Salvador Golpe

Salvador Golpe Varela, nado en Oza (Oza-Cesuras) o 27 de xullo de 1850 e finado na Coruña o 23 de xuño de 1909, foi un intelectual, xornalista, ensaísta, poeta e político galego. A corrente ideolóxica do rexionalismo galego, movemento galeguista acontecido durante as primeiras décadas do século XX que derivará no nacionalismo, está presente tanto na súa actividade política e cultural como na súa produción literaria.

Salvador Golpe
Salvador Golpe.jpeg
Nacemento27 de xullo de 1850
 Oza (Oza-Cesuras, Galicia Galicia
Falecemento23 de xuño de 1909 (58 anos)
 A Coruña, Galicia Galicia
NacionalidadeEspaña
Ocupaciónescritor e político
CónxuxeCarmen Túñez Prado
Carmen Rodríguez Bermúdez
Fillos7
XénerosPoesía, narrativa

Traxectoria

Vida privada

Naceu no pazo de Paio, fillo de Manuel Golpe Núñez e Rita Varela de Sotomayor. Casou con Carmen Túñez Prado, con quen tivo cinco fillos e de quen enviuvou en 1879. Casou en segundas nupcias con Carmen Rodríguez Bermúdez, coa quen tivo dous fillos máis.

Actividade profesional e intelectual

A súa actividade profesional desenvolveuse na Coruña, onde exerceu como avogado e xuíz municipal.

Tamén levou a cabo na capital coruñesa o seu labor como concelleiro no concello da cidade e como activista do chamado movemento rexionalista,[1] formado por un grupo de intelectuais galegos que, entre os anos 1880 e 1906, e no marco do pensamento romántico, reivindican o recoñecemento da identidade do pobo galego en diversos eidos: no eido político reclamábase o autogoberno; no aspecto literario, a recuperación e revalorización das producións da literatura popular; en canto ao xornalismo, demándase unha prensa comprometida coa defensa da lingua e a cultura galega.[2] Foi fundador da Asociación Regionalista Gallega[3] e máis tarde da Liga Rexionalista, da que foi presidente.

Iniciouse como xornalista en El Diario de Santiago (1875) e fundou con Ramón Faginas El Clamor de Galicia. Cando se unificou con El Noroeste en 1880 baixo o título El Clamor del País, foi o seu director até 1887. Xunto con Ramón Faginas e o seu irmán, Xoán Golpe -un dos impulsores do movemento agrario Solidaridad Gallega-, fundou en 1894 o periódico rexionalista Unión Gallega, do que tamén foi director. Tamén colaborou en La Ilustración Cantábrica, La Ilustración Católica, Revista de Galicia, El Domingo, La Semana, Galicia Diplomática, El Duende, Galicia Humorística, La Pequeña Patria, La Patria Gallega e Galicia.

Revista Gallega 27 (16.07.1899).pdf&page=2
Artigo do autor na Revista Gallega n.º 27 (16.07.1899).

No eido cultural, foi membro do faladoiro coruñés da Cova Céltica, na librería de Carré, cuxo órgano de difusión foi a Revista Gallega, dirixida por Galo Salinas. Trátase dun grupo de intelectuais, entre os que se atopaban Manuel Murguía, Eduardo Pondal, Manuel Lugrís Freire ou Xosé Baldomir, todos eles rexionalistas, que se reunían para reflexionar sobre a situación de Galicia.

Ao igual có resto dos integrantes deste faladoiro, Salvador Golpe foi fundador e académico numerario da Real Academia Galega dende que foi creada, o 4 de setembro de 1905, ademais de secretario da mesma dende decembro de 1906, cargos ambos que desempeñou ata o seu falecemento. Asemade foi socio fundador, membro activo e secretario da Sociedad para el Folck-lore Gallego,[4] presidida por Doña Emilia Pardo Bazán, que se ocupaba de

Obra

Obra en prosa

  • Refraneiro agrícola-meteorolóxico (1906). Esta escolma é froito do interese dos rexionalistas pola cultura popular galega. Foi publicada baixo o pseudónimo de Pedro de Merille, primeiro en folletín, no semanario La Defensa de Betanzos, ao longo de 1906, e posteriormente faríase edición á parte. En 1994 foi reeditado pola Asociación cultural Eira Vella de Betanzos.
  • Patria y Región (A Coruña, 1897), é unha defensa da ideoloxía rexionalista baseada no concepto de que a idiosincrasia dun pobo é, en último termo, unha cuestión xenética, e que a orixe común xunto co clima e a xeografía dan lugar ao carácter e o idioma característicos dun pobo, elementos diferenciadores nos que se sustenta a súa identidade.
  • Regionalismo y Lenguaje é o discurso que leu nos Xogos Florais de Betanzos o 29 de setembro de 1901,[5] que foi publicado pola Escola Tipográfica da Casa de Misericordia de Coruña en 1902. Xunto cunha defensa do pensamento rexionalista na que destaca a importancia do clima e o medio físico na formación do carácter e a lingua dun pobo, fai unha breve historia dos Xogos Florais onde afirma que nacen co rexurdir do rexionalismo para promover o uso das linguas propias.
  • De La Coruña a la cárcel pasando por Galicia (A Coruña, 1894), relata a loita por defender a permanencia da Capitanía de Galicia na Coruña, ante a intención do goberno de trasladala a León, o que os rexionalistas entenderon como unha afronta por parte do nacionalismo central.
  • Lámbrica (A Coruña, 1907), foi a súa derradeira publicación, un ensaio que trata de demostrar que este antigo enclave se situaba nas proximidades do río Lambre.

Obra poética

Aínda que escribiu numerosas composicións, non publicou ningún libro de poesía, quizais por considerar prioritaria a súa dedicación ás actividades políticas.

Entre os seus poemas, que se publicaron soltos en revistas e xornais galegos e españois, a maior parte viran en torno a temas e motivos característicos do Rexionalismo, como a paisaxe galega, que se consideraba un elemento sustentador da identidade do pobo, ou a nostalxia de Galicia (morriña ou saudade).

Exemplo desta temática son dous poemas, Adios a Galicia e Meus Amores (ou Dous Amores),[6] que foron musicados respectivamente por Xoán Montes e Xosé Baldomir. Lograron unha grande popularidade no seu tempo e hoxe en día forman parte do folclore musical galego. Adios a Galicia, co título de As lixeiras anduriñas, é un dos temas que o grupo de música tradicional Fía na Roca incluíu no ano 2001 no seu disco Contravento.

Ademais destas composicións de loanza á súa terra, compuxo algúns poemas de tipo relixioso, nos que se amosa como fervente católico, e outros adicados a personaxes da sociedade coruñesa do seu tempo, como Amores en el cielo, a Emilia Pardo Bazán, ou Receta de sopa montañesa, incluído no libro La cocina práctica, de Manuel Mº Puga e Parga, a quen está dedicado. Tamén en verso escribiu o seu propio epitafio:

dales, Señor, la paz, y a mí consuelo,
y cuando tenga que dejar el suelo
en donde he sido tan desventurado

Notas

  1. Segundo Xosé Ramón Barreiro, o Rexionalismo en Galicia reivindica o dereito a «gozar dunha vida autonómica, pero coordinada a un fin nacional común» (Barreiro Fernández, X. R., en Galicia Historia, tomo VII, Historia Contemporánea Política, s.XIX, Hércules Ediciones, A Coruña, 1993)
  2. O propio Salvador Golpe, no seu discurso Regionalismo y Lenguaje (1902), lido nos Xogos Florais de Betanzos de 1901, cita como fontes das súas ideas rexionalistas a Montesquieu, Taine, Varela Montes e Víctor Duruy, segundo refire Beatriz García Turnes en O papel da lingua na construción da identidade galega durante a época rexionalista (1875 - 1916) Actas do I Simposio Internacional sobre o Bilingüismo, Santiago de Compostela, diciembre 2003. A autora suxire, ademais, unha posible influencia herderiana.
  3. Segundo Darío Villanueva, no Rexionalismo pódene distinguir dúas tendencias; os católicos-moderados-carlistas, en Santiago de Compostela, e o liberais-republicanos-progresistas, na Coruña, que confluíron na primeira organización política galega independente, a Asociación Regionalista Gallega, cuxo órgano de expresión foi o xornal La Patria Gallega. Villanueva, D. (coord) Literatura de Galicia, tomo XXI Séculos Escuros. Século XIX Hércules de Ediciones.
  4. El 1. º de febrero de 1884, se constituía en La Coruña la Asociación del Folk-Lore Gallego, en esta forma:

    Presidente: doña Emilia Pardo Bazán.
    Vice: D. Ramón Pérez Costales.
    Secretario: D. Salvador Golpe.
    Vice: D. Ramón Segade.
    Contador: D. Narciso Pérez Reoyo.
    Tesorero: D. Antonio de la Iglesia.
    Vocales: D. José Pérez Ballesteros, D. Cándido Salinas, D. Francisco María de la Iglesia, D. Víctor López Seoane.

    Bibliotecario: D. Juan de la Osa.
    P. Gumersindo Placer López, prólogo a Refranero Gallego (publ. en la revista ferrolana El Obrero de Nazareth, mayo 1929 - enero 1930.
  5. Nos III Xogos Florales de Betanzos, en 1901, figuraban Manuel Murguía como presidente, Francisco Tettamanci como secretario, e como vocales Andrés Martínez Salazar e Salvador Golpe.
  6. Tamén hai un texto galego de autor culto pero que, musicado e cantado, fai moito que o pobo cántao e transmite, alleo ao feito de que se trata dun texto dun poeta letrado. Refírome ao poema -Dous amores-, do rexionalista Salvador Golpe (1850-1909), excelentemente musicado por Xosé Baldomir. No opúsculo, figura, entre composicións folclóricas, sen mención de autor (nin o literario nin o musical). Carente, pois, desa mención, funciona como unha canción anónima máis. O texto do poema de Salvador Golpe, tal como figura neste opúsculo de 1937, é:

    Dous amores a vida/
    gardar me fan/
    a Patria e o que adouro/
    no meu fogar./
    A familia e a terra/
    dond’eu nacín/
    sin eses dous amores/
    non sei vivir./
    Cando da miña Patria/
    non vexa o sol,/
    cando xa no meu peito/
    non sinta amor./
    Ven morte, ven axiña/
    cabo de min/
    que sin amor nin patria/
    non sei vivir.

    Xesús Alonso Montero, Cuando la inocente copla popular se politiza: de la derecha a la izquierda

Véxase tamén

Bibliografía

Outros artigos

Ligazóns externas

1909

1909 foi Ano Santo Xacobeo.

27 de xullo

O 27 de xullo é o 208º día do ano do calendario gregoriano e o 209º nos anos bisestos. Quedan 157 días para finalizar o ano.

Antonio Couceiro Freijomil

Antonio Couceiro Freijomil, nado en Pontedeume o 2 de xuño de 1888 e finado en Santiago de Compostela o 9 de maio de 1955, foi un escritor galego, coñecido polo seu Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores.

Celestino Sánchez Rivera

Celestino Sánchez Rivera, nado en Santiago de Compostela o 13 de novembro de 1870 e finado na mesma cidade o 30 de febreiro de 1948, foi un xornalista e escritor galego.

Eladio Rodríguez González

Eladio Rodríguez González, nado en San Clodio o 24 de xullo de 1864 e finado na Coruña o 14 de abril de 1949, foi un lexicógrafo, xornalista e escritor galego. Foi un dos corenta membros numerarios fundadores da Real Academia Galega, a cal presidiu entre 1926 e 1934; tamén é autor dun dicionario, ó que lle dedicou toda a súa vida, moi valorado polo seu contido etnográfico, que foi editado postumamente.

Emilio Tapia Rivas

Emilio Tapia Rivas, nado en Mondoñedo o 7 de agosto de 1862 e finado en Lugo o 12 de xuño de 1918, foi un avogado, político, xornalista e escritor galego.

Gonzalo Brañas Fernández

Gonzalo Brañas Fernández, nado na Coruña o 17 de decembro de 1866 e finado na mesma cidade o 2 de agosto de 1948, foi un físico e inventor galego.

Indalecio Varela Lenzano

Indalecio Varela Lenzano, nado na Coruña o 10 de abril de 1856 e finado en Ourense o 14 de xuño de 1940, foi un musicólogo e crítico musical galego.

Jaime Ozores de Prado

Jaime Ozores de Prado, marqués de San Martiño de Ombreiro, nado na Coruña o 17 de xullo de 1846 e finado na mesma cidade o 2 de maio de 1922, foi un militar e filántropo galego.

José Luis Bugallal Marchesi

José Luis Bugallal Marchesi, tamén chamado Marathon, nado na Coruña o 18 de setembro de 1899 e falecido na mesma cidade o 26 de decembro de 1989, foi un xornalista e escritor galego.

José Vega Blanco

José Vega Blanco, finado en Lugo o 15 de febreiro de 1933, foi un xornalista e escritor galego.

Liga Gallega (A Coruña)

A Liga Gallega foi un grupo político rexionalista liberal fundado en 1897 na Coruña por iniciativa dos participantes na tertulia rexionalista A Cova Céltica, e como esta tiña a súa sede na librería de Carré Aldao; presidido por Manuel Murguía e dirixido por un comité integrado por Manuel Lugrís Freire, Uxío Carré Aldao e Salvador Golpe que en 1898 redactaron o seu regulamento, integramente en galego. Waldo Álvarez Insua foi o presidente en 1899.

Foi unha das correntes nas que se bifurcou a Asociación Regionalista Gallega, presidida por Murguía. A Liga Gallega da Coruña tivo unha inspiración liberal, fronte á Liga Gallega de Santiago de Compostela, máis conservadora.

Despois de 1900 tivo escasa actividade, aínda que sobreviviu ata 1907. O seu órgano de expresión foi ata mediados de 1898 Revista Gallega que dirixía Galo Salinas. Foi pola súa iniciativa que se ergueu en 1904 o monumento en memoria dos Mártires de Carral.

A Liga Gallega naceu en defensa dos intereses materiais, morais, políticos, económicos e sociais de Galicia. Pedía a constitución dunha autonomía para Galicia de igual xeito que se concedera a Cuba e Porto Rico e a fins de 1897 iniciou unha campaña de recollía de sinaturas.

Manuel Banet

Manuel Banet Fontenla, nado na Coruña o 30 de marzo de 1871 e finado na mesma cidade o 30 de setembro de 1962, foi un avogado e escritor galego.

Marino Dónega

Marino Dónega Rozas, nado en Huelva o 3 de marzo de 1916 e finado na Coruña o 1 de abril de 2001, foi un escritor e político galego.

Pegerto Saavedra

Pegerto Saavedra Fernández, nado en Freixo (A Fonsagrada) o 15 de novembro de 1951, é un historiador galego.

Rafael Pérez Barreiro

Rafael Pérez Barreiro, nado en Madrid en 1862 e finado na Coruña o 29 de abril de 1932, foi un filólogo e profesor.

Ramón Bernárdez González

Ramón Bernárdez González, nado no Carballiño en 1838 e finado na Coruña o 16 de xuño de 1911, foi un sacerdote e escritor galego.

Ramón Tojo Pérez

Ramón Tojo Pérez, nado en Padrón en 1860 e finado en Pontevedra o 7 de outubro de 1944, foi un escritor e político galego.

Membros de número da Real Academia Galega
Plenario
actual
Históricos

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.