Provincialismo galego

O provincialismo foi un movemento político galeguista que naceu ao redor de 1840[1] e tivo en 1846 un levantamento a causa dunha insurrección militar. Tiña como obxectivo a recuperación de Galicia como única provincia que mantivese a unidade administrativa, social, cultural e económica. Esta unidade rachárase coa división provincial de 1833, que rematara co reino de Galicia.

España - División provincial y regional de 1833
Os provincialistas defendían unha única provincia para Galicia e non estaban de acordo coa división territorial de España en 1833 (por rexións), de Javier de Burgos.

Historia

Antolín Faraldo por Francisco Sobrino
Antolín Faraldo.

Na década de 1840 iníciase un proceso que constituirá o nacemento e primeira gran manifestación do galeguismo: o provincialismo. Entre 1840 e 1846 dáse a coñecer en Galicia un grupo de mozos universitarios preocupados por diversos aspectos relacionados con Galicia. Descubriran a través da literatura a súa terra, o atraso no que estaba sumida e o desprezo co que se lles consideraba.

O provincialismo naceu arredor de Sociedade Patriótica e Acción Literaria. Reuníanse en Santiago periodicamente para realizar conferencias sobre temas como a lexitimidade da pena de morte, o socialismo de Fourier ou a emancipación da muller. Publicaban en castelán en medios creados por eles, como El Iris de Galicia, El Centinela de Galicia, El Idólatra de Galicia, El Emancipador Gallego, La Situación de Galicia, La Aurora de Galicia etc., cuxos títulos revelan cal era o seu centro de interese.

O líder máis destacado foi Antolín Faraldo. Xunto a el, Antonio Romero Ortiz, Vicente Manuel Cociña, Antonio Neira de Mosquera, Pío Rodríguez Terrazo, Francisco Añón ou José Rúa Figueroa. Anos máis tarde Manuel Murguía, que viu dende a súa xanela cando era un cativo recuar os soldados alzados cara o San Martiño, definiu aquel fito como "a Grande Obra". Os provincialistas eran conscientes do carácter diferencial de Galicia (lingua, historia, economía, folclore...), e por iso loitarán na defensa dos seus intereses económicos, políticos e culturais co obxectivo de que ocupe un lugar de maior relevancia dentro do Estado. Mais como movemento nunca tivo uns ideais claros e homoxéneos. Pretendíase unha autonomía decisoria de Galicia, nunca clara, talvez federalista, e a obtención de tributos propios.

O levantamento de Miguel Solís en Lugo o 2 de abril de 1846[1][2] non tiña un carácter rexionalista, pero os líderes provincialistas incorporáronllo ao sumarse ao movemento co fin de poñer na práctica o seu ideario. Créase a Junta Superior Provisional de Gobierno de Galicia, na que chegarán a formar parte da dirección destacados líderes provincialistas como Faraldo e Terrazo, pero finalmente o levantamento fracasa. Entre as medidas de represalia destaca o fusilamento de doce oficiais (os chamados Mártires de Carral) e o exilio dos dirixentes civís do mesmo.

O ideario galeguista prendeu axiña na intelectualidade, dando comezo ao Rexurdimento na literatura. Pouco despois, algúns mozos como Rosalía de Castro, Manuel Murguía, Eduardo Pondal ou Aurelio Aguirre encabezarán unha nova xeración que desempeñará un importante labor reivindicativo e cultural.

Notas

  1. 1,0 1,1 López Carreira 2013, p. 220.
  2. Beramendi 1991, p. 825.

Véxase tamén

Bibliografía

Outros artigos

Ligazóns externas

20 de xuño

O 20 de xuño é o 171º día do ano do calendario gregoriano e o 172º nos anos bisestos. Quedan 194 días para finalizar o ano.

Academia Literaria de Santiago

A Academia Literaria de Santiago foi unha institución cultural decimonómica da cidade de Santiago de Compostela, plataforma de debates dos mozos provincialistas da xeración universitaria de 1846.

Antonio Romero Ortiz

Antonio Romero Ortiz, nado en Santiago de Compostela o 24 de marzo de 1822 e finado en Madrid o 18 de xaneiro de 1884, foi un político liberal, ministro de Gracia y Justicia durante o Sexenio e ministro de Ultramar durante os gabinetes de Zavala e de Sagasta. Tamén foi un persoeiro importante no movemento do provincialismo galego.

Batalla de Cacheiras

A batalla de Cacheiras, ou escaramuza de Cacheiras, foi un conflito armado que aconteceu o 23 de abril de 1846 na parroquia de Cacheiras, Teo, entre as tropas liberais galegas e provincialistas ao mando do comandante Miguel Solís e as tropas militares españolas ao mando do mariscal de campo José Gutiérrez de la Concha, que chega dende Castela, designado polo gobernodesignado polo goberno para apagar o levantamento galego.O conflito situouse concretamente o espazo situado entre as casas da Ribeira e a cima de Montouto entre as tropas de Madrid e as de Solís, que foron derrotadas.As tropas mandadas por Solís foron derrotadas e fuxiron cara a Santiago de Compostela, refuxiándose no interior do Mosteiro de San Martiño Pinario. Posteriormente entregáronse e foron fusilados en Carral. Foi un dos feitos máis importantes e que máis marcaron a historia contemporánea de Galicia.

José Rúa Figueroa

José Rúa Figueroa, nado en Santiago de Compostela o 20 de maio de 1820 e falecido en Madrid o 22 de maio de 1855, foi un xornalista, revolucionario e escritor galego. Foi un dos pais do movemento provincialista en Galicia.

La Revolución (1846)

La Revolución, Periódico oficial de la Junta Superior de Galicia, foi un xornal galego en lingua castelán, que apareceu en 1846, órgano da Xunta Superior Provisional de Goberno de Galicia, do que só saíron tres números, redactado por Antolín Faraldo.

Miguel Solís

Miguel Solís Cuetos, nado en San Fernando (provincia de Cádiz) o 27 de marzo de 1816 e falecido en Carral o 26 de abril de 1846 foi un militar español.

Mártires de Carral

Coñécense como Mártires de Carral os militares sublevados en varios lugares de Galicia en 1846 contra o presidente Narváez que foron executados o 26 de abril na vila coruñesa de Carral.

Nacionalismo galego

O nacionalismo galego é unha corrente política que reivindica o recoñecemento de Galiza como nación e do dereito de autodeterminación para o pobo galego. Vicente Risco na súa Teoría do nacionalismo galego definiuno así:

É tamén un movemento social, coas súas dimensións culturais e políticas. Os historiadores recoñecen ó longo dos séculos, desde a prehistoria ata a nosa época, a formación dun pobo galego e da súa peculiar unidade. A corrente política á que se refire o nacionalismo galego nace a finais do século XIX con movementos culturais que logo foron ós poucos dando o paso a partidos políticos.

Pío Rodríguez Terrazo

Pío Rodríguez-Terrazo Blanco, nado en 1800 en Berán (Leiro) e finado en Santiago de Compostela o 26 de xaneiro de 1872, foi un xurista e político galego.

Revolución de 1846

Revolución de 1846, levantamento de 1846, pronunciamento de 1846 ou sublevación liberal de 1846, son os nomes que recibe o alzamento do coronel Miguel Solís o 2 de abril de 1846 en Lugo (ó que se uniron posteriormente A Coruña o día 5, Pontevedra o 9, e o día 10 Tui e Vigo) contra o goberno de Ramón María de Narváez. A conspiración foi dirixida desde A Coruña, impulsada por Juana de Vega, condesa de Espoz y Mina e viúva do ministro Francisco Espoz y Mina; en Vigo foron Benigno Cid, Ramón Buch e Juan Nogueira, en contacto co exiliado Mártir Molíns; e en Ourense, algúns militares. Gerónimo Piñeiro de las Casas facía de correo entre eles, e fixaron a data do alzamento para o mes de abril.

Vicente Manuel Cociña

Vicente Manuel Cociña Vizoso, nado en Celeiro (Viveiro) o 13 de febreiro de 1818 e finado en Córdoba o 29 de abril de 1854, foi un político e xornalista galego.

Xosé Pérez Ballesteros

Xosé Pérez Ballesteros, nado en Santiago de Compostela o 30 de xuño de 1833 e falecido na Coruña o 30 de outubro de 1918, foi un escritor en lingua galega e lingua castelá, e investigador do folclore galego do rexurdimento, que participou no labor cultural do provincialismo e do rexionalismo, un dos corenta fundadores e primeiro tesoureiro da Real Academia Galega, considerado como un dos precursores. A súa obra máis destacada foi a edición, en tres tomos, do Cancionero popular gallego (1885-1886).

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.