José Luis Pensado

José Luís Pensado Tomé, nado en Negreira o 6 de marzo de 1924 e finado en Salamanca o 15 de decembro de 2000, foi un filólogo e lingüista galego que entre outros aspectos dedicou parte da súa vida á edición da obra do ilustrado frei Martín Sarmiento. Foi membro de número da Real Academia Galega, correspondente da Real Academia Española e membro de honra da Academia de la Llingua Asturiana.

José Luis Pensado
Nacemento6 de marzo de 1924
 Negreira
Falecemento15 de decembro de 2000
 Salamanca
NacionalidadeEspaña
Alma máterUniversidade de Santiago de Compostela e Universidad Central
Ocupaciónfilólogo e lingüista

Traxectoria

Rematados os seus estudos secundarios, iniciou en Santiago de Compostela os de Filosofía e Letras durante os dous primeiros cursos comúns, para pasar logo á Universidade Central de Madrid, onde acabou os de Filoloxía Románica, na que tivo como profesor, entre outros, a Dámaso Alonso. Catro anos despois, en 1954, presentou a súa tese doutoral na mesma universidade.

Tres anos despois accedeu á cátedra da súa especialidade na Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Oviedo, na que exerceu até 1963, ano no que accedeu á mesma cátedra na Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Salamanca, na que exercería até o seu falecemento.

Era membro correspondente da Real Academia Galega[1] desde 1967 e académico de honra da mesma desde 1987;[2] co mesmo rango o era da Academia de la Llingua Asturiana desde 1982.

O labor investigador

A finais dos anos da década de 1960, o profesor Pensado, coñecedor das dimensións e da importancia que tiña a obra do monxe beneditino galego Martín Sarmiento (1694-1772)para coñecer a historia da lingua galega (na súa maior parte inédita ou mal editada), emprendeu a tarefa de editala debidamente, consonte os requisitos da moderna crítica filolóxica, confrontando as diversas variantes manuscritas e impresas, anotándoas e iluminándoas con rigorosas introducións que ordinariamente constitúen de por si fermosos libros. Paralelamente, o Dr. Pensado Tomé encontrouse coa non tan brillante obra lingüística doutro ilustrado galego, frei Juan Sobreira Salgado (1746-1805), máis tamén importante para a historia do galego dos séculos escuros. Ambas obras ficaron así accesíbeis de aí en adiante a estudosos e afeccionados interesados en coñecela, ademais de que parte dos escritos de Sarmiento constitúen extraordinarios exemplos do pensamento ilustrado español en xeral e galego en particular. Ese interese do prof. Pensado, mostrado xa desde anos antes, levouno a dar ao prelo diversos vocabularios do prerrenacemento galego, como o do bachiller Olea (1536) e algúns anónimos de comezos do século XIX.

Pensado Tomé estendera o seu saber a outros campos, editando diversas obras galegas, senlleiras, do período medieval, ou investigando sobre o asturiano-leonés. O seu coñecemento do conxunto da historia do galego, levouno a dar unha crítica profunda da transmisión do léxico galego a través do comentario da edición do primeiro dicionario da lingua galega: "Contribución a la crítica de la lexicografía galega, I" (1976), no que desvelaba a desfeita na edición do dicionario por parte do bibliotecario Francisco Javier Rodríguez Gil, e que falecido este deixou a súa responsabilidade a Francisco María de la Iglesia, que o deu a coñecer en 1863. Aínda que Pensado prometía análises similares para os dicionarios de Xoán Cuveiro Piñol (1876) e Marcial Valladares (1884), o absorbente labor que supuña a edición da obra de Sarmiento e as ramificacións que aparellaba, impedíronlle cumprir a súa promesa.

Publicacións (selección)

Catálogo de voces vulgares y en especial de voces gallegas de diferentes vegetales, 1996
Catálogo de voces vulgares y en especial de voces gallegas de diferentes vegetales, 1996.

Edicións críticas

  • Miragres de Santiago. Madrid. CSIC. 1958.
  • Fragmentos de un Libro de Tristán galaico-portugués. Santiago de Compostela. Anexo XIV de Cuadernos de Estudios Gallegos. 1962.
  • Bachiller Olea, Vocábulos gallegos escuros: lo que quieren dezir. A Coruña. Real Academia Galega. 2003.
  • Tratado de Albeitaria. Santiago de Compostela. Centro Ramón Piñeiro, 2004, 415 páxs ISBN 84-453-3859-5

Edicións críticas de obras do P. Sarmiento

Unha relación maior pódese ver no artigo adicado a frei Martín Sarmiento.

  • Catálogo de voces y frases de la lengua gallega. Salamanca. Universidade de Salmanca. 1973, 620 páxs ISBN 64-600-5838-7
  • Viaje a Galicia, 1745. Pontevedra. El Museo de Pontevedra. 1975, 217 páxs ISBN 84-600-1878-4
  • La educación de la juventud. Santiago de Compostela. Xunta de Galicia. 1984, 168 páxs ISBN 84-505-0138-5
  • Catálogo de voces vulgares y en especial de voces gallegas de diferentes vegetables. Salamanca. Universidad de Salamanca. 1986, 588 páxs ISBN 84-7481-374-3
  • Elementos etimológicos según el método de Euclides. A Coruña. Fundación Pedro Barrié de la Maza. 1998 ISBN 84-89748-50-0
  • Onomástico etimológico de la lengua gallega, 2 vols. A Coruña. Fundación Pedro Barrié de la Maza. 1998, 531 + 345 páxs ISBN 84-89748-51-9

Sarmiento e Sobreira

  • Opúsculos lingüísticos gallegos del siglo XVIII. Fundación Penzol - Galaxia. 1974, 267 páxs ISBN 84-7154-218-8

Edicións de obras do P. Sobreira

Fr. Juan Sobreira. Papeletas de un diccionario gallego, edición y estudio crítico por J. L. Pensado I texto, 1979
Papeletas de un diccionario gallego, 1979.
  • Papeletas de un diccionario gallego. Tono I. Texto. Ourense. Intituto de Estudios Orensanos "Padre Feijoo". 1979, 517 páxs ISBN 84-600-1469-X

Estudos de lexicografía galega

  • Estudios etimológicos galaico-portugueses. Salamanca. Universidad de Salamanca. 1965, 94 páxs.
  • Contribución a la crítica de la lexicografía gallega. I. El diccionario gallego-castellano de F. J. Rodríguez y su repercusión en la lexicografía gallega. Salamanca. Universidad de Salamanca. 1976, 413 páxs ISBN 84-600-0715-4

Estudos de filoloxía galega

  • Interferencias estructurales castellano-gallegas: el problema de la geada y sus causas, in Revista de Filología Española, Madrid, t. 53, fasc. 1-4, 1970, páxs. 27-44.
  • en colaboración con Carmen Pensado Ruiz, Gueada y geada gallegas, Anexo 21 da revista Verba, Santiago de Compostela, 1983, 130 páxs.

Estudos de lexicografía astur-leonesa

  • Estudios de lexicografía asturiana, I e II, in rev. Archivum, Oviedo, X (1960), páxs. 53-120 e XI(1961), páxs. 17-64.
  • Adiciones al léxico asturiano, in rev. Archivum, Oviedo, XIII (1963), páxs. 67-78.
  • Contribución al estudio del léxico leonés, in Philologica Hispaniensia in Honorem M. Alvar, t. I. Madrid. Gredos, páxs. 523-529.

Filoloxía astur-leonesa

  • Textos asturianos diociochescos, I, in Lletres Asturianes, Oviedo, 21, páxs. 83-107.
  • Textos asturianos diociochescos, II, in Lletres Asturianes, Oviedo, 22, páxs. 83-88.
  • Estudios asturianos. Oviedo. Academia de la Llingua Asturiana. 1999, 413 páxs ISBN 84-8168-180-6

Varia

  • El gallego, Galicia y los gallegos a través de los tiempos: ensayos. A Coruña. La Voz de Galicia 1985. ISBN 84-85287-41-X
  • Galicia en su lengua y sus gentes: ensayos. A Coruña. La Voz de Galicia. 1991 ISBN 84-85287-86-X

Notas

  1. Correspondentes
  2. De honra

Véxase tamén

Bibliografía

Outros artigos

15 de decembro

O 15 de decembro é o 349º día do ano no calendario gregoriano e o 350º nos anos bisestos. Quedan 16 días para rematar o ano.

Azorín

José Augusto Trinidad Martínez Ruiz, nado en Monòver o 8 de xuño de 1873 e finado en Madrid o 2 de marzo de 1967, foi un escritor español, máis coñecido polo seu pseudónimo de Azorín. Ademais de novelista e ensaísta, foi o crítico literario español máis importante do seu tempo.

Diccionario gallego-castellano (1863)

O Diccionario gallego-castellano é un dicionario bilingüe galego castelán de 3.834 entradas definidas en castelán elaborado por Francisco Javier Rodríguez Gil e publicado postumamente por Antonio de la Iglesia en 1863 na Coruña como suplemento da revista Galicia. Revista Universal de este Reino. Constitúe o primeiro dicionario galego moderno.

Dámaso Alonso

Dámaso Alonso Fernández de las Redondas, nado en Madrid o 22 de outubro de 1898 de pai de Ribadeo e nai de Castropol, e finado o 25 de xaneiro de 1990, foi un escritor, crítico literario e filólogo español. Membro da xeración do 27 e Premio Miguel de Cervantes 1978.

El Museo de Pontevedra

El Museo de Pontevedra é a revista do Museo Provincial de Pontevedra, fundada por Xosé Filgueira Valverde, publicada en Pontevedra desde 1942, de periodicidade anual.

Francisco Asorey

Francisco Hipólito Asorey González, nado en Fefiñáns, Cambados o 4 de marzo de 1889 e finado en Santiago de Compostela o 2 de xullo de 1961, comunmente citado como Asorey, foi un escultor galego, considerado por algúns críticos como unha das figuras mais relevantes da renovación da arte escultórica española do século XX. Está soterrado no Panteón de Galegos Ilustres.

Francisco Javier Sánchez Cantón

Francisco Javier Sánchez Cantón, nado en Pontevedra o 14 de xullo de 1891 e finado o 27 de novembro de 1971, foi un historiador galego.

Giuseppe Tavani

Giuseppe Tavani, nado en Roma en 1924 e finado o 22 de marzo de 2019, foi un filólogo italiano.

Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada

A Gran Enciclopedia Gallega Silverio Cañada, Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada, ou simplemente Gran Enciclopedia Gallega ou Gran Enciclopedia Galega, é unha enciclopedia de tema galego, editada primeiramente en castelán e despois en lingua galega. A versión en galego foi editada tamén en DVD.

José Rodríguez Carracido

José Rodríguez Carracido, nado en Santiago de Compostela o 21 de maio de 1856 e finado en Madrid o 3 de xaneiro de 1928, foi un bioquímico galego.

José Rubinos Ramos

José Rubinos Ramos, nado na Coruña o 3 de abril de 1898 e finado en Miami o 3 de decembro de 1963, foi relixioso e escritor galego.

Julio Rodríguez Yordi

Julio Rodríguez Yordi, nado na Coruña o 7 de novembro de 1894 e finado na mesma cidade o 27 de setembro de 1967, foi un escritor, poeta, ensaísta e xornalista galego.

Luis Rodríguez de Viguri

Luis Rodríguez de Viguri Seoane, nado en Santiago de Compostela o 16 de outubro de 1881 e finado en Madrid o 12 de decembro de 1945, foi un avogado, diplomático e político galego.

Marina Mayoral

Marina Mayoral Díaz, nada en Mondoñedo o 12 de setembro de 1942, é unha escritora galega en galego e castelán.

Ramón Pérez Costales

Ramón Pérez Costales, nado en Oviedo en 1832 e finado na Coruña o 18 de xaneiro de 1911, foi un médico e político galego.

Real Academia Española

A Real Academia Española (RAE) é o organismo responsable de resgardar o bo uso da lingua española. A súa sede está en Madrid (España), pero ten afiliacións coas academias nacionais de 21 países hispanofalantes. O seu director é Santiago Muñoz Machado.

Victoriano García Martí

Victoriano García Martí, nado na Pobra do Caramiñal en 1881 e finado en Santiago de Compostela o 7 de xullo de 1966, foi un sociólogo e escritor galego en lingua castelá.

Xosé Luís Axeitos

Xosé Luís Axeitos Agrelo, nado en Asados (Rianxo) en 1945, é un escritor e investigador galego. É membro da Real Academia Galega desde 2004.

Álvaro Gil Varela

Álvaro Gil Varela, nado en Lugo en 1905 e finado en Madrid o 2 de outubro de 1980, foi un empresario e filántropo galego.

Membros de honra da Real Academia Galega

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.