Mourente, Pontevedra

Santa María de Mourente é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o INE no 2018 tiña 2016 habitantes (1066 mulleres e 950 homes), distribuídos en 27 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2008 cando tiña 2107 habitantes.

Coordenadas: 42°26′18″N 08°36′48″O / 42.43833, -8.61333

Mourente
Mourente
Igrexa parroquial.
ConcelloPontevedra
Área6,99 km²
Poboación1.962 hab. (2017)
Densidade280,69 hab./km²
Entidades de poboación20

Topónimo

Mourente provén do xenitivo do antropónimo tardorromano MAURENTIUS[1], usado na expresión VILLA(M) MAURENTII ('a casa ou a granxa de Maurentius'). O topónimo xa foi estudando no século XVIII por frei Martín Sarmiento[2], quen viviu parte da súa infancia nesta parroquia[3]. A primeira atestación escrita do topónimo, na súa forma "Sancta Maria de Maurenti", aparece nun documento de 30 de marzo de 1019, onde o rei Afonso V confirma as posesións do bispado de Iria na contorna do Castelo da Cedofeita (Lérez)[4][5][6].

Historia

Mourente constituíu concello de seu entre 1841 e 1867, abranguendo as freguesías de Bora, Marcón e Tomeza. O núcleo urbano de Monte Porreiro viviu un espectacular crecemento demográfico desde mediados do século XX.

Na parroquia encóntrase un centro adscrito á Universidade Nacional de Educación a Distancia, así como a Cidade Infantil Príncipe Felipe e o hospital de Montecelo, que forma parte do Complexo Hospitalario de Pontevedra.

Patrimonio

Carballo de Santa Margarida, Mourente, Pontevedra
Carballo de santa Margarida.
Mouro de Mourente 2
O Mouro de Mourente na igrexa parroquial.

A igrexa parroquial está dedicada a Santa María, padroeira da parroquia na súa advocación da asunción. O remate da construción do templo e do seu adro data de 1769. Ten unha planta de cruz latina dunha soa nave e é de estilo barroco con influencia do neoclásico, sobre todo na súa fachada. Para a súa construción empregáronse materiais da antiga igrexa medieval.[7][8] No interior da igrexa encóntrase o famoso Mouro de Mourente, un atalante de gran tamaño esculpido en granito e que sostén o púlpito. O Mouro de Mourente é obxecto dunha lenda difundida por Antonio Blanco Freijeiro no álbum Pontevedra, boa vila (1947) do debuxante Agustín Portela Paz.[8][9]

Ademais da igrexa parroquial hai tres capelas na parroquia:

  • A capela de san Mamede (de estilo románico, dos séculos X e XI) situada en Moldes, foi trasladada no século XX para o interior do cemiterio municipal de San Amaro tras ser adquirida polo concello. É de estilo románico, con planta dunha soa nave e ábsida rectangular dividida en dous corpos, reforzados por contrafortes e bóveda de canón apuntada.
  • A capela de Santa Margarida, de estilo románico, acolle no seu adro un carballo centenario de sona que está incluído no Catálogo de Árbores Senlleiras da Xunta de Galicia.
  • A capela de San Amaro está a carón do camposanto municipal do mesmo nome.

Festas

O 15 de agosto celébrase a festa patronal. Tamén se conmemora o día da Virxe do Carme (domingo anterior ao 16 de xullo) e santa Margarida (primeiro domingo de agosto). En marzo celébrase a festa gastronómica do caldo galego.

Trivia

Frei Martín Sarmiento pasou parte da súa infancia en Mourente, até 1710. Viviu no pazo que seu pai mandou construír ao lado da capela de Sta. Margarida e do seu famoso carballo. Non se sabe cantos anos viviu en Mourente, pero as súas vivencias na parroquia quedarán reflectidas na súa obra. En concreto, é en Mourente onde o Padre Sarmiento coñece o Marcos da Portela, veciño do lugar do Outeiro, próximo a Santa Margarida, e en quen se inspirará para crear o famoso personaxe do Coloquio de veinticuatro gallegos rústicos. Ao pazo familiar de Mourente volta nas súas visitas a Galiza en 1725, 1745 e 1755[7].

Manuel Portela Valladares tamén se criou en Mourente, ao ser profillado polos seus tíos, que vivían nun pazo ao lado da capela de Santa Margarida[7].

Josefa Iglesias Vilarelle exerceu como mestra na parroquia durante moitos anos, até o punto de ser coñecida como "a mestra de Mourente". Participou activamente no galeguismo durante dos anos 20 e 30 do século XX e foi a primeira autora dun manual para o ensino da lectura e escrita do galego[10][11].

O grupo musical coñecido coma Projecto Mourente, toma o nome desta parroquia.

Galería de imaxes

Artigo principal: Galería de imaxes de Mourente, Pontevedra.
Hospital de Montecelo

Hospital de Montecelo

Cruceiro de Mourente detalle

Detalle do cruceiro de Mourente

Cruceiro Mourente con franciscano

Cruceiro de Mourente

Cruceiro Mourente se hizo

Cruceiro de Mourente

Cruceiro Mourente con garda civil

Cruceiro de Mourente (1863)

Lugares e parroquias

Parroquias de Pontevedra

Notas

  1. Francovich Onesti, Nicoletta (2012). "Discontinuità e integrazione nel sistema onomastico dell'Italia tardoantica: l'incontro coi nomi germanici". En La trasformazione del mondo romano e le grandi migrazioni. Nuovi popoli dall'Europa settentrionale e centro-orientale alle coste del Mediterraneo. Atti del convegno internazionale di studi. Cimitile-Santa Maria Capua Vetere, 16-17 giugno 2011. Giornate sulla tarda antichità e il Medioevo (4). Tavolario, Cimitile, pp. 33-50. ISBN 978-88-904323-5-4
  2. Sarmiento, Martin. (1997). Colección de voces y frases gallegas ([Réimpr.] ed.). Salamanca: Universidad de Salamanca. ISBN 9788474819366. OCLC 716094840.
  3. "Desde Mourente para Galicia". La Voz de Galicia (en castelán). 2009-09-26. Consultado o 2019-07-02.
  4. González-Paz, Carlos Andrés (2007-06-27). "Catro exemplos de fortificacións altomedievais galegas do seculo X: Castellum de Aranga, Castellum Minei, Castellum Berreti e castellum de Citofacta".
  5. Sánchez Ameijeiras, Rocío. "Entre acordose desacordos: o Lérez,unha fronteira medieval." (PDF). Asociación Cedofeita. Consultado o 02/07/2019.
  6. Abilleira Sanmartín, Xosé. "O castellum de Citofacta en Lérez. Uns comentarios sobre a súa documentación.". Asociación Cedofeita. Consultado o 02/07/2019.
  7. 7,0 7,1 7,2 Morgade Martínez, Xosé Carlos (2002). Martín Sarmiento en Mourente. O encanto dunha paraxe emblemática. Concello de Pontevedra. ISBN 84-699-8228-1.
  8. 8,0 8,1 García Cendón, Manuel (1984). Mourente, un anaco de historia. 25 anos de historia. 1959-1984. (Sociedade Cultural e Deportiva de Mourente).
  9. Pontevedra, boa Vila. La Coruña: Consellería da Presidencia. 1985. ISBN 845051598X, 9788450515985 |isbn= incorrecto: invalid character (Axuda). OCLC 433749073.
  10. "Xosefa Iglesias Vilarelle | Álbum de mulleres | culturagalega.org". culturagalega.gal. Consultado o 2019-08-08.
  11. "Josefa Iglesias Vilarelle". Do Gris Ao Violeta. Consultado o 2019-08-08.

Véxase tamén

Outros artigos

A cobra na cultura popular galega

A seguir recóllese a pegada das cobras na cultura popular galega, na etnografía e na literatura de transmisión oral.

En xeral, en Galicia considéranse velenosas tódalas cobras, aínda que isto sexa absolutamente erróneo. Admítese popularmente que o seu veleno é tan terrible que, de non actuar a tempo, calquera trabada dunha cobra é mortal. Por norma, crese que a cobra ten o veleno no ferrete ou ferrón, denominacións populares da súa lingua bífida pero hai quen cre que o teñen tanto na cabeza coma no rabo e mesmo en algures se cre que se se lles corta o rabo perden o veleno (Risco, 1950). Pénsase que se a cobra se morde a si mesma tamén se envelena.

Na zona de Mondoñedo din que a cobra morre se se lle toca na cabeza cunha vara de abeleira (Risco).

A cor branca na cultura popular galega

Como resulta común noutras culturas próximas, a cor branca representa en Galicia a inocencia e a pureza, e de aí, por exemplo, que as meniñas na súa primeira comuñón ou as noivas na voda vistan de branco. Pola mesma razón, visten de branco os meniños que morren e incluso o seu cadaleito é da mesma cor.

Xa na antigüidade grega e romana, os bois que se sacrificaban ós deuses eran sempre brancos, e se non o eran totalmente, abrancazábanse con creta; no caso de que o oferente non tivese medios para sacrificar un boi de verdade, ofrecía un feito de fariña ou cera. Cando Zeus se transformou en touro para raptar Europa, fíxoo nun touro espectacularmente branco. Non sabemos de que cor serían os animais que se inmolasen en Galicia, pero hai constancia da crenza de que os animais de pel escura son de máis forza cós outros, segundo Álvarez Giménez .

Crese que as ánimas veñen en figura de animais, especialmente en forma de bolboretas. Cando se ve unha bolboreta branca voando ó redor dunha luz, crese que é unha ánima redimida que vén dar algún aviso ós vivos, como tal o anuncio de boas novas de familiares ausentes (se for negra, trataríase dunha ánima aínda en pena e, popularmente, crese que vén anunciar unha desgraza) .

Eladio Rodríguez recolle outra vella crenza do folclore galego segundo a cal un año branco serve para recuperar eses tesouros que a lenda disque agocharon os mouros baixo os castros ou nalgúns lugares máxicos. Estes tesouros están protexidos por estes seres mitolóxicos e, para desencantalos, hai que entregarlles un año branco, sen mancha ningunha. López Cuevillas engade que hai mouros tan malignos que esixen que o tal año teña os dentes negros, coma se non soportasen a brancura perfecta.

Lis Quibén di que, para cura-la úlcera, en Mourente (Pontevedra) atan nove xuncos en tres feixes: tres xuncos cun fío branco, tres cun fío amarelo e outros tres cun fío verde. Póñenos en cruz sobre a ferida e recitan o ensalmo, repetindo a oración durante 18 días seguidos. Tamén, que a baba dunha lesma branca –puntualiza: nunca negra- serve para cura-las espullas das mans: unha vez fregadas as mans coa baba da lesma, crávase esta nun pau e espíchase no chan, e segundo vai secando a lesma, van curando as espullas.

Campo Municipal de Monte Porreiro

O Campo Municipal de Monte Porreiro é un novo recinto deportivo da cidade de Pontevedra, sito no lugar de Monte Porreiro, homologado para a práctica do fútbol e o rugby. As súas dimensións son de 111 por 72 metros, e a superficie é de herba sintética.

Cruceiro

Un cruceiro é un monumento relixioso constituído por unha cruz de pedra, cunha ou varias imaxes, elevada sobre unha columna asentada sobre unha plataforma e situado, normalmente, en lugares públicos, principalmente encrucilladas, beiras de camiños, adros de igrexas etc., lugares nos que ás veces existían xa cultos pagáns á natureza (teoría xa proposta por Murguía e mantida por case tódolos autores).

O cruceiro é un dos monumentos máis fortemente enraizado na terra e na cultura galegas, intimamente vencellado á paisaxe rural galega. Xorde nos máis inesperados recunchos e constitúese en obxecto de respecto e devoción populares. Hoxe séguense a esculpir e plantar en prazas, xardíns e propiedades particulares pero xa cun obxectivo decorativo nada máis. O cruceiro tamén é característico doutras rexións do mundo con fortes raíces católicas, por exemplo Irlanda en Europa onde se chaman high cross as que son de moita influencia celta e que existen desde o século VII. Tamén aparecen cruceiros semellantes aos galegos e portugueses en amplas zonas de Francia (especialmente na Bretaña), Alemaña e Gran Bretaña.

Non se coñece o número dos existentes en Galicia, e a distribución por provincias é desigual, observándose unha maior abundancia nas provincias da Coruña e Pontevedra e sendo máis escasos en Lugo e Ourense. Clodio González Pérez di que pasan dos 10.000, entre cruces e cruceiros. A Universidade da Coruña, que está realizando desde 1993 un inventario concello a concello, estima o número en "polo menos 12.000".

como exemplo, hai catalogados "case 140 cruceiros, cruces e petos" no Porriño,, 118 en Rianxo "algo más de 300" en Vilalba, máis de 250 na comarca de Pontevedra.. Segundo o inventario que realizou Yves Castel en 1980, a Bretaña francesa contaría cuns 9.000.

Enrique Heraclio Botana

Enrique Heraclio Botana Pérez, nado en Mourente (Pontevedra) o 4 de decembro de 1871 e finado en Vigo o 27 de agosto de 1936, foi un dirixente socialista galego.

Festa gastronómica

Unha festa gastronómica é un evento celebrado co gallo de exaltar un determinado produto ou grupo de produtos alimenticios. Algunhas delas están declaradas Festas de interese turístico de Galicia ou de Interese turístico nacional.

As festas gastronómicas foron fomentadas co réxime franquista tras pasaren os efectos de racionamento da guerra civil española, e mesmo se declararon algunhas de interese turístico nacional (a festa do pemento da Arnoia ou a festa do polbo do Carballiño). A Xunta de Galicia seguiu con esta política e popularizáronse festas coma a festa do cocido de Lalín.

Galería de imaxes de Mourente, Pontevedra

Santa María de Mourente é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra.

Galería de imaxes de Pontevedra

Imaxes do concello de Pontevedra na provincia de Pontevedra.

Genaro da Silva

Genaro da Silva Méndez, nado en Mourente (Pontevedra) en 1980, é un biólogo e poeta galego.

Joaquín Fernández Barcia

Joaquín Fernández Barcia, coñecido como El Negro, nado en Mourente (Pontevedra) o 10 de agosto de 1906 e finado en Poio o 2 de decembro de 1936, foi un carpinteiro e político galego.

Lino Martínez Villafínez

Lino José Martínez Villafínez, coñecido tamén como Lino Villafínez, nado en Marín o 23 de setembro de 1892 e falecido en Santiago de Compostela o 9 de febreiro de 1970, foi un pintor galego.

Luciano García Alén

Luciano García Alén, nado na Seca de Mourente (Pontevedra) o 25 de maio de 1928 e finado o 16 de outubro de 2015 en Santiago de Compostela, foi un médico, investigador etnográfico galego e profesor na Facultade de Medicina na Universidade de Santiago de Compostela.

Manuel García Filgueira

Manuel García Filgueira, nado en Mourente (Pontevedra) o 16 de febreiro de 1882, foi un sindicalista e político galego.

Monte Porreiro, Mourente, Pontevedra

Monte Porreiro é un lugar da parroquia de Mourente. É un barrio urbano da cidade de Pontevedra, e é parroquia relixiosa de seu desde finais do século XX, sendo o seu patrón o Bo Pastor.

Projecto Mourente

Projecto Mourente é o nome do proxecto musical lanzado por Carlos Valcárcel, músico afeccionado natural de Mourente (Pontevedra).

Santa Margarida, Mourente, Pontevedra

Santa Margarida é un lugar da parroquia de Mourente, no concello de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2015 tiña 52 habitantes (29 homes e 23 mulleres).

Vértice xeodésico

Un vértice xeodésico é un sinal que indica unha posición cartográfica exacta, e que forma parte dunha rede de triángulos xunto a outros vértices xeodésicos. A súa localización adoita situarse en lugares altos e illados, con liña de visión directa cara a outros vértices.

Óscar Guimeráns Rodríguez

Óscar Guimeráns Rodríguez, nado en Monte Porreiro (Mourente, Pontevedra) o 31 de outubro de 1986, é un futbolista galego. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o Portonovo SD.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.