Reino de León

O Reino de León foi un dos reinos medievais da Península Ibérica que perviviu administrativamente ata o século XIX e que tivo a súa orixe no chamado territorio legionese, aquel que circundaba a cidade de León e que lle deu o nome ao reino.

Reino de León
Regnum Legionense

 

910 [1] (1065)[2]–1230
 

 

Bandeira Escudo
Bandeira Escudo
Localización de León
Capital León
Lingua Latín
Asturleonés, Galaico-portugués e Castelán.
Relixión Cristiá
Goberno Monarquía
Historia
 • Establecido 910 [1] (1065)[2]
 • Unión co Reino de Castela 1230
Moeda Marabedí

Orixe e problemática historiográfica

A historiografía española atribuelle un papel protagonista na denominada Reconquista e na formación dos sucesivos reinos cristiáns do occidente peninsular. Considera a súa creación no ano 910 cando Afonso III é destronado polo seu fillo maior García quen leva a corte real desde Oviedo ata o antigo campamento romano de Legio, xermolo da cidade de León, e que en definitiva lle daría o nome ao territorio gobernado polo reis asentados nesa cidade. A historiografía castelá primeiro, e española despois denominaron a ese territorio gobernado polos reis legionenses ou leoneses, como Reino de León. Porén, gran parte da historiografía galega actual reivindica o nome histórico que durante a Idade Media se lle deu a este chamado Reino de León, que non foi outro que Galicia, tal e como viña sendo dende finais do Imperio Romano.

Se o Reino de León nace no ano 910 para a tradicional historiografía española-castelá, gran parte da galega defende que tras esa denominación se tenta ocultar o nome de Galicia como propio do reino, como as fontes medievais corroboran, así para esta parte da historiografía é indiscutible a pertenza da cidade de León e do seu territorio a Galicia, que tanto a cartografía medieval e os documentos dos séculos IX e X expresan nitidamente. A transformación do inicial territorio legionense nunha entidade política diferenciada do reino de Galicia houbo ser un proceso lento ao que resulta difícil asignar data inicial, sen que exista dúbida de que xa nos século XII-XIII ambos son reinos diferentes, máis unidos por unha mesma monarquía propia.

WesternEurope BeatusOsma
Mappamundi medieval do Beato de Burgo de Osma. No noroeste da Península Ibérica apreciase o nome "Gallecia" e na súa franxa costeira norte "Asturias", sen que exista alusión algunha a León. Catedral de Burgo de Osma. Ano 1086.

Tradición galega

Fragmentación política do reino de Galicia (1065)

Europe-south-west-kingdoms
Mapa que amosa a fragmentación do reino despois do ano 1065, dividíndose da seguinte maneira:      Dominios de García II (Galicia).      Dominios de Afonso VI (León).      Dominios de Sancho II (Castela).

Coa morte de Vermudo III, o trono de Galicia recaeu na irmá Sancha que por dereito sucesorio herdaba todo o reino, conseguindo o seu marido navarro, Fernando, ser coroado como rei consorte de Galicia (domus Fernandus princeps super omnem Galletiam)[3], gobernando dende a cidade de León. Ambos conseguiron non só manter o territorio herdado senón tamén amplialo, recuperando algunhas cidades perdidas como a importante Coimbra, que volvía render vasalaxe ós reis galegos, pese a que o seu gobernador fose musulmán.

A morte do rei Fernando I en 1065 supuxo un novo conflito interno, pois no canto de recaer a coroa nun único herdeiro, o goberno foi disputado polos seus tres fillos maiores, que pasaron a gobernar autonomamente os territorios nos que conseguiran establecer relacións familiares. Se ben é verdade que parte da historiografía considera tal feito como un repartimento xa predisposto por Fernando I antes da súa morte, a titulación de Sancha como raíña aínda, e a ausencia de calquera documento de repartimento feito por Fernando I ou Sancha induce a pensar que non existiu tal repartimento. Anos máis tarde, cada un dos tres fillos aparecía gobernando diferentes territorios en calidade de reis, así o maior, Sancho II dominou as terras orientais, o condado de Castela grosso modo, Afonso VI a capital, León, e as súas terras próximas así como Asturias, o terceiro García II herdou as terras galegas entre Coimbra e o Cabo Ortegal. Aínda que esta situación tivo por consecuencia a fragmentación política do reino de Galicia, "Galicia" seguiu sendo o termo que se empregue para denominar o conxunto destas terras.

García II restaurou as sés de Tui e Braga (a antiga metrópole sueva), e venceu varios conatos de anexión, pero finalmente foi derrotado polos exércitos dos seus irmáns Sancho II de Castela e Afonso VI en 1071[4], que o encarceraron no Castelo de Luna (León)[5] sendo prisioneiro ata a súa morte no ano 1090. Os irmáns de García II asinarían xa no ano 1071 co título de reis de Galicia na documentación galega do momento. García morreu no marzal de 1090 na prisión do castelo, e sempre se lle recoñeceu a dignidade real.

Esta nova situación non se acadou sen resistencias, pois García II contaba con nobres leais que se opuxeron á usurpación de Afonso VI, tales como o conde Rodrigo Ovéquiz que encabezou unha rebelión no ano 1080 abertamente respaldada polo bispo de Santiago Diego Páez. Este foi finalmente deposto no Concilio de Husillos (1088), e entre os motivos de tal deposición cítase un presunto intento de concertar un acordo con Guillerme o Conquistador[6].

Trala morte de García II en prisión, en 1096 Afonso VI dividiu o territorio galego en dous condados, un correspondente ás terras galegas e o outro ás portuguesas que doou a Henrique de Borgoña, pai do primeiro rei de Portugal Afonso Henriques.

Tradición castelá

Séculos IX-X: Inicios

A cidade de León foi incorporada ao Reino de Asturias a mediados do século IX grazas a Ordoño I en 856, quen reconstrúe as murallas da cidade. León sería un punto estratéxico pola súa historia e porque era unha poboación ao sur da cordilleira cantábrica así como un centro neurálxico do territorio astur, cuxa capital atopouse nas guerras contra os romanos vinte quilómetros ao sur, na cidade de Lancia. O seu fillo, Afonso III o Magno regis Galleciae et Asturiae, segundo os Annales Regni Francorum, reincorporará o territorio leonés á coroa.

Tras a morte de Afonso III, o Reino de Asturias divídese e queda repartido entre os seus fillos:

Ao morrer García I en 914 sen descendentes, Ordoño II trasladouse a León onde foi aclamado rei, co que sería rei de León e de Galicia, e o que trasladaría definitivamente a capital da coroa desde Oviedo a León. Co que se creará un novo reino, o Reino de León, que aglutinará a Asturias, xa que Froila II permaneceu en Asturias, pero recoñecendo a primacía do reino leonés.

Coa formación do novo reino continuará a reconquista contra os musulmáns e ata a loita contra outros reinos cristiáns como o de Navarra.

  • Ramiro II foi o máis importante rei de León, vence a Abderramán III en Madrid, Simancas, Talavera e en Osma.
  • Bermudo III (ou Vermudo III). Rei de León do 1027 ó 1037, busca a alianza con Castela, cuxo conde García Sánchez estabelece o seu matrimonio coa irmá do rei, Dona Sancha. Ó ser asasinado o conde castelán en vésperas da voda pola familia rival (os Velas), herda o condado de Castela o rei navarro Sancho III que o cede ó seu fillo Fernando quen remata con casar con Dona Sancha. Fernando I convértese así no primeiro rei de Castela. O novo reino de Castela terá problemas con León por cuestións territoriais. Bermudo III é vencido na batalla de Tamarón, co que o reino de León pasa tamén a Fernando I. Así remata a dinastía asturiana e serán reis de sangue navarro os que reinen en Castela e León.

Séculos XI-XII: o expansionismo leonés

O reino de León se expande cara ao Douro e o Sistema Central ata a actual Estremadura, pero a falta de repoboadores fai que sexa unha terra de ninguén. O reino de León logra fitos como a dotación de fros de Afonso V, a creación dun arte de repoboación leonés e un gran desenvolvemento dos sistemas administrativos.

Pyreneiska halvön historisk
Reinos da península en 843 e 1150.
Leon1030
Reinos da península no ano 1030.

No século XI, Sancho III O Maior de Navarra adquire o Condado de Castela como herdanza. En 1035 deixa devandito condado ao seu fillo Fernando. Fernando I estaba casado con Sancha, irmá, á súa vez, de Bermudo III de León. Fernando provoca unha guerra na que morre o soberano leonés na batalla de Tamarón contra a coalición castelán-navarra. Ao non ter descendencia Bermudo III, o seu cuñado (Fernando I) aprópiase da coroa leonesa esgrimindo os dereitos da súa muller, tomando o título de rei de León con grande oposición entre os leoneses, que non queren ver convertido en monarca ao home que matou ao seu rei. Así, Fernando volve unir o condado de Castela ao reino de León. Á morte de Fernando I no 1065, o seu testamento segue a tradición navarra de dividir os reinos entre os herdeiros:

  • Ao primoxénito, Sancho II (quen, en puridade, debería ser chamado "Sancho I de Castela), légaselle o condado de Castela con título regio: así nace o reino de Castela;
  • A Afonso VI, o favorito segundo as crónicas, outórgaselle o territorio achegado pola nai: León, que goza das mellores e máis valiosas parias musulmás;
  • Ao terceiro, García, entrégaselle Galicia e a cidade de Coimbra, a primeira cidade musulmá conquistada.
  • Á súa filla maior Urraca déixalle a gran cidade de Zamora;
  • Á súa filla Elvira déixalle a cidade de Toro.

Sancho II de Castela, non conforme co repartimento, pois o seu irmán menor obtén o reino máis importante, comeza unha guerra. Xunto con Afonso VI conquista Galicia. Sancho non contento con Castela e media Galicia, ataca ao seu irmán e ocupa León coa axuda de O Cid. Grazas a Urraca, en Zamora refúxiase o groso do exército leonés, ao que Sancho pon cerco; será o famoso cerco de Zamora, onde o rei castelán é morto polo nobre galego Vellido Dolfos, retirándose as tropas castelás. Deste xeito Afonso VI recupera todo o territorio, gobernando como Rei de León, Castela e Galicia.

No reinado de Afonso VI consolídase o poder do monarca leonés sobre Castela, sendo recoñecido «Emperador dos Reinos Hispanos» polo papa Gregorio VII, devanditos reinos recoñecerán a superioridade do rei leonés, xurdindo así o «Imperio leonés». Ademais, con Afonso VI prodúcese un achegamento ao resto de reino europeos, especialmente a Francia, casa á súa filla Urraca con Raimundo de Borgoña (1090) e máis tarde a Tareixa con Henrique de Borgoña (1095). No concilio celebrado en Burgos no 1080 substitúese o rito mozárabe, usado ata entón en León, polo romano.

Flag of Early Medieval Kingdom of Leon
Reconstrución do estandarte da coroa de León, en tempos de Afonso VII. Segundo estudos vexilolóxicos, a disposición da figura do león habería evolucionado desde a "pasante" orixinal, ata a posición "rampante".A bandeira medieval do reino de León, Ricardo Chao Prieto. Bandeiras, n.º 98, Sociedade Española de Vexiloloxía.

Na época de Afonso VII O Emperador (1126-1157), reis de toda a península ibérica e sur de Francia decláranse os seus vasalos. Aos poucos a idea imperialista leonesa entra nun rápido declive e en non moito tempo extinguirase; así tras unha etapa de esplendor imperial a unidade desvanécese, desaparecendo tamén o título de emperador de León.

Tras esta desaparición os estados cristiáns peninsulares consolidan as súas respectivas independencias, pois xa baixo Afonso VII, Portugal se independiza de León, creando un reino gobernado pola filla de Afonso Teresa casada con Henrique de Borgoña, e se endurecen as loitas fronteirizas con Castela, e á súa morte, o fillo de Afonso, Fernando II herda o reino de León, e Sancho III o de Castela.

O seu sucesor, Afonso IX, convértese nun dos máis afamados monarcas do reino de León. Baixo o seu mandato convócanse as Cortes Leonesas de 1188, primeiras cortes europeas nas que participa o terceiro estado. Nelas recoñécese a inviolabilidade do domicilio, do correo, a necesidade do rei de convocar Cortes para facer a guerra ou declarar a paz, e garántense numerosos dereitos individuais e colectivos. A estas Cortes seguiranlle as de Benavente (1202) nas que se fixarán os principios e dereitos económicos do reino de León e os seus habitantes, e outras novas en León un lustro despois.

Con Afonso IX o reino esténdese por Estremadura, logrando unha grande expansión territorial. O século XIII vai ser un período en que os reinos peninsulares viven un auxe dos sentimentos nacionalistas. A expansión territorial dos reinos de Portugal e Castela, que ameazaban con pechar a saída ao sur do reino de León e a pretensión dos reis de Castela de anexionarse o reino provocou constantes conflitos bélicos entre os reinos de León, Portugal e Castela. Estas guerras tiñan como aliados ocasionais aos reinos de taifas, que participaban alternativamente ao lado de calquera dos reinos cristiáns. Consecuencia directa diso será que o reino de León non participe na batalla das Navas de Tolosa, chegando por iso a ser excomungado o soberano leonés polo Papa. Á súa morte, o rei ordena manter a independencia de León, declarando herdeiras ás súas fillas, e garantes da mesma ás ordes de cabalería. Con todo, Fernando III de Castela, contravindo o testamento do seu pai e vulnerando os dereitos lexítimos da nova raíña viúva, se anexiona o reino de León colocándoo ante a perspectiva dunha guerra. Afonso IX tamén crea un Estudo Xeral que en tempos do Afonso X de Castela convértese na actual Universidade de Salamanca.

As cidades comezan a desenvolverse preto de fortalezas, mosteiros ou nas antigas civitates romanas. Algunhas destas cidades son potenciadas polo camiño de Santiago e comezan a coñecerse como burgos, diferenciándose das aldeas rurais na preponderancia da actividade económica non ligada ao cultivo da terra.

Na ruta do camiño de Santiago xorden burgos desde Aragón ata Galicia a partir do século XI. León tamén se beneficia do paso cara ao lugar santo. Pero outros burgos tamén se desenvolven á marxe do camiño francés, nas beira do Douro, como Zamora ou Valladolid, esta última alcanza un gran desenvolvemento trala chegada do conde Pedro Ansúrez a finais do século XI.

Sobre León, o xeógrafo e viaxeiro árabe Al-Idrisi escribe no século XII: Alí practícase un comercio moi proveitoso. Os seus habitantes son aforradores e prudentes, e sobre Zamora: Está situada sobre a beira setentrional do Douro e rodeada de fortes murallas de pedra, o seu territorio é fértil e cuberto de viñedos, os seus habitantes posúen riquezas e dedícanse ao comercio

Ao sur do río Douro, nas entón coñecidas terras Estremaduras, o nacemento de cidades era cun obxectivo defensivo, pero co paso do tempo comezouse tamén a desenvolver unha actividade económica e comercial de importancia similar ás cidades do norte do Douro.

Aparecen os burgueses, que son os habitantes dos burgos (non confundir coa acepción actual do término burgués), que se engaden a clérigos e nobres. Os burgueses dedicábanse principalmente ao comercio e a produción de obxectos manufacturados e o seu crecemento atopábase limitado no económico e social pola nobreza (principalmente dedicada á terra), por esta razón no século XII hai revoltas burguesas contra as autoridades señoriais. Destas revoltas, os habitantes dos burgos conseguen certas reivindicacións.

Tamén merece acepción a chegada de comunidades xudaicas durante os século XI e XII pola intransixencia almorávide en Al-Ándalus, quen comezan como artesáns, mercadores e agricultores principalmente.

Século XII: eslavón entre a cristiandade e o islam

No século XII Europa contemplará un grande avance no terreo intelectual grazas a León e a Castela. A través do Islam, recuperaranse obras clásicas anteriormente esquecidas en Europa e poñerase en contacto coa sabedoría dos científicos musulmáns.

O Camiño de Santiago non fará senón potenciar o intercambio de saber entre os reinos de Castela, León e Europa, en ambos sentidos.

No século XII tamén aparecerán múltiples ordes relixiosas a semellanza das europeas, como as de Calatrava, Alcántara e Santiago e fúndanse multitude de abadías cistercienses.

Séculos XIII-XIV: nacemento da Coroa de Castela

A morte de Fernando I de León, que rexeu o imperio en nome da súa esposa Doña Sancha, irmá de Bermudo III, da nacemento ao reino de Castela ao cederllo como tal ao seu primoxénito Sancho. Trala morte do monarca en 1065 os reinos divídense entre os seus fillos. Nunha guerra civil contra os seus irmáns Afonso e García, este reúne dinásticamente por primeira vez os reinos de León e de Castela. Unha segunda unión producirase desde o 1072 con Afonso VI ata o 1157 á morte de Afonso VII. Cara ao ano 1230 con Fernando III o Santo, rei de Castela desde 1217, os reinos de León e de Castela quedan baixo un mesmo soberano leonés que por circunstancias diversas foi primeiro Rei da Coroa de Castela.

Século XIX

Desaparición formal do reino

A última aparición incidental do reino de León na historia prodúcese entre o 1 de xuño e o 25 de setembro de 1808, cando a Xunta Patriótica de León asume a soberanía do reino de León na guerra da independencia ata que a cede á Xunta Suprema Central no acto da súa constitución.

En 1833 prodúcese a definitiva (e actualmente vixente) división provincial promovida por Javier de Burgos, que elimina definitivamente as anteriores divisións territoriais. Coa creación das provincias inclúese unha adscrición das devanditas provincias a rexións, sen ningún tipo de competencia administrativa ou doutro tipo. Unha de devanditas rexións é a de León.

Notas

  1. Para a historiografía tradicional española
  2. Para a historiografía galega
  3. Documento n. 534 do Tombo de Celanova, ano 1060.
  4. Esta historia chegou a inspirar a Victor Hugo a creación da epopea Le Petit Roi de Galice (traducida como O reiciño de Galicia Arquivado 14 de marzo de 2012 en Wayback Machine.), incluída na primeira serie da obra La Légende des siècles.
  5. ALONSO-CORTÉS, C.-D. Sota de copas, reina de espadas. ISBN 84-505-3492-5.(en castelán)
  6. RIVERO GONZÁLEZ, I. Compendio de historia medieval española. ISTMO. ISBN 978-84-7090-125-6.(en castelán)

Véxase tamén

Outros artigos

Afonso I de Portugal

Afonso I de Portugal ou Afonso Henriques, alcumado O Conquistador, O Fundador ou O Grande, e chamado polos árabes Ibn-Arrik (fillo de Henrique) ou El-Bortukali (o Portugués), nado en Guimarães, Viseu ou Coimbra contra 1109, e finado en Coimbra o 6 de decembro de 1185, foi o primeiro rei de Portugal.

Era fillo de Henrique de Borgoña e de Teresa de Portugal, señores do Condado Portucalense, condado dependente do Reino de León e Galicia.Despois da morte do seu pai, Afonso tomou unha posición política oposta á da nai, partidaria de permanecer no reino de León, que se aliara co nobre galego Fernando Pérez de Traba. Pretendendo asegurar o dominio do condado armouse cabaleiro en Tui e, tras vencer á súa nai na batalla de San Mamede en 1128, asumiu o pleno goberno do condado, concentrando entón os seus esforzos en obter o recoñecemento deste como reino.En 1139, despois da vitoria na batalla de Ourique contra un continxente mouro, Afonso Henriques proclamouse rei de Portugal co apoio das súas tropas. A independencia de Portugal foi recoñecida polo seu curmán Afonso VII de León e Castela en 1143, no tratado de Zamora, debido ao desexo deste en tomar o título de emperador de toda a Hispania e, como tal, necesitar de reis como vasalos. En 1179, o papa Alexandre III, a través da bula Manifestis Probatum, recoñeceuno como rex (rei).Co apoio de cruzados do norte de Europa conquistou Lisboa en 1147. Pacificado o país, proseguiu as conquistas aos mouros, empurrando a fronteira para o sur, desde Leiria até o Alentejo, máis que duplicando o territorio que herdara.

Afonso VIII de León e Galicia

Afonso VIII de León e Galicia, denominado pola historiografía española como Afonso IX, nado en Zamora, Reino de León, o 15 de agosto de 1171 e finado en Sarria, Reino de Galicia o 23 de setembro de 1230, foi rei de León e Galicia (Adeffonsus Rex Legionensium et Gallecie) desde o 22 de xaneiro de 1188 até a súa morte, o 23 de setembro de 1230.Segundo a numeración cronolóxica real da coroa galego-leonesa, correspóndelle o ordinal VIII, pero, historicamente asignóuselle o ordinal IX, como forma de entroncar as cronoloxías de León e de Castela —en Castela reinaba por aquel entón Afonso VIII de Castela—. Ademais, nas Sete Partidas do seu neto Afonso X o Sabio, este afirmaba ser Afonso IX.

Burgos

Burgos é unha cidade española de Castela e León, capital da provincia de Burgos. Conta cunha poboación de 179.097 habitantes, segundo os datos demográficos de 2013, repartidos nunha superficie de 107,08 km², converténdose na 37ª cidade máis poboada de España, e a segunda da comunidade.

Aínda que hai probas de asentamentos neolíticos e da Idade de Ferro, a cidade como tal fundouna o conde castelán Diego Porcelos no ano 884 para frear o avance musulmán. No ano 930 converteuse en capital do condado de Castela primeiro dependente do reino de León e independente despois por actuación do conde Fernán González. Foi a capital do reino de Castela, e de xeito intermitente da Coroa de Castela, desde 1230 ata o reinado dos Reis Católicos. Estes ditaron na cidade, en 1512, as Leis de Burgos; as primeiras leis que a Monarquía Hispánica aplicou en América para organizar a súa conquista. Posteriormente foi a capital da antiga rexión histórica de Castela a Vella, e primeira capital provisional da comunidade autónoma de Castela e León.

Conta cun anel verde e un amplo conxunto monumental entre os cales destacan a catedral de Santa María, expoñente da arquitectura gótica declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, o mosteiro de Santa María la Real de las Huelgas e a cartuxa de Miraflores. Ademais, a cidade é atravesada polo Camiño de Santiago, outro Patrimonio da Humanidade e atópase a menos de 15 km de Atapuerca, tamén baixo a protección da UNESCO desde o ano 2000. O día 13 de xullo de 2010, abriu as súas portas o Museo da Evolución Humana.

Castela

Castela (en castelán: Castilla) é o nome dunha rexión histórica española que se corresponde con parte dos territorios pertencentes ao antigo Reino de Castela.

A primitiva Castela xurdiu durante as orixes da Reconquista na cabeceira do Ebro, ante o pulo de cántabros e vascóns. Dependendo dos autores e as épocas, considérase composto de territorios diferentes. A evolución histórica fai aínda máis imprecisos os seus compoñentes: o Reino de Castela foi nun primeiro momento un condado dependente do Reino de León, que finalmente se separou deste, e posteriormente formou parte, xunto a outros reinos, da Coroa de Castela.

Así, o nome de Castela empregouse na Baixa Idade Media para denominar á Coroa de Castela, o conxunto de todos os territorios dos monarcas da Coroa (por contraposición ao resto de reis hispánicos, os de Aragón, Navarra e Portugal).

Cultural y Deportiva Leonesa

A Cultural y Deportiva Leonesa é un club de fútbol español, establecido na cidade de León, comunidade autónoma de Castela e León. Foi fundado en 1923 e compite no Grupo II da Segunda División B.

Fernando I de León

Fernando I, chamado «o Magno» ou «o Grande», nado en Burgos en 1017 e finado o 27 de decembro de 1065, foi conde de Castela dende 1029, e rei consorte de Galiza ou de León dende o ano 1037, sendo unxido como tal o 22 de xuño de 1038.

Era fillo de Sancho Garcés III de Pamplona, chamado «o Maior», rei de Pamplona, e de Munia, irmá de García Sánchez de Castela. Foi designado conde de Castela en 1029, se ben non exerceu o goberno efectivo até a morte do seu pai en 1035. Converteuse no rei de Galiza polo seu matrimonio con Sancha, irmá do seu rei e señor, Bermudo III, contra o que se levantou en armas, o cal faleceu sen deixar descendencia loitando contra Fernando na batalla de Tamarón.

Os seus primeiro dezaseis anos de reinado pasounos resolvendo conflitos internos e reorganizando o seu reino. En 1054, as disputas fronteirizas co seu irmán García III de Pamplona viráronse en guerra aberta. As tropas leonesas deron morte ao monarca navarro na batalla de Atapuerca.

Levou a cabo unha enerxética actividade de Reconquista, tomando as prazas de Lamego (1057), Viseu (1058) e Coímbra (1064). Amais someteu a varios dos reinos de taifas ao pago de parias ao reino leonés. Ao morrer dividiu os seus reinos entre os seus fillos: ao primoxénito, Sancho, correspondeulle o estado patrimonial do seu pai, o condado de Castela, elevado a categoría de reino, e as parias sobre o reino taifa de Zaragoza; a Afonso, o favorito, correspondeulle o Reino de León mailo título imperial, así como os dereitos sobre o reino taifa de Toledo; García recibiu o Reino de Galiza mailos dereitos sobre os reinos taifas de Sevilla e Badaxoz; a Urraca e a Elvira correspondéronlle as cidades de Zamora e Toro, respectivamente, tamén con título real, e unhas rendas adecuadas.

León, España

León (en leonés: Llión) é a cidade capital da provincia de León situada na comunidade autónoma de Castela e León, localizada no noroeste da Península Ibérica en España. É atravesado polos ríos Bernesga e Torío.

O concello acada unha poboación de 135.059 habitantes (2007) e posúe unha área metropolitana de 204.212 habitantes, sendo así a 45º máis poboada do Estado español.

Naceu dun campamento militar romano da Legio VI Victrix, instalado na confluencia dos ríos Bernesga e Torío no 79 a. C.|79 a. C., o seu carácter de cidade consolidouse co asentamento definitivo da Legio VII Gemina no século I. Coa chegada dos musulmáns á Península, a cidade fica parcialmente despoboada. En 856 León recibe un novo impulso repoboador por parte do Reino de Asturias. Será García I quen en 910 converta a cidade de León na cabeza do máis importante reino cristián da Península Ibérica na época, dando inicio ao Reino de León, cuxa vixencia nominal chegou até o século XIX, mais dende a Plena Idade Media a cidade perdeu a importancia e empuxe de antano, en parte pola perda da súa independencia debida a unión da coroa leonesa e a castelá, definitiva dende 1301, constituíndo canda outros reinos e territorios a Coroa de Castela.

Lingua estremeña

O dialecto estremeño (estremeñu) é unha variante de transición entre o castelán eo asturleonés falada nalgunhas vilas e comarcas do noroeste de Estremadura e no sur de Salamanca, tamén denominada castúo[Cómpre referencia].

Algunhas fontes como o ethnologue clasifican ao estremeño como unha variante do castelán, sendo que o estremeño parece ter características de transición entre o castelán eo grupo asturleonés. A Estremadura occidental foi reconquistada polo Reino de León, sendo o asturleonés o dialecto histórico latino usado polos repoboadores, que comezaron coa repoboación da actual zona altoestremeña ao redor do século XII.

Orde de Santiago

A Orde Militar de Santiago é unha orde relixioso-militar xurdida no século XII no Reino de León e que aínda existe hoxe como título de honra.

Parlamentarismo

O parlamentarismo é un sistema de goberno no cal o Xefe de Estado (que pode ser un monarca, pénsese en Inglaterra ou presidente, como ocorre en Portugal), non detenta as funcións de Xefe de Goberno.

O xefe de Goberno, xeralmente co título de primeiro ministro, é escollido polo parlamento entre o partido ou bloque de partidos que conforman a coalición maioritaria, pero nada impide que a oposición venza. Se unha crise política dinamita a base sobre a que se sustenta o goberno, o parlamento poderá destituír o xefe de goberno do poder executivo e substituílo por outro. Teoricamente, o líder do partido ou coalición que obteña a maioría das cadeiras parlamentarias terá o dereito de escoller o xefe de goberno e compor o gabinete de goberno. Mais, ás veces, iso non ocorre. Unha desas excepcións aconteceu en Europa, co Gabinete Español, no ano 2004, pois, no mesmo, a oposición, con minoría simple no novo sufraxio, gañou as eleccións e montou un novo goberno parlamentarista, outra denominación do parlamentarismo.

A orixe do parlamentarismo remonta ao Reino de León, cando o soberano Afonso IX compartiu o poder cun parlamento (Cortes de León, 1188). Os primeiros consellos dese tipo reuníanse ó redor dunha grande mesa, na cal o rei ficaba na cabeceira en posición máis alta, e as persoas influentes ocupaban ámbolos lados. Canto máis rico, íntimo ou influente fose, máis próximo do rei podería o nobre sentarse.

Pódese dicir que Inglaterra foi o berce do parlamentarismo moderno, sendo o primeiro país en limitar os poderes do seu monarca, chegando mesmo a decapitar un rei absolutista, Carlos I en 1649, transferindo o poder de goberno á Cámara dos Lores. Actualmente o Consello dos Lores é a Cámara dos Lores ou Cámara Alta para os ingleses. En Francia é o parlamento, no cal o Primeiro Ministro é elixido por un período de 6 anos. Outro exemplo é Israel, onde o principal partido do parlamento dende o 2004 é o Likud.

Provincia de Zamora

A provincia de Zamora é unha provincia española integrada actualmente na Comunidade Autónoma de Castela e León e cuxo territorio pertenceu antigamente ao Reino de León.

O territorio da provincia de Zamora abarca 10.559 km² e conta con 198.028 habitantes (2005). Trátase dunha poboación fortemente envellecida e en clara regresión demográfica. Os seus principais núcleos de poboación son Zamora (capital da provincia), Benavente e Toro. Outras localidades, cabezas de partido xudicial xunto coas anteriores, son: Villalpando, Pobra de Seabra e Alcañices.

Reino de Castela

O Reino de Castela foi un dos reinos medievais da Península Ibérica. Castela xurdiu como entidade política autónoma no século IX baixo a forma dun condado vasalo do Reino de León. Non será ata o século XI cando acade a categoría de reino. O seu nome débese á gran cantidade de castelos que había naquela zona.

Subgrupo lingüístico asturleonés

O asturleonés é un grupo lingüístico Romance pertencente ao grupo Iberooccidental, falado nas provincias españolas de Asturias (Lingua asturiana), e nalgunhas aldeas de León, Zamora e Salamanca (Lingua leonesa) e nalgunhas aldeas dos concellos de Braganza e Miranda do Douro, en Portugal, onde é chamado Mirandés.

Os dialectos do Asturleonés (altamente mesturados co castelán) son tamén falados en Estremadura (chamado alí Estremeño) e en Cantabria (chamado Cántabro ou Montañés). Hoxe en día hai aberto un debate sobre se estas falas son dialectos do castelán, ou ben unha variedade do asturleonés.

A lingua leonesa foi considerada como un dialecto informal do castelán, mais, no 1906, Ramón Menéndez Pidal demostrou que naceu do resultado da evolución do latín vulgar no Reino de León, considerándose agora unha lingua separada. En Portugal o Mirandés acadou un recoñecemento de lingua oficial.

Vermudo III

Vermudo III foi rei da Galicia altomedieval e do Reino de León entre os anos 1028 e 1037.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.