adoita referirse ao elemento individual do acio.

Vide

A vide ou videira (Vitis vinifera) é unha planta rubideira, a máis coñecida do xénero Vitis, da familia das vitáceas, con tronco retorto, vástagos nodosos e flexibles, follas alternas, pecioladas, grandes e partidas en cinco lóbulos puntiagudos, flores verdosas en acios, e cuxo froito é a uva. Orixinaria de Asia, cultívase en todas as rexións temperadas. Ao conxunto de vides cultivadas nun campo denomínaselles viñedo.

A vide produce as uvas, froito co mollo do cal se fai o viño. Pola contra as vides salvaxes ou silvestres, non cultivadas, posúen unhas follas máis ásperas, e as uvas son pequenas e de sabor agre.

O cultivo da vide para a produción do viño é unha das actividades máis antigas da civilización, probablemente contemporánea ao comezo desta. Existe evidencia de que os primeiros cultivadores de viñas e produtores de viño, atopábanse na rexión de Exipto e Asia Menor, durante o neolítico. Ao mesmo tempo que os primeiros asentamentos humanos permanentes empezaron a dominar a arte do cultivo e a cativa de gando, así como o da produción de cerámica.

Vinagre

O vinagre (do latín vinum acre e deste pasou ao francés antigo vinaigre, "viño agre") é un líquido miscible, con sabor agre, que provén da fermentación acética do viño (mediante as bacterias Mycoderma aceti) e que se usa normalmente para condimentar as ensaladas. O vinagre contén tipicamente unha concentración que vai de 3% ao 5% de ácido acético. Os vinagres naturais tamén conteñen pequenas cantidades de ácido tartárico e ácido cítrico.

Xuño

Xuño ou san Xoán é o sexto mes do ano no calendario gregoriano e ten 30 días. O 21 de xuño ten lugar o solsticio de inverno no hemisferio sur e o solsticio de verán no hemisferio norte.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.