Poder executivo

Seguindo o esquema de Montesquieu, o poder executivo é un dos tres poderes do Estado moderno, cuxa función é executar as leis aprobadas polo poder lexislativo.

O poder executivo é desenvolvido polo goberno do Estado. Este está sometido ao control parlamentario e ao control xudicial, nun sistema de pesos e contrapesos no que cada poder controla aos demais a través de distintos mecanismos, que se estudan na teoría da separación de poderes.

Véxase tamén

Outros artigos

Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre política é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.
Administración pública

Por Administración pública, xeralmente, enténdese á organización integrada por un persoal especializado, dotada de medios económicos e materiais públicos que pon en práctica as decisións tomadas polo goberno. Componse de todo o que a fai efectiva: funcionarios e edificios públicos, entre outros. Pola súa función, é o enlace entre a cidadanía e o poder político. Con todo, non só existe Administración Pública no Poder Executivo, senón en gran parte do Estado e ata en entes privados que desempeñan funcións administrativas por habilitación do Estado, coma os colexios profesionais.

Do latín "ad-ministrare", que significa servir, ou de "ad manus traher" que alude á idea de manexar ou xestionar.

No entanto, o concepto de Administración Pública pode ser entendido desde dous puntos de vista.

Desde un punto de vista formal, enténdese á entidade que administra, ou sexa, ao organismo público que recibiu normativamente a competencia e os medios necesarios para a satisfacción dos intereses xerais.

Desde un punto de vista material, enténdese máis ben a actividade administrativa, ou sexa, a actividade deste organismo considerado nos seus problemas de xestión e de existencia propia, tanto nas súas relacións con outros organismos semellantes como cos particulares para asegurar a execución da súa misión.Tamén se pode entender como a disciplina encargada do manexo científico dos recursos e da dirección do traballo humano enfocada á satisfacción do interese público, entendendo este último como as expectativas da colectividade.

Casa Rosada

A Casa Rosada é a sede do Poder Executivo da República Arxentina. Dentro atópase o despacho do Presidente da Nación Arxentina. Este edificio localízase na rúa Balcarce 50, na Cidade de Buenos Aires, fronte á histórica Praza de Maio. A súa cor característica é rosada e é considerado un dos edificios máis emblemáticos de Buenos Aires. Alberga ademais o Museo da Casa de Goberno, con obxectos relacionados cos presidentes do país. Foi declarada Monumento Histórico Nacional.

Constitución dos Estados Unidos de América

A Constitución dos Estados Unidos é a lei suprema dos Estados Unidos de América. Foi adoptada na súa forma orixinal o 17 de setembro de 1787 pola Convención Constitucional de Filadelfia, Pensilvania e logo ratificada polo pobo en convencións en cada estado no nome de "Nós o Pobo" (We the People) A Constitución ten un lugar central no Dereito e a cultura política estadounidense. É a segunda constitución máis antiga do mundo que se atopa en vixencia (logo da de San Marino).

Cónsul romano

Levou o nome de Cónsul a maxistratura romana formada que substituíu á monarquía á fronte do Estado (Véxase República Romana). Cada ano elixíanse dous cónsules.

Progresivamente van perdendo atribucións: primeiro algunhas facultades xudiciais civís e criminais (delegadas en Cuestores ou Decenviros nomeados en cada caso); despois as súas decisións deberon ser referendadas polo Senado; despois perdeu a administración do Tesouro (en favor dos Cuestores) e a dos arquivos públicos; despois perdeu o control das arcas do exército (en favor dos Cuestores Militares); máis tarde perdeu as súas funcións de censor (en favor dos Censores) e de nomear as vacantes do Senado (tamén atribuídas aos Censores); despois perdeu a facultade de nomear Cuestores (que pasou aos comicios tribunados); logo perdeu outras atribucións xudiciais (en favor do Pretor); despois as competencias sobre festas, policía e mercados (en favor dos Edís Curuis), e tamén a facultade de nomear ditador (que pasou ao Senado). Ao final só conservaba algunhas funcións menores, o poder executivo das leis e o mando do Exército.

As funcións dos cónsules, ao aumentar o territorio, houberon de ser delegadas para cada provincia: primeiro en cuestores insulares con funcións consulares (nas illas desde o -227.) e despois coa figura do procónsul (ou propretor) para Hispania Citerior e Ulterior (-197.).

O -190 estableceuse que para acceder ao Consulado debía pasarse con anterioridade polas maxistraturas inferiores, cun tempo de inactividade prefixado entre cada maxistratura (véxase cursus honorum). Como ocorreu coa censura, esta disposición fixo que o consulado fose accesíbel case en exclusiva á aristocracia.

Os Cónsules foron patricios ata as Leis do -367. (387 de Roma). Do 387 ao 412 de Roma, a cuestión é debatida, con alternativas; do 412 ao 581 de Roma, houbo un cónsul patricio e un plebeo; desde o 582 de Roma, ostentan o cargo ben un patricio e un plebeo ou ben dous plebeos, e nunca dous patricios.

Decreto

Un decreto é un tipo de acto administrativo emanado habitualmente do poder executivo e que, xeralmente, posúe un contido normativo regulamentario, polo que o seu rango é xerarquicamente inferior ás leis. Esta regra xeral ten as súas excepcións en case todas as lexislacións, normalmente para situacións de urxente necesidade, e algunhas outras especificamente taxadas.

Estado de sitio

O estado de sitio é un réxime de excepción que pode declarar o goberno dun país en situacións excepcionais.

Tamén se refire á medida que adopta o poder público para reforzar as facultades do poder executivo en detrimento das garantías individuais, a fin -e ás veces co pretexto- de manter a orde interior en casos de revolta dentro da nación ou dunha parte dela ou de agresión exterior.

O estado de sitio representa un concepto equivalente ao de estado de guerra, e por iso danse ás forzas armadas facultades preponderantes para os actos de represión. Durante o 'estado de sitio' quedan en suspenso as garantías constitucionais, con maior ou menor extensión, segundo as lexislacións. Nalgunhas delas, como sucede na Arxentina, autorízase ao xefe de Estado a deter ás persoas e a trasladalas dun punto a outro da nación, salvo que prefiran saír do territorio nacional.

A declaración do 'estado de sitio' representa, no Dereito Político, unha institución moi discutida, non porque se descoñeza a necesidade da súa implementación en momentos determinados, se non polos abusos a que se presta por parte do poder executivo.

Este estado dítase, xeralmente, en caso de invasión, guerra exterior, guerra civil ou perigo inminente de que se produzan.

Estado unitario

Un Estado Unitario é aquel onde existe un só centro de poder político que estende o seu accionar ao longo de todo o territorio do respectivo Estado, mediante os seus axentes e autoridades locais, delegadas dese mesmo poder central.

Ademais conta cun só poder lexislativo que lexisla para todo o país; un poder xudicial, que aplica o dereito vixente a todo o territorio do Estado e que no seu seo establécese unha Corte Suprema de Xustiza, a cal ten xurisdición a nivel nacional, un só poder executivo que esta conformado por todos os gobernantes (presidente, gobernadores, alcaldes...); e ademais conta cunha soa constitución política que rexe en todo o territorio e á cal se achan sometidas todas as autoridades e habitantes do Estado. Noutras palabras no Estado unitario dáse a cuádrupla unidade: unidade de ordenamento xurídico (dereito), unidade de autoridades gobernativas, unidade de gobernados ou destinatarios do ordenamento xurídico e das decisións políticas e unidade de territorio.

Generalitat de Cataluña

A Generalitat de Cataluña, nalgúns casos indicado como Xeneralidade de Cataluña (en catalán: Generalitat de Catalunya), é o órgano que exerce o poder executivo autonómico en Cataluña. Está composta polo Parlamento, o Presidente e o Goberno.

Goberno

Goberno é un corpo ou un ente que ten a autoridade e a potestade administrativa para facer e o poder para executar as leis dentro dun grupo ou organización civil, corporativo, relixioso ou académico. Nun sentido amplo, gobernar significa administrar ou supervisar, xa sexa un estado, un grupo de persoas, ou un conxunto de activos; é dicir, é a forma política coa que un estado é gobernado. A palabra galega "goberno" deriva do grego Κυβερνήτης (kyvernites). O goberno ou gabinete é a instancia máxima de administración executiva e é o centro desde o que o poder político é exercido sobre a sociedade. Está constituído por un órgano colexiado (por iso tamén se chama Consello de Ministros), formado por un presidente ou primeiro ministro e uns ministros ó que a Constitución ou a norma fundamental dun Estado atribúe o poder executivo.

O Goberno constitúe o centro dende o cal se exerce o poder político sobre unha sociedade. Podería dicirse que ten unha función identificadora da actividade política, é o núcleo irredutible, sen o cal parece difícil pensar na dimensión da propia política. Este pode ser analizado dende tres puntos de vista, segundo os seus actores, como un conxunto de funcións, ou polas súas institucións.

Lista de presidentes dos Estados Unidos de América

O Presidente dos Estados Unidos é o xefe de estado dos Estados Unidos de América. Baixo a Constitución estadounidense, o Presidente é tamén o xefe do Goberno Federal dos Estados Unidos e o comandante en xefe das Forzas Armadas dos Estados Unidos de América

Os poderes do Presidente dos Estados Unidos son amplos. Ademais de ser a cabeza do poder executivo do goberno federal, que inclúe ó redor de 4 millóns de funcionarios, entre elas un millón de persoal militar en servizo activo, ten importantes funcións nas áreas lexislativa e xudicial.

É, ademais, o encargado das relacións internacionais do país.

A elección do presidente dos Estados Unidos de América ten unha importancia crucial, xa que afecta directa ou indirectamente a todo o mundo. Unha lexislatura dura 4 anos, reelixible.

Nicolás Salmerón

Nicolás Salmerón Alonso, nado en Alhama de Almería o 10 de abril de 1838 e finado en Pau (Francia) o 20 de setembro de 1908, foi un político e filósofo español, que chegou a Presidente do Poder Executivo da Primeira República Española durante un mes e medio no ano 1873. Dimitiu do seu cargo por negarse a asinar unha pena de morte. Foi catedrático de Historia Universal na Universidade de Oviedo e de Metafísica na Universidade de Madrid. Estudou as teorías de Krause, que inspiraron á Institución Libre de Ensino.

Parlamentarismo

O parlamentarismo é un sistema de goberno no cal o Xefe de Estado (que pode ser un monarca, pénsese en Inglaterra ou presidente, como ocorre en Portugal), non detenta as funcións de Xefe de Goberno.

O xefe de Goberno, xeralmente co título de primeiro ministro, é escollido polo parlamento entre o partido ou bloque de partidos que conforman a coalición maioritaria, pero nada impide que a oposición venza. Se unha crise política dinamita a base sobre a que se sustenta o goberno, o parlamento poderá destituír o xefe de goberno do poder executivo e substituílo por outro. Teoricamente, o líder do partido ou coalición que obteña a maioría das cadeiras parlamentarias terá o dereito de escoller o xefe de goberno e compor o gabinete de goberno. Mais, ás veces, iso non ocorre. Unha desas excepcións aconteceu en Europa, co Gabinete Español, no ano 2004, pois, no mesmo, a oposición, con minoría simple no novo sufraxio, gañou as eleccións e montou un novo goberno parlamentarista, outra denominación do parlamentarismo.

A orixe do parlamentarismo remonta ao Reino de León, cando o soberano Afonso IX compartiu o poder cun parlamento (Cortes de León, 1188). Os primeiros consellos dese tipo reuníanse ó redor dunha grande mesa, na cal o rei ficaba na cabeceira en posición máis alta, e as persoas influentes ocupaban ámbolos lados. Canto máis rico, íntimo ou influente fose, máis próximo do rei podería o nobre sentarse.

Pódese dicir que Inglaterra foi o berce do parlamentarismo moderno, sendo o primeiro país en limitar os poderes do seu monarca, chegando mesmo a decapitar un rei absolutista, Carlos I en 1649, transferindo o poder de goberno á Cámara dos Lores. Actualmente o Consello dos Lores é a Cámara dos Lores ou Cámara Alta para os ingleses. En Francia é o parlamento, no cal o Primeiro Ministro é elixido por un período de 6 anos. Outro exemplo é Israel, onde o principal partido do parlamento dende o 2004 é o Likud.

Pluripartidismo

O pluripartidismo é un sistema de partidos políticos onde unha gran cantidade de partidos políticos teñen amplas posibilidades de obter o poder executivo, así como o poder lexislativo atópase dividido entre unha gran cantidade de bancadas ó fraccións, en contraposición ao bipartidismo (a hexemonía de dous partidos políticos), ó o unipartidismo (a hexemonía dun só partido político).

Países con sistemas políticos pluripartidistas hai moitos, como o caso de Francia, Italia, Portugal, Grecia, Chile, Guatemala, Ecuador, Bolivia, México, Rusia, India e Xapón.

Así mesmo, aínda que tiveron sistemas bipartidistas ata hai pouco, actualmente teñen un sistema pluripartidista Brasil, Colombia, Costa Rica, Perú, Uruguai e Venezuela

Existen dous xeitos de enfocar unha democracia pluripartidista e bipartidista:

Bipartidismo: cando dous partidos políticos de ideoloxías opostas absorben a maioría abafadora dos votos, deixando espazo escaso a outros partidos. Neste sistema, os partidos minoritarios adoitan ser rexionalistas ou de ideoloxías extremistas. Os exemplos máis claros atopámolos en Estados Unidos (Demócratas e Republicanos).

Polipartidismo: onde varios partidos políticos (de 4 a 8, normalmente) se repárten os escanos, estando obrigados a realizar alianzas para acadar o poder. Este sistema é cecais máis realista no sentido de expresar a ideoloxía dos cidadáns, pero trae consigo maior risco de que ideoloxías antidemocráticas acaden o goberno. Algúns exemplos son Alemaña, Israel e Italia.

Centrismo: Entre varios partidos políticos hai un de centro que obtén a maioría dos votos, pero que xeralmente ten que levar a cabo coalicións co resto de partidos que adquiren máis ou menos votos segundo as tendencias do momento.

Poder xudicial

O Poder xudicial é aquel que, de conformidade coa lexislación vixente, é o encargado da aplicación das normas xurídicas na resolución de conflitos.

Segundo a teoría clásica de Montesquieu, a división de poderes garante a liberdade do cidadán. Montesquieu compuxo a súa teoría logo dunha viaxe a Inglaterra onde interpretou que un poder xudicial independente pode ser un freo eficaz do executivo.

Baixo esta separación de poderes, nace o chamado estado de dereito, no cal os poderes públicos están igualmente sometidos ao imperio da Lei. O Poder xudicial debe ser independente para poder someter aos restantes poderes, en especial o executivo, cando estes contraveñan o ordenamento xurídico.

O poder executivo e o lexislativo son dous poderes que en ocasións tamén se enfrontan, as loitas de poder dos integrantes do lexislativo fornecen periodicamente aos novos integrantes do executivo.

Así a todo, o papel arbitral entrambos require dun poder xudicial forte e respectado como un dos poderes fundamentais do estado cuxa independencia é un valor a preservar porque dela depende que o sistema non deixe de funcionar e a democracia dea paso á tiranía.

A estrutura do poder xudicial varía de país en país, así como os mecanismos usados no seu nomeamento. Xeralmente existen varios niveis de tribunais, ou xulgados, coas decisións dos tribunais inferiores sendo apelables ante tribunais superiores. Con frecuencia existe unha Corte Suprema ou Tribunal Supremo que ten a última palabra. Nalgúns países existe tamén un Tribunal ou Corte Constitucional.

Pretoria

Pretoria é unha cidade situada na párte norte da provincia de Gauteng, en Suráfrica, dentro da Municipalidade Metropolitana da Cidade de Tshwane. É a capital admnistrativa de Suráfrica, xunto ás cidades capitais lexislativa de Cidade do Cabo e a xudicial de Bloemfontein. Aquí sitúase a sede do Poder Executivo. Tén preto de 1,6 millóns de habitantes. Foi fundada no 1855 e tornouse capital do Transvaal no 1860.

Real Decreto

Un Real Decreto, coñecido tamén polo acrónimo RD, no sistema xurídico español, é unha norma xurídica con rango de regulamento que emana do poder executivo (o Goberno) e en virtude das competencias prescritas na Constitución. Con todo, non hai que confundir o contido coa forma de aprobación: os actos que emanan do Consello de Ministros adquiren a forma de real decreto (que é, por tanto, a forma en que se reviste o acto), pero non todo real decreto é un regulamento (iso dependerá do contido).

En calquera caso, o real decreto sitúase na orde de prelación das normas xurídicas inmediatamente despois das normas con rango de Lei e antes da Orde Ministerial. A súa diferenza coa primeira é que emana do poder executivo e non do poder lexislativo. A súa diferenza coa segunda é que o real decreto precisa para a súa adopción da aprobación do Consello de Ministros exclusivamente, mentres que a Orde Ministerial pode establecerse por parte dun só ministro.

Tanto os reais decretos como as Ordes Ministeriais integran a potestade regulamentaria da Administración Pública. Os regulamentos, en virtude do principio de xerarquía normativa, non poden contradicir o disposto nas leis e a Constitución prohibe que regulen unha serie de materias que reserva á lei. Un Real Decreto é asinado polo Rei e referendado polo presidente do Goberno ou polos ministros competentes.

Tribunal Constitucional

Un Tribunal Constitucional ou Corte Constitucional é aquel órgano que ten ao seu cargo, principalmente, facer efectiva a primacía da Constitución. Ten a atribución de revisar a adecuación das leis e procesos referentes á Constitución e eventualmente dos proxectos de lei e os decretos lexislativos o do poder executivo, á Constitución, realizando un exame de constitucionalidade de tales actos.

De acordo al modelo kelseniano, o Tribunal Constitucional actúa como un lexislador negativo, pois carece da facultade de crear leis, mais no caso de que entenda que unha das promulgadas vulnera o disposto na Constitución, ten poder para expulsala do ordenamento xurídico, declarando a súa inconstitucionalidade. Teorías máis recentes, sosteñen que a tarefa do Tribunal Constitucional é exercer unha función xurisdicional, resolvendo conflitos de carácter constitucional, que poden incluír a revisión da actuación do poder lexislativo, a protección dos dereitos fundamentais e a distribución de competencias entre os poderes constituídos.

Xefe de Goberno

O Xefe de Goberno é o máximo funcionario do poder executivo e responsable do goberno dun Estado ou dunha subdivisión territorial (estado, provincia etc.) de mesmo. O proceso de elección de xefes de goberno varía de acordo ao país e depende, entre outros factores, da forma do goberno empregada no mesmo.

Nun sistema parlamentario o título que adopta o xefe de goberno pode ser: Primeiro Ministro, Premier, Chanceler, Presidente do Consello de Ministros, Presidente do Goberno ou outro. Nos países con sistemas presidenciais, como Estados Unidos, o xefe de goberno é o Presidente, que a súa vez é o xefe de Estado. En cambio, nos sistemas semipresidenciais, as funcións de xefe de goberno poden estar compartidas polo Presidente e un Primeiro Ministro.

O xefe de goberno nalgúns territorios de ultramar dependentes do Reino Unido é denominado "ministro xefe" (en inglés, Chief Minister), do mesmo xeito que na India, Malaisia e nos estados e territorios de Australia. En Alemaña, o xefe de goberno dos Länder denomínase "ministro presidente" (en alemán, Ministerpräsident); en Bélxica esta última é a denominación do xefe de goberno dunha rexión ou comunidade. En México, así se denomina ao líder político responsable do goberno e a administración de México, Distrito Federal, capital da República Mexicana.

Xuíz

Un xuíz é unha persoa investida de autoridade para xulgar. A autoridade élle outorgada polo Estado, en exercicio dun dos tres poderes en que se divide ( Poder lexislativo, Poder executivo, e Poder xudicial ).

O xuíz, polo tanto, é a autoridade encargada de impartir xustiza. En España, a figura do xuíz ven regulada na Lei Orgánica do Poder Xudicial, que define o seu estatuto e a carreira xudicial, a través de todos os seus estados e etapas, sen prexuízo das demais leis e regulamentos que a desenvolven.

A autoridade do xuíz é conferida polo Estado, a través de diversos procedementos, outorgada, segundo o país e fundamentalmente segundo a tradición xurídica que este comprenda.

O xuíz é o titular do xulgado a que está adscrito.

Aínda que gozan de independencia na súa actuación, as súas resolucións adoitan ser revisables polos tribunais superiores xerarquicamente, mediante os chamados recursos xudiciais, podendo ser estas confirmadas, modificadas ou revogadas.

Poderes
Formas de goberno
Réximes e sistemas
Tipos de poder
Clases de estado
Conceptos
Procesos
Divisións administrativas
Cargos
Disciplinas
Ideoloxías
Actitudes

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.