Instituto Xelmírez

O Instituto Xelmírez,[1] Instituto Arcebispo Xelmírez[2] ou Arcebispo Xelmírez I,[1] durante moitos anos denominado Instituto Arzobispo Gelmírez,[3] foi o primeiro, e durante moitos anos o único, instituto de ensino secundario da cidade de Santiago de Compostela.

É, polo tanto, un dos cinco "institutos históricos" de Galicia.[4]

Coordenadas: 42°52′44″N 8°33′10″O / 42.87889, -8.55278

IES Arcebispo Xelmirez I
Santiago fonseca GDFL050914 038
Enderezo
Poza de Bar, s/n - 15705 - Santiago de Compostela
Datas
Creación1845
Edificio actual1984
Educación
EnsinanzasEducación Secundaria Obrigatoria, Bacharelato e Ciclos Formativos
Xestión
TipoPúblico
Xunta de Galicia
Na rede
http://www.edu.xunta.gal/centros/iesarcebispoxelmirez/

Historia

Antecedentes

A mediados do século XIX, co triunfo dos moderados, fíxose público o chamado Plan Pidal, promovido polo ministro da Gobernación Pedro José Pidal, que se inclinaba pola ensinanza como dereito estatal. A asunción por parte do Estado da función docente presentouse como a única solución á situación do ensino; o plan plasmouse no Real Decreto de 17 de setembro de 1845.[5]

Dez días despois, mediante unha Real Orde cesouse a todos os rectores das universidades en exercicio, cuxa función asumiron os xefes políticos (antecesores dos gobernadores civís, hoxe delegados do goberno), os que, en calidade de visitadores e comisionados rexios, foron encargados da reorganización dos centros conforme ao novo modelo, pronunciadamente centralizado. Cualifícase nel como establecemento público de ensinanza aquel que en todo ou en parte se sostén con créditos votados polas Cortes nos Orzamentos Xerais do Estado, e que, por tanto, está controlado polo Goberno.[5]

Por outra parte, as universidades de España quedaron reducidas a dez, situadas nas cidades de Barcelona, Granada, Madrid, Oviedo, Salamanca, Santiago de Compostela, Sevilla, Valencia, Valladolid e Zaragoza. As de Canarias, Huesca e Toledo convertéronse en institutos de segunda ensinanza.[5]

Así mesmo, establecíase a configuración dos distritos universitarios das dez universidades que permaneceron en pé a partir desta reforma.[6]

Creación. Os institutos históricos

Ao abeiro do Real Decreto de 17 de setembro de 1845, creouse o primeiro Instituto de Segunda Ensinanza na cidade de Santiago de Compostela, vinculado á Universidade de Santiago.

Durante o século XIX só existía en España un instituto de ensinanza secundaria en cada unha das capitais de provincia, coa excepción do de Santiago, por ter esta cidade universidade. Estes institutos coñécense hoxe co nome de "institutos históricos"[7]

Os institutos históricos de Galicia son os actualmente chamados "Xelmírez I" (de Santiago de Compostela), "Salvador de Madariaga" (da Coruña), "Lucus Augusti" (de Lugo), "Sánchez Cantón" (de Pontevedra), e "Otero Pedraio" (de Ourense). Todos eles foron dotados con fondos de acordo co Plan Pidal.[4]

O instituto compostelán, durante moitos anos, coñeceuse como Instituto "Arzobispo Gelmírez".

Sedes

Santiago-Plaza de mazarelos (15522592580)
O Instituto "Arzobispo Gelmírez", na praza de Mazarelos, ou do Instituto. (Foto de 2014).

Durante os seus 140 anos de historia este primeiro instituto de Compostela tivo varias sedes:

O final do Instituto

Finalmente, en 1985, e como consecuencia de ocupar a Xunta de Galicia as instalacións de San Caetano, o instituto foi dividido en dous:

Pola Orde do 20/05/98 (DOG do 15 de xuño) o Instituto "Arcebispo Xelmírez" pasaba a denominarse Instituto de Ensinanza Secundaria "Arcebispo Xelmírez I",[9] situado na rúa das Burgas, no Campus Sur da Universidade, como resultado do desdobramento publicado no DOG do 27/08/85, que creaba o segundo, denominado Instituto de Ensinanza Secundaria "Arcebispo Xelmírez II", sito na rúa dos Irmandiños, en Vite (Vista Alegre).[8]

O IES "Arcebispo Xelmírez I" herdou a biblioteca e o laboratorio histórico, ademais doutras instalacións antes comúns.[8]

Notas

  1. 1,0 1,1 Historia do Xelmírez.
  2. O Instituto 'Arcebispo Xelmírez' de Santiago de Compostela: historia documental 1845-1857, de María do Carme Fariña Casaldarmos (Universidad de Santiago de Compostela, 1996).
  3. Fariña Casaldarnos, M. C. (1986): "La Iglesia y la enseñanza de la Historia Natural en el Instituto «Arzobispo Gelmírez» de Santiago de Compostela". En Iglesia y educación en España. Perspectivas históricas. IV Coloquio de Historia de la Educación. (Vol. II, sección II, pp. 69-72). Palma: Universitat de les Illes Balears.
  4. 4,0 4,1 O conselleiro de Educación presenta as IV Xornadas de Institutos históricos españois, que por primeira vez se desenvolve en Galicia.
  5. 5,0 5,1 5,2 Antecedentes del Plan Pidal de 1845.
  6. El Plan Pidal de 1845 en Alma Mater hispalense (en castelán).
  7. Asociación Nacional para la Defensa del Patrimonio de los Institutos Históricos (en castelán).
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 El IES Xelmírez II inicia el 30 aniversario recordando su historia con el Xelmírez I. La Voz de Galicia, 08/10/2015.
  9. IES Arcebispo Xelmirez I.

Véxase tamén

Ligazóns externas

As Orfas

O convento, igrexa e colexio das Orfas é un conxunto de edificios de estilo barroco situados en Santiago de Compostela.

Auditorio de Galicia

O Auditorio de Galicia é un edificio situado en Santiago de Compostela, deseñado por Julio Cano Lasso e Diego Cano Pintos. Inaugurouse o 20 de outubro de 1989.

Encadrado no Programa nacional de auditorios, a obra foi financiada polo Ministerio de Cultura, a Xunta de Galicia e o concello de Compostela, coa colaboración de entidades privadas.

Desde 1996 é a sede permanente da Real Filharmonía de Galicia.

Carballeira de San Lourenzo

A carballeira de San Lourenzo é unha carballeira compostelá cunha extensión de 8.000 metros cadrados. Está situada á beira do río Sarela, xusto ao pé do convento franciscano de San Lourenzo de Trasouto, que foi fundado no século XIII.

Por medio desta zona arborada transcorre o Camiño de Santiago, en dirección a Fisterra. No interior da carballeira hai dispostos unha fonte e dous cruceiros de interese.

Trátase dun lugar de reunión ao que Rosalía de Castro cantou na súa obra Follas Novas.

Casa da Conga

A casa da Conga é un edificio de principios do século XVIII sito na praza da Quintana de Santiago de Compostela.

Trátase dun edificio barroco construído para vivenda dos cóengos da catedral. As trazas iniciais débense a Domingo de Andrade, pero quen rematou a construción en 1730 foi Casas e Novoa. Está situada pechando a parte sur da praza da Quintana. Estrutúrase como un bloque de catro casas cun vistoso pórtico corrido que une as catro edificacións. É de estilo moi clasicista en contraste coa Casa da Parra situada na parte superior da praza. Na actualidade a casa da dereita é sede do Colexio de Arquitectos de Galicia e sala de exposicións. O resto está ocupado por comercios, restaurantes, bares e cafeterías.

Casa da Parra

A casa da Parra é un edificio de finais do século XVII situado na praza da Quintana de Santiago de Compostela. Foi deseñado por Domingo de Andrade

Casa do Cabido

A Casa do Cabido é un edificio situado na Praza de Praterías de Santiago de Compostela, construído no século XVIII e concibido para o embelecemento urbano con obxecto de adornar a praza.

Castriño de Conxo

O Castriño de Conxo é un sitio arqueolóxico composto por un castro prerromano (non estudado) e nel unha rocha cuxa superficie contén unhas serie de gravuras coñecidas como petróglifos. Atópase na parroquia de Conxo, no concello de Santiago de Compostela, provincia da Coruña, no lugar coñecido como A Volta do Castro.

Centro Comercial Compostela

O Centro Comercial Compostela é un edificio de tendas de El Corte Inglés, sito en Santiago de Compostela, na saída da cidade cara a Ourense. Inaugurado en 1998, foi o segundo centro comercial que se construíu na capital de Galicia.

Colexio de San Xerome

O Colexio de San Xerome, dito tamén Colexio de Artistas, é un edificio civil de Santiago de Compostela, sito no lado meridional da praza do Obradoiro, cerrándoa por ese lado.

El Correo Gallego

El Correo Gallego é un xornal galego que se edita en Santiago de Compostela. Fundouno José Mariano Abizanda na cidade de Ferrol en 1878.

Monte Pedroso

O monte Pedroso é un monte situado no concello de Santiago de Compostela, na parroquia de Santa María de Figueiras.

Dista tan só 3 km do casco urbano da capital galega. Accédese a el a través do Campo das Hortas e da Calzada do Carme de Abaixo. Está na marxe dereita do río Sarela e na zona consérvase unha ponte medieval. Dende o seu cumio (461 m) hai unha boa vista de Compostela e doutros montes pretos como o de Fontecova. No cumio atópanse as antenas e instalación dos reemisores de radio e televisión. Os seus bosques foron moi castigados na vaga de incendios do verán de 2006.

Da presenza humana no Pedroso desde tempos remotos dan testemuña os petróglifos preto do cumio.

Monte do Gozo

O monte do Gozo é unha elevación do terreo próxima á cidade de Santiago de Compostela, no lugar de San Marcos en Bando, chamada así polo sentimento de gozo que desperta nos peregrinos, xa que este monte é o primeiro punto dende o cal a xente que fai o Camiño de Santiago ve as torres da catedral.

Museo Pedagóxico de Galicia

O Museo Pedagóxico de Galicia (MUPEGA) é un centro dedicado á recuperación, coidado, estudo e mostra do legado pedagóxico de Galiza. Está situado en Santiago de Compostela.

Museo do Pobo Galego

O Museo do Pobo Galego abriu as súas primeiras salas no ano 1977 no antigo Convento de San Domingos de Bonaval, na cidade de Santiago de Compostela, no lugar coñecido comunmente como Porta do Camiño.

Pazo de Vaamonde

A Casa-pazo de Vaamonde ou pazo de Vaamonde é un pazo urbano construído no século XVIII en Santiago de Compostela. Na actualidade acolle o Consorcio de Santiago.

Pazo do Hórreo

O Pazo do Hórreo é un edificio de comezos do século XX situado na Rúa do Hórreo 63, na cidade capital galega de Santiago de Compostela, actual sede do Parlamento de Galicia.

Residencia oficial de Monte Pío

A residencia oficial de Monte Pío é o aloxamento do Presidente da Xunta de Galicia. Está situada nas Casas Novas (Vista Alegre, Santiago de Compostela).

Santiago Black Ravens

O Club Deportivo Black Ravens Fútbol Americano, tamén coñecido como Santiago Black Ravens (corvos negros de Santiago), é o equipo de fútbol americano de Santiago de Compostela.

Área Central

Área Central é un complexo cívico comercial de Santiago de Compostela, sito no barrio de Fontiñas. Inaugurado o 20 de outubro de 1993, foi o primeiro centro comercial da capital de Galicia.

Rede MUPEGA
Artigos sobre a cidade de Santiago de Compostela
Edificios institucionais
Edificios relixiosos
Teatros
Museos
Outros edificios
Parques
Centros comerciais
Rueiro
Transporte
Medios de comunicación
Clubs deportivos
Recintos deportivos
Outros recintos
Centros de saúde
Empresas locais
Restos arqueolóxicos
Accidentes xeográficos
Educación
Outros

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.