François Quesnay

Quesnay, nado en Méré (anteriormente denominada Merey) o 4 de xuño de 1694[1] e morto en Versalles o 16 de decembro de 1774,[2] foi un médico e economista francés pensador do rei Luís XV e fundador da primeira escola de economía, a escola do fisiócratas . Foi autor de Tableau économique (en galego, Cadro económico), publicada en 1758, que foi a primeira representación esquemática da economía.

François Quesnay
Quesnay Portrait
Nacemento4 de xuño de 1694
 Méré
Falecemento16 de decembro de 1774
 Francia
NacionalidadeEslovaquia
Ocupaciónfilósofo, economista, médico, Enciclopedistas e cirurxián
Premiosmembro da Royal Society

Traxectoria

Procedente dunha familia modesta, seu pai foi un pequeno terratenente (e non un avogado como se indica tradicionalmente).[3] Tivo once irmáns[4]. Ós once anos, aínda non sabía ler e aprendeu do seu xardineiro[5], que foi quen animou nel o gusto pola medicina e pola "administración rural". A partir de 1711, aprendeu latín e grego co sacerdote da súa aldea.

O cirurxián

Cando tiña trece anos, quedou sen pai e decide dedicarse á cirurxía. Marchou a París e estudou medicina e cirurxía e, despois de se converter en mestre cirurxián, estableceuse en Mantes. En 1718, foi o mestre da comunidade de cirurxiáns de París [6] e en 1737 foi designado secretario perpetuo da Academia de cirurxía fundada por François Gigot de La Peyronie, e pasou a ser cirurxián real en 1723 [7] .

En 1744, obtivo o título de doutor en medicina e se tornou médico de Madame de Pompadour en 1749[8]. Volveu á Academia de Ciencias en 1751 e pasou a ser membro da Royal Society en 1752.

O mesmo ano, foi ennobrecido por Luís XV trala cura do delfín da varíola[9]. Como resultado desta curación, recibiu das mans do soberano tres flores de pensamento[10] para o escudo de armas co lema Propter excogitationem mentis.[11] Os seus apousentos estaban no entrechán do palacio e Luís XV que o tiña en grande estima adoitaba chamalo "o meu pensador".

Os seus primeiros libros céntranse na medicina: Observations sur les effets de la saignée (1730), Essai phisique sur l'œconomie animale (1736), L'Art de guérir par la saignée (1736), Traité de la suppuration (1749), Traité de la gangrène (1749), Traité des fièvres continues (1753).

Interese tardío pola economía

As súas relacións, entre as que se atopaban os académicos D'Alembert e Buffon, o filósofo Diderot, mais tamén os habituais do entresolo onde vivía, Helvétius e Condorcet, fan que descubra novos centros de interese. Logo da brillante carreira como cirurxián que o levou á cabeceira do rei, Quesnay mira a economía nos anos 1750.

Coñeceu a Vincent de Gournay (1712-1759), que tamén foi outro pionero do pensamento económico, e ao redor dos dous formaríase, progresivamente, o grupo filosófico dos economistas ou fisiócratas, que eran considereados polos seus detractores como "seita de economistas". Entre os seus discípulos máis destacados están Victor Riquetti, marqués de Mirabeau (autor de L'Ami des hommes, 1745-1760, Philosophie rurale, 1763 e de Éphémérides du citoyen); o abade Nicolas Badeau (Introduction a la philosophie économique, 1771); Guillaume-Francois Le Trosne (De l'ordre social, 1777); o avogado André Morellet, coñecido polas súas liortas con Ferdinando Galiani sobre o comercio do gran durante a Guerra da Fariña; o intendente Pierre-Paul Lemercier, e a Pierre Samuel du Pont de Nemours.[12] Tamén chegou a coñecer a Adam Smith, quen durante a súa viaxe polo continente en compaña de Henry Scott achegouse a París onde contactou con Quesnay e algúns dos seus seguidores e a quen agradeceu os seus servizos científicos na súa obra A riqueza das nacións.

A partir das experiencias de Inglaterra, foi o creador da escola fisiócrata, na que se sostiña que a agricultura era o único medio para xerar riquezas nun país.

Foi defensor dun modelo que el vía representado no despotismo chinés, foi venerado polos seus discípulos fisiocráticos como "o Confucio de Europa".

Os derradeiros anos

Méré 78 Buste Quesnay
Busto de François Quesnay en Méré .

Nos últimos anos da súa vida, François Quesnay comezou a estudar matemáticas. O seu amigo D'Alembert fala nestes termos desta lamentable experiencia:

Porén, este fallo tardío non puxo en dúbida a súa reputación que adquirira nunha idade máis nova en cirurxía e economía.

Á morte de Luís XV en maio de 1774, Quesnay tivo que abandonar o Palacio de Versalles para establecerse no Grand Commun, onde morreu o 16 de decembro, a tempo de ver ao seu discípulo Turgot no cargo de ministro de finanzas.

Obra

Quesnay publicou os seus primeiros escritos económicos en 1756-1757 na Encyclopédie de Diderot e D' Alembert (os artigos "Fermiers" e "Grains"). O ano seguinte aparece a primeira versión do seu famoso Tableau économique onde presenta a orde natural da economía e o papel dos economistas é revelar as leis da natureza. As leis económicas funcionan do mesmo xeito que as leis da física. Este texto representa as ideas dos fisiócratas.

O Tableau économique parece estar inspirado na circulación do sangue en humanos, nun modelo de fluxo, contra-fluxo e intercambio. Pero Quesnay está situado nunha concepción orgánica da sociedade, herdada de Hobbes. A representación mecánica da economía está, polo tanto, en consonancia coas representacións da sociedade do século XVII.

Foi o primeiro en imaxinar a economía a nivel macroeconómico de tal xeito que os axentes económicos non son considerados como unha suma de axentes individuais, como na teoría clásica (Adam Smith, David Ricardo, John Stuart Mill ), senón que representan clases sociais. Polo tanto, tendo en conta a economía no seu conxunto e contra o postulado clásico do individualismo metodolóxico, foi un precursor do pensamento de Karl Marx e Keynes, pois ambos asumirán o modelo da táboa, que representa a economía en forma de circuíto.

Debe saberse que para Quesnay, a diferenza dos diferentes pensadores económicos da época, o valor só pode ser creado pola terra, polo que non se debe esmagar a agricultura con impostos. Estaba obsesionado coa idea do "bo prezo" do gran e lamenta a caída dos prezos.

Tableau économique

Quesnay Tableau
Táboa económica.

Quesnay publica o Tableau économique na nova imprenta recentemente instalada no Palacio de Versalles. En total, Quesnay escribirá tres versións. A primeira edición data de novembro ou decembro de 1758. Esta primeira versión do "zigzag" está baseada en ingresos de 400 libras e incluíu vinte e dous "comentarios". A segunda edición, que data da primavera de 1759, ten uns ingresos de 600 libras e contén 23 comentarios. A terceira edición, publicada en 1759, baséase tamén nunha renda de 600 livres e contiña unha "explicación" de doce páxinas e un "extracto" que contén vinte e catro máximas.

Quesnay representa á economía como un dominio coherente de natureza sistémica inspirado no descubrimento de William Harvey, un século e medio antes, do mecanismo da pequena circulación sanguínea. Divide a sociedade en dous sectores (agricultura e o resto) e tres clases en función da súa relación co produto neto: a clase produtiva, composta esencialmente por agricultores, que é a única capaz de proporcionar un produto neto, é dicir, capaz de multiplicar os produtos; a clase estéril, que está composta de aqueles cidadáns ocupados en traballos diferentes á agricultura, e transforman os bens sen multiplicalos; e, finalmente, a clase dos propietarios de terras, cuxa única función é gastar os ingresos que reciben, sen producir ningún ben.

A táboa así elaborada, pode representarse dun xeito máis moderno na forma dun circuíto ou como unha táboa de entradas e saídas de Leontief, usada na análise de entradas e saídas. Ademais, a táboa de Quesnay, que une as clases sociais mediante fluxos de materiais e de cartos, pode considerarse como o devanceiro das matrices de contabilidade social .

Este esquema concibe á nación como un conxunto reducido a tres grandes clases definidas segundo a súa función económica:

  1. A clase produtiva corresponde á clase de agricultores que é o grupo social que orixina a produción anual global dado que a agricultura é a única fonte de riqueza.
  2. A clase dos propietarios é o grupo formado pola aristocracia, o soberano e o clero, que, sen cultivar a terra, aprópianse anualmente do " produto neto " en forma de renda pagada pola clase produtiva;
  3. A clase estéril, está representada por tódolos demais grupos que se dedican a outras actividades diferentes ás da agricultura.

Quesnay estimou a produción agrícola en 5 millardos (cinco mil millóns) de francos da época, e distribuíuna do seguinte xeito:

  • 2 millardos eran retidos pola clase produtiva do sector en forma de comida, necesaria para a vida dos que traballan a terra (mil millóns) e para sementes (mil millóns);
  • a clase dos propietarios recibe dous mil millóns en metálico mediante o pagamento da renda pola clase produtiva, da que usan a metade para comprar produtos agrícolas e o resto para adquirir bens de consumo artesanais e de diversos tipos da clase estéril;
  • outro millardo é empregado pola clase produtiva para substituír o equipamento desgastado (arados de madeira, ferro, pas, etc.), é dicir, os bens de produción;
  • a clase estéril merca á clase produtiva materias primas agrícolas por valor dun millardo.

A análise de Quesnay trae así por primeira vez as nocións de interdependencia das actividades económicas, a de proceso de reprodución e a de equilibrio que serán tomadas e desenvolvidas máis tarde por outros economistas posteriores aos fisiócratas, como Marx, Walras e Leontief en particular.

A táboa económica describe un estado ideal da economía. Sobre esta base, de ano en ano, a economía reprodúcese como está. Non hai máis crecemento. Quesnay considera esta situación como o mellor estado posible para Francia.

A posteridade do seu traballo

A principal contribución de Quesnay é consolidar os fundamentos desta nova disciplina, a economía. Con Quesnay, o pensamento económico está a facerse cada vez máis autónomo da teoloxía e da política, e difiere significativamente no seu método da obra anterior dos estrudos anteriores da época medieval (por exemplo, Tomás de Aquino) ou mercantilista.

As ideas e obras de Quesnay serán retomadas por moitos economistas. A noción de interdependencia das actividades económicas será retomada polas obras de Léon Walras ou as de Keynes na súa Teoría xeral . O Tableau économique de Quesnay tamén pode considerarse como precursora da táboa de entrada e saída de Leontief. As clases produtivas e estériles poden realmente ser asimiladas aos sectores I e II dunha economía, por exemplo, coa agricultura e a industria. Os avances anuais da clase produtiva poden asimilarse ao consumo intermedio necesario para a produción agrícola:

Os sectores Compras anuais Produción anual
I II III
I Clases produtivas 2 1 2 5
II Clases de propietarios 2 0 0 2
III Clases estériles 1 1 0 2
Total de compras 5 2 2 9

Na obra Revolutionary Wealth, os autores Alvin e Heidi Toffler dedican o capítulo "o factor Quesnay" ao cambio de paradigma económico da civilización, criticando a "economía convencional" e avanzando na idea de que Quesnay puido mostrarse "incapaz de pensar o paso da sociedade agraria á sociedade industrial [do mesmo xeito que outros economistas contemporáneos cegados non poden medir] a transición dunha sociedade industrial a unha sociedade do coñecemento".[14]

Obra

Notas

  1. Gustave Schelle cuestiona a data do nacemento por mor da partida de nacemento que está datada o 20 xuño; pois, daquela, o bautismo levábase a cabo ao día seguinte ou dos día despois do nacemento (Schelle, 1907; p. 8)
  2. "Les membres du passé dont le nom commence par Q". academie-sciences.fr. Consultado o 9-6-2019.
  3. Aparece este erro xa en Éloge de M. Quesnay, de D'Alembert
  4. Schelle (1907), p. 11
  5. Schelle (1907), p. 12
  6. Schelle (1907), p. 19
  7. Schelle (1907), pp. 21-22
  8. Schelle (1907), pp. 94-95
  9. (Schelle, 1907, p. 114)
  10. Schelle (1907), pp. 115-116
  11. Blanqui (1842), p. 118
  12. Blanqui (1842), p. 110
  13. Artola (1982), p. 428
  14. Esta perspectiva é proposta polo analista Naïri Nahapétian en Alternatives Economiques (n° 265) de xaneiro de 2008.

Véxase tamén

Bibliografía

Outros artigos

Ligazóns externas

16 de decembro

O 16 de decembro é o día número 350 do ano no calendario gregoriano e o número 351 nos anos bisestos. Quedan 15 días para rematar o ano.

Adam Smith

Adam Smith, nado en Kirkcaldy en 1723 e finado o 17 de xullo de 1790, foi un economista e filósofo escocés, considerado un dos maiores expoñentes da economía clásica.

Adam Smith baseaba o seu ideario no sentido común. Fronte ao escepticismo, defendía o acceso cotián e inmediato a un mundo exterior independente da conciencia. Este pensador escocés cría que o fundamento da acción moral non se basea en normas nin en ideas nacionais, senón en sentimentos universais, comúns e propios de todos os seres humanos.

Ernest Lluch

Ernest Lluch i Martín, nado en Vilassar de Mar (provincia de Barcelona) o 21 de xaneiro de 1937 e asasinado en Barcelona o 21 de novembro de 2000, foi un político catalán militante do PSOE. Foi Ministro de Sanidade e Consumo entre 1982 e 1986, e foi asasinado pola banda terrorista ETA á idade de 63 anos, cando estaba retirado da vida política.

Fisiocracia

A fisiocracia ou fisiocratismo foi unha escola de pensamento económico do século XVIII fundada por François Quesnay, Anne Robert Jacques Turgot e Pierre Samuel du Pont de Nemours en Francia.

Afirmaba a existencia dunha lei natural pola cal o bo funcionamento do sistema económico estaría asegurado sen a intervención dos gobernos. A súa doutrina resúmese na expresión laissez faire.

A orixe do termo fisiocracia provén do grego e quere dicir "goberno da natureza", ao consideraren os fisiócratas que as leis humanas debían estar en harmonía coas leis da natureza.

Isto está relacionado coa idea de que só nas actividades agrícolas a natureza posibilita que o produto obtido sexa maior que os insumos utilizados na produción xurdindo así un excedente económico.

Os fisiócratas cualificaron de estériles as actividades como a manufactura ou o comercio onde a incautación sería suficiente para repoñer os insumos utilizados.

Ilustración

A Ilustración é a corrente intelectual de pensamento que se desenvolveu en Europa no século XVIII baseada no corpo doutrinal dun grupo de filósofos, na súa maioría franceses, que facía énfase na razón e na ciencia como formas de explicar o universo. Foi un dos movementos impulsor do capitalismo e da sociedade moderna. Tivo unha dinámica rápida nos países protestantes e máis lenta nos demais estados da Europa.

Tableau économique

A Táboa Económica foi un modelo económico descrito por primeira vez polo médico e economista francés François Quesnay en 1758, que sentou as bases da escola fisiócrata de economía.

Quesnay cría que o comercio e a industria non eran fontes de riqueza e, en troques, no seu manoscrito de 1758, que chamou Tableau économique (en galego, cadro económico) argumentaba que os excedentes agrícolas, ao fluíren a través da economía en forma de renda, salarios e compras, eran os motores económicos reais. En 1759, na imprenta de Versalles, publicou o Tableau, que consitía nunha representación gráfica e sintética do funcionamento da economía.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.