Teoría do valor-traballo

A Teoría do valor-traballo (TVL, tamén teoría laboral do valor ou TLV) é unha teoría que considera que o valor dun ben ou servizo depende directamente da cantidade de traballo que leva incorporado.

Parte da serie sobre
Marxismo
Karl Marx
Conceptos fundamentais
Alienación
Burguesía
Comunismo
Explotación
Forzas produtivas
Hexemonía cultural
Loita de clases
Materialismo dialéctico
Materialismo histórico
Medios de produción
Modo de produción
Plusvalía
Proletariado
Relacións de produción
Teoría do valor-traballo
Outras ligazóns
Marxismo
Economía marxista

Antecedentes

Adam Smith consideraba que o traballo era a unidade de medida exacta para cuantificar o valor. Para el o valor era a cantidade de traballo que un podía recibir a cambio da súa mercancía. Trátase da teoría do valor comandado ou adquirido. Aínda que non era o factor determinante dos prezos, estes oscilaban cara o seu prezo de produción grazas ao xogo da oferta e a demanda.

Posteriormente David Ricardo desenvolveu unha teoría do valor-traballo incorporado na súa obra Principios de economía política e da imposición, de 1817. En devandito ensaio afirmaba que todos os custos de produción son custos laborais que se pagan dunha forma directa ou acumulándoos ao capital. Pensaba que os prezos dependerían da cantidade de traballo incorporado nos bens ou servizos.

Thomas Hodgskin, un socialista ricardiano, consideraba que a teoría do valor-traballo ricardiana tería lugar nunha economía estrita de libre mercado que provocase a desaparición do capitalismo.

A teoría do valor-traballo en Marx

A teoría do valor-traballo coñécese principalmente polos estudos respecto diso de Karl Marx, sendo un principio fundamental no pensamento económico do marxismo. Marx pensaba firmemente que só o traballo produce o valor, e na súa obra O capital desenvolveu esta tese. Para iso estableceu catro conceptos distintos de valor: individuais (serve para comparar o valor directo e o valor de produción), directos (só ten en conta a competencia intrasectorial), de produción (ten en conta a competencia intrasectorial e intersectorial) e efectivos (o prezo da realidade mercantil). Con todo, Marx non finalizou a análise matemática da cuestión.

Mediante esta teoría Marx chega á existencia do plusvalía, que consistiría a fonte da ganancia do posuidor de capital no modo de produción capitalista, e xorde do plustraballo ou o traballo máis aló do necesario para producir o valor da forza de traballo.

Actualidade

Na actualidade existen distintas correntes marxistas que fan distintas lecturas da teoría do valor traballo en Marx. Segundo a corrente maioritaria, o valor dun produto está formado polas horas de traballo efectivo realizadas por persoas de capacidade media que foron necesarias para a creación de devandito produto (o tempo de traballo socialmente necesario). Diversas escolas económicas criticaron esta teoría, por considerar que é imposible determinar cal é o traballo efectivo e cal é a capacidade media.

Segundo outra corrente, minoritaria dentro do marxismo, na que se poden atopar ao filósofo Felipe Martínez Marzoa e o economista Diego Guerrero, o valor traballo limítase aos valores de produción.

Mentres que para algúns marxistas o valor traballo só existe na sociedade capitalista, e non na socialista, para outros o valor traballo debe empregarse para determinar o valor dos produtos e servizos na sociedade socialista.

O autor mutualista Kevin Carson incluíu na teoría algúns conceptos das escolas marxinalistas.

Véxase tamén

Outros artigos

Adam Smith

Adam Smith, nado en Kirkcaldy en 1723 e finado o 17 de xullo de 1790, foi un economista e filósofo escocés, considerado un dos maiores expoñentes da economía clásica.

Adam Smith baseaba o seu ideario no sentido común. Fronte ao escepticismo, defendía o acceso cotián e inmediato a un mundo exterior independente da conciencia. Este pensador escocés cría que o fundamento da acción moral non se basea en normas nin en ideas nacionais, senón en sentimentos universais, comúns e propios de todos os seres humanos.

Alienación

A alienación é un concepto que caracteriza tanto o proceso como os resultados de transformar, en determinadas condicións históricas, os produtos da actividade humana e da sociedade (produtos do traballo, diñeiro, relacións sociais etc.), así como as propiedades e aptitudes do home, en algo independente deles mesmos e que domina sobre eles.

Un sinónimo do término alienación é alleamento.

Anarquismo

O anarquismo é unha ideoloxía política, corrente filosófica e movemento social radical que chama á oposición e abolición de toda autoridade, xerarquía e forma de control social por consideralas non desexables, innecesarias e nocivas. Os tipos de autoridade rexeitados polos anarquistas inclúen os de tipo político (o Estado), económico (o capitalismo), relixioso (a Igrexa), cultural (o patriarcado), industrial (o especismo) ou calquera outra forma de opresión e explotación. Do mesmo xeito, os anarquistas pretenden abolir todo tipo de tratados ou normas impostas (é dicir, aquelas que sexan establecidas por imposición e sen a aprobación, mediante consenso, de todas as persoas), así coma as súas principais ferramentas de coerción e violencia, para conseguir rematar cos diversos tipos de dominación do ser humano polos seus conxéneres.

A intención é desenvolver e conseguir a anarquía, que recoñece a plena liberdade e autonomía dos individuos, configurando sociedades a escala humana ou, máis exactamente, en comunidades, baseadas no modelo libertario de comuna autónoma, que tería por fundamentos a asociación voluntaria, a horizontalidade, a iniciativa individual e o apoio mutuo ou solidariedade recíproca. Existen varios métodos propostos polas diversas escolas e tendencias xurdidas no movemento anarquista para a consecución destes fins, sempre a través de medios concordantes con eles como son os conceptos da autoxestión, a acción directa e de base.

Con movementos precursores dende a antigüidade, o anarquismo desenvólvese no século XIX a través de diversas tendencias, tendo lugar algunhas das experiencias libertarias máis significativas ao longo do século XX. Dende entón converteuse nun movemento que está presente de forma continua en múltiplos temas contemporáneos.

Capital (economía)

En economía o capital é o conxunto de recursos económicos móbiles dunha entidade (empresa, individuo, estado), que debe administrarse segundo unha contabilidade específica e xestionarse segundo os obxectivos desta entidade. Nas finanzas e a contabilidade, o capital refírese, xeralmente, á riqueza financeira, especialmente aquela que se utiliza para comezar ou manter un negocio. Inicialmente, suponse que existen outros tipos de capital, por exemplo o capital físico, que son adquiridos, con todo, por medio de diñeiro ou de capital financeiro.Na economía clásica, o capital é un dos tres factores de produción, os outros son terra (materias primas) e man de obra (traballo). Os bens son capital se cumpren as seguintes características:

Poden ser utilizados na produción doutros bens.

Son creados por humanos, en contraste coa "terra" que se refire aos recursos naturais como os mineral e os lugares xeográficos.

Non se utiliza inmediatamente no proceso de produción, a diferenza da materia prima ou dos bens intermedios.A terceira característica non sempre a utilizan os economistas. O economista clásico David Ricardo utilizaba esta definición para referirse ao término de capital fixo, mentres que incluía a materia prima e os produtos intermedios como parte do que chamou o capital en circulación.

Karl Marx engade unha diferenza, na súa teoría o capital variable refírese ao investimento dun capitalista no poder do traballo, que se considera a única fonte de valor excedente. É "variable" dado que a cantidade do valor que pode producir difire da cantidade que consome (é dicir, crea novo valor). Por outra banda, o capital constante refírese ao investimento en factores non humanos da produción, en plantas e maquinaria, que para Marx só contribuía co seu valor de substitución no que produce. É "constante" dado que a cantidade de valor que se utiliza no investimento orixinal, e a cantidade de valor que se recupera nos produtos finais, permanece constante.

O seu movemento foi estudado por teóricos coma Adam Smith (v. lei do mercado e da acumulación de capitais).

Comercio internacional

Defínese comercio internacional ou mundial, ao intercambio de bens, produtos e servizos entre dous ou máis países ou rexións económicas.

As economías que participan do comercio exterior denomínanse economías abertas. Este proceso de apertura externa iniciouse fundamentalmente na segunda metade do século XX, e de xeito espectacular na década de 1990, ao se incorporar as economías latinoamericanas, de Europa do Leste e o oriente asiático. Cada vez existe maior relación entre o que ocorre nos mercados internacionais e o que sucede na economía dun país determinado.

Galiza exporta o 8,2% do total estatal, principalmente a outros países da Unión Europea.

Economía do traballo

A economía do traballo, ou economía laboral, é a rama da economía especializada no estudo do mundo do traballo. Dependendo de cal sexa o enfoque adoptado dentro dos existentes na ciencia económica, a análise dos aspectos laborais da economía adquirirá características particulares e distintivas dos demais. Na economía contemporánea é dominante o enfoque neoclásico.

Entre os problemas principais que entran no campo de estudo da economía do traballo están o desemprego, o nivel de salarios, a produtividade do traballo e a calidade e estabilidade dos empregos, entre outros.

Economía marxista

A economía marxista é a escola de pensamento económico inspirada na obra de Karl Marx. Malia que existe unha gran variedade de autores de diferentes correntes que utilizan en maior ou en menor medida as categorías económicas elaboradas por Marx na súa obra principal O Capital como forza de traballo, plusvalía, explotación ou exército industrial de reserva entre outras, a escola marxista propiamente dita estaría integrada por aqueles autores que se caracterizan por unha análise crítica do capitalismo como modo de produción e suscitan a necesidade da

superación deste.

Explotación social

A análise sobre a desigualdade, escravitude e, polo tanto, a explotación ten a súa orixe nun período anterior á modernidade. Con todo, as primeiras ideas sobre explotación social como categoría de análise atópase no pensamento utópico de Robert Owen e Saint-Simon; este último forxador da base do socialismo a través da súa idea de igualdade social e emancipación.

Con todo, quen desenvolverían unha completa teoría filosófica e científica na materia serían Karl Marx e Engels. Dentro desta teoría xeral, destácase a idea da explotación.

Forzas produtivas

Forzas produtivas ou forzas de produción (en alemán, Produktivkräfte) é un concepto central no marxismo e no materialismo histórico.

Subvertendo a concepción tradicional da historia, que situaba en primeiro plano as fazañas dos personaxes ilustres, o marxismo fai fincapé na vida material das sociedades. Para Marx, o primeiro feito histórico é a produción polos grupos humanos da súa propia existencia social. Para producir os bens necesarios para a súa subsistencia, os homes empregan certo número de medios materiais. Eses medios de produción son primeiro, elementos que se dan na natureza: terra, bosque, mar etc. Outros permiten transformar mediante o traballo materiais brutos en artigos de consumo.

A eses elementos asigna o marxismo o nome de forzas produtivas. Tales son as ferramentas e todas as forzas motrices utilizadas polo home (aire, auga, electricidade, enerxía atómica etcétera). Pero hai que incluír tamén entre as forzas produtivas todos os procedementos laborais, o agrupamento dos obreiros en fábricas ou talleres e logo en complexos industriais, a división do traballo e a súa racionalización etc. A ciencia intervén na formación das forzas produtivas.

Dentro da concepción marxista, as forzas produtivas están necesariamente en conexión cun tipo determinado de relacións entre os homes na produción e ata cun conxunto da formación social. Para Engels, o escasísimo desenvolvemento das forzas produtivas nas sociedades primitivas tiña por consecuencia a falta absoluta de propiedade privada de medios de produción e a inexistencia de clases antagónicas. Ese tipo de sociedade coñecería un modo de produción que Engels denomina comunismo primitivo. No entanto, as forzas produtivas non sofren unha evolución independente. Esta pode verse obstaculizada ou favorecida polo sistema das relacións de produción e polas superestruturas políticas e ideolóxicas.

Hexemonía cultural

A hexemonía cultural é un concepto da filosofía marxista que designa a dominación da sociedade, culturalmente diversa, pola clase dominante, cuxa cosmovisión —crenzas, moral, explicacións, percepcións, institucións, valores ou costumes— convértese na norma cultural aceptada e na ideoloxía dominante, válida e universal. A hexemonía cultural xustifica o status quo social, político e económico como natural e inevitable, perpetuo e beneficioso para todo o mundo, en lugar de presentalo como un constructo social artificial que beneficia unicamente á clase dominante.En filosofía e sociología, o termo hexemonía cultural ten connotacións derivadas da palabra grega ἡγεμονία, que indica liderazgo e goberno. En política, hexemonía é o método xeopolítico de dominación imperialista indirecta, no que o estado hexemónico goberna a outros estados subordinados, baixo a ameaza de intervención como un medio implícito de poder, máis que pola forza militar directa (invasión, ocupación ou anexión).A hexemonía cultural é un termo desenvolvido por Antonio Gramsci para analizar as clases sociais e a superestrutura. Propuña que as normas culturais vixentes dunha sociedade son impostas pola clase dominante (hexemonía cultural burguesa), de maneira que non deberían percibirse como naturais ou inevitables, senón recoñecidas como unha construción social artificial e como instrumentos de dominación de clase. Esta práctica sería indispensable para unha liberación política e intelectual do proletariado, reivindicando e creando a súa propia cultura de clase.

Karl Marx

Karl Heinrich Marx (pronunciado: [kaːɐ̯l ˈhaɪnʀɪç ˈmaːɐ̯ks]), nado en Tréveris o 5 de maio de 1818 e falecido en Londres o 14 de marzo de 1883, foi un filósofo, economista, politicólogo, sociólogo, xornalista e socialista revolucionario prusiano. Procedente dunha familia de clase media, estudou economía política e a filosofía hegeliana. Como adulto, Marx volveuse apátrida e pasou a maior parte da súa vida en Londres onde continuou a desenvolver o seu pensamento en colaboración co alemán Friedrich Engels e publicou varias obras, a máis coñecida sendo o panfleto de 1848 O manifesto comunista. O seu traballo dende entón influíu a historia intelectual, económica e política subseguinte.

As teorías de Marx sobre a sociedade, a economía e a política —colectivamente coñecidas como marxismo— sosteñen que as sociedades humanas se desenvolven a través da loita de clases; no capitalismo, esta maniféstase no conflito entre a clase dominante (coñecida como burguesía) que controla os medios de produción e a clase obreira (coñecida como proletariado) que activa eses medios de produción vendendo a súa forza de traballo por un salario. Empregando un enfoque crítico denominado materialismo histórico, Marx prediciu que, ao igual que os sistemas socioeconómicos anteriores, o capitalismo producía tensións internas que o conducirían á súa autodestrución e á substitución por un novo sistema: o socialismo. Para Marx, a loita de clases baixo o capitalismo, debido en parte á súa inestabilidade e a súa natureza propensa á crise, podería acabar no desenvolvemento da conciencia de clase por parte da clase obreira, conducindo á súa conquista do poder político e finalmente o establecemento dunha sociedade sen clases e comunista constituída por unha asociación libre de produtores. Marx loitou activamente pola súa introdución, argumentando que a clase obreira debería levar a cabo unha acción revolucionaria organizada para derrocar o capitalismo e traer consigo a emancipación socioeconómica.Marx foi descrito como unha das figuras máis influentes da historia humana e o seu traballo foi tanto gabado coma criticado. A súa obra sobre economía estableceu a base para a meirande parte do coñecemento actual sobre a forza de traballo e a súa relación co capital, e o pensamento económico posterior. Moitos intelectuais, sindicatos obreiros, artistas e partidos políticos mundiais foron influenciados polo traballo de Marx, con moitas ideas modificadas ou adaptadas. Marx é tipicamente citada como un dos principais arquitectos da ciencia social moderna.

Liberalismo económico

O liberalismo económico é a doutrina económica desenvolvida durante a ilustración —dende finais do século XVII até o inicio da Revolución francesa—, formulada de forma completa en primeiro lugar por Adam Smith e que reclama a mínima interferencia do Estado na economía do século XIX.

Adóitase resumir na expresión francesa laissez faire, laissez passer («deixen facer, deixen pasar»), que é o lema da fisiocracia, unha teoría económica precedente. Inclúe un espectro de diferentes políticas económicas, tales como a liberdade de circulación de mercadorías, pero sempre se basea nun forte apoio á economía de mercado e a propiedade privada.

Loita de clases

A loita de clases é unha teoría clasista proveniente do marxismo que tenta explicar a existencia de conflitos sociais como o resultado dun suposto conflito central ou antagonismo inherente entre os intereses de diferentes clases sociais. O concepto foi introducido na vida política moderna polo influente sociólogo alemán de tendencias conservadoras Lorenz von Stein, para quen se deriva da división da sociedade producida pola aparición de clases, o que ocasiona que os individuos busquen acceder ao poder político co fin de favorecer os seus intereses tanto sociais coma económicos e políticos. Na súa visión, esa loita de clases dá orixe aos movementos sociais.

Segundo Karl Marx a loita entre as clases sociais é o motor da historia. É dicir, que o conflito entre clases sociais foi a base sobre a que se produciron os feitos que dan forma ás sociedades. Esta loita dáse entre dúas clases sociais antagónicas características de cada modo de produción.

Marxismo

O marxismo é o conxunto de doutrinas políticas e filosóficas derivadas da obra de Karl Marx, filósofo, economista, xornalista e revolucionario do século XIX e do seu amigo Friedrich Engels. Marx e Engels baseáronse na filosofía de Friedrich Hegel e de Feuerbach, ambos alemáns, a economía política de Adam Smith, a economía ricardiana e o socialismo francés do século XIX para desenvolver unha crítica da sociedade que é tanto científica como revolucionaria. Esta crítica alcanzou a súa expresión máis sistemática na súa obra máis importante, O capital: crítica da economía política.

Porén, o marxismo traspasou as ideas dos seus precursores, tornándose unha corrente política-teórica que abrangue unha ampla gama de pensadores e militantes, non sempre coincidentes e asumindo posicións teóricas e políticas ás veces antagónicas.

O marxismo aséntase sobre 3 grandes eixes: a análise do pasado, a crítica do presente e o proxecto de futuro.[Cómpre referencia]

Materialismo dialéctico

O materialismo dialéctico é considerado pola maioría de marxistas como a base filosófica do marxismo. Como o seu nome indica, é unha combinación da dialéctica hegeliana e o materialismo filosófico de Ludwig Feuerbach, Karl Marx e Friedrich Engels. Emprega os conceptos de tese-antítese-síntese para explicar o crecemento e desenvolvemento da historia humana. Inda que Hegel e Marx nunca empregaron o devandito modelo de tese-antítese-síntese nas súas formulacións, é agora empregado comunmente para ilustrar a esencia deste método.

Algúns teóricos marxistas, críticos do materialismo dialéctico, defenderon unha resituación do traballo de Engels Dialéctica da natureza na teoría marxista. Consideran que o termo materialismo dialéctico xorde co teórico ruso Georgi Plejanov e que Marx preferiu o termo concepción materialista da historia, posteriormente resumido como materialismo histórico por Engels. Isto limita o método a un contexto sociolóxico especificamente humano, non sendo, por tanto, unha teoría universal aplicable a tódolos campos científicos.

Mentres o materialismo dialéctico ten sido tradicionalmente asociado case en exclusiva co marxismo, hai quen argumentou que dita filosofía é aplicable a unha visión do mundo non marxista tamén.

Materialismo histórico

No marxismo e no estudo da historia, o termo materialismo histórico (ou o que o mesmo Karl Marx chama a concepción materialista da historia) é un marco teórico para explicar desenvolvementos e cambios na historia humana a partir de factores prácticos, tecnolóxicos ou materiais, en especial o modo de produción e as limitacións que este impón ao resto de aspectos organizativos (aspecto económico, xurídico, ideolóxico, político, cultural etc.). Para o materialismo histórico son os cambios tecnolóxicos e do modo de produción os factores principais de cambio social, xurídico e político, e é nos factores materiais dese tipo onde deben buscarse as causas últimas dos cambios.

Plusvalía

Plusvalía, de acordo co marxismo, é a diferenza entre o valor de produción da forza de traballo do traballador e o valor xerado por esta forza de traballo. No capitalismo este excedente é apropiado polo capitalista e forma a base da acumulación capitalista.

Traballo produtivo e improdutivo

O traballo produtivo refírese a aquel traballo que ten a capacidade de modificar o valor de uso das mercadorías ou de proporcionar servizos, xerando a riqueza material e non material que sostén á sociedade. Nun sistema socioeconómico capitalista, ademais, os capitalistas poden apropiarse de parte desa riqueza en forma de plusvalía.En contraposición, o traballo improductivo é aquel orientado ao mantemento da orde social baseado en clases sociais e que non xera riqueza por si só (como o goberno, as forzas armadas, o mantemento da propiedade privada ou as operacións financeiras entre outras).Tanto o traballo produtivo como o improductivo poden ser asalariados, sendo a riqueza xerada polo produtivo a responsable do mantemento tanto dos traballadores produtivos como dos improductivos, así como da clase capitalista.Trátase de conceptos centrais en economía política clásica cuxa concreción foi variando ao longo do tempo. Foron expostos primeiramente pola escola fisiocrática, para, máis tarde, ter importantes contribucións de Adam Smith e ser finalmente precisados pola crítica de Karl Marx e o posterior desenvolvemento da teoría marxista.

Zur Kritik der politischen Ökonomie

A Zur Kritik der politischen Ökonomie (contribución á crítica da economía política), de Karl Marx, constitúe o antecedente inmediato directo da súa obra máis famosa, O Capital. Unha parte desta última obra atópase xa escrita na Contribución. É por iso que calquera análise avaliadora d' O Capital é aplicable á Contribución, tanto no que ó seu contido e metodoloxía se refire, como ás conclusións que poidan desprenderse da súa lectura.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.