Humidade

A humidade é a cantidade de vapor de auga presente no aire. Pódese expresar de forma absoluta mediante a humidade absoluta, ou de forma relativa mediante a humidade relativa ou o grao de humidade.

A Humidade absoluta é o número de gramos de vapor de auga contido nun metro cúbico de aire. Exprésase en g (de vapor de auga)/m³ (de aire). Esta medida é independente da temperatura ou a presión.

A cantidade de auga máxima que pode admitir o aire sen condensación varía coa temperatura e a presión atmosférica. Tamén a facilidade coa que este absorbe o vapor de auga.

No caso de que aire non poida admitir máis auga dise que o aire está saturado e tería unha humidade relativa do 100%.

A Humidade relativa é a humidade que contén unha masa de aire, en relación coa máxima humidade absoluta que podería admitir, sen producirse condensación, conservando as mesmas condicións de temperatura e presión atmosférica. Esta é a forma máis habitual de expresar a humidade ambiental.

Se unha masa de aire ten o 50% de auga respecto á máxima que podería admitir, a súa humidade relativa é do 50%.

Como a capacidade do aire para absorber humidade varía coa temperatura, a humidade relativa aumenta cando descende a temperatura; inda que a humidade absoluta se manteña invariable.

Para a comodidade humana é moito máis interesante a humidade relativa posto que canta maior sexa a capacidade do aire para absorber o vapor, mellor funciona o sistema de evapotranspiración, mecanismo de regulación da temperatura do corpo, inda que se é excesivamente baixa, sécanse as mucosas (nariz, boca) e o ser humano é máis propenso á entrada de microbios patóxenos. O grao de humidade máis adecuado para a comodidade do ser humano está comprendido entre 40-70%.

Cando vai calor e humidade, dise que a calor é pegañenta porque á suor lle custa evaporarse e permanece na pel.

Psicrometro
Psicrómetro

Para o clima, tamén é máis interesante a humidade relativa, xa que unha masa de aire saturada, ou próxima á saturación, é unha masa de aire húmido e as plantas poden aproveitar esa humidade, mentres que dunha masa de aire máis seco non, inda que teña maior humidade absoluta.

Cando a humidade chega ó 100%, e empeza a condensarse a humidade, estase no punto de orballo. Esta condensación prodúcese sobre os obxectos, o chamado orballo ou, se vai moito frío, a xeada. Se se produce no mesmo aire, fórmase unha borraxeira.

Para que se produza esta borraxeira debe haber unhas pequenas partículas no aire, chamadas núcleos de condensación, onde se condense a auga.

Os núcleos de condensación, poden ser po, grans de pole, esporas, cristais de sal etc.

En caso de que non existisen núcleos de condensación no aire, algo moi difícil de conseguir, poderían alcanzarse humidades relativas de ata o 300% sen producirse ningunha borraxeira.

A humidade relativa pódese medir mediante un instrumento denominado higrómetro ou un psicrómetro. Un psicómetro esta formado por un termómetro de bulbo húmido e un termómetro seco. Mídese a temperatura húmida e pode obterse a humidade relativa mediante o ábaco higrométrico, comparándoa coa temperatura real do termómetro seco.

Para obter a humidade absoluta, debe facerse un cálculo a partir da humidade relativa e a temperatura.

A humidade pódese modificar artificialmente mediante un deshumidificador para baixala ou un humidificador para aumentala.

Haar-Hygrometer
Un higrómetro para medir a humidade relativa

Véxase tamén

Outros artigos

Ligazóns externas

Cantil

Un cantil ou acantilado é un accidente xeográfico que consiste nun lugar escarpado, de gran pendente vertical normalmente preto do mar, sobre o que forma un beiril ou balconada. Tamén poden considerarse cantís os que existen nas montañas, fallas e beiras dos ríos (cárcavas ou cavorcos).

Os cantís acostuman estar formados de rochas resistentes á erosión e ao desgaste pola acción da atmosfera, xeralmente rochas sedimentarias coma limonitaa, arenitaa, calcariaa ou dolomíaa, malia aparecer tamén rochas magmáticas coma basaltos ou granitos, coma no caso das formacións galegas.

Unha escarpa é un caso particular de cantil, formada polo movemento dunha falla tectónica ou un derrbamento. A meirande parte dos cantís rematan a xeito de pendente no seu baseamento; en áreas áridas ou baixo grandes cantís, o noiro é polo xeral un amoreamento de rochas desprendidas, mentres que nas áreas de maior humidade, as rochas do talude fican cubertas por unha camada de terra compactada pola humidade, formando un solo.

Moitos cantís presentan tamén fervenzas e espenucas ou furnas escavadas no baseamento. Ás veces os cantís morren ao final dunha crista, creando estruturas pétreas senlleiras.

Cerámica

A cerámica é a arte que fabrica obxectos como olas, xerras, tellas etc. en terracota que sufriron unha transformación fisicoquímica irreversible no curso dunha cocción a temperaturas máis ou menos elevadas (de 700 °C a 1100 °C) despois de lles dar a forma mediante un moldeado. Na historia da humanidade é a primeira arte do lume e atópase antes da metalurxia e do vidro. A palabra abarca tanto a tecnoloxía como os obxectos feitos con ela. Certos tipos de cerámicas son representativas dunha época e dunha cultura.

Chuvia

A chuvia ou choiva é un fenómeno físico que consiste na precipitación de auga sobre a superficie da Terra. Este tipo de meteoro fórmase nas nubes. Non todas as choivas chegan ao chan: algunhas evapóranse mentres están aínda a caer, nun fenómeno que recibe o nome de virga e acontece principalmente en períodos locais de ar seco.

A choiva ten un papel básico no ciclo hidrolóxico. A cantidade de choivas mídese usando un instrumento chamado pluviómetro, de funcionamento simple: un tubo de colecta da choiva, cunha escala graduada (xeralmente de 0,25 mm en 0,25 mm) capaz de indicar a cantidade de choivas no lugar.

Clima

O clima comprende os diversos fenómenos que ocorren na atmosfera dun planeta. Na Terra, fenómenos comúns son vento, tempestade, chuvia e neve, os cales ocorren particularmente na troposfera, a parte máis baixa da atmosfera. O clima é guiado pola enerxía do Sol, posto que os factores clave son temperatura, humidade, presión atmosférica, nubosidade, velocidade do vento e nivel das mareas.

A definición polo glosario IPCC é:

Clima, nun sentido estrito é xeralmente definido como tempo meteorolóxico medio, ou máis precisamente, como a descrición estatística de cantidades relevantes e mudanzas do tempo meteorolóxico nun período de tempo, que vai de meses a millóns de anos. O período clásico é de 30 anos, definido pola Organización Mundial de Meteoroloxía (OMM). Esas cantidades son xeralmente variacións de superficie como temperatura, precipitación e vento. O clima nun sentido máis amplo é o estado, incluíndo as descricións estatísticas, do sistema meteorolóxico. Glossary Intergovernmental Panel on Climate ChangeOs límites exactos do que é o clima e o que é tempo non son ben definidos e dependen da aplicación dos termos. Por exemplo, nalgúns sensos un fenómeno como El Niño podería ser considerado clima; noutros, como o tempo meteorolóxico.

Clima temperado

Unha rexión que posúe un clima temperado ten unha temperatura que varía regularmente ao longo do ano, cunha media por riba dos 10 °C, nos meses máis quentes e entre -3º e 18 °C, nos meses fríos. Posúen catro estacións ben definidas: un verán relativamente quente, un outono con temperaturas gradualmente máis baixas co pasar dos días, un inverno frío, e unha primavera con temperaturas gradualmente máis altas co pasar dos días. A humidade depende da localización e condicións xeográficas dunha rexión dada.

Nas rexións dos océanos localizadas en rexións de climas temperados, dise que posúen augas temperadas.

Cogomelo

Un cogomelo ou cogumelo ( pronunciación ) (do latín cucumellum, diminutivo formado sobre cucuma -ae denominación dun recipiente de cociña) é un fungo pluricelular que adoita medrar en lugares húmidos e pouco soleados. Hai moitas especies de cogomelos, con diferentes características e que se dan en diferentes ecosistemas. Habitualmente, encádranse dentro do filo Basidiomicota (Basidiomicetos).

A época na que se fan visíbeis en superficie é, para a maior parte deles, o outono, especialmente cando quenta o sol despois dunha choiva intensa. Aínda que algúns (o champiñón e o pleuroto) son cultivábeis todo o ano baixo certas condicións de iluminación, temperatura e humidade, a maior parte e os máis saborosos (níscaro, boleto, matacandil etc.) só medran no monte e non se ten acadado o seu cultivo controlado. Un cogomelo comestíbel moi común no noso país é a zarrota.

A maior parte medran ao abeiro dunha árbore, ben no chan ou nas súas pólas.

Crustáceos

Os crustáceos (Crustacea) son un extenso subfilo de artrópodos, con máis de 67 000 especies (e sen dúbida aínda faltan por descubrir até cinco ou dez veces este número).O subfilo inclúe varios grupos de animais tan coñecidos como as lagostas, as centolas, os camaróns, os cangrexos, as nécoras e os percebes.

Os crustáceos son fundamentalmente acuáticos e habitan en todas as profundidades, tanto no medio mariño, como nas augas salobres e doces; uns poucos colonizaron o medio terrestre, como as cochinillas da humidade (isópodos) e certos cangrexos.

Constitúen un dos grupos zoolóxicos con maior éxito biolóxico, tanto polo número de especies viventes como pola diversidade de hábitats que colonizan; dominan os mares, como os insectos dominan a terra.

A ciencia que estuda os crustáceos coñécese como carcinoloxía.

Deserto

En xeografía, un deserto é unha área estéril da paisaxe onde se producen poucas precipitacións pluviométricas e, en consecuencia, as condicións de vida son hostís para a vida vexetal e animal. A falta de vexetación expón a superficie desprotexida do chan a procesos de denudación. Isto pode ser verdade, porén, examinándoo máis detalladamente, os desertos frecuentemente abrigan unha riqueza de vida que normalmente permanece agochada (especialmente durante o día) para conservar a humidade. Os desertos forman a zona máis extensa da superficie terrestre: con máis de 50 millóns de quilómetros cadrados, ocupan case un terzo desta. Deste total o 53 % corresponde a desertos cálidos e o 47 % a desertos fríos.Os procesos de erosión son factores de suma importancia na formación da paisaxe desértica. Segundo o tipo e grao de erosión que os ventos eólicos e a radiación solar causaron, os desertos presentan diferentes tipos de chans: deserto areoso é aquel que está composto principalmente por area, que por acción dos ventos forma as dunas, deserto pedregoso ou rochoso é aquel cuxo terreo está constituído por rochas ou pedras (este tipo de desertos adoita denominarse coa palabra árabe hamada).

Os desertos poden conter valiosos depósitos minerais que foron formados no ambiente árido, ou foron expostos pola erosión. Nas zonas baixas pódense formar desertos de sal. Debido á sequidade dos desertos, son lugares ideais para a preservación de artefactos humanos e fósiles.

Tamén se define deserto como un lugar despoboado, non habitado por humanos nin apenas por ser vivo algún. Segundo esta definición, tamén son desertos os situados en climas máis fríos, como o ártico ou a tundra.

Laboratorio

Un laboratorio é un lugar equipado con diversos instrumentos de medida ou equipos nos cales se realizan experimentos ou investigacións diversas, segundo a rama da ciencia á que se dedique.

A súa importancia, ben sexa en investigacións ou a escala industria,l e en calquera das súas especialidades (química, dimensional, electricidade, bioloxía etc.), radica no feito de que as condicións ambientais están controladas e normalizadas, de modo que:

Pódese asegurar que non se producen influencias estrañas (ás coñecidas ou previstas) que alteren o resultado do experimento ou medición: Control.

Garántese que o experimento ou medición é repetible, é dicir, calquera outro laboratorio podería repetir o proceso e obter o mesmo resultado: Normalización.

Lique

Os liques son seres vivos moi simples que se desenvolven como láminas ou placas de varias cores na superficie de árbores ou de pedras, expostas á humidade e ao sol. Son xeralmente estudados polos botánicos, a pesar de non seren verdadeiras plantas. Os liques son unha simbiose: un organismo formado por un fungo (o micobionte) e unha alga ou cianobacteria (o fotobionte). Algúns taxonomistas colocan os liques na súa propia división (Mycophycophyta), mais isto ignora o feito de que os compoñentes pertencen a liñaxes separadas.

A verdadeira natureza desta simbiose é aínda tema de debate polos científicos. Algúns afirman que o fungo é un parasito do fotobionte; no entanto, en moitos casos, a alga soa non sobrevive no hábitat ocupado, nin tampouco o fungo illado e, polo tanto, non é realista usar o termo parasita.

O microbionte dos liques pertence, na súa maioría, á clase ascomicetos (por riba do 95%), sendo os restantes Basidiomycetes. Cada especie de lique ten unha especie diferente de fungo e é con base nesa especie que os liques son clasificados. A clasificación baséase, en xeral, nas características do talo e órganos reprodutivos. Están descritas entre 13.500 e 17.000 especies de liques, de acordo con diferentes sistemas de clasificación. Cerca do 20% das especies de fungos coñecidas pertencen a liques.

Os fotobiontes son moito menos numerosos cós micobiontes, ou sexa, a mesma especie de alga pode formar parte de varios liques diferentes. Moitas especies de alga, se non todas, poden existir illadamente nalgúns hábitats, mais cando forman parte dun lique, presentan unha distribución moito maior.

Madeira

Para outros significados, consultar o arquipélago de Madeira ou Madeira (homónimos).

A madeira é un material sólido, orgánico, higroscópico (absorbe auga) e ortotrópico (crecemento diferente nas dimensións espaciais) obtido orixinalmente do tronco das plantas leñosas, especialmente das árbores, mais tamén dos arbustos. Esas plantas perennes caracterízanse polos caules, que crecen en diámetro ano tras ano, e tamén están compostas por celulosa, hemicelulosa e lignina entre os seus tecidos. As plantas que non producen madeira chámanse herbáceas; ese grupo de plantas inclúe todas as plantas anuais, moitas plantas perennes e tamén a maioría das plantas acuáticas.

Como partes da sección transversal dun toro de madeira, ademais do miolo (nervio ou eixo central), temos o cerne, parte da madeira máis dura, densa e de máis calidade como material, e o sámago mol e lixeiro.

Sendo un material naturalmente resistente e relativamente lixeiro, é frecuentemente utilizado para fins estruturais e de sustentación de construcións.

Pola súa dispoñibilidade e características, a madeira foi un dos primeiros materiais en ser utilizados pola humanidade, mantendo, a pesar da existencia dos materiais sintéticos, unha inmensidade de usos directos e servindo de materia prima para múltiplos outros produtos. É tamén unha importante fonte de enerxía, sendo utilizada como leña para cociñar e outros usos domésticos nunha parte importante do mundo.

Utilízase para a produción de polpa de celulosa, que se emprega na industria papeleira e nalgunhas industrias químicas nas cales é utilizada como fonte de diversos compostos orgánicos. A súa utilización na ebanistería para a fabricación de mobles é unha das máis expandidas, o mesmo que a súa utilización na carpintaría para construción de diversas estruturas, como navíos. A madeira é un material utilizado na arquitectura e enxeñaría civil. A explotación descontrolada de madeira en forestas naturais é unha das principais causas de deforestación e de perda de hábitat para múltiplas especies, ameazando a biodiversidade da Terra.

Malacostráceos

A dos malacostráceos (Malacostraca) é unha subclase de crustáceos que inclúe a case todas as especies máis coñecidas destes animais, como os decápodos (lagosta, lumbrigante, cigala, centola, nécora etc.) os estomatópodos (como Squilla mantis) e o krill. Así mesmo comprende tamén os grupos dos anfípodos e os isópodos (cochinillas da humidade).

Describíronse máis de 42.000 especies de malacostráceos, case as dúas terceiras partes de todas as especies de crustáceos.A súa taxonomía é obxecto de controversia: existen varias escolas que disputan as categorías dos subgrupos.

Mel

O mel é un líquido viscoso e azucrado producido polas abellas a partir do néctar recollido de flores e procesado polos enzimas dixestivos deses insectos, sendo almacenado en favos (ou panais) nas súas colmeas para servirlles de alimento durante o inverno.

É importante salientar que, a pesar de que o mel utilizado actualmente en maior escala na alimentación humana provén da produción das abellas melíferas, existen outros insectos que tamén o producen en menor cantidade e non son explotados economicamente.

Xuntamente co mel, as abellas producen outros importantes produtos: a cera, a xelea real, o própole e o pole.

Musgo

Os musgos ou carrizas (Bryophyta sensu stricto) son unha división do reino das plantas que comprende unhas 12.000 especies.Son plantas non vasculares que presentan un ciclo vital con alternancia de xeracións heterofásica e heteromórfica, o gametófito desenvolve gametanxios, anteridios e arquegonios. Os arquegonios están rodeados por unha envoltura protectora de células estériles. Tras a fecundación o cigoto desenvolve un embrión pluricelular (embriófitos) alimentado pola célula nai. Pódense reproducir sexual ou asexualmente. A reprodución sexual realízase no interior do arquegonio. A reprodución asexual realízase mediante fragmentación do gametófito, por xemación do protonema. En xeral, segundo a especie acadan unha altura de 1 a 10 cm, aínda que existen algunhas especies de maior envergadura.

Os esporanxios presentan unha envoltura de células estériles. Pode aparecer unha cutícula que protexe ás células da evaporación, pero é moi fina, polo cal os briófitos perden axiña a humidade. Pode aparecer un sistema condutor moi simplificado.

Cloroplastos con clorofila a e clorofila b, ademais de carotenoides; amidón como material de reserva; paredes celulares con celulosa, carecen de lignina.

Hai unhas 24.000 especies.

Anteriormente considerábanse clases desta división ás:

Antocerotas (clase Anthocerotopsida), cladisticamente considéranse división (ver Anthocerotophyta).

Hepáticas (clase Marchantiopsida ou Hepatopsida) cladísticamente considéranse división, (ver Hepaticophyta).

Néboa

A néboa ou brétema é un fenómeno meteorolóxico consistente na presenza de nubes moi baixas, a nivel do chan. Este tipo de meteoro acontece cando a humidade do chan se evapora, e ó ascender, se arrefría e condensa. A única diferenza de feito, entre a néboa e as nubes, é que estas últimas non entran en contacto coa superficie da terra.

San Petersburgo

San Petersburgo (en ruso: Санкт-Петербург, tr. "Sankt-Peterburg", [sankt pʲɪtʲɪrˈburk] (AFI)), coñecida noutras épocas como Leningrado e Petrogrado, é unha cidade rusa fundada o 27 de maio de 1703 por Pedro I o Grande na desembocadura do río Neva no golfo de Finlandia.

Selva tropical

A selva tropical húmida, tamén dita umbrofila ou pluviosa, é un bioma das zonas intertropicais, caracterizado por unha formación vexetal arbórea alta e densa, así como por un clima cálido e moi húmido.

O bosque umbrófilo é o máis rico en diversidade específica, non só polas árbores senón pola flora e a fauna en xeral (ata varios centenares de especies de árbores por hectárea, contra unha decena como máximo nos medios temperados). Caracterízase por árbores de grande tamaño, de medra lenta. As cantidades de especies, xéneros ou familias endémicas son aquí as máis altas entre os ecosistemas das terras emerxidas.

O termo selva tropical húmida designa así mesmo o bosque primario que ocupa este bioma; senón fálase de bosque secundario.

Viña

Unha viña ou viñedo é unha plantación de vides (Vitis vinifera) para a produción de uvas de mesa ou de viño.

En Galiza adoitábanse abacelar á altura en parreiras para afastar a uva da humidade do chan. Noutras zonas, máis secas, adoitábanse plantar en cepa baixa, e bastante separadas unhas doutras (dous ou máis metros entre plantas) pero nos últimos anos tamén é frecuente a plantación en fileiras con espaleira ou emparrado, sobre todo as uvas de mesa.

Xeada

A xeada é un fenómeno climático que consiste nun descenso da temperatura ambiente a niveis inferiores ao nivel de conxelación da auga, e fai que a auga que está no aire se conxele, depositándose en forma de xeo nas superficies.

Para que se dea este tipo de meteoro cómpre que a humidade relativa do aire sexa superior á máxima humidade relativa á temperatura da xeada; en caso contrario, non haberá suficiente auga na atmosfera para depositarse nas superficies aínda que exista a sensación de 'frío de xeada'. Se o vento é intenso, o depósito de auga será asemade pequeno.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.