Presión atmosférica

A presión atmosférica é a presión exercida polo aire en calquera punto da atmosfera. Normalmente refírese á presión atmosférica terrestre, pero o termo é extensible á atmosfera de calquera planeta ou satélite.

Características

A atmosfera na Terra ten unha presión media de 1.013,25 hectopascais (hPa) ou milibares (mbar) ao nivel do mar, medido en latitude 45º. A medida de presión do Sistema Internacional de Unidades (SI) é o newton por metro cadrado (N/m²) ou Pascal (Pa). A presión atmosférica a nivel do mar en unidades internacionais é 101.325 N/m² ou Pa.

Cando o aire está frío, este descende, facendo aumentar a presión e provocando estabilidade. Fórmase, entón, un anticiclón térmico. Cando o aire está quente, ascende, facendo baixar a presión e provocando inestabilidade. Fórmase entón un ciclón ou borrasca térmica.

Ademais, o aire frío e o cálido tenden a non mesturarse, debido á diferenza de densidade, e cando se atopan na superficie, o aire frío empuxa cara a arriba o aire quente provocando un descenso da presión e inestabilidade, por causas dinámicas. Fórmase entón un ciclón ou borrasca dinámica. Esta zona de contacto é a que se coñece como fronte. Cando o aire frío e o cálido se atopan en altura, descenden en converxencia dinámica, facendo aumentar a presión e provocando estabilidade e o conseguinte aumento da temperatura. Fórmase, entón un anticiclón dinámico.

Denomínase atmosfera a capa de aire constituída por unha mestura homoxénea de gases que rodea un planeta, variando drasticamente dun a outro. O seu peso orixina sobre todos os corpos mergullados nela, unha presión denominada atmosférica, que podemos evidenciar mediante a experimentación. Poderiamos comparalo como se vivísemos no fondo dun océano de aire. A atmosfera, como a auga dun lago, exerce presión; e tal como o peso da auga é a causa da presión na auga, o peso do aire é a causa da presión atmosférica. Estamos tan afeitos ao aire invisible que ás veces esquecemos que ten peso. Quizais os peixes tamén "esquezan" que a auga ten peso.

Historia

Evangelista Torricelli
Evangelista Torricelli.

Os filósofos da antigüidade, lonxe de sospeitar o peso do aire, considerábano como un corpo que pola súa natureza tendía a elevarse, explicándose a ascensión dos líquidos nas bombas polo fuga vacui, "medo ao baleiro", que ten a natureza.

Cando os xardineiros de Florencia quixeron elevar a auga cunha bomba de hélice, apreciaron que non podían superar a altura de 32 pés (case 11 m). Consultado Galileo, determinou este que o medo da natureza ao baleiro se limitaba cunha forza equivalente ao peso de 32 pés de auga (o que vén ser 1 atm de presión), e denominou a devandita altura altezza limitatíssima.

En 1643, Torricelli tomou un tubo de vidro de aproximadamente un metro de lonxitude e encheuno de "prata viva" (mercurio). Mantendo o tubo pechado cun dedo, inverteuno e introduciuno nunha vasilla con mercurio. Ao retirar o dedo comprobou que o metal descendía ata formar unha columna cuxa altura era 13,6 veces menor que a que se obtiña ao realizar o experimento con auga. Como sabía que o mercurio era 13,6 veces máis pesado que a auga, deduciu que ambas as columnas de líquido estaban soportadas por igual contrapeso, sospeitando que só o aire era capaz de realizar devandita forza.

Torricelli
Demostración da fórmula de Torricelli

Coa prematura morte de Torricelli, chegaron os seus experimentos a oídos de Pascal, a través do Pai Mersenne que os deu a coñecer en París. Aínda que aceptando inicialmente a teoría do medo ao baleiro, non tardou Pascal en cambiar de idea ao observar os resultados dos experimentos que realizou. Empregando un tubo curvado e usándoo de forma que a atmosfera non tivese ningunha influencia sobre o líquido, observou que as columnas chegaban ao mesmo nivel. Con todo, cando permitía a acción da atmosfera, o nivel variaba.

Estes resultados inducírono a abordar o experimento definitivo, consistente en transportar o barómetro a distintas altitudes e comprobar se era realmente o peso do aire o que determinaba a ascensión do líquido no tubo. Ao escribir a Perier, un dos seus parentes, o 15 de novembro de 1647 acerca do experimento proxectado, dicía:

Se sucede que a altura da prata viva é menor no alto da montaña que abaixo, deducirase necesariamente que a gravidade e a presión do aire son a única causa desta suspensión da prata viva, e non o medo ao baleiro, porque é verdade que hai moito máis aire que pese ao pé da montaña que no seu vértice.

O 19 de setembro de 1648, Pelier cumpriu o desexo do seu cuñado e realizou o experimento ascendendo á cima do Puy-de-Dôme. Comparando a medida realizada na cima, situada a un altura de 500 toesas (preto de 1.000 m), coa de base, tomada polo pai Chastin, acharon unha diferenza de tres liñas e media entre ambas. A idea do medo vacui quedou definitivamente abandonada: o aire pesaba.

Sen dubidar do mérito da realización do experimento, foi con todo Descartes quen, en carta escrita en 1631, 12 anos antes do experimento de Torricelli, afirmaba xa que:

O aire é pesado, podese comparar cun vasto manto que envolve a Terra ata máis aló das nubes; o peso desta comprime a superficie do mercurio na cuba, impedindo que descenda a columna mercurial.

Daquela, o concepto de presión atmosférica non empezou a estenderse ata a demostración, en 1654, do burgomestre e inventor Otto von Guericke, quen, co seu hemisferio de Magdeburgo, cativou o público e personaxes ilustres da época.

Medidas

A presión exercida pola atmosfera débese ao peso (p=m.g) desta, e o seu valor é de 101.000 Pascais, que corresponde á presión normal. Existen outras unidades para medir a presión; a equivalencia entre estas é:

101.000 Pa = 1 atm = 760 mmHg = 1010 mb

Véxase tamén

Outros artigos

Ligazóns externas

Anticiclón

Un anticiclón é unha zona atmosférica de alta presión, na que a presión atmosférica é superior á do aire circundante. O aire dun anticiclón é máis estable ca o aire que o circunda e descende sobre o solo desde as capas altas da atmosfera, producíndose un fenómeno denominado subsidencia. Grazas aos anticiclóns temos situacións de tempo estable e ausencia de precipitacións, xa que a subsidencia limita a formación de nubes. A circulación do aire no interior dun anticiclón é inversa á dunha borrasca, é dicir, no hemisferio norte a circulación é no sentido das agullas do reloxo (dextroxiro), e hemisferio sur é en sentido contrario as agullas do reloxo (levoxiro).

Atmosfera

A atmosfera (do grego ἀτμός, vapor, aire, e σφαῖρα, esfera) é a capa de gas que rodea un corpo celeste que presenta a suficiente masa como para atraelo. Algúns planetas están formados principalmente por gases, co que teñen atmosferas moi largas.

Baleiro

Para o baleiro en astronomía, véxase baleiro

En física clásica, o concepto de baleiro aplícase nun espazo sen aire ou outros fluídos e, en xeral, que carece de calquera tipo de materia, pero no cal se poden propagar os campos. Aínda así, en física relativista e en física cuántica, o concepto de baleiro non se corresponde co nada.Na práctica, o "baleiro absoluto", a carencia total de materia, é imposible conseguir de maneira estrita. Os físicos discuten a miúdo os resultados de experimentos ideais en condicións de baleiro absoluto, pero utilizan o termo de "baleiro parcial" cando se refiren ás condicións reais que poden ser logradas nos laboratorios ou coas diferentes máquinas que permiten conseguir o baleiro. Tamén se utiliza o termo latino in vacuo para describir un obxecto que está no baleiro.

A cualidade do baleiro dependerá de canto se achega a un "baleiro absoluto"; nun "baleiro parcial", as poucas partículas que restan exercen unha determinada presión sobre as paredes do recipiente que as comprenden, por iso o baleiro parcial exprésase en unidades de presión e a miúdo compárase coa presión atmosférica normal (a presión que exerce a atmosfera a nivel do mar). A presión é unha maneira de medir en que grao se conseguiu crear o baleiro nun recipiente, é unha medida da cualidade do baleiro logrado. A unidade de presión do sistema internacional é o pascal (Pa), pero ás veces tamén pode ser expresada como porcentaxes da presión atmosférica en bares ou atm (atmosferas). Por exemplo, unha aspiradora produce suficiente succión como para reducir a presión de aire ao redor do 20%. Pero pódense lograr mellores cualidades de baleiro; así, fálase de baleiro elevado e de ultrabaleiro (UHV, das siglas inglesas de Ultra high vacuum); as cámaras de ultrabaleiro, habituais en química, física e enxeñaría, operan por baixo dunha bilionèsima (10−12) da presión atmosférica, e poden chegar a aproximadamente 100 partículas/cm3. O espazo exterior é un baleiro de máis cualidade aínda; equivale a uns poucos átomos de hidróxeno por metro cúbico de media. Con todo, mesmo se todos os átomos e partículas puidesen ser sacados dun volume determinado, deixaría de ser "baleiro" debido ás fluctuacións do baleiro debidas ás partículas virtuais, á enerxía escura e a outros fenómenos da física cuántica.

O baleiro foi un tema frecuente da filosofía desde a antiga Grecia, pero non foi estudado empíricamente ata o século XVII. Evangelista Torricelli creou o baleiro nun laboratorio por primeira vez en 1643; a partir das súas teorías sobre a presión atmosférica, desenvolvéronse algunhas técnicas experimentais. O baleiro volveuse unha valiosa ferramenta industrial durante o século XX coa introdución da lámpada incandescente, a válvula de baleiro, o tubo de raios catódicos da televisión e unha variada gama de tecnoloxía que utilizaba o baleiro. O desenvolvemento recente dos voos espaciais tripulados espertou interese sobre o impacto do baleiro sobre a saúde humana e sobre a vida en xeral.

Barómetro

Un barómetro é un instrumento que serve para medir a presión atmosférica, é dicir, o peso da columna de aire por unidade de superficie exercida pola atmosfera. A forma máis habitual é observar a altura dunha columna de líquido cuxo peso compense o da atmosfera.

Butano

O butano (tamén chamado n-butano) é un hidrocarburo saturado, parafínico ou alifático, inflamable, gasoso que se licúa a presión atmosférica a -0,5 °C, formado por catro átomos de carbono e por dez de hidróxeno, cuxa fórmula química é C4H10. Tamén pode denominarse co mesmo nome a un isómero deste gas: o isobutano ou metilpropano.

Celsius

O Celsius (°C) é unha unidade de temperatura, así denominada en homenaxe ao astrónomo sueco Anders Celsius (1701–1744), que foi o primeiro a propola en 1742. A escala de temperatura Celsius foi concibida de tal forma que o punto de conxelación da auga corresponde a 0 grao, e o punto de ebulición a 100 graos a unha presión atmosférica patrón.

Como existen cen graduacións entre eses dous puntos de referencia, o termo orixinal para este sistema foi centígrado (100 partes) ou centésimos. En 1948, o nome do sistema foi oficialmente modificado para Celsius durante a 9ª Conferencia Xeral de Pesos e Medidas (CR 64), tanto en recoñecemento a Celsius como para eliminar a confusión causada polo conflito de uso do prefixo centi- do SI. Mentres que os valores de conxelación e ebulición da auga son aproximadamente correctos, a definición orixinal non é apropiada como un patrón formal: ela depende da definición de presión atmosférica patrón, que á súa vez depende da propia definición de temperatura. A definición oficial actual de Celsius define 0.01 °C como o punto triplo da auga, e 1 grau como sendo 1/273.16 da diferenza de temperatura entre o punto triplo da auga e o cero absoluto. Esta definición garante que 1 grao Celsius representa a mesma diferenza de temperatura que 1 Kelvin.

Anders Celsius propuxera inicialmente que o punto de conxelación da auga fose 100 graos, e o punto de ebulición 0 grao. Iso foi invertido en 1747, baixo instigación de Linnaeus, ou talvez de Daniel Ekströn, o construtor da maior parte dos termómetros usados por Celsius.

Unha temperatura de −40 graos é a mesma en Celsius e Fahrenheit. Así sendo, outro método de conversión Celsius para Fahrenheit é sumar 40, multiplicar por 1,8 e restar 40. De maneira similar, para converter Fahrenheit para Celsius adicione 40, divida por 1,8 e subtraia 40.

A escala Celsius úsase en case todo o mundo acotío, a pesar de que se chamou de centígrada ata o final dos anos 1980 e comezo dos 1990. Nos EUA e na Xamaica, Fahrenheit é a escala preferida para medidas de temperatura no día a día. Debe ser notado, non obstante, que mesmo estes países usan Celsius ou Kelvin en aplicacións científicas.

Clima

O clima comprende os diversos fenómenos que ocorren na atmosfera dun planeta. Na Terra, fenómenos comúns son vento, tempestade, chuvia e neve, os cales ocorren particularmente na troposfera, a parte máis baixa da atmosfera. O clima é guiado pola enerxía do Sol, posto que os factores clave son temperatura, humidade, presión atmosférica, nubosidade, velocidade do vento e nivel das mareas.

A definición polo glosario IPCC é:

Clima, nun sentido estrito é xeralmente definido como tempo meteorolóxico medio, ou máis precisamente, como a descrición estatística de cantidades relevantes e mudanzas do tempo meteorolóxico nun período de tempo, que vai de meses a millóns de anos. O período clásico é de 30 anos, definido pola Organización Mundial de Meteoroloxía (OMM). Esas cantidades son xeralmente variacións de superficie como temperatura, precipitación e vento. O clima nun sentido máis amplo é o estado, incluíndo as descricións estatísticas, do sistema meteorolóxico. Glossary Intergovernmental Panel on Climate ChangeOs límites exactos do que é o clima e o que é tempo non son ben definidos e dependen da aplicación dos termos. Por exemplo, nalgúns sensos un fenómeno como El Niño podería ser considerado clima; noutros, como o tempo meteorolóxico.

Estación meteorolóxica

As estacións meteorolóxicas teñen como finalidade rexistrar e axudar a previr o tempo atmosférico (temperatura, presión atmosférica, precipitacións, vento, radiación solar, humidade). Para medir todas estas variacións atmosféricas empréganse diferentes aparellos:

Termómetro (temperatura),

Barómetro (presión),

Pluviómetro (precipitacións),

Anenómetro (vento),

Catavento (dirección do vento),

Piranómetro (radiacións solares),

Higrómetro (humidade).Estes datos utilízanse para elaborar predicións meteorolóxicas.

As estacións meteorolóxicas deben de estar ó aire libre, aínda que hai algúns aparellos, os cales son introducidos nunha casiña ventilada, que precisan maior protección.

Fuel

O fuel ou fuel óleo, segundo as grafías recomendadas polo Dicionario da RAG, tamén chamado fuelóleo e fuel-oil, é unha fracción do petróleo que se obtén como residuo na destilación fraccionada do cru. De aí obtense entre un 30 e un 50 % desta substancia.

O fuel é o combustíbel máis pesado dos que se poden destilar a presión atmosférica. Está composto por moléculas con máis de 20 átomos de carbono, e a súa cor é negra ou parda moi escura.

O fuel óleo úsase como combustíbel para buques, centrais termoeléctricas, caldeiras e fornos.

Por outra parte, tamén se trata en procesos a menor presión para poder ser destilado e así obter as fraccións máis pesadas do petróleo, como os aceites lubricantes e o asfalto, entre outros.

Humidade

A humidade é a cantidade de vapor de auga presente no aire. Pódese expresar de forma absoluta mediante a humidade absoluta, ou de forma relativa mediante a humidade relativa ou o grao de humidade.

A Humidade absoluta é o número de gramos de vapor de auga contido nun metro cúbico de aire. Exprésase en g (de vapor de auga)/m³ (de aire). Esta medida é independente da temperatura ou a presión.

A cantidade de auga máxima que pode admitir o aire sen condensación varía coa temperatura e a presión atmosférica. Tamén a facilidade coa que este absorbe o vapor de auga.

No caso de que aire non poida admitir máis auga dise que o aire está saturado e tería unha humidade relativa do 100%.

A Humidade relativa é a humidade que contén unha masa de aire, en relación coa máxima humidade absoluta que podería admitir, sen producirse condensación, conservando as mesmas condicións de temperatura e presión atmosférica. Esta é a forma máis habitual de expresar a humidade ambiental.

Se unha masa de aire ten o 50% de auga respecto á máxima que podería admitir, a súa humidade relativa é do 50%.

Como a capacidade do aire para absorber humidade varía coa temperatura, a humidade relativa aumenta cando descende a temperatura; inda que a humidade absoluta se manteña invariable.

Para a comodidade humana é moito máis interesante a humidade relativa posto que canta maior sexa a capacidade do aire para absorber o vapor, mellor funciona o sistema de evapotranspiración, mecanismo de regulación da temperatura do corpo, inda que se é excesivamente baixa, sécanse as mucosas (nariz, boca) e o ser humano é máis propenso á entrada de microbios patóxenos. O grao de humidade máis adecuado para a comodidade do ser humano está comprendido entre 40-70%.

Cando vai calor e humidade, dise que a calor é pegañenta porque á suor lle custa evaporarse e permanece na pel.

Para o clima, tamén é máis interesante a humidade relativa, xa que unha masa de aire saturada, ou próxima á saturación, é unha masa de aire húmido e as plantas poden aproveitar esa humidade, mentres que dunha masa de aire máis seco non, inda que teña maior humidade absoluta.

Cando a humidade chega ó 100%, e empeza a condensarse a humidade, estase no punto de orballo. Esta condensación prodúcese sobre os obxectos, o chamado orballo ou, se vai moito frío, a xeada. Se se produce no mesmo aire, fórmase unha borraxeira.

Para que se produza esta borraxeira debe haber unhas pequenas partículas no aire, chamadas núcleos de condensación, onde se condense a auga.

Os núcleos de condensación, poden ser po, grans de pole, esporas, cristais de sal etc.

En caso de que non existisen núcleos de condensación no aire, algo moi difícil de conseguir, poderían alcanzarse humidades relativas de ata o 300% sen producirse ningunha borraxeira.

A humidade relativa pódese medir mediante un instrumento denominado higrómetro ou un psicrómetro. Un psicómetro esta formado por un termómetro de bulbo húmido e un termómetro seco. Mídese a temperatura húmida e pode obterse a humidade relativa mediante o ábaco higrométrico, comparándoa coa temperatura real do termómetro seco.

Para obter a humidade absoluta, debe facerse un cálculo a partir da humidade relativa e a temperatura.

A humidade pódese modificar artificialmente mediante un deshumidificador para baixala ou un humidificador para aumentala.

Laboratorio

Un laboratorio é un lugar equipado con diversos instrumentos de medida ou equipos nos cales se realizan experimentos ou investigacións diversas, segundo a rama da ciencia á que se dedique.

A súa importancia, ben sexa en investigacións ou a escala industria,l e en calquera das súas especialidades (química, dimensional, electricidade, bioloxía etc.), radica no feito de que as condicións ambientais están controladas e normalizadas, de modo que:

Pódese asegurar que non se producen influencias estrañas (ás coñecidas ou previstas) que alteren o resultado do experimento ou medición: Control.

Garántese que o experimento ou medición é repetible, é dicir, calquera outro laboratorio podería repetir o proceso e obter o mesmo resultado: Normalización.

Milibar

O milibar (símbolo mbar) é a milésima parte do bar, unidade de presión no Sistema Internacional.

O milibar é equivalente a cen newtons por metro cadrado ou a cen pascais.

A presión atmosférica media é 1.013 mbar = 101.300 Pa = 759,81 Torricelli (ISO 2533). Cando a presión atmosférica é superior a 1.013 milibares temos unha alta presión ou anticiclón. Cando a presión atmosférica é inferior a 1.013 milibares, temos unha baixa presión, borrasca ou ciclón.

Nivel medio do mar

Nivel medio do mar (por veces abreviado como nivel do mar) é a altitude media da superficie do mar medida en relación a unha superficie terrestre de referencia. O nivel medio do mar é á súa vez utilizado como punto de referencia a partir do cal se miden as altitudes dos accidentes topográficos e se marcan as curvas de nivel e as altitudes nos mapas e cartas mariñas. Un concepto relacionado é o de cero hidrográfico, en xeral utilizado en hidrografía costeira e na medición de profundidades de portos e barras. Na maior parte dos casos faise coincidir o cero hidrográfico co nivel medio do mar ou ten con el unha relación simple e constante.

Pascal (unidade)

O pascal (símbolo Pa) é a unidade de presión no Sistema Internacional.

É equivalente a un newton por metro cadrado. O nome provén de Blaise Pascal, o físico, matemático e filósofo francés.

1 Pa

= 1 N/m2 = 1 (kg·m/s2)/m2 = 1 kg/m·s2

= 0.01 milibarA presión atmosférica media é 101.300 Pa = 1.013 mbar = 759,81 Torricelli (ISO 2533).

A unidade de presión atmosfera estándar equivale a 101.325 Pa = 1.013,25 mbar = 760 Torr

Presión

Presión é a propiedade física que corresponde á forza aplicada sobre unha superficie (real ou imaxinaria).

Máis formalmente, a presión é a medida da compoñente normal da forza que actúa sobre unha superficie (área):

ou

onde:

Aínda que a forza sexa unha magnitude vectorial, a presión é unha cantidade escalar, isto é, non ten dirección. A unidade no SI para medir a presión é o pascal (Pa), equivalente a unha forza de 1 newton por unha área de 1 metro cadrado (N/m2). A presión exercida pola atmosfera ao nivel do mar corresponde a 101 325 Pa, e ese valor é normalmente asociado a unha unidade chamada atmosfera patrón.

A presión relativa defínese como a diferenza entre a presión absoluta e a presión atmosférica. O aparello destinado a medir a presión relativa é o manómetro. A presión atmosférica mídese cun barómetro.

Para informacións sobre a presión interna exercida polo sangue no organismo humano, vexa presión arterial.

Punto de inflamabilidade

O punto de inflamabilidade é o conxunto de condicións de contorna no que unha substancia combustible inflamable, está en condicións de iniciar unha combustión se se lle aplica unha fonte de calor a temperatura abonda, chegando ó momento de ignición. Unha vez retirada a fonte de calor externa poden ocorrer dúas cousas: que se manteña a combustión iniciada, ou que se apague o lume por si só.

A diferenza entre punto de inflamabilidade e punto de ignición, é que no primeiro, o combustible está en condicións de inflamarse, pero fáltalle a calor de ignición; o punto de ignición é no caso que se producise xa a inflamación, é dicir, aplicouse a calor de ignición.

Se se consideran unhas condicións normais de presión (presión atmosférica normal de 101,3 kPa), esas condicións redúcense a unha temperatura mínima e unha proporción determinada de vapor de combustible no aire ambiente, que pode darse nunha pequena parte do mesmo. Son importantes tanto a temperatura como a proporción da mestura. De feito a temperatura pode ser relativamente baixa, a maioría das veces inferior ás normais no ambiente, pero a esa temperatura os combustibles líquidos empezan a desprender vapores que, ó mesturarse co osíxeno do aire ou outro comburente, poden dar as condicións, para que calquera faísca que alcance a temperatura de ignición necesaria, inicie o lume. Entre estas condicións é fundamental a proporción dos gases co aire e, tanto se a proporción de gases é escasa, coma se é excesiva, non se producirá a ignición.

Para medir o punto de inflamabilidade úsase o aparello de Pensky-Martens.

Turbo

Para a novela de Miguel Suárez Abel véxase Turbo (1988).

Un turbocompresor ou turbo (expresión coloquial), do grego "τύρβη" ("raíz"), (tamén do latín "turbo" ("trompo"),) é unha turbina accionada por un dispositivo de indución forzada que aumenta a eficiencia dun motor e a súa potencia forzando a entrada de aire extra na cámara de combustión. Esta mellora sobre a aspiración natural do motor é debida a que a turbina pode forzar máis aire, e proporcionalmente máis mestura explosiva, na cámara de combustión que a que se obtería coa simple presión atmosférica.

Os turbocompresores eran coñecidos orixinalmente como turbosupercompresores cando todos os dispositivos de indución forzados foron clasificados como supercompresores. Hoxe en día o término "supercompresor" só se aplííca aos dispositivos de indución forzada impulsados mecanicamente. A diferéncia clave entre un turbocompresor e un supercompresor convencional é que o convencional é accionado mecanicamente polo motor, a miúdo a través dunha correa conectada ao veo de manivelas, mentres que un turbocompresor é alimentado por unha turbina accionada polos gases de escape do motor. En comparación cun compresor accionado mecanicamente, os turbocompresores tenden a ser máis eficientes, pero menos sensibles. Twincharger refírese a un motor tanto con un compresor e un turbocompresor.

Os turbocompresores son comunmente utilizados nos motores de camións, automóbiles, trens, avións e equipos de construción. Son os máis utilizados en motores de combustión interna de ciclo Otto e ciclo Diesel. Tamén son útiles en pilas de combustible para automoción.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.