La Noche

La Noche foi un xornal vespertino que se editou en Santiago de Compostela entre 1946 e 1967.

La Noche
Linguacastelán
LocalidadeSantiago de Compostela
ISSN1579-1556

Traxectoria

Subtitulado Único diario de la tarde en Galicia, apareceu o 1 de febreiro de 1946[1]. Substituíu a El Compostelano e continuou a súa numeración. O 1 de decembro de 1967, La Noche fusionouse con El Correo Gallego (ambos pertencían á Editorial Compostela). A fusión entre os dous xornais terá título El Correo Gallego. La Noche. "Diario de Galicia", e sairá ata o 30 de novembro de 1974. A partir do 2 de decembro de 1974, o xornal só se chamará El Correo Gallego. "Diario decano de Galicia", pero na contraportada seguirá aparecendo por un tempo El Correo Gallego. La Noche. "Diario decano de Galicia", ata abril de 1984, cando se retira o da contraportada.

Estivo dirixido por José Goñi Aizpurua, Raimundo García Domínguez (Borobó), José Vidal Iborra e Francisco Leal Ínsua. Entre os seus colaboradores figuraron Antón Fraguas, Xosé Filgueira Valverde, Couceiro Freijomil, Álvaro Cunqueiro, Bouza Brey, Vicente Risco, Varela Jácome, García-Bodaño e Méndez Ferrín.

Entre outubro de 1949 e xaneiro de 1950 incluíu un suplemento semanal, titulado "La Noche. Suplemento del sábado", de carácter literario e económico. Coordinado por Francisco Fernández del Riego (que asinaba como Salvador Lorenzana) e Xaime Isla Couto (que asinaba como Santiago Fernández), a súa tendencia era galeguista e progresista, e incluíu artigos e ensaios sobre literatura, principalmente sobre literatura galega.

La Noche, un xornal con personalidade propia

Coa creación do vespertino La Noche en 1946, a Editorial Compostela iniciou unha grande aventura periodística. Con ese diario nacido nun contexto histórico difícil, esta empresa trouxo un sopro de aire fresco e fértil a unha prensa galega da época asfixiada, estéril.

A. Criterios económicos e comerciais

Cando sae La Noche, a Editorial Compostela xa publica El Correo Gallego. Como este era un xornal da mañá, a publicación de La Noche, Único diario de la tarde en Galicia, era entón un engadido á publicación do xornal irmán. A complementariedade dos dous xornais non só se detivo nese aspecto. De feito, co seu carácter rexional, La Noche tamén complementou o carácter localista de El Correo Gallego:

Para que La Noche fose un xornal para toda Galicia, a empresa baseaba o contido das páxinas nun tema prioritario galego. Ademais das páxinas literarias, atópanse páxinas dedicadas ás noticias das diferentes áreas xeográficas de Galicia na sección "Galicia al día": "Santiago", "A Coruña", "Pontevedra", "Vigo", aos que se engadiron a principios dos anos cincuenta "Lugo "e" Orense ".

Ademais, para levar a cabo o seu proxecto, a Editorial Compostela fixo uso da colaboración de ilustres intelectuais e artistas galegos. A presenza destes colaboradores nas páxinas do xornal, axudou, pola condición de nativo e persoa pública destes colaboradores, a difundir a venda do xornal en todas as cidades de Galicia.

B. A expresión dunha ideoloxía determinada

Así, preséntase a ideoloxía defendida pola Editorial Compostela nun artigo anónimo do xornal en 1947:

"Por lo tanto, pretendemos servir al Catolicismo con todas sus consecuencias, a España en su auténtica realidad social e histórica, y a la continuidad de nuestro pueblo. Queremos el máximo fortalecimiento espitirual, moral y material de España; y para mayor solidez y fundamento de su unidad, el acrecentamiento del vigor de los países que la componen. (...) Somos, pues, amantes de la personalidad de Galicia, pieza importante de España, con todas sus características propias de lengua, arte, derecho, historia, costumbres y paisaje. Sin estorbo para la obra total.[2]"

En La Noche opúxose claramente á política de unificación cultural do réxime franquista (recordemos que o guipuzcoano José Goñi Aizpúrua, director do vespertino desde a súa creación ata 1960 - e, en conxunto, director do segundo O xornal da compañía: El Correo Gallego-, estaba ligado á ideoloxía carlista). E as dúas ideoloxías - carlista e galeguista - atoparon en La Noche a mesma vontade de actuar na reivindicación dos valores culturais de Galicia.

Páxinas literarias e desaparición de La Noche

Mentres que ata 1963 o tema galego era o interese principal das páxinas literarias do xornal, a partir de marzo de 1964, este tema desaparece case por completo.

O ano 1964 tamén foi o ano doutra ruptura que se produciu entre as dúas xeracións galeguistas posteriores á guerra, a segunda xeración mirando no combate político outra forma de reclamar a identidade galega.

A. Unha loita, ¿para quen?

A partir de 1941, en Buenos Aires, ao redor das figuras máis destacadas do nacionalismo galego no exilio, Castelao e Suárez Picallo, o Consello de Galicia realizou unha intensa actividade política para defender a identidade galega. Así mesmo, foi Buenos Aires, a partir de 1939, e ata ben entrado os anos 60, a capital cultural de Galicia.

A estratexia culturalista que os galleguistas do interior tomaron en primeiro lugar nas páxinas de La Noche, non se considerou exitosa por parte dos galeguistas exiliados en América. Aínda que nun principio as diverxencias non eran explícitas, cando se creou a Editorial Galaxia, púidose destacar a ausencia nas publicacións de traballos dos exiliados. O que se criticaba aos artistas galegos implicados na acción cultural en España era que a cultura galega se caracterizaba por unha postura excesivamente elitista e ata metafísica, moi orientada á filosofía e á especulación teórica e que apenas se preocupaba por unha demanda de tipo máis populares:

"Realmente, tampoco la brillantez y la constancia de los escritores vinculados a Galaxia rompía esa barrera angustiosa que separa a los escritores que cultivan el gallego y el pueblo que lo mantuvo a lo largo de los "siglos oscuros". Es difícil que traducciones de Heidegger, poemas existenciales o relatos faulknerianos puedan reducir esa distancia.[3]"

A acción da reivindicación cultural que se levou a cabo en La Noche desde 1946, adheríndose o xornal ao galeguismo culturalista, tiña detractores desde o principio e as posicións do "piñeirismo"[4] -e, por extensión, do galeguismo do interior- separáronse das posicións defendidas polos nacionalistas emigrados galegos -que mantiveron unha ideoloxía nacionalista-federalista- ata 1958 cando houbo unha ruptura definitiva entre ambos:

"En 1958, despois dunha xuntanza secreta en Santiago de Compostela entre un emisario do Consello de Galiza e a plana maior do galelguismo do interior, produciuse o que podemos considerar a ruptura definitiva, cando menos politicamente, entre exilio pólitico e galeguismo cultural.[5]"

B. Da loita cultural ao combate político

A ruptura real coa acción cultural galeguista é en 1964, coa aparición das primeiras organizacións políticas e socialistas galegas: aparece a UPG (Unión do Pobo Galego) e PSG (Partido Socialista Galego), as dúas liñas principais do galeguismo clandestino que darían ocasión máis tarde a novos grupos e asociacións.

En La Noche, cando se produce a ruptura, os colaboradores da segunda xeración xa non aparecen nas páxinas do xornal. De feito, as ideas políticas da esquerda e profundamente marxistas non se correspondían coa ideoloxía anti-comunista e anti-marxista que defendía o xornal. Agora, non é posible destacarse tampouco no xornal de 1964 a 1967, a loita cultural que seguiron os galeguistas culturalistas da primeira xeración, en Galicia. Quizais, como a loita cultural pasou nun segundo nivel, os administradores do xornal xa non tiñan interese polo asunto:

"Además, la reivindicación cultural era una manera para los administradores de La Noche, de ideología fundamentalmente carlista, de oponerse a la unificación del país, pero no pretendían oponerse al Régimen en una lucha política. Por lo cual, en las páginas del vespertino, la acción cultural de los galleguistas fue la bienvenida, hasta cierto punto; se rechazó totalmente la acción política cuando ésa surgió en los años sesenta, como lo demuestra el contenido de las páginas del vespertino.[6]"

Nota bene: Cómpre salientar que o xornal ten un homónimo na prensa española do século XX que se publicou algúns anos antes de que o xornal galego fose publicado en 1946: La Noche (publicado en Barcelona entre 1924 y 1939) y La Noche (publicado en Bilbao en 1924).

Notas

  1. Marcos Valcárcel, "Cen anos de historia cultural. 1946: nace o xornal ‘La Noche’" Arquivado 19 de febreiro de 2014 en Wayback Machine. 10/12/2006.
  2. La Noche, "Nuestro primer aniversario", 10-II-1947.
  3. LOSADA CASTRO, Basilio, " Literatura gallega y censura franquista", en Diálogos Hispánicos de Amsterdam, no 5, 1987, p. 62.
  4. Normalmente o término "piñeirismo" emprégase para designar o grupo de galeguistas que se formaron ao redor da figura de Ramón Piñeiro, é dicir, os galleguistas que optaron pola acción cultural logo da Guerra Civil.
  5. TOURIÑO, R., "Sempre en Galiza, entre o Partido Galeguista e o Movimento Nacional Popular", en Inzar Razóns, no 10, noviembre de 1994, p.18
  6. CEBRIAN ALCALDE Nathalie, op. cit., p.100

Véxase tamén

Bibliografía

  • Santos Gayoso, Enrique (1990). Historia de la Prensa Gallega 1800-1986. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
  • CEBRIAN ALCALDE Nathalie, La Noche: Un fulgor en la oscuridad - La defensa de la cultura gallega en las páginas literarias del periódico compostelano La Noche (1946-1967), Université de Bourgogne, 1997
10 de maio

O 10 de maio é o 130º día do ano do calendario gregoriano e o 131º nos anos bisestos. Quedan 235 días para finalizar o ano.

Adolfo Gregorio Espino

Adolfo Gregorio Espino, finado en Madrid o 13 de abril de 1962, foi un perito agrícola, avogado e político galego.

Antonio Couceiro Freijomil

Antonio Couceiro Freijomil, nado en Pontedeume o 2 de xuño de 1888 e finado en Santiago de Compostela o 9 de maio de 1955, foi un escritor galego, coñecido polo seu Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores.

Aquilino Iglesia Alvariño

Aquilino Iglesia Alvariño, nado na Pedrosa (Seivane de Vilarente, Abadín) o 12 de xuño de 1909 e finado en Santiago de Compostela o 29 de xullo de 1961, foi un dos poetas máis significativos do século XX en lingua galega. No ano 1986 adicóuselle o Día das Letras Galegas.

Borobó

Raimundo García Domínguez, máis coñecido como Borobó, nado en Pontecesures o 10 de xullo de 1916 e finado en Santiago de Compostela o 28 de agosto de 2003, foi un escritor e xornalista galego.

Campionato Galego de Afeccionados

O Campionato Galego de Afeccionados foi unha competición de clubs de fútbol de afeccionados organizada pola Federación Galega de Fútbol. O torneo daba a clasificación para o Campionato de España de Afeccionados da RFEF.

Copa Galiza de fútbol

A Copa Galiza de fútbol foi unha competición deportiva que enfrontaba os clubs de fútbol galegos. Organizáronse dúas edicións disputadas nos anos 2008 e 2009. O torneo era patrocinado pola Dirección Xeral para o Deporte da Xunta de Galicia e organizado pola Federación Galega de Fútbol. Previamente, foi disputada unha soa edición da Copa Xunta de Galicia en 2006, a cal non tivo carácter oficial.

A orixe histórica do torneo atópase na Copa Galicia, competición oficial organizada pola Federación Galega de Fútbol que foi xogada por primeira vez en 1936 e tivo diversas edicións con diferentes composicións durante certas tempadas durante o século XX. En certas tempadas tamén se organizou a Copa Federación Galega de Fútbol.

Editorial Galaxia

A Editorial Galaxia é unha editorial galega fundada en 1950 e radicada en Vigo. O seu director xeral é Francisco Castro.

El Compostelano

El Compostelano foi un xornal que se publicou en Santiago de Compostela entre 1920 e 1946.

El Correo Gallego

El Correo Gallego é un xornal galego que se edita en Santiago de Compostela. Fundouno José Mariano Abizanda na cidade de Ferrol en 1878.

Hospital Gil Casares

O Hospital Gil Casares, tamén coñecido como Sanatorio Antituberculoso Profesor Gil Casares, Hospital Profesor Gil Casares ou Sanatorio Miguel Gil Casares, bautizado así en lembranza do catedrático de Medicina Miguel Gil Casares, e anteriormente Sanatorio Antituberculoso de La Choupana, é un centro hospitalario situado no barrio compostelán da Choupana inaugurado en 1938.

Jacinto Benavente

Jacinto Benavente y Martínez, nado en Galapagar (Madrid) o 12 de agosto de 1866 e finado no mesmo lugar o 14 de xullo de 1954, foi un dramaturgo, director, guionista e produtor de cinema español, gañador do Premio Nobel de Literatura en 1922.

La Noche. Suplemento del sábado

La Noche. Suplemento del sábado foi un suplemento semanal do diario La Noche, editado en Santiago de Compostela, de natureza cultural e centrado en temas e autores galegos:

"A partir del próximo sábado, la Noche publicará semanalmente un suplemento de ocho páginas dedicado integramente a la vida económica y cultural de Galicia. La industria y el comercio del país, como su arte y su literatura, han de tener en este Suplemento de La Noche eco fiel y profuso."

Premio Planeta

O Premio Planeta de novela é un certame de novela concedido desde 1952 pola editorial Planeta. Foi creado por José Manuel Lara Hernández. Desde 1974 tamén se premia o finalista. Despois do Premio Nobel é o concurso mellor dotado do mundo, con 601.000€. Fállase o 15 de outubro, festividade de Santa Teresa (nome da esposa de José Manuel Lara).

Río Mesoiro

O río Mesoiro, tamén coñecido como rego de Campos, rego de Beneirón ou río Monelos, é un río galego que nace e desemboca no concello da Coruña. Atópase soterrado durante a maior parte do seu percorrido, canalizado baixo o chan das rúas da cidade.

XXI edición dos Premios Goya

O 28 de xaneiro de 2007 celebrouse unha nova edición no Pazo de Congresos do Campo das Nacións en Madrid, a 21ª, dos Premios Goya do cine español. A ausencia máis destacada foi a do galardoado como mellor director, Pedro Almodóvar. No seu lugar recolleu o premio, Penélope Cruz.

Houbo unha coprodución galega premiada, así como dúas candidatas máis: Pérez, o ratiño dos teus soños, recibiu o Goya ao mellor filme de animación, mentres que De profundis era candidata nesa mesma categoría, e Carlos Iglesias era o candidato a mellor dirección novel por Un franco, 14 pesetas.

Xaime Isla Couto

Xaime Isla Couto, tamén coñecido como Xaime Illa Couto, nado en Santiago de Compostela o 23 de outubro de 1915 e finado en Vigo o 25 de abril de 2012, foi un intelectual e economista galego.

Xosé Landeira Yrago

Xosé Landeira Yrago, nado en Santiago de Compostela o 23 de outubro de 1922 e finado en Vigo o 16 de abril de 1995, foi un xornalista e escritor galego pertencente á Xeración La Noche.

Xosé Ramón Fernández-Oxea

Xosé Ramón Fernández-Oxea, nado en Ourense o 5 de abril de 1896 e finado en Madrid o 2 de maio de 1988, foi un escritor, mestre e investigador galego tamén coñecido como Ben-Cho-Shey ou Xan Fouciño, un intelectual de obra poliédrica que abarca dialectoloxía, heráldica, arqueoloxía, etnografía, historia da arte e creación literaria. Colaborou con publicacións como O Tio Marcos d'a Portela, La Zarpa, Nós, A Nosa Terra, Lar, Opinión Gallega, Eufonía, La Temporada en Mondariz, Faro de Vigo, La Noche, Vieiros, Boletín de la Real Academia Gallega, Cuadernos de Estudios Gallegos, El Museo de Pontevedra e Chan. Foi membro das Irmandades da Fala, o Seminario de Estudos Galegos e o Partido Galeguista. En 1986 foi galardoado coa Medalla Castelao.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.