Siberia

Siberia (en ruso: Сиби́рь, Sibir), tamén coñecida como Asia do norte, Norte de Asia ou Asia Setentrional. é unha vasta rexión da Rusia e do Norte do Casaquistán, integralmente no norte da Asia, espallándose dende os Urais até o Océano Pacífico, e para sur desde o Océano Ártico ata os montes do centro-norte do Casaquistán e ata á fronteira coa Mongolia e China. O xentilicio é siberiano/siberiana.

Siberia Federal Subjects
Mapa político de Siberia co Distrito Federal de Siberia en vermello máis forte.
Siberia-FederalSubjects
       Distrito Federal de Siberia        Siberia rusa xeográfica        Siberia histórica (e Siberia segundo numerosas fontes non rusas).

Historia de Siberia

A conquista e colonización de Siberia polos cosacos, e polos rusos, feita no século XVI, por orde do tsar Iván o Terrible, en xeral, ten moitos paralelismos coa conquista do Oeste americano: un pobo europeo tecnoloxicamente máis desenvolvido invade territorios ancestralmente ocupados por pobos nómades, con menos sofisticación tecnolóxica e un estilo de vida, tradicións e maneira de ollar para o mundo moi diferentes das do pobo invasor, armado tamén coa súa cultura xudaico-cristiá. O resultado inevitable é a derrota militar dos pobos con menor potencial tecnolóxico, que trae consigo unha asimilación cultural en gran medida forzada. Todos os pobos europeos que se expandiron polo mundo, derrotando militarmente as culturas autóctonas de menor potencial tecnolóxico, utilizaron algúns aspectos máis diferentes das culturas locais como pretexto para a súa clasificación como inferior, xustificando así non só a dominación mais todo o tipo de desmandos que chegaron mesmo á escravitude e ao xenocidio. Os rusos en Siberia non foron excepción.

Entre os trazos culturais usados para xustificar a dominación e a asimilación dos pobos siberianos salientan os ritos funerarios: debido á dificultade en abrir campas cos instrumentos de que dispuñan en solo xeado ou encharcado, as culturas siberianas non enterraban os seus mortos. Os koryak e os chukchis disecábanos. Os yukaghires desmembrábanos e despois distribuían as varias partes, xa secas, entre os familiares máis próximos. Estes anacos do ente querido eran apelidados de "avós", funcionando como amuletos. Os kamchadales, pola súa banda, tiñan en mente as necesidades de transporte no Alén: daban os cadáveres a comer aos cans, para que os falecidos tivesen un bo equipo de cans a puxarlles a zorra.

Os rusos, presos ás súas tradicións cristiás, vían estes pobos como "bárbaros". Curiosamente, nesta mesma época (séculos XVII e XVIII), a Europa occidental ollaba para o czar e os seus súbditos dunha forma semellante. Poréb, os cosacos aprenderon axiña que lles sairía moi caro desprezar toda a experiencia acumulada polos siberianos ao longo das moitas xeracións que levaron a atopar as mellores solucións de sobrevivencia no clima agreste de Siberia e na escaseza local de recursos. Un dos aspectos onde eles mais axiña adoptaron os costumes locais foi na alimentación, e moita dela chegou aos nosos días.

Os ostyaques e voguls, por exemplo, bebían o sangue fresco das renos e, cando tal non era posible, aproveitábano para facer panqueiques ou para engrosar a sopa. O peixe xeralmente comíase cru, e para acompañar bebíase seiba de bidueiro. Os kirguiz, buriates e yakutes adoraban kumis - leite de egua fermentado. Os yakutes orgullecíanse particularmente do seu "alcatrán de leite" (non sendo a tradución fiable): trátase dunha mestura cocida de carne, peixe, raíces, herbas e casca de árbores. Todo isto triturábase ben e mesturábase, xuntándoselle despois fariña e leite.

Mais o grande alimento dos siberianos era o reno, no que non se distinguían de todos os outros pobos do Ártico. Os nómades da tundra aproveitaban todo daqueles animais: os globos oculares comíanse como se comen olivas, os labios e orellas eran especialmente apreciados e ata se usaba o contido semidixerido dos intestinos (febras de plantas) para elaborar "pudins negros" (os outros ingredientes eran a gordura e mailo sangue callado).

Divisións administrativas

Siberian Cities Map
Mapa das cidades e vilas máis grandes de Siberia.

Xeograficamente, Siberia inclúe os suxeitos federais do Distrito Federal dos Urais, o Distrito Federal de Siberia e a República de Sakha, que fai parte do Distrito Federal do Extremo Oriente. Desde un punto de vista histórico, considérase que todo o Extremo Oriente Ruso fai parte de Siberia.

  • Altai Krai, centro administrativo - Barnaul
  • República de Altai, capital - Gorno-Altaysk
  • República de Buryat, capital - Ulan-Ude
  • Chita Oblast, centro administrativo - Chita
  • Irkutsk Oblast, centro administrativo - Irkutsk
  • República de Khakassia, capital - Abakan
  • Kemerovo Oblast, centro administrativo - Kemerovo
  • Koryak Autonomous Okrug, centro administrativo - Palana
  • Krasnoyarsk Krai, centro administrativo - Krasnoyarsk
  • Novosibirsk Oblast, centro administrativo - Novosibirsk
  • Omsk Oblast, centro administrativo - Omsk
  • República de Sakha, capital - Yakutsk
  • Tomsk Oblast, centro administrativo - Tomsk
  • República de Tuva, capital - Kyzyl
Siberian Cities Graph
Comparación do medre das nove cidades máis grandes de Siberia durante o século XX.

As cidades máis importantes inclúen:

Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.
Asia Central

Asia Central é unha rexión no corazón do continente asiático dende o Mar Caspio no oeste, a China no leste, Afganistán no sur, e Rusia no norte. Existen varias definicións da súa composición exacta, e ningunha definición é aceptada universalmente. A pesar desta incerteza na definición das fronteiras, ten algunhas características xerais importantes. Por unha banda, Asia Central historicamente estivo estreitamente ligada a seus pobos nómade e a ruta da seda. En consecuencia, actuou como unha encrucillada para o movemento de persoas, bens e ideas entre Europa, Asia Occidental, Asia Meridional e Asia Oriental.

Todas as definicións de Asia Central inclúen estas cinco repúblicas da antiga Unión Soviética: Casaquistán (poboación: 16´0 millóns), Kirguizistán (5´5 millóns), Taxiquistán (7´3 millóns), Turkmenistán (5,1 millóns), e Uzbekistán (27´6 millóns), cunha poboación total de 61´5 millóns de 2009. Outras áreas que se inclúen a miúdo son Mongolia, Afganistán, no norte e o oeste de Paquistán, nordés de Irán, Caxemira, e, ás veces Xinjiang no oeste da China e o sur de Siberia en Rusia.

Durante a época pre-islámica e principios da islámica, Asia Central era predominantemente iraniano, rexión que inclúe sogdianos sedentarios, corasmianos e semi-nómades escitas e alanos. A antiga poboación sedentaria xogou un papel importante na historia de Asia Central. Logo da expansión dos pobos turcos, Asia Central tamén se converteu na patria de moitos pobos turcos, como os uzbekos, casacos, kirguises, e uigures.

Bakú

Bakú ou Bacú (Bakı en azarí) é a capital e a maior cidade do Acerbaixán. Localízase nas marxes do mar Caspio. Ten preto de 2 374 000 habitantes (2015).

Coñeceu un gran desenvolvemento no treito final do século XIX grazas á industria petrolífera. A súa conquista foi o grande obxectivo da campaña alemá no Cáucaso durante a Segunda Guerra Mundial. Ata ao desenvolvemento da exploración de hidrocarburos na Siberia foi o principal centro petrolífero da URSS. Despois da independencia do Azerbaixán a cidade sufriu o impacto indirecto máis negativo da guerra do Alto Karabakh, voltando a se recuperar lentamente. A abertura próxima do oleoduto Bakú-Ceyhan ten criado moitas esperanzas dun renacemento quer de Bakú quer do Acerbaixán na súa totalidade.

Corea

Corea, chamada Daehanminguk (en coreano: 대한민국) en Corea do Sur e Joseon (en coreano: 조선) en Corea do Norte, é unha entidade xeográfica e cultural dividida en dous estados, Corea do Norte e Corea do Sur. Estes dous países xurdiron despois da Guerra de Corea, entre 1950 e 1953.

Ocupa a península de Corea, limitando coa China polo norte, uns poucos quilómetros con Rusia (Siberia), e o resto co mar, polo sur co Mar da China e polo norte co Mar do Xapón. Ademais da península, Corea conta cunhas 3200 illas. A cadea montañosa de Taebaeksan corre ao longo da costa oriental, onde as grandes ondas do mar de Xapón esculpiron enormes cantís e illotes rochosos. As ladeiras do sur e do oeste presentan un relevo suave, que forma chairas e unha multitude de pequenas illas con pequenas calas. O cume máis alto é a montaña Baekdusan, en Corea do Norte, que se eleva 2744 msnm, na fronteira setentrional que linda con China.

Golfo de Anadyr

O Golfo de Anadyr, ou Baía de Anadyr (ruso: Анадырский залив), é unha gran baía no mar de Bering no extremo nordés da Siberia.

Krai de Altai

O krai de Altái (en ruso: Алтайский край, tr.: Altaiski krai) é un dos nove krais que, xunto cos corenta e sete óblast, vinte e unha repúblicas, catro distritos autónomos e dúas cidades federais, conforman os oitenta e tres suxeitos federais de Rusia.

Krai de Krasnoiarsk

O krai de Krasnoiarsk, as veces escrito krai de Krasnoyarsk, en ruso Красноярский край, é un dos nove krais de Rusia.

A súa capital é a cidade homónima de Krasnoiarsk.

Lago

Un lago (do latín lacus) é un accidente xeográfico constituído por unha grande extensión de auga (ou nalgún caso doutro líquido), en xeral auga doce, rodeada de terra e sen movemento fluído (isto é, sen corrente). Esa auga pode provir:

da choiva;

dunha nacente local; ou

de cursos de auga, como ríos que desauguen nesa depresión.Normalmente, a auga dos lagos é auga doce, mais existen no mundo algúns importantes lagos salgados, como o Gran Lago Salgado da América do Norte ou o Mar Morto no Oriente Medio (Israel e Palestina).

Nalgúns casos, o termo lago úsase para describir unha bacía que, aínda estando baldeira a maior parte do tempo, pode chegar a encherse de auga en condicións estacionais de chuvias fortes.

As dimensións dos lagos son moi variábeis, desde algúns metros ata varias centenas de quilómetros, como son os Grandes Lagos da América do Norte ou os Grandes Lagos Africanos.

Aos lagos de pequenas dimensións chámaselles 'estanques', e os máis pequenos aínda, 'pozas', 'poceiras' ou 'charcas'.

Os lagos maiores, sen saída marítima, son tamén chamados mares interiores, como o mar Caspio; regra con moitas excepcións, falando tamén de Mar Morto e do Gran Lago Salgado.

A súa profundidade tamén varía desde algúns centímetros ata varias centenas de metros - o Lago Baikal, na Siberia, é o máis profundo do mundo, con 1743 metros.

A orixe dos lagos é variábel e depende da xeomorfoloxía do terreo. Poden ser de orixe tectónica, ou sexa, teren sido formados por fenómenos xeolóxicos, ou poden ter sido formados pola erosión do terreo, ben por fenómenos climáticos, ou ben pola acción de ríos ou glaciares. En zonas como a Antártida, poden existir lagos sub-glaciares, isto é, debaixo do xeo, como o Lago Vostok.

Un lago pódese formar nun cráter antigo, como a caldeira do 'Cráter Lake', nos Estados Unidos de América.

É importante non confundir un lago cunha planicie de inundación, que ten unha orixe e unha dinámica diferente. Á volta dun lago, porén, pode existir unha planicie de inundación.

O estudo ecolóxico dos lagos é a limnoloxía.

Con moita frecuencia, o lago ten un 'emisario', por onde a auga se coa en sentido ao mar.

Mamut

Un mamut (do antigo ruso маммот, hoxe мамонт) é calquera das especies do extinto xénero Mammuthus, aínda que o mamut por excelencia é o mamut laúdo, Mammuthus primigenius, de cairos longos e curvados, e do que se chegaron a atopar varios exemplares sepultados no permafrost de Siberia.

Mar de Bering

O mar de Bering (Modelo:Lang-rus) é unha parte do océano Pacífico. Limita ao norte e ao leste con Alasca, ao oeste con Siberia en Rusia, e ao sur coa Península de Alasca e as Illas Aleutianas. O mar recibe o seu nome polo seu descubridor, o navegante danés Vitus Bering.

Mar de Chukchi

O mar de Chukchi (en ruso Чуко́тское мо́ре Txukótskoie more, en inglés Chukchi Sea) é a parte do océano Ártico situada entre Chukotka (no extremo oriental de Asia) e Alasca (no extremo occidental de América). O estreito de Bering, no sur, conéctao co mar de Bering e co océano Pacífico. Ao oeste, limita co mar de Siberia Oriental e a illa de Wrangel, e ao leste confúndese co mar de Beaufort.

Ten unha superficie aproximada de 595.000 km² e só é navegable uns catro meses ao ano. Máis da metade do mar de Chukchi (un 56%) ten unha profundidade inferior aos 50 m.

Este mar chámase así polos chukchis, que viven nas súas costas. A rexión do extremo oriental de Siberia de onde é orixinario este pobo chámase Chukotka.

O porto principal é Uelen, no estreito de Bering.

Mar de Kara

O mar de Kara (en ruso:Карское море, Kárskoe more) é un sector do océano Glacial Ártico, localizado ao norte de Siberia (Rusia). Esténdese entre os arquipélagos de Nova Zembla e Terra do Norte. Ao sur ten como límite a costa setentrional de Siberia, na que destacan as penínsulas de Yamal e a de Taimir.A palabra "kara" deriva de kara, que en varias linguas turcas significa "negro" e tamén simboliza "norte".

Mar de Laptev

O mar de Laptev (en ruso, море Лаптевых) é un mar marxinal do océano Glacial Ártico, que se estende pola costa oriental de Siberia, península de Taimir, a Terra do Norte e as illas de Nova Siberia. O seu límite máis setentrional está no cabo Ártico ata un punto coas coordenadas 79°N e 139°E para cerrar no cabo Anisiy.O mar de Kara queda ao oeste, o mar de Siberia Oriental ao leste. A superficie deste mar é de aproximadamente 672.000 km². É navegable durante os meses de agosto e setembro.

O mar de Laptev leva o seu nome en recoñecemento a dous exploradores e curmáns rusos, Dmitry Laptev e Khariton Laptev, que realizaron campañas de recoñecemento das súas costas. Anteriormente, este mar era coñecido como mar Nordenscheld ou Nordenskjöld, en recoñecemento ao primeiro navegante da Ruta do Mar do Norte, Adolf Erik Nordenskiöld.Administrativamente, as súas ribeiras pertencen ao Krai de Krasnoyarsk e á República de Sakha.

Mar de Okhotsk

O Mar de Okhotsk (do ruso Ojótskoe more, Охотское море) é a parte máis occidental do Océano Pacífico, que se atopa rodeado pola Península de Kamchatka e as disputadas Illas Kuriles polo leste; a illas xaponesa de Hokkaido polo sur; e a illa de Sakhalin, a provincia de Amur en Siberia e Siberia oriental dende as illas Sahantar até Ojotsk polo oeste.

Cobre unha superficie de 1 583 000 km², cunha profundidade media de 821 metros e máxima de 3.521 . A maior parte do mar, excepto a área que rodea as illas Kuriles, está conxelado durante todo o inverno. A única illa que non se atopa preto das costas é a diminuta Illa de San Xonás. En verán, os iceberg derrétense e o mar volve ser navegable.

En xaponés o nome do mar chámase Ohotsukukai (オホーツク海) polo préstamo do nome ruso.

Mar de Siberia Oriental

O mar de Siberia Oriental ou mar Siberiano do Leste (ruso: Восто́чно-Сиби́рское мо́ре) é un mar marxinal do océano Ártico. Está situado entre o cabo Ártico, no norte; a costa continental de Siberia, no sur; o arquipélago das illas de Nova Siberia, no oeste; e a illa de Wrangel no leste. Está localizado entre o mar de Laptev, ao oeste -co que comunica polo estreito de Sannikov e o estreito de Laptev- e o mar de Chukchi, ao leste.

A superficie aproximada deste mar é duns 913.000 km², estando a maior parte do ano cuberta por xeo. O 70% da súa área ten unha profundidade menor de 50 m, e a súa profundidade máxima é de soamente 155 m. A costa é principalmente plana no oeste (ata a desembocadura do río Kolyma), e montañosa no leste. A temperatura media (aire) está entre 0 °C e 2 °C (4 °C no sur) no verán, alcanzando os -30 °C no inverno.

O seu principal porto é Pevek. Baña as costas da República de Sakha e de Chukotka.

Non hai illas no medio do mar de Siberia Oriental, e hai moi poucas illas e grupos de illas nas súas augas costeiras, como Illa Ayon e o arquipélago das Illas Medvezhi.

Debido á súa localización tan ao norte este mar está a maior parte do tempo cuberto de xeo. As costas orientais teñen algúns terreos elevados e outeiros, pero as costas occidentais son, na súa maioría de pouca altitude e están cubertas de tundra, pantanos e multitude de pequenos lagos.

Entre os ríos que desembocan no mar de Siberia Oriental destacan o Indigirka (1.726 km), o Alazeya (1.590 km), o Ujandina, o Kolyma (2.513 km), o Rauchua (323 km), o Chaun, o Paljavaam (416 km) e o Pegtymel (354 km).

Montes Urais

Os montes Urais (en ruso: Ура́льские го́ры = Ура́л) son unha cordilleira que se estende aproximadamente de norte a sur a través da Rusia occidental.

Ten unha extensión de 2.500 km das estepas casacas ao longo da fronteira norte do Casaquistán ata a costa do océano Ártico. A illa de Nova Zembla forma unha continuación da cordilleira. Xeograficamente, esta cadea de montañas marca a fronteira (arbitraria) entre os continentes europeo e asiático. O seu maior cumio é o monte Naroda (Poznurr, 1.895 m). A erosión expón unha riqueza considerable en minerais nos Urais, entre os cales o topacio e mais o berilio. As fragas Komi nos Urais do norte están protexidas como Patrimonio Mundial.

Os Urais están entre as cordilleiras máis antigas do mundo, téndose formado no final do período carbonífero, cando un continente composto principalmente por Siberia colidiu co supercontinente que contiña a maior parte da terra na época : a combinación da Laurasia (Europa e América do Norte) e Gondwana. Europa e Siberia permaneceron xuntas desde entón.

Os xeógrafos dividen os Urais en cinco rexións: Sur, Central, Norte, Subártico e Urais Árticos.

Omsk

Omsk (en ruso: Омск) é unha cidade ao sueste ruso de Siberia, capital do óblast homónimo. Cunha pobación duns 1.166.092 habitantes, é a segunda maior cidade de Rusia ao este dos Urais despois de Novosibirsk, e a sétima en nivel nacional en termos de tamaño. Durante a era da Rusia Imperial, a cidade era a sé do Gobernador Xeral da Siberia occidental, e despois do Gobernador Xeral das Estepas. Por un breve período durante a guerra civil rusa de 1918-1919 foi proclamada a capital de Rusia e resgardase as reservas de ouro do Imperio. Omsk é o centro administrativo dos Cosacos de Siberia, a sede do bispado de Omsk e Tara do imán de Siberia. Foi a sé do primeiro reactor nuclear para o uso civil en 1954.

Pobo tártaro

Os tártaros (en tártaro Татарлар Tatarlar) é un nome colectivo que se aplica aos pobos turcos da Europa Oriental e Siberia. O nome deriva de Ta-ta ou Dada, unha tribo de orixe mongola que habitaban no noroeste da actual Mongolia no século V.

Utilizose por primeira vez para describir aos pobos que dominaron partes de Asia e Europa baixo o liderado mongol no século XIII. Estendeuse o uso despois para incluír a case calquera invasor nómade de orixe asiática, tanto de Mongolia como do occidente de Asia.

Antes da década de 1920, os rusos utilizaban a palabra Tatar para designar a numerosos pobos, desde os turcos azeríes ás tribos de Siberia. Na actualidade, a maior parte dos tártaros viven no centro e o sur de Rusia (a maioría en Tatarstán).

A finais do século XX supoñían máis de 10 millóns de individuos. Unha boa parte dos tártaros son musulmáns sunníes pero tamén hai tártaros cristiáns ortodoxos.

O dominio ruso supuxo —en boa parte— a súa asimilación e rusificación.

Un paso importante para restablecer o réxime estatal do polo tártaro foi a proclamación da autonomía en 1920. O 30 de agosto de 1990 foi aprobada a Declaración da soberanía estatal da República de Tatarstán.

O nome de tártaros, dado aos invasores, estendeuse posteriormente para ser aplicado a outros membros da mesma póla turca en Rusia, incluso até o punto de que a maioría dos habitantes da meseta de Asia quedou definida baixo o nome xenérico de Tartaria. Este nome case desapareceu da literatura xeográfica, pero permanece o nome de tártaros no sentido limitado ao que se aludiu máis arriba.

Os actuais habitantes tártaros de Eurasia forman tres grandes grupos:

Os Tártaros de Crimea, en Crimea, Ucraína, Bulgaria, Rusia, Lituania, Polonia, Romanía Turquía e Norteamérica.

Os Tártaros do Cáucaso.

Os Tártaros de Siberia.Debido á magnitude das migracións e mesturas entre diferentes pobos e á laxa utilización do adxectivo "tártaro", na actualidader cóntanse como tártaros xentes que van desde o aspecto mongoloide nun extremo até o caucasoide no outro.

Rusia

Rusia (en ruso: Россия, transliteración: Rossiia), oficialmente Federación Rusa (en ruso: Российская Федерация, transliteración: Rossiiskaia Federatsiia), é o maior país do mundo, estendéndose por case a metade de Europa e por preto dun terzo da Asia. Comprende, alén da porción continental, o enclave de Kaliningrado, no mar Báltico, e unha serie de illas e arquipélagos árticos, entre os cales os máis importantes son a Terra de Francisco Xosé, as illas Nova Zembla, a illa de Kolguev, o arquipélago da Terra do Norte, as illas de Nova Siberia e a illa de Wrangel. Inclúe tamén varias illas e arquipélagos no Extremo Oriente, en particular a illa Sakhalin, as illas Kuriles e as illas do Comandante. A porción continental limita ao norte co mar Branco, o mar de Kara, o mar de Laptev, o mar da Siberia Oriental e o mar de Chukchi, ao leste co estreito de Bering e o mar de Bering, que establecen comunicación con Alasca, o océano Pacífico, o mar de Okhotsk e co mar do Xapón, a través do cal contacta co Xapón, ao sur con Corea do Norte, a China, Mongolia, Casaquistán, o mar Caspio, Acerbaixán, Xeorxia e co mar Negro, do outro lado do cal está Turquía, e a oeste limita co mar de Azov, Ucraína, Belarús, Letonia, Estonia, co golfo de Finlandia, Finlandia e Noruega. A capital de Rusia é a cidade de Moscova.

S7 Airlines

OJSC Siberia Airlines (en ruso: ОАО «Авиакомпания „Сибирь“» "ОАО Aviakompania Sibir"), operando como S7 Airlines, é unha aeroliña baseada no Óblast de Novosibirsk, Rusia, con oficinas en Moscova. Cara o ano 2008 era a maior aeroliña do país en número de pasaxeiros domésticos.

S7 opera voos regulares a destinos en Rusia, ademais de servizos internacionais a Armenia, Austria, Acerbaixán, Bulgaria, China, República Checa, Exipto, Xeorxia, Alemaña, Hong Kong, Irlanda, Italia, Casaquistán, Kirguizistán, Moldavia, Montenegro, Corea do Sur, España, Taxiquistán, Tailandia, Turquía, Turkmenistán, Uzbekistán, Ucraína e os Emiratos Árabes Unidos. Entre as súas bases e centros de conexión principais están o Aeroporto Internacional de Moscova-Domodédovo e o Aeroporto Internacional de Novosibirsk-Tolmachevo. Dende 2004 leva operando a rede doméstica máis grande en Rusia.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.