Mar Exeo

O Mar Exeo (grego: Αιγαίο Πέλαγος Aigaío Pélagos, turco: Ege Denizi) é un brazo do Mar Mediterráneo situado entre Grecia e a península de Anatolia, é dicir, entre as terras altas de Grecia e de Turquía. No norte, o Exeo está conectado ao Mar de Mármara e a o Mar Negro polos Dardanelos e o Bósforo. Considérase que este mar está delimitado ao sur por un arco que atravesa, en dirección oeste-leste, as illas de Citera, Anticitera, Creta, Kasos, Karpathos e Rodas. Polo arbitrario do seu «límite» sur, é difícil atribuírlle unha superficie exacta, sendo un valor aproximado 180.000 km². De norte a sur, a súa extensión máxima é de 600 km, e do leste a oeste é de 400 km.

O mar era tradicionalmente coñecido como o Arquipélago (na Lingua grega antiga, Ἀρχιπέλαγος, que significa "mar principal"),[Cómpre referencia] pero en galego o significado de arquipélago cambiou para referirse ás illas do Exeo e, en xeral, a calquera grupo insular.

Coordenadas: 39°N 25°L / 39, -25

Mar Exeo
Gökceada Kuzu Limani 1
Localización administrativa
EstadoGrecia Grecia
Turquía Turquía
DivisiónPeriferias de Macedonia Oriental e Tracia, Macedonia Central, Tesalia, Grecia Central, Ática, Peloponeso, Creta, Exeo Meridional e Exeo Setentrional (GRE)
Rexións do Mármara e do Exeo (TUR)
Localización xeográfica
Océano / MarMar Mediterráneo
ContinenteEuropa-Asia
Illa/sCitera, Anticitera, Creta, Kasos, Karpathos e Rodas
Xeografía
Mares contiguosMar de Mármara e mar Xónico
SubdivisiónsMar de Tracia, mar de Creta e mar de Mirtos
Illas interioresMáis de 5000 illas, sendo as máis importantes as illas das Cícladas, as illas Espóradas e o arquipélago do Dodecaneso
Accidentes
EstreitosDardanelos (mar de Mármara) e Canle de Corinto (mar Xónico)
Características
Superficie180 000 km²
Lonxitude máxima600 km
Anchura máxima400 km
Profundiade máxima3543 m
Mapa
Locatie Egeische Zee

Localización do mar Exeo.
Aegean Sea map bathymetry-fr

Mar Exeo, Grecia ao oeste e Turquía ao leste.

Etimoloxía

Na antigüidade, houbo varias explicacións para o nome "Exeo". Dicíase que fora nomeado pola cidade grega de Aegae, despois de Aegea, unha raíña das Amazonas morrera no mar. Aigaion, a "cabra mariña", outro nome de Briareus, un dos arcaicos Hecatonchires; ou, especialmente entre os atenienses, Exeo, o pai de Teseo, que se afogou no mar cando pensaba que o seu fillo morrera.

Unha posible etimoloxía é unha derivación da palabra grega αἶγες – aiges = "ondas" (Hesiquio de Alexandría; uso metaforico de αἴξ (aix) "macho cabrio"), polo tanto "mar ondosa", cf. tamén αἰγιαλός (aigialos = aiges (ondas) + hals (mar)),[1] polo tanto significa "beira do mar".

A República de Venecia, que gobernou moitas illas gregas na Alta Idade Media e na Baixa Idade Media, popularizou o nome de "Arquipélago" ( Grego: "mar principal"), nome que se mantivo en moitos países europeos ata o inicio do período moderno.

Nalgunhas linguas eslavas do sur o Exeo é a miúdo chamado "Mar Branco" (Belo more/Бело море en Serbo-Croata e Macedonio; Бяло море Byalo more en Bulgaro).[2]

Mitoloxía

O mar Exeo debe o seu nome ao rei Exeo, que, na mitoloxía grega, se suicidou cando o seu fillo, Teseo, volveu de Creta tras dar matado ao Minotauro, monstro a cuxa alimentación fora destinado xunto con outros seis mozos e sete mozas. Este era o tributo que os atenienses debían pagar anualmente a Minos. Os mariñeiros que o acompañaban deberían izar velas claras se Teseo retornase vivo, e escuras se morrera na loita contra o Minotauro. Así e todo, tamaña era a alegría da tripulación que esqueceron a promesa feita ao rei. Exeo botouse no mar, que desde entón leva o seu nome.

Véxase tamén

Outros artigos

Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.
  1. Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, s.v. "αἰγιαλός"
  2. Zbornik Matice srpske za društvene nauke: (1961), Volumes 28-31, p.74 Modelo:Sr icon
Anatolia

Anatolia, tamén coñecida como Asia Menor, é unha península que se proxecta no sentido leste-oeste ao sur do Mar Negro, en dirección ao Mar Exeo. É unha rexión tradicionalmente limitada polo alto Eufrates ao leste e polos Montes Tauros ao sur, estando constituída gran parte da súa área por mesetas e montañas.

Arquipélago

Un arquipélago é un conxunto de illas relativamente próximas unhas das outras. A proximidade débese, xeralmente, a unha orixe xeolóxica común para a totalidade do arquipélago, que normalmente se forma ao longo dunha dorsal oceánica.

Balcáns

Os Balcáns é o nome histórico e xeográfico que se usa para designar o sueste de Europa. A rexión ten unha superficie total de 550 000 km² e unha poboación de preto de 53 millóns de habitantes. Presenta unha orografia de abrupta. De feito, a rexión tomoa o nome da cordilleira dos Balcáns, que se estende desde o centro de Bulgaria até o leste de Serbia, no seu límite occidental, e até o mar Negro pola parte oriental.

Por outra parte conforma unha península que, aínda non respondendo ao modelo clásico de península, xa que non está unida ao continente europeo por medio dun istmo, é unha denominación aceptada para designar a rexión, que tamén se coñece como a península Balcánica ou península dos Balcáns.

Cícladas

As Cícladas ou Cíclades, do grego Κυκλάδες, que significa "circular", é un arquipélago no sur do mar Exeo. O seu nome indica as illas que forman un círculo arredor da illa sagrada de Delos, (patria dos deuses Apolo e Ártemis), en contraposición ao resto das illas do Exeo ás que chamaron Espóradas (do grego: Σποράδες, dispersas).

Dardanelos

Dardanelos (turco: Çanakkale Boğazı; grego: Δαρδανέλλια), antigamente Helesponto, é un estreito no noroeste da Turquía que liga o Mar Exeo ao Mar de Mármara. O seu nome provén de Dradania, unha antiga cidade frixia enclavada na beira asiática do estreito. Mide uns 71 km de lonxitude, cun ancho que varía dos 1.600 m aos 6.500 m, e ten unha profundidade media duns 50 m.

Ao igual que o estreito de Bósforo separa Europa (neste caso, a península de Gallipoli) de Asia. A maior cidade próxima ao estreito é Canakkale, que ten o seu nome do seu famoso castelo (kale significa "castelo").

Os Dardanelos é un antigo vale fluvial que se afundiu no cuaternario. Ten unhas costas pouco accidentadas e nel abunda o peixe.

Eurasia

Eurasia ( pronunciación ) é a masa que forma en conxunto a Europa e maila Asia. Pode ser considerada como un continente, ou mesmo un supercontinente composto polos continentes europeo e asiático, separados pola cordilleira dos Montes Urais. É común e correcto que se considere a Eurasia como un continente real dende o punto de vista fisioxeográfico e xeolóxico.

Eurasia localízase primordialmente no hemisferio norte e hemisferio oriental, e ten unha área aproximada de 52 990 000 km², que é o de 10,6% da superficie da Terra e o 36,2 do área terrestre. Ten máis de 5.000 millóns de persoas, o que equivale ó 72,5% da poboación mundial.

A subdivisión tradicional entre Asia e Europa presenta límites non muy precisos; comunmente defínese unha liña divisoria ó largo dos montes Urais, o río Ural, o mar Caspio, os montes do Cáucaso, o mar Negro, os estreitos do Bósforo e o Dardanelos, e o mar Exeo.

Liga de Delos

A Confederación de Delos ou Liga de Delos foi unha agrupación dos cidadáns atenienses cos habitantes das illas do mar Exeo e os gregos das costas de Asia Menor, as cidades-estado da antiga Grecia (que chegaron a ser máis de 200). A súa sede atopábase na illa de Delos.

Lista de illas de Grecia

Esta é unha lista dalgunhas das 6.000 illas e illotes de Grecia, das que 227 están habitadas. Apenas 78 illas teñen máis de 100 habitantes.

A illa grega máis grande por superficie é Creta, que se atopa no extremo sur do Mar Exeo. A segunda illa máis grande é Eubea, que está separada do continente polo Estreito de Euripo de 60 m. de ancho, e adminístrase como parte da perifieria de Grecia Central. Despois están a terceira e cuarta illas gregas, Lesbos e Rodas, o resto das illas son as dúas terceiras partes da superficie de Rodas, ou máis pequenas.

As illas gregas están tradicionalmente agrupadas nos seguintes grupos: As illas Argo-Sarónico no golfo Sarónico preto de Atenas, as Cícladas, unha gran pero densa colección, ocupando a parte central do mar Exeo, as Illas do Exeo Norte, unha agrupación da costa oeste de Turquía, o Dodecaneso, outro conxunto disperso no sueste entre Creta e Turquía, as Espóradas, un grupo moi pequeno fronte ás costas de Eubea, e as Illas Xónicas, situadas ao oeste da península no Mar Xónico (unha destas illas, Citerea, está na punta sur da Península do Peloponeso e forma parte da periferia Ática, pero se consideran parte das illas Xónicas, principalmente debido a razóns históricas). Tamén hai moitas illas, illotes e rocas que rodean a costa de Creta.

Mar Mediterráneo

O Mediterráneo é un mar interior do Atlántico oriental, comprendido entre Europa, Asia occidental e África setentrional. Con aproximadamente 2,5 millóns de km² e 3.860 km de lonxitude, é o mar interior máis grande do mundo.O Mediterráneo está unido ao océano Atlántico polo estreito de Xibraltar ao oeste, ao mar de Mármara e ao mar Negro polos Dardanelos e o Bósforo ao leste. O mar de Mármara -pero non o mar Negro- é a miúdo considerado como parte do Mediterráneo. A canle de Suez ao sueste une o Mediterráneo co mar Vermello.

É o mar coas taxas máis elevadas de hidrocarburos e contaminación do mundo.

Mar Negro

O mar Negro (en abkhaza: Амшын Еиқәа, xeorxiano: შავი ზღვა, turco: Karadeniz, en póntico: Μαύρον Θάλασσα, Εύξεινος Πόντος, búlgaro: Черно море, romanés: Marea Neagră, ruso: Чёрное море, ucraíno: Чорне море, en tártaro de Crimea: Qara deñiz) é un mar que posúe unha saída moi angosta ao Mar Mediterráneo e que separa Europa Oriental de Asia Occidental e esta limitado polos montes Pónticos, ao sur, e polo Cáucaso a leste. Este mar está, en última instancia, relacionado a través de varios estreitos co océano Atlántico, vía mar Mediterráneo e mar Exeo: o estreito do Bósforo conéctao ao mar de Mármara e o estreito dos Dardanelos ao mar Exeo (parte do mar Mediterráneo); ademais, outro estreito, o de Kerch, úneo ao mar de Azov.

Mar de Creta

O mar de Creta (grego: Κρητικό Πέλαγος, "Kritiko Pelagos") é un mar, parte do Mar Exeo, situado na súa extremidade sur. O mar esténdese ao norte da illa de Creta, ao leste das illas de Citerea e Antikythira, ao sur das Cícladas e ao oeste das illas do Dodecaneso de Rodas, Karpathos e Kasos. O mar contiguo cara ao oeste é o Mar Xónico. Ao Noroeste está o Mar de Myrtoan, unha subdivisión do Mar Mediterráneo que se atopa entre as Cícladas e Peloponeso. Ao Leste-SE é o resto do Mar Mediterráneo, ás veces acreditado como o mar Levantino. Ao outro lado da illa de Creta, ná beira oposta comenza o mar Mar de Libia. As rutas de transbordador cara a e desde O Pireo e Heraklion, así como ás illas do Exeo e o Dodecaneso do Sur, pasan por esta área. Xusto ao longo da costa nordés de Creta, o mar alcanza unha profundidade máxima próxima aos 3.294 m. [Cómpre referencia] Outras fontes (mapas) mostran unha profundidade máxima de 2.591 m..

Mar de Mirtoon

O Mar de Mirtoon (grego: Mυρτώο Πέλαγος, Myrtoo Pelagos), é unha subdivisión do Mar Mediterráneo que se atopa entre as Cícladas e o Peloponeso. É descrito como a parte do Mar Exeo ao sur de Eubea, Ática e Argólida. parte da masa de auga do Mar Negro chega ao mar de Mirtoon, transportada a través do mar Exeo.(Saundry, Hogan & Baum. 2011)

O Golfo Sarónico, o golfo de Atenas, sitúase entre a Canle de Corinto e o Mar de Mirtoon.

Dise que foi nomeado despois de que o mítico heroe Mirtilo, que fora lanzado a este mar por un enfurecido Pélope. O nome tamén estivo relacionado co da doncela Mirto. Tamén se di que deriva o seu nome dunha pequena illa chamada Mirtus. [Cómpre referencia]

Mar de Mármara

O mar de Mármara, turco: Marmara Denizi tamén coñecido como mar de Mármora, é un mar interior que separa o mar Negro do mar Exeo; así, a parte asiática da Turquía da súa parte europea. O Mar de Mármara é o mar máis pequeno do mundo. Ten unha superficie de 11.500 km² cunhas dimensións de 280 km. × 80 km. e unha profundidade máxima de 1.370 metros.

Mar de Tracia

O mar de Tracia (grego Θρακικό Πέλαγος, Thrakikó Pélagos, en turco Trakya Denizi) é un mar epicontinental na parte setentrional do mar Exeo, que baña as costas gregas de Macedonia e Tracia, e a parte nororiental de Turquía. De oeste a leste, esténdese desde a península do Monte Athos, á Calcídica, ata a península de Gallípoli aos Dardanelos. citase o paralelo 40°N como o límite meridional, coas illas de Lemnos e Ténedos (Bozcaada). Ademais, inclúe as illas de Tasos, Samotracia e Imbros (Gökçeada).

Forma diversos entrantes na costa, como os golfos de Ierisos e o Estrimónico, na parte occidental; o golfo de Kavala, na costa norte, e o Saros, na parte oriental.

No mar de Tracia desembocan os ríos Estrimón, Nestos e Evros ou Meriç, marcando este último a fronteira entre Grecia e Turquía.

Os principais portos están nas cidades gregas de Alexandrópolis, Kavala e Tasos. Hai unha estación balnearia, chamada Loutra Eleftheron, preto de Kavala.

Naxos

Naxos (en grego Νάξος) é unha illa grega do mar Exeo, que pertence ao arquipélago das Cícladas. Ten 429 km² e 19.000 habitantes, o que a fai a máis grande das illas das Cícladas no mar Exeo. foi o centro da arcaica cultura das Cícladas. A illa é famosa por ser unha fonte de esmeril, unha rocha rica en corindón, que ata a época moderna foi un dos mellores abrasivos dispoñibles.

A cidade máis grande e capital da illa é Chora ou Naxos, con 6.533 habitantes (censo 2001). Os principais pobos son Filoti, Apiranthos, Vivlos, Agios Arsenios, Koronos e Glinado.

Peloponeso

A península do Peloponeso, tamén chamada Morea ou, simplemente, Peloponeso (en grego Πελοπόννησος, pronunciación clásica Pelopónnēsos; pronunciación moderna Pelopónisos) é unha península de Grecia, unida ao continente polo istmo de Corinto, que actualmente está cortado polo canal de Corinto.

O seu nome provén dun heroe mitolóxico grego, Pélope, quen supostamente conquistou toda a rexión.

Etimoloxicamente Peloponeso significa "illa de Pélope", a pesar de que só foi unha verdadeira illa tras a apertura do canal de Corinto en 1893.

Na Idade Media, "Morea", debido ao parecido da súa forma cunha folla de moreira. Contra o século XIII conformou o Despotado de Morea.

Patrás (no norte) e Kalamata son as únicas cidades importantes, onde se achan os principais portos.

En 2004 o Peloponeso gañou unha segunda conexión co continente tras a construción da Ponte de Río-Antirio.

Na rexión encóntrase a cidade de Olimpia, centro relixioso da Antigüidade, onde se celebraron os primeiros Xogos Olímpicos, e a cidade de Esparta, unha das dúas cidades-Estado hexemónicas na Antigüidade clásica.

Pobo grego

Os gregos, tamén chamados helenos (en grego: Έλληνες), son unha nación e un grupo étnico orixinario de Grecia, Chipre e algunhas outras rexións da contorna do mar Exeo. Tamén constitúen unha diáspora significativa, con comunidades gregas estabelecidas arredor do mundo.

Na antigüidade, os gregos organizábanse politicamente en cidades estado, e alí orixinouse o concepto de democracia. Estabelecéronse colonias e comunidades gregas ó longo da historia en moitos recunchos do Mediterráneo, malia que o groso da nación sempre se centrou arredor do mar Exeo, onde se fala a lingua grega dende a Grecia antiga. No século IV a.C, a expansión territorial máis importante dos gregos levou ó helenismo até Asia Central e a India, e despois da caída do Imperio Romano, Bizancio mantivo a cultura grega no Mediterráneo oriental até 1453. Baixo o Imperio Otomán e até o comezo do século XX, os gregos estaban instalados uniformemente entre a actual Grecia, a costa occidental de Anatolia, o Mar Negro, Exipto, Chipre e Constantinopla; en xeral, estas rexións coinciden coas fronteiras do Imperio Bizantino a finais do século XI, e tamén coa zona de colonización grega na antigüidade do Mediterráneo oriental.Despois da Guerra Greco-Turca (1919-1922), un masivo intercambio de poboacións entre Grecia e Turquía (1923) deixou case toda a poboación etnicamente grega confinada dentro das novas fronteiras de Grecia e Chipre (illa daquela integrada no Imperio británico). A nova Grecia constituíuse a partir do 1822 como un estado nación típico da época, liberado do Imperio Otomán. Outras poboacións menores de gregos étnicos pódense atopar actualmente dende o sur de Italia e o sur de Albania até no Cáucaso, e tamén nas comunidades da diáspora en moitos outros países. Actualmente, a maioría dos gregos pertencen formalmente á Igrexa Ortodoxa Grega.Pódenselles atribuir ós gregos contribucións moi notables en diversos eidos da cultura universal ó longo de toda a Historia (as artes, a literatura, a filosofía, a política, a música, as matemáticas, a ciencia, a arquitectura, a tecnoloxía, as exploracións, a cociña e o deporte).

Tracia

Tracia (en grego Thrákē ) é unha rexión do sueste de Europa, na Península dos Balcáns, ao norte do Mar Exeo, situada na actual Grecia e na Turquía europea.

No seu momento, esta rexión histórica estendíase desde Macedonia ata o Mar Negro e o Mar de Mármara; e desde o mar Exeo ata o Danubio. Ocupa a punta do sueste da Península Balcánica e comprende o Nordeste de Grecia, o sur de Bulgaria, e a zona europea de Turquía. Os seus límites variaron nos diferentes períodos. As montañas Ródope separan a Tracia grega da búlgara e o río Maritsa separa a Tracia turca da grega.

As cidades principais da zona son Istambul, Gallipoli, Edirne (antes Adrianópolis) e Tekirdag, todas elas en Turquía. Na zona grega distínguense Komotene, Janto e Alexandrópolis como as cidades máis grandes. A rexión de Tracia é esencialmente agrícola. Alí prodúcese tabaco, arroz, trigo, algodón, seda, aceite de oliva e froitas.

Turquía

A República de Turquía (Türkiye Cumhuriyeti), ou simplemente Turquía (Türkiye) é un estado situado entre Asia (95 % do seu territorio) e Europa (5 % do seu territorio).

A península de Anatolia entre o mar Negro e o mar Mediterráneo forma o «corazón» do país. Linda ó nordeste con Armenia, ó norte co mar Negro, ó oeste con Grecia, o mar Exeo e Bulgaria, ó sueste con Irán, e ó sur con Iraq, Siria e o mar Mediterráneo, ó leste con Xeorxia e Acerbaixán. O mar de Mármara, e os estreitos turcos do Bósforo é o Dardanelos, separan Europa de Asia, polo que Turquía está considerado un país transcontinental.

Debido á súa posición estratéxica, no medio do camiño entre Europa e Asia, así como ter tres Mares, Turquía foi un cruzamento histórico entre as culturas e civilizacións orientais e occidentais. Foi berce de varias civilizacións e o lugar no que se produciron moitas batallas no transcurso da historia.

Turquía é unha república democrática, secular e constitucional, cuxo sistema político foi estabelecido en 1923 baixo o liderado de Mustafa Kemal Atatürk, trala caída do Imperio Otomán após a Primeira Guerra Mundial. Dende aquela, Turquía integrouse cada vez máis con Occidente a través da afiliación a organizacións como o Consello de Europa (1949), a OTAN (1952), a OCDE (1961), a OSCE (1973) ou o Grupo dos 20 (1999). Turquía comezou as negociacións para a adhesión plena na Unión Europea no 2005, despois de ter sido membro asociado dende 1963, presentar a súa candidatura no 1987, e estando en vigor un acordo alfandegueiro dende o 1 de xaneiro do 1996. Tamén Turquía seguiu fomentando estreitas relacións políticas e económicas co mundo oriental, especialmente cos estados de Oriente Medio, Asia Central ou Asia Oriental.

Mares do mundo
Océano Pacífico
Océano Atlántico
Océano Índico
Océano Ártico
Océano Antártico
Mares Continentais

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.