Guerras cántabras

Coñécese como Guerras cántabras (29 a. C.-19 a. C.) aos enfrontamentos entre o Imperio romano e os distintos pobos ástures e cántabros que habitaban o territorio coñecido xa polos antigos romanos como Cantabri,[1] ao norte na Península Ibérica.

Os enfrontamentos mantidos por Roma contra os diversos pobos do Norte hispano (cántabros e astures principalmente) representaban a culminación da longa conquista da Península Ibérica. A resonancia destas guerras excedeu á de gran parte das emprendidas polo Estado romano ao longo da súa historia. A razón diso non hai que buscala no ámbito estritamente militar, senón no alcance político que se lle concedeu á conquista do Norte peninsular, única operación dirixida persoalmente polo emperador César Augusto.[2]

Así comeza Floro o seu relato para narrar os feitos acaecidos nunha contenda que fixo que o propio emperador romano César Augusto, abrise as portas do templo de Xano, en sinal de combate total, e desprazásese en persoa desde Roma ata terra de cántabros.

Guerras Cántabras
Bellum Cantabricum et Asturicum
Parte de a Conquista de Hispania
Astur-Cantabrian-Wars

Zona aproximada na que tiveron lugar as Guerras Cántabras.
Data 29 a. C.-19 a. C.
Lugar Hispania (ver mapa de abaixo)
Resultado Vitoria Imperial, conquista definitiva de Hispania
Belixerantes
Vexilloid of the Roman Empire.svg Imperio romano Cantabrian Lábaru Flag.svg Cántabros e ástures
Líderes
Vexilloid of the Roman Empire.svg Octavio Augusto
(29 a. C.-26 a. C.)

Vexilloid of the Roman Empire.svg Caio Antistio Veto
(26 a. C.-24 a. C.
Vexilloid of the Roman Empire.svg Lucio Emilio†
(24 a. C.-22 a. C.)
Vexilloid of the Roman Empire.svg Caio Furnio
(22 a. C.-19 a. C.)
Vexilloid of the Roman Empire.svg Publio Silio Nerva
(19 a. C.)
Vexilloid of the Roman Empire.svg Marco Vipsanio Agripa
(19 a. C.)

Cantabrian Lábaru Flag.svg ¿Corocotta?
(cántabros)

Flag of None.svg ¿Gausón?
(ástures)

Forzas en combate
Entre 70.000 e 80.000 homes Entre 70.000 e 100.000 (baseado na poboación estimada)
Baixas
s/d Eliminación de todos os cántabros en idade militar

Contexto

Desde aproximadamente o ano 50 a. C., só os cántabros e os ástures mantiñan a independencia fronte a Roma, aínda que ocasionalmente se enrolaban nas tropas auxiliares romanas, como consta para o propio ano 50-49 a. C., durante as guerras civís, ao servizo de Pompeio.[3] O resto dos poboadores da península xa foran sometidos, ou ben se uniran voluntariamente aos romanos.

Non é fácil precisar o escenario da contenda, pero hai datos que apuntan a que e no inicio estendeuse até terras ástures, polo menos durante os primeiros anos desta. Dous anos despois de comenzada, no 27 a. C. e en plena campaña militar, prodúcese un feito determinante. A península ibérica divídese en tres provincias, en vez das dúas que había até aquela. Hispania queda así dividida na Baetica, a Lusitania, de nova creación, e a Tarraconense. Este feito é de suma importancia para realizar unha contextualización xeográfica correcta.

A división prodúcese, precisamente, como consecuencia e no ecuador da guerra. Ao mesmo tempo, dáse a circunstancia de que Asturiae e Gallaecia (Asturias e Galiza) fican encadradas na provincia de Lusitania, mentres que Cantabria fica dentro da provincia Citerior, baixo o control directo do emperador César Augusto que se presenta, precisamente ese mesmo amo (27 a. C.), en terras cántabras. Este feito implica expresamente que Cantabria non se consideraba aínda unha terra pacificada e que, polo tanto, necesitaba tropas baixo o goberno do legatus augusti propaetore para ser pacificada. É máis, desde o ano 26 a. C., o historiador Floro só menciona a cántabros como contendentes e é a partir desta data cando Roma desprega todo o seu poderío militar na rexión.

Cantabria prerromana
Cantabria romana durante o período das Guerras Cántabras. O mapa sinala as fronteiras do territorio cántabro en relación coas provincias actuais así como as distintas tribos que o habitaban, os pobos veciños, cidades e accidentes xeográficos interpretados a partir de fontes clásicas.

En calquera caso, o teatro de operacións quedaría dividido en dous, con Asturias, León e zonas de Zamora e Galiza a un lado, e Cantabria, norte de Palencia e norte de Burgos a outro. Neste contexto, o escenario sería atendido independente e simultaneamente por dous legados diferentes, sendo o propio Augusto quen quedou co control da Guerra contra os cántabros que duraría sete anos máis.

Nese contexto histórico, os poboadores cántabros, polo oeste, chegaban até o actual Río Sella, hoxe en día territorio asturiano, baixando cara ao sur até as súas fontes no Val de Sajambre; polo sur sobresaía a cidade naturalmente fortificada de Peña Amaya (hoxe en día en terra de Burgos) e polo leste os seus límites chegaban até a ría de Oriñón, desembocadura do Río Agüera, entre as poboacións de Guriezo e Castro Urdiales, próximas ao actual límite con Biscaia, daquela territorio autrigón.

Antecedentes

As primeiras aparicións dos cántabros no contexto histórico das guerras de Roma en Hispania é moi anterior á das propias Guerras Cántabras, posto que os cántabros empregábanse como mercenarios en diferentes conflitos tanto dentro como fóra da península. Deste xeito, encontrámonos con que anos antes do inicio das Guerras Cántabras, o exército romano xa tiña coñecemento do carácter guerreiro dos pobos do norte da península. Existe constancia de que participaron na guerra dos cartaxineses contra Roma durante a segunda guerra púnica:

Tamén parece constatada a súa intervención axudando aos vacceos da Meseta norte contra os romanos no ano 151 a. C. E así mesmo son mencionados de novo durante o sitio de Numancia:

Tamén se cre que houbo presenza de guerreiros cántabros nas Guerras Sertorianas ou a súa intervención xunto aos aquitanos nas guerras contra Xulio César para defender as Galias. Segundo o propio testemuño de César, houbo tropas cántabras na batalla de Ilerda (Lleida) no ano 49 a. C.

Con todos estes antecedentes, os cántabros empezaban a soar xa en todo o Imperio romano. As tropas romanas chegaron a perder un estandarte, cousa inexplicable e unha das maiores humillacións para unha lexión nese período. Algúns historiadores romanos xustificaron esta campaña, non obstante, como resposta ás incursións que os cántabros realizaban nas terras da Meseta habitadas por pobos xa sometidos a Roma. Certamente parece máis probable que estiveran interesados nas riquezas minerais da zona (ouro e prata no país ástur, ferro, chumbo, magnetita, blenda e cobre no cántabro).[4]

Como indicábamos anteriormente, na primavera do 26 a. C., o mesmo emperador en persoa, César Augusto, abriu as portas do templo de Xano (símbolo de estado de guerra) e dirixiuse a Hispania, establecendo a súa base de operacións en Segisama, actual Sasamón, (Burgos).

Exércitos e estratexias

Bellum-Asturicum-Cantabricum
Operacións militares romanas levadas a cabo durante a guerra nas dúas frontes contra cántabros (Bellum Cantabricum) e ástures (Bellum Asturicum).      Campaña de Décimo Xunio Bruto do ano 137 a. C.      Campaña de Xulio César do ano 61 a. C.      Campaña do ano 25 a. C.      Campaña do ano 26 a. C.

A primeira intervención importante de Roma contra os pobos do norte da Meseta foi no ano 29 a. C.; Statilio Tauro recibe de Augusto o título de imperator, por someter a cántabros, ástures e vacceos. Nos dous anos seguintes hai certas hostilidades, conseguindo Calvisio Sabino e o procónsul Sexto Apuleio o seus triunfos respectivos coas súas respectivas tropas. Pero estas vitorias deberon ser máis oficiais que reais, xa que os pobos do norte seguían sendo independentes; polo menos, os cántabros, que, segundo os textos máis antigos, eran os máis rebeldes. Isto motivou que o propio Augusto se trasladara a Hispania e á fronte dos exércitos iniciara a importante campaña do ano 26 a. C. contra os cántabros.[2]

Segundo o historiador romano Dión Casio, a táctica de cántabros e ástures consistía nunha guerra de guerrillas, evitando a acometida directa sobre as forzas romanas conscientes da súa inferioridade numérica, o seu inferior armamento e a invulnerabilidade táctica das lexións romanas en campo aberto. O seu mellor coñecemento do territorio abrupto e montañoso permitíalles ofensivas rápidas e sorpresivas mediante o uso de armas arroxadizas, con emboscadas e ataques de gran mobilidade seguidos dun áxil repregue, que causaban graves danos nas forzas romanas e nas súas liñas de abastecemento.

Segundo quedou constancia por representacións en moedas e estelas, os cántabros manexaban con habilidade o armamento lixeiro e así o sinala o poeta Lucano cando di:

Cantaber exiguis et longis Teutonus armis. O cántabro coas súas pequenas armas e o teutón coas súas longas armas.
Spain.Santander.Estatua.Monumento.al.Cantabro.jpeg
Monumento ao cántabro en Santander.

Ían provistos con espada pequena, puñal, dardos ou xavelinas, lanzas, escudos redondos ou ovalados de madeira, petos de coiro ou liño, gorros de pel con tiras de nervios así como coa falcata ibérica e a bipennis, arma esta última que consistía nun machete de dobre fío claramente definitoria dos pobos do norte de Hispania. Non queda constancia do uso do arco ou da honda, aínda que é moi probable que as coñecesen e as empregasen.

Os cántabros eran hábiles á hora de montar a cabalo como se sabe polo feito de que algunhas das súas tácticas de cabalería pasasen a ser empregadas polo exército romano tales como o circulus cantábricus, consistente nunha formación de cabalería en semicírculo, e o cantabricus impetus, ataque frontal e masivo contra as liñas inimigas co fin de desfacelas, descritas por Flavio Arriano. A cabalería era moi importante para os cántabros, que se organizaban para loitar a pé e a cabalo. Representaba o 20 ou 25% das súas forzas, mentres que para os romanos era só un 10 a 14% do total do exército e posuía un papel secundario.[5]

As forzas dos locais eran polo menos no principio da guerra comparables ás romanas, non se sabe exactamente cantos eran, aínda que os cálculos de Schulten son de 240.000 ástures, destes de 80.000 a 100.000 serían capaces de loitar. Os cántabros en cambio sumaban 160.000 a 200.000 persoas, dos que de 40.000 a 50.000 eran guerreiros.

Segundo as fontes, o exército romano dividiuse en dous, a maior parte atacaría aos ástures por ser máis numerosos, a menor aos cántabros. A calidade do inimigo cántabro foi tal que obrigou a Augusto a destacar no conflito a varias lexións en distintos momentos da contenda:

Guerra contra os cántabros

  • Comandantes:
    Emperador Augusto (29 a. C.-26 a. C.)
    Caio Antistio Vetus (26 a. C.-24 a. C.)
    Lucio Emilio (24 a. C.-22 a. C.
    Caio Furnio (22 a. C.-19 a. C.)
    Publio Silio Nerva (19 a. C.)
    Marco Vipsanio Agripa (19 a. C.)
  • Lexións:
    Legio IV Macedonica
    Legio I Augusta (tras unha derrota perdeu o seu nome "Augusta" no 19 a. C. polo de "Vernacula")
    Legio II Augusta
    Legio IX Hispana
    Legio XX Valeria Victrix (posiblemente chegou por mar desde Aquitania)
  • Auxiliares:
    Ala Augusta
    Ala Parthorum
    Cohorte IV Thracum Aequitata
    Ala II Thracum Victrrix Ciuium Romanorum

Guerra contra os ástures

  • Comandantes:
    Publio Carisio (29 a. C.-22 a. C.)
    Caio Furnio (22 a. C.)
  • Lexións:
    Legio VI Victrix
    Legio X Gemina
    Legio V Alaudae
  • Auxiliares:
    Ala II Gallorum
    Cohorte IV Gallorum

Tamén participou a mariña romana coa Classis Aquitanica, que chegou ás costas cántabras enviada desde Aquitania e desembarcou en Portus Blendium (Suances). Esta sería determinante na resolución do conflito posto que completou o cerco aos cántabros iniciado polas tropas desprazadas en terra. Calcúlase que, en total, o exército romano destacou uns 70.000 homes, aínda que estes cálculos varían segundo os autores, dado que o cálculo baséase en 5.000 homes por lexión. Incluso é probable que a cifra sexa superior aos 80.000 homes contando os auxiliares posto que, tras a reforma de Caio Mario, a lexión pasou a ter 6.000 soldados, aínda que se ben unha lexión, en época de Augusto, estaba oficialmente composta por 6.200 homes, por diversas circunstancias, a cifra acostumaba oscilar entre os 5.000 e os 8.000 soldados.

No 25 a. C., Augusto entrega aos ástures de Brigantum o campamento de Asturica Augusta como recompensa pola súa axuda. Ademais reparte terras nas chairas para os aliados. Non obstante, os ástures uníronse posteriormente cos cántabros na defensa común. O emperador Augusto, un ano despois da súa chegada, tivo que retirarse a Tarraco, presumiblemente debido a unha enfermidade. A contenda durou máis de dez anos.[6]

Estas e as campañas contra os ilirios no 35-33 a. C., foron as únicas que dirixiu persoalmente Augusto contra pobos bárbaros. Coa conquista efectiva de Gallaecia e Asturica, a guerra parecía acabada. Unha vez licenciados algúns dos soldados das súas lexións, Carisio fundou no mesmo ano 25 a. C. a colonia Emerita Augusta (Mérida), acuñando unha moeda conmemorativa da fundación e das súas vitorias do Norte.

No ano 24 a. C., os cántabros e ástures recomezan as hostilidades, se ben coas súas forzas gravemente debilitadas. Ese ano, o novo gobernador da Tarraconencese, L. Elio Lamia, levou a cabo unha cruenta represión contra estes pobos, xa que atacaran ás tropas romanas atraéndoas cunha emboscada baixo a promesa de provisións.

É substituído no ano 22 a. C. por Caio Furnio, quen nun principio se pareceu aos indíxenas, por ser pouco experto en cuestións militares. A nova acción parte dos ástures descontentos co control militar do gobernador da Lusitania e arrastran aos cántabros, que, nunha operación independente, son sometidos por Furnio. Posteriormente, este último debe acudir con axuda do legado da Lusitania para pacificar aos ástures.[2]

Principais batallas

A maioría das batallas importantes foron libradas entre o 26 e o 22 a. C., sendo esta a época de maior intensidade da guerra. As principais batallas foron:

  • Astúrica, primeira cidade ástur en importancia, conquistada no ano 26 a. C.
  • Peña Amaya e Monte Bernorio, no ano 26 a. C. Augusto estaba ao mando dos romanos.
  • Bergidum, cidade ástur, conquistada no 26 a. C.
  • Bergida ou Vellica, gran batalla en Monte Cildá; Valberga (Riaño, León); ou a chaira de Mave (Palencia), no verán do 26 a. C.
  • Lancia, na primavera do ano 25 a. C. Nesta batalla, un gran exército formado por ástures de diferentes tribos é derrotado.
  • Sitio do Monte Vindio, no outono do 25 a. C. A maioría dos cántabros refuxiados nos riscos perecen de fame e frío ao chegar a neve.
  • Aracillum, no inverno do 25 a. C., esta foi, probablemente a batalla máis importante das guerras cántabras, o castro, que ofreceu unha resistencia heroica, foi rodeado por tres campamentos e tomado por Antistio, con 5 lexións ao seu mando.
  • Cerco do Monte Medulio, 22 a. C. Os cántabros rodeados por un cerco de 15 millas, prefiren a morte antes que a escravitude.

Finalización do conflito

Cantabrian Lábaru Flag
As fontes clásicas sinalan a existencia dun estandarte utilizado polos cántabros. O actual lábaro cántabro sería unha interpretación moderna aproximada deste estandarte dado que non existe unha descrición inequivocamente exacta da súa forma nin das cores ou símbolos que contiña.
Eibe01w
Follas e arilos do teixo europeo. Por Silio Itálico, Floro, Plinio e San Isidoro de Sevilla sábese que os cántabros suicidáronse con veleno extraído das follas desta emblemática árbore.

A diferenza de outros conflitos similares, o Imperio romano optou por non facer prisioneiros, o que supuxo a eliminación dos cántabros en idade militar. Segundo Dión Casio:

Era costume dos guerreiros cántabros o suicidio antes que a escravitude. Ben pola espada, ben polo fogo ou, principalmente, envelenándose con beberaxes feitas con sementes de teixo, árbore mítica celta, que levaban xa preparadas para o fin.[7] Así o recolle Silio Itálico na súa descrición sobre os costumes dos cántabros alistados no exército de Anibal:

Estrabón dicía que desprezaban a morte e a dor, até o punto de seguir cantando os seus himnos de vitoria aínda despois de crucificados. Para eles, segundo Estrabón, morrer como guerreiros e libres era unha vitoria.

A guerra pódese dar por finalizada no 19 a. C., aínda que se teñen constancia de rebelións menores posteriores. A rexión foi devastada e os castros destruídos e incendiados, deportándose masivamente a poboación e trasladándoa ás chairas. Roma, ao igual que fixo con outros territorios, quixo impoñer as súas reformas. Non tivo demasiado éxito debido ao forte carácter do pobo cántabro. A pesar de ser masacrado e obrigado a baixar á chaira, os romanos tiveron que deixar dúas lexións durante uns sesenta anos máis (a X Gemina e a IV Macedonica).[2]

Tras as guerras cántabras e o sometemento dos cántabros por Roma, as lexións romanas adoptaron deles a simboloxía solar de cruces gamadas e símbolos lunares, ou solares, tales como o lábaro cántabro (na imaxe) que portarían até 300 anos despois. O exército romano tamén copiou dos cántabros tácticas de cabalería como as que deu en denominar o circulus cantabricus e o cantabricus impetus, anteriormente mencionadas.

Evidencias arqueolóxicas

  • Conxunto Arqueolóxico formado polos xacementos de La Espina del Gallego, Cildá, El Cantón e Campo de Las Cercas]]: o Castro de Espina del Gallego entre Corvera de Toranzo, Arenas de Iguña e Anievas ten 3,2 hectáreas. Foi unha fortaleza cántabra rodeada por tres murallas, a maior delas duns dous metros e medio de anchura. Nel apareceron as primeiras evidencias arqueolóxicas das Guerras Cántabras, así como dos campamentos romanos (Cildá, El Cantón, Campo de Las Cercas) que o asediaban.
  • Castro de La Carisa, en Lena (Asturias)
  • Serra das Médulas (León), un dos moitos posibles escenarios da batalla do Monte Medulio
  • Castro de Prellezo
  • Asedio do Castro de La Loma
  • Campamento romano de Pisoraca
  • Campamentos romanos de Castillejo e La Muela
  • Castro de La Maza

Festividades

Existe varias festividades na Cantabria onde se representan estes eventos. Unha das máis importantes é a festa lúdico-cultural das Guerras Cántabras que se fai no municipio de Los Corrales de Buelna a última fin de semana de agosto e a primeira de setembro. A festa é de marcado carácter histórico, e a pesar de ser instaurada hai poucos anos, no 2001, asentouse e conta cunha participación activa de máis de 1.800 persoas, as cales se dividen en 13 tribos cántabras e 13 lexións romanas. Desta forma, representan o desembarco das lexións romanas en Santander, igualmente recrean unha voda cántabra e os campamentos de ambos bandos.[8] Desde 2008 esta festividade está considerada de interese turístico nacional.

Tamén na antiga Asturica Augusta, actualmente Astorga, se recrean estes acontecementos, na chamada festa de "Ástures e Romanos", que ten lugar anualmente a última fin de semana de xullo, contando cun mercado ástur-romano, así como cunha recreación do campamento de ambos contendentes. Ademais desde hai algúns anos celébrase en Carabanzo o festival ástur-romano de La Carisa, onde se rememoran as guerras mantidas polas tribos locais coas lexións imperiais da Roma augusta no seu avance pola vía de La Carisa cara á Asturias Transmontana.

Notas

  1. Douscentos anos antes da contenda, o historiador Catón o Vello xa di fluvium Hiberum: is oritur ex Cantabris (O río Ebro nace en terra de cántabros), polo tanto a localización de Cantabria xa era perfectamente coñecida polos romanos.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Linares Argüelles, Mariano; Pindado Uslé, Jesús; Aedo Pérez, Carlos. (1985). "Tomo IV". Gran Enciclopedia de Cantabria. Santander: Editorial Cantabria, S.A. ISBN 84-86420-04-0.
  3. Bellum Civile I, 38: Pompeio o Grande manda o seu legado Lucio Afranio a enrolar tropas auxiliares Celtiberiae, Cantabris barbarisque omnibus qui ad Oceanum pertinent ("...á Celtiberia, entre os Cántabros e entre todos os bárbaros que viven xunto ao Océano"), mentres que de reunir tropas entre lusitanos, galaicos e vetóns encárgase o seu segundo legado, M. Terencio Varrón. Entre os recrutados por Afranio achábanse tamén ástures.
  4. González Echegaray, Joaquín: Las Guerras Cántabras en las Fuentes, pp. 154-155
  5. Conquista páx. 2 (en castelán)
  6. Sirva como referencia que o Imperio romano conquistou toda a Galia en menos de sete anos.
  7. As follas do teixo e as súas sementes, presentes nas súas bagas rubias, conteñen un alcaloide moi tóxico, a taxina, a cal provoca hipotensión e parada cardiorrespiratoria se se inxire.
  8. "La fiesta de las Guerras Cántabras en Los Corrales de Buelna" (en español). www.lasalle.es. Arquivado dende o orixinal o 19 de abril de 2008. Consultado o 7 de xaneiro de 2011.

Véxase tamén

Outros artigos

Bibliografía

  • Peralta Labrador, Eduardo (2003; 2ª Edición). Cantabria: Real Academia de la Historia, ed. Los Cántabros antes de Roma. ISBN 84-89512-59-0.
  • Almagro Gorbea, Martín (1999). Cantabria: Fundación Marcelino Botín, ed. Las Guerras Cántabras. ISBN 84-87678-81-5.
  • Cabria Gutiérrez, Juan Carlos (2000). Cantabria: Brenes XXI, ed. Estelas Cántabras: Símbolos de un pueblo. ISBN 84-607-1324-5.
  • Maroñas García, Jesús J. (1999). Cantabria: Fundación Centro de Documentación Etnográfica (CEDESC), ed. Onomástica de Cantabria - Los Nombres de Persona Cántabros. ISBN 84-931031-0-1.
  • Iglesias Gil, José M. (1974). Cantabria: Diputación Provincial, Institución Cultural de Cantabria del C.S.I.C., Instituto de Prehistoria y Arqueología Sautuola, ed. Onomástica prerroman a en la epigrafía cántabra. ISBN 0-8400-0402-8.
  • Linares Argüelles, Mariano; Pindado Uslé, Jesús; Aedo Pérez, Carlos (1985). "Guerra Civil en Cantabria". En Santander: Editorial Cantabria. Gran enciclopedia de Cantabria. ISBN 84-86420-00-8.

Ligazóns externas

Astorga

Astorga (en leonés, Estorga) é unha cidade da provincia de León, sita na comunidade autónoma de Castela e León, (España), atópase a 48 quilómetros ao suroeste da capital provincial de León, é cabeza da comarca da Maragatería. A súa poboación é de 11.897 habitantes (INE 2011).

Corresponde á antiga Asturica Augusta - topónimo do cal o actual é unha derivación -, capital dun dos conventos xurídicos da antiga Gallaecia. É tamén sé do bispado homónimo.

Asturica Augusta

Asturica Augusta é unha evolución natural do topónimo antigo Asturica. A orixe e significado deste último deu lugar a varias teorías, sendo na actualidade un topónimo moi discutido. En época romana recibiu o sobrenome de Augusta, en honor ao emperador Augusto. Foi o nome romano da actual cidade de Astorga, na provincia de León.

A orixe da cidade parece estar relacionada cun campamento romano que se instalou no lugar no ano 25 a.C., con ocasión das Guerras Cántabras. Co Emperador Vespasiano pasou a ser capital do convento xurídico asturicense.

A estrutura urbana revela o típico plano campamental, común a outras cidades romanas, con rúas cruzadas perpendicularmente. No século III, como outras localidades hispanas, ante o perigo que supuxeran as invasións francas, rodeouse con murallas, das que subsisten bos lenzos. Non se conservaron restos de monumentos romanos.

A consideración legal da cidade é problemática, pois só aparece como res publica, a pesar de que Plinio o Vello, que a debeu visitar, a alcumou de "urbs magnifica". Tampouco se coñecen os típicos cargos municipais.

Aínda que a relixiosidade, a teor dos restos epigráficos coñecidos, mostra a coexistencia de deuses indíxenas e romanos, cabe salientar que o cristianismo estaba xa ben asentado aquí no século III. Para o efecto, unha consulta realizada arredor do ano 255 desde a próxima León (Legio) e dirixida á Igrexa de África. Na resposta evacuada desde Cartago, sinálanse as sés episcopais de Legio, Asturica, Emerita (Mérida) e Caesaraugusta (Zaragoza), o que revela a existencia dun núcleo cristián ben organizado, relacionado co Norte africano.

Augusta Emerita

A Augusta Emerita, ás veces tamén citada como Emerita Augusta, ou máis simplemente Emerita, era o nome latino da actual cidade española de Mérida.

Caio Antistio Veto

Caio Antistio Veto (en latín Gaius Antistius Vetus; nado polos anos 50 a. C., finado no ano 1, foi un cónsul, ademais de senador e xeneral do Imperio romano.

Fillo d cónsul Caio Antistio Veto, no 16-15 a. C. empezou a súa carreira política como maxistrado monetario. Participou en Hispania nas Guerras Cántabras entre 26 a. C.-24 a. C., onde se fixo cargo do mando en ausencia por enfermidade do emperador Augusto, quen acudira en persoa ao conflito. Realizou campañas vitoriosas en Amaya, Bergida, Monte Vindio e Aracillum e foi gobernador da Hispania Citerior.

No 6 a. C. foi nomeado cónsul ordinario, e máis tarde procónsul da provincia de Asia. Os seus dous fillos, Caio e Lucio, tamén foron cónsules.

Ceca de Lucus Augusti

Na ceca de Lucus Augusti, se cadra unha ceca móbil, cuñáronse as primeiras moedas que se bateron en Gallaecia, probablemente no ano 25 a. C., no marco das emisións provinciais romanas.

Conquista romana de Hispania

Coñécese como conquista de Hispania ó período histórico comprendido entre o desembarco romano en Ampurias (218 a. C.) e a conclusión da conquista romana da península ibérica co fin das guerras cántabras por César Augusto (19 a. C.), así como ós feitos históricos que conforman devandito período.

Corvera de Toranzo

Corvera de Toranzo é un concello español de Cantabria, pertencente á comarca dos Valles Pasiegos. Tiña unha poboación de 2080 habitantes en 2015.

Limita ao norte co municipio de Puente Viesgo, ao sur con Luena, ao leste con Santiurde de Toranzo e ao oeste con Arenas de Iguña, Anievas e San Felices de Buelna.

Os grandes atractivos de Corvera de Toranzo son o seu patrimonio natural e artístico. No primeiro caso destacan a ribeira do río Pas e os montes Cildá e Espina del Gallego, escenarios das Guerras Cántabras, ademais dos numerosos conxuntos arbóreos de gran beleza que o poboan.

En canto ao patrimonio artístico, sobresae a arquitectura civil e en concreto os casaróns e palacios blasonados, como os das familias Ceballos, Ruiz de Bustamante, Ruiz de Villegas e por outra banda destaca a torre de Agüero, en San Vicente de Toranzo e a Casona Azul, considerada hotel-palacio por Cultura.

Cántabros

Ademais de ser o adxectivo que se aplica aos habitantes da actual Cantabria, os Cántabros eran un conxunto de once pobos que ocupaban unha parte do norte da Península Ibérica, nas montañas da actual comunidade autónoma de Cantabria e Castela e León: a práctica totalidade da comunidade autónoma de Cantabria, o norte da provincia de Burgos e da Palencia, o nordeste da provincia de León, o leste do Principado de Asturias e a parte máis occidental de Bizcaia. Tiñan por cidade principal Amaya e eran veciños dos autrigones, turmogos, vacceos e astures.

Década de -20

A década de 20 a.C. abrangue o período que empeza o 1 de xaneiro de 29 a.C. e remata o 31 de decembro de 20 a.C..

Gallaecia

A Gallaecia foi unha provincia romana do noroeste da Península Ibérica que abranguía o que hoxe é a comunidade autónoma de Galicia, o norte de Portugal e as provincias españolas de Asturias, León e Zamora. As súas capitais estaban en Bracara Augusta (Braga), Lucus Augusti (Lugo) e Asturica Augusta (Astorga).

Historia da moeda en Galicia

Antes da chegada dos romanos, os pobos que se asentaban no territorio que hoxe comprende Galicia non coñecían a moeda. Os seus intercambios comerciais baseábanse no troco. Estrabón fala do uso nestas terras de pequenas placas de prata para seren utilizadas no cambio, mais arqueoloxicamente non hai ningunha evidencia da súa utilización. As primeiras moedas das que hai evidencia arqueolóxica son ibéricas e romanas que se atoparon nos castros galegos, aínda que en realidade estivesen incluídas en botíns de incursións guerreiras realizadas no século II e I a.C.

León, España

León (en leonés: Llión) é a cidade capital da provincia de León situada na comunidade autónoma de Castela e León, localizada no noroeste da Península Ibérica en España. É atravesado polos ríos Bernesga e Torío.

O concello acada unha poboación de 135.059 habitantes (2007) e posúe unha área metropolitana de 204.212 habitantes, sendo así a 45º máis poboada do Estado español.

Naceu dun campamento militar romano da Legio VI Victrix, instalado na confluencia dos ríos Bernesga e Torío no 79 a. C.|79 a. C., o seu carácter de cidade consolidouse co asentamento definitivo da Legio VII Gemina no século I. Coa chegada dos musulmáns á Península, a cidade fica parcialmente despoboada. En 856 León recibe un novo impulso repoboador por parte do Reino de Asturias. Será García I quen en 910 converta a cidade de León na cabeza do máis importante reino cristián da Península Ibérica na época, dando inicio ao Reino de León, cuxa vixencia nominal chegou até o século XIX, mais dende a Plena Idade Media a cidade perdeu a importancia e empuxe de antano, en parte pola perda da súa independencia debida a unión da coroa leonesa e a castelá, definitiva dende 1301, constituíndo canda outros reinos e territorios a Coroa de Castela.

Lucio Anneo Floro

Lucio Anneo Floro, en latín Lucius Annaeus Florus, nado no século I, finado no século II, foi un historiador romano de orixe africana, autor do Epítome da Historia de Tito Livio, que é un resumo da obra de Tito Livio.

Amigo persoal de Hadriano, viviu durante moito tempo en Roma e en Tarraco (Hispania).

Foi autor do Compendio da Historia Romana, panexírico da gloria de Roma. Tamén foi unha das dúas fontes principais de información acerca das Guerras Cántabras.

Museo Numismático de Lobios

O Museo Numismático situado no concello ourenán de Lobios é unha exposición permanente de moedas de Galicia impulsada polo numismático natural desa vila Jaime Paz, que se inaugurou en 1996.A sede do museo está no edificio do propio Concello e o seu horario de visita é de luns a venres, de 9 a 14 horas.

Porto de Santander

O porto de Santander é un porto da cidade de Santander, en Cantabria, situado na baía de Santander, no mar Cantábrico. Está xestionado pola Autoridade Portuaria de Santander e é capitanía da provincia marítima de Santander.

Ao cabo das guerras cántabras, concretamente no ano 19 aC, os romanos fundaron o porto de Portus Victoriae, que algúns autores identifican con Santander e, outros, con Santoña. O emprazamento desta nova poboación e porto era inmellorable grazas ao abrigo da baía. Nun principio, a actividade principal do porto, e motivo da súa construción, era a exportación de minerais cara a outros puntos do Imperio.

As súas instalacións atópanse en terreos dos concellos de Santander, Camargo e Marina de Cudeyo.

Romanización de Galicia

Para o sistema de transliteración, ver romanización (lingüística)

A romanización o proceso polo que os territorios conquistados polo Imperio Romano ían adoptando os costumes, técnicas, relixión e finalmente idioma destes.

Tarraconense

A Tarraconense (do latín Hispania Citerior Tarraconensis) foi unha provincia romana e despois visigoda de Hispania. A súa capital era a Colonia Iulia Urbs Triumphalis Tarraco, actual Tarragona. Hispania Tarraconensis foi unha das tres provincias romanas en Hispania. Abrangue gran parte da costa mediterránea da moderna España xunto coa meseta central. O sur de España, a rexión agora chamada Andalucía, foi a provincia de Hispania Baetica. No oeste atlántico estaba a provincia de Lusitania, que coincidía parcialmente co actual Portugal.

Exército
Guerras
Batallas
Defensas
Reformas
Outros

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.