Polbo

Os polbos[3] son moluscos mariños cefalópodos, formando a orde Octopoda, que significa "oito pés". Son animais mariños e carnívoros. Carecen de cuncha e a súa característica principal é unha coroa de oito tentáculos ou raxos na cabeza, arredor da boca, provistos de fortes ventosas. Como o resto dos cefalópodos, o polbo ten un corpo mol mais non ten esqueleto interno (como as luras) nin externo (como o náutilo). Como medio de defensa, o polbo posúe a capacidade de botar tinta (conseguida a través dos cromatóforos) e a autonomía dos seus tentáculos.

Polbo
Polbo común (Octopus vulgaris)

Polbo común (Octopus vulgaris)
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Mollusca
Clase: Cephalopoda
Subclase: Coleoidea
Superorde: Octopodiformes
Orde: Octopoda
Leach, 1818[1]
Subordes
Sinonimia
  • Octopoida
    Leach, 1817[2]

Morfoloxía e evolución

Todos os polbos teñen a mesma estrutura básica e son depredadores. Posúen uns ollos moi desenvolvidos, un cerebro e tres corazóns. Dispoñen dun sifón que permite o movemento por expulsión dun chorro de auga; este sifón pode cambiar de dirección, a diferenza do das luras. Cada uno dos oito brazos está conectado cun pequeno cerebro, dependente do principal, que controla o movemento do brazo. A única parte ríxida do seu corpo é o bico córneo co cal desfai as súas presas. Os seus ollos son moi semellantes en estrutura aos do ser humano, aínda que teñan evolucionado de forma diferente. Teñen unha incríbel forza con delicadísimos sentidos de tacto e padal presentes nos seus centos de ventosas, grazas ás cales practicamente calquera cousa quedará irremediabelmente capturada así que o brazo do polbo toca a súa superficie.

Os polbos máis pequenos, como o polbo de aneis azuis de Australia chega a medir 15 cm. O polbo común pode alcanzar os 3 m de longo e os 12 kg de peso. As especies máis grandes, como Haliphron atlanticus e Enteroctopus dofleini poden chegar a medir 6 metros e pesar 70 kg. A coloración é variable, e modifícase para camuflarse co medio. Tamén son quen de moficicar a textura da pel para imitar á superficie da rocha na que se agochan. Son globosos e carecen de aletas (a diferenza dos decápodos, coma a lura).

Por outra banda, os polbos son moluscos, ou sexa, entre os seus parentes máis próximos podemos enumerar os caracois, as "danzarinas españolas" -un tipo de lesma do mar- e as ostras (todos eles animais de movementos lentos e simples, en gran parte herbívoros, raspadores de detritos ou filtradores de plancto, seres que case invariablemente pasan a vida agachándose dentro das súas cunchas).

Un polbo no zoolóxico de Frankfurt

Do mesmo tronco xurdiron, no Período Cámbrico, os cefalópodos, aparentemente a partir dos gasterópodos (caramuxos e os seus parentes). A semellanza é relativamente fácil de percibir, especialmente ao ver un náutilo, o máis primitivo dos cefalópodos vivos, que posúe unha gran cuncha espiral da cal abrochan os seus innumerábeis tentáculos e mailos seus ollos simples. Gasterópodos mariños de estrutura semellante poden ter desenvolvido unha forma de natación libre, multiplicando o número de tentáculos e creando unha forma de propulsión a chorro (un sifón que expele auga por medio de músculos poderosos e así permite un movemento bastante rápido).

Polbo pulpo galicia
Polbo. Acuario da Coruña

Máis tarde outros cefalópodos tiveron diferentes tipos de cunchas, con varias formas, por veces estrañas, e algunhas formas pasaron a prescindir da cuncha en favor dunha locomoción máis lixeira e maior liberdade de movemento. Xurdiron así as formas das xibas, que posúen unha pequena cuncha espiral escondida no interior do corpo, das luras, e as potas, que conservan só unha lámina fina que sustenta o eixo do corpo, e dos polbos, que perderon (case sempre) todo resquicio de cuncha.

Mais esas mudanzas foron acompañadas de moitas outras, que acabaron xerando unha das formas máis adaptábeis que coñecemos. Os tentáculos desenvolveron ventosas e outras estruturas para coller as vítimas, e tamén gañaron músculos máis potentes e movementos máis áxiles (chegando a "chimpos" rápidos, como por exemplo o dos tentáculos da lura). Para permitir eses movementos vigorosos, o sistema circulatorio (que forma o esqueleto hidrostático) foi amplamente mellorado; e para coordinalos o sistema nervioso aumentou de tamaño e eficiencia. Para empregar mellor todos eses recursos, desenvolveron ollos de grande complexidade, capaces de enfocar, distinguir cores e producir a visión binocular (como a nosa, que dá mellor percepción de profundidade).

Non é realmente de estrañar que depredadores que desa maneira estaban gañando tamaño, axilidade e vida libre, e polo tanto tornándose máis visíbeis, acabasen desenvolvendo estratexias de mimetismo. Os cefalópodos superiores (chocos, luras e polbos) chegaron ao extremo de teren todo o corpo cuberto por células pigmentadas ligadas a células musculares - os cromatóforos, que rexidas polo seu poderoso sistema neuronal producen mudanzas de cor e inclusive padróns móbiles (as ondulacións de branco e negro dun choco son tan asombrosas como as sucesivas mudanzas de tonalidade dun polbo).

O polbo, tras perder na súa evolución todo resquicio de cuncha, ten a particularidade de ser capaz de estreitarse para pasar por case calquera abertura, en canto os seus tentáculos desenvolveron independencia e axilidade ata o punto de se tornaren verdadeiros brazos, que son oito (e deles vén o nome latino, Octopus, que é tamén o nome do xénero máis común de polbos). Cada brazo é un órgano incriblemente versátil, dotado de ventosas e dunha musculatura poderosísima. Se fose perdido durante a caza (ou durante unha fuga), o brazo crecerá novamente. E mesmo nos machos, un dos brazos fai as veces de pene (brazo hectocótilo), que introducen na cloaca da femia para depositar os espermatozoides. A femia colocará os ovos pendurados do teito da cova na que se protexe, a modo de acios. Coida dos ovos ata que estes eclosionan, arredando os depredadores e osixenando a auga da cova.

Reprodución

A reprodución dos polbos é sexuada e iniciase cun ritual de emparellamento que pode durar varias horas ou días entre o inicio da corte (durante a cal machos concorrentes poden competir de diversas formas para establecer dominación, sen necesariamente entrar en combate) e a fecundación. Os biólogos consideran que cando a femia está pronta para a fecundación ela libera unha feromona sexual que, ademais de atractivo, prevén para que o parceiro sexual non as devore (o canibalismo é común en varias especies de polbos). A femia pode ser fecundada por un ou mais parceiros sexuais nese período. Cando a femia o acepta, os espermatozoides do polbo macho son introducidos, na forma de espermatóforos, a través de dous brazos especializados, chamados de hectocotylus. O polbo macho morre nun período dalgúns meses despois da cópula. A femia, após a fecundación, pode gardar os espermatozoides por semanas até que os óvulos estean maduros. Dependendo da especie, a femia deposita os ovos fecundados nun "niño" en fileiras ou illadamente que poden atinxir até 200.000 ovos. O niño xeralmente é un oco de pedra ou calquera outro lugar abrigado que ela limpa minuciosamente cos seus tentáculos (dotados de sensores de padal, os tentáculos poden identificar impurezas invisíbeis ao ollo). Durante a maduración dos ovos, a femia coida deles, evitando que algas e outros organismos os ataquen. Ela tamén facilita a circulación de correntes de agua a fin de que os óvulos reciban oxixenación suficiente. Durante ese período a femia non se alimenta e normalmente morre pouco despois de os ovos eclodiren.[4]

Despois de eclodiren os ovos, as crías viven nunha fase paralarvae. Nesa fase aliméntanse de pequenos animais do plancto tales como copépodos, e larvas de caranguexos e estrelas do mar. Nesa fase integran a cadea trófica de seres vivos maiores como medusas e baleas. Despois da fase paralarvae, cando as crías se volven maiores, deixan a superficie dos mares, tornándose adultos no fondo dos mares, en baixas profundidades.

A femia, que non se alimenta durante a incubación, xeralmente enfraquece e morre pouco tempo despois da eclosión. O macho vive o bastante para se reproducir talvez unha ou dúas veces, envellecendo e morrendo pouco despois.

Taxonomía

Segundo WORMS divídense en dous subordes e sete familias ou superfamilias:

  • Suborde Cirrata
    • Familia Cirroctopodidae
    • Familia Cirroteuthidae
    • Familia Grimpoteuthidae
    • Familia Opisthoteuthidae
  • Suborde Incirrata
    • Superfamilia Argonautoidea
    • Superfamilia Bolitaenoidea
    • Superfamilia Octopodoidea
      • Familia Laemoteuthidae
      • Familia Octopodidae
      • Familia Vitreledonellidae

Galería de imaxes

Vexa o artigo principal en Galería de imaxes sobre o polbo en Galicia
Polbo e empanada, Galiza

Polbo e empanada

Notas

  1. "ITIS Report: Octopoda Leach, 1818". Itis.gov. 10 de abril de 2013. Consultado o 4 de febreiro de 2014.
  2. "Coleoidea – Recent cephalopods". Mikko's Phylogeny Archive.
  3. "Entrada polbo en Digalego". Arquivado dende o orixinal o 12 de decembro de 2017. Consultado o 12 de decembro de 2017.
  4. http://www.royalbcmuseum.bc.ca/School_Programs/octopus/index-part2.html Arquivado 24 de decembro de 2010 en Wayback Machine. (en inglés)

Véxase tamén

Outros artigos

Ligazóns externas

Cefalópodos

A dos cefalópodos (Cephalopoda) é unha clase de invertebrados bilaterais, mariños, do filo dos moluscos.A súa característica máis rechamante é qjue o seu corpo está constituído por unha cabeza prominente e un conxunto de brazos ou tentáculos, que son modificacións do pé de moluscos primitivos.

Actualmente existen entre 700 e 800 especies de cefalópodos, todas elas pertencentes á subclase dos coleoideos, a excepción dos náutilos, que pertencen á subclase dos nautiloideos, e que reciben os nomes comúns de polbos, luras, potas, xibas (chamadas tamén chocos nalgunhas zonas de Galicia) e náutilos, aínda que o seu número se incrementa cada ano, quedando seguramentea algunhas especies vivas por descubrir. Estímase que o número de especies extintas rolda as 11 000.O estudo dos cefalópodos é unha rama da malacoloxía coñecida como teutoloxía.

Festa do polbo do Carballiño

A festa do polbo do Carballiño é unha festa gastronómica celebrada no concello ourensán do Carballiño o segundo domingo de agosto. Está declarada Festa de interese turístico de Galicia.

Aínda que a vila se atopa lonxe do mar, consómese polbo desde antigo, traendo polbo seco froito do intercambio comercial coas rexións costeiras de Galiza. Na actualidade o xeito máis común de preparalo é á feira. O labor das polbeiras do Carballiño é recoñecido en toda Galiza.

Festa gastronómica

Unha festa gastronómica é un evento celebrado co gallo de exaltar un determinado produto ou grupo de produtos alimenticios. Algunhas delas están declaradas Festas de interese turístico de Galicia ou de Interese turístico nacional.

As festas gastronómicas foron fomentadas co réxime franquista tras pasaren os efectos de racionamento da guerra civil española, e mesmo se declararon algunhas de interese turístico nacional (a festa do pemento da Arnoia ou a festa do polbo do Carballiño). A Xunta de Galicia seguiu con esta política e popularizáronse festas coma a festa do cocido de Lalín.

Festas de San Froilán de Lugo

As festas de San Froilán teñen lugar en Lugo entre o 4 e o 12 de outubro. Xiran arredor do 5 de outubro, día en que o santoral católico conmemora o día de San Froilán. Foron proclamadas de Interese Turístico Nacional polo Ministerio de Industria e Turismo en 2006. Na actualidade son organizadas exclusivamente polo Concello de Lugo. O pregoeiro das festas de 2015 foi o escritor Darío Xohán Cabana.

Galería de imaxes sobre o polbo en Galicia

Galería de imaxes sobre o polbo en Galicia.

Gastronomía

Gastronomía é o estudo da relación entre cultura e alimento. A miúdo pénsase erroneamente que o termo gastronomía unicamente ten relación coa arte de cociñar e os pratos en torno a unha mesa. Isto é só unha pequena parte do campo de estudo desta disciplina e non sempre se pode afirmar que un cociñeiro sexa un gastrónomo.

Gastronomía de Galicia

A gastronomía de Galicia ten unha gran tradición e variedade, sendo un dos aspectos de maior importancia na cultura e sociedade galegas.

Está moi establecida a celebración de grandes comidas, ben en familia, ben en eventos, actos ou encontros. En Galiza teñen lugar gran número de festas gastronómicas, a maioría delas no verán. Un dos seus maiores estudosos foi o escritor Álvaro Cunqueiro.

Os petiscos, a diferenza doutros lugares, son consistentes e non se reducen a unhas simples olivas ou patacas; adoitan ser gratuítos ou de moi baixo prezo, sobre todo na provincia de Lugo, onde a súa gratuidade, ao ser acompañados por un viño ou unha cervexa, é unha tradición convertida xa nun reclamo turístico. Ademais dos petiscos, tamén son frecuentes as tapas.

Moluscos

O dos moluscos (Mollusca) constitúe un dos grandes filos do reino animal.Son invertebrados protóstomos, celomados, triblásticos, con simetría bilateral (aínda que algúns poden presentar unha asimetría secundaria) e non segmentados, de corpo brando, espido ou protexido por unha cuncha.

Os moluscos son os invertebrados máis numerosos despois dos artrópodos, e inclúen formas tan coñecidas como as ameixas, ostras, luras, polbos, lesmas e unha gran diversidade de caracois, tanto mariños como terrestres. Calcúlase que poden existir cerca de 100 000 especies viventes, e 35.000 especies extintas, xa que os moluscos teñen unha longa historia xeolóxica, que abarca desde o cámbrico inferior até a actualidade.Os moluscos colonizaronn practicamente todos os ambientes, desde as grandes alturas de até máis de 3 000 m sobre o nivel do mar até profundidades oceánicas de máis de 5 000 m de profundidade, nas augas polares ou tropicais, e adoitan seren elementos comúns dos litorais de todo o mundo. E o filo mariño máis numeroso, e contén un 23 % de todas os organismos mariños descritos.

O filo usualmente divídese en nove ou dez clases, das que dúas están totalmente extintas. Os gasterópodos (caracois e lesmas) son, con diferenza, os moluscos máis numerosos polo que concirne a especies clasificadas, e suman o 80 % do número total de especies de moluscos coñecidas. Os moluscos cefalópodos, como as luras, sepias e polbos, encóntranse entre os invertebrados cun sistema neurolóxico máis avanzado. As luras xigantes (xénero Architeuthis) e as luras colosais (xénero Mesonychoteuthis) disputan o título de invertebrado máis grande coñecido.

O estudo científico dos moluscos denomínase malacoloxía. O termo malacoloxía vén do grego μαλακός malakos, 'brando' e -λογία, de λόγος logos 'estudo', e empezou a usarse en francés en 1814, e do francés pasou ás demais linguas europeas.Falando desta disciplina cómpre dicir que o interese do home polos moluscos é moi grande, e moi antigo, e que durante os séculos XVIII e XIX se formaron importantes coleccións malacolóxicas e conquiliolóxicas (de cunchas) tanto de prestixiosas institucións como museos e academias de ciencias como de coleccionistas privados, e aínda hoxe en día coleccionar cunchas de moluscos é un dos principais pasatempos de moitas persoas en todo o mundo. Debido a esta afección os moluscos son un dos grupos zoolóxicos mellor estudados despois dos vertebrados.

Os moluscos son unha importante fonte de alimentación para a especie humana. Ademais, numerosas enfermidades parasitarias tanto humanas como veterinarias son transmitidas polos moluscos, que actúan como hospedadores intermediarios, sobre todo de platihelmintos trematodos.

Mugardos

Mugardos é un concello da provincia da Coruña, pertence á comarca de Ferrol. Segundo o IGE en 2016 tiña 5335 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «mugardés». Mugardos limita ao norte coa ría de Ferrol, ao leste con Fene e ao sur e oeste con Ares.

Mundial de Fútbol de 2010

A Copa Mundial da FIFA Suráfrica 2010™ (en inglés: FIFA World Cup South Africa 2010™) foi a edición número dezanove do Campionato Mundial de fútbol de seleccións, a competición máis importante deste deporte. O torneo comezou o 11 de xuño no Estadio Soccer City de Xohanesburgo, rematando un mes despois, o 11 de xullo, no mesmo recinto. O Mundial de Fútbol 2010 foi a culminación dunha fase de clasificación que comezou en agosto de 2007 involucrando a 204 dos 208 equipos nacionais rexistrados pola FIFA. Como tal coincide cos Xogos Olímpicos de 2008 como a competición deportiva con máis estados participantes.

Esta edición foi a primeira vez que se celebrou nunha nación africana, despois de que Suráfrica vencese a Marrocos e a Exipto no proceso de elección. Esta decisión fai que a única confederación que aínda non acolleu esta competición sexa Oceanía. O sorteo para a fase final do torneo tivo lugar en Cidade do Cabo o 4 de decembro de 2009.

España proclamouse campioa do mundo por primeira vez na historia, nunha disputada final contra os Países Baixos na que gañou 0-1 cun gol de Andrés Iniesta a cinco minutos do final da segunda parte da prórroga. A selección anfitrioa, Suráfrica, ademais dos anteriores campión e subcampión, Italia e Francia, foron eliminados na fase de grupos, sendo a primeira vez que isto ocorre. As selección de Arxentina, Brasil e Alemaña abandonaron posteriormente o torneo nas roldas eliminatorias. Cómpre destacar que a selección de Nova Zelandia foi a única selección que non perdeu ningún partido en todo o torneo, xa que conseguiu empatar nos seus tres encontros da fase de grupos.

Nasa

Este artigo trata sobre a arte de pesca; se anda á procura da páxina dedicada á National Aeronautics and Space Administration, vexa NASA.

A nasa é unha arte de pesca na que se emprega unha armazón de forma cilíndrica ou troncocónica, de madeira ou metal, recuberta por un pano de rede, cunha boca en forma de funil pola que entra marisco ou peixes, que se deposita no mar para posteriormente recollela. Utilízase en Galiza e no Cantábrico.

As nasas somérxense prendidas dun cabo e cébanse con calquera tipo de carnada de peixe ou vísceras de animais. As nasas arríanse dúas veces ao día para retirar as posíbeis capturas. Os crustáceos máis pescados son a centola, o lumbrigante, a nécora, o santiaguiño e a lagosta. Úsase tamén para o polbo.

No Uruguai tamén se utilizan nasas para a pesca de peixes (ollomol). Teñen forma de campá con dúas bocas. Pola inferior entra a captura e pola superior retírase.

O Carballiño

O Carballiño é un concello da provincia de Ourense, capital da comarca do Carballiño, á que dá nome. Segundo o INE en 2018 tiña 13.939 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é carballiñés.

Pemento (condimento)

O pemento é un condimento en po de cor vermella e sabor característico obtido a partir do secado e moedura de certas clases de pementos vermellos. É parte fundamental de certos pratos típicos galegos, como o chourizo ou o polbo á feira. Algunhas cociñas do mundo emprégano abundantemente, de maneira que a súa comida é moi coñecida polo emprego deste ingrediente, como é o caso da cociña húngara.

Piscifactoría

Unha piscifactoría é un lugar onde se fan actividades económicas de produción (cría e engorde) de especies acuáticas, principalmente peixes, crustáceos e moluscos. Nestas granxas, cultívanse varias especies mariñas, tanto de peixes, como dalgúns invertebrados, como o polbo. A actividade das piscifactorías ten unha grande importancia económica. No caso de moitas especies, a produción de cultivo case substituíu por completo as capturas pesqueiras.

Algunhas das especies máis importantes criadas en piscifactoría son o rodaballo, a dourada, a robaliza ou o bacallau. Os cultivos doutras especies aínda están en desenvolvemento, como o polbo, o ollomol, ou o linguado, entre outras.

Polbo cabezudo

O polbo cabezudo ou polbo do limpo (Eledone cirrhosa, Lamarck 1798; antes Eledone aldrovandi) é un molusco cefalópodo mariño, pertencente á familia Octopodidae, da prde Octopoda.

Polbo común

O polbo común (Octopus vulgaris, Cuvier 1797) é un molusco cefalópodo octópodo, da familia Octopodidae, de grande importancia pesqueira e moi apreciado na gastronomía.

Polbo á feira

O polbo á feira é un prato típico de Galicia e básico na súa gastronomía consistente en polbo fervido enteiro e servido con sal, aceite de oliva e pemento. O seu nome provén de que era unha comida tradicional nas feiras e romarías, nas que se serve en pratos de madeira (máis doados de transportar), aínda que agora van desaparecer por motivos de hixiene.

Era un prato moi común nunha época en que os transportes eran moi lentos e o peixe fresco só estaba dispoñíbel preto da costa, porén o polbo seco (como o bacallau ou o congro) chegaba a todas partes.

Ribeira, Ribeira

Santa Uxía de Ribeira é unha parroquia pertencente ao Concello de Ribeira na Comarca do Barbanza (A Coruña). Segundo o IGE en 2013 tiña 14.823 habitantes (7.433 mulleres e 7.390 homes) distribuídos en 37 entidades de poboación, o que supón un aumenton en relación ao ano 1999 cando tiña 12.770 habitantes.

Principais especies comerciais da industria pesqueira
Salvaxes
Cultivados

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.