Forma de goberno

Forma de goberno, sistema de goberno ou réxime político son diferentes termos, que en ocasións se utilizan con matices diferentes, pero que son comunmente utilizados para referirse ao conxunto das institucións políticas mediante as cales un estado se organiza para exercer os seus poderes sobre unha comunidade política. Esta definición é válida aínda que o goberno sexa ilexítimo ou estea incapacitado para exercer os seus poderes.

Moi habitualmente emprégase de forma sinónima a expresión forma de estado, que tamén se utiliza, ás veces, limitada á contraposición monarquía-república, aínda que a súa definición pode ser máis complexa.

Un concepto confluente é o de sistema político, que pode entenderse coa simplificación do espectro político esquerda-dereita, co que é un concepto máis efémero e cambiante, mentres que a forma de goberno é máis estable no tempo, aínda que tamén suxeita a cambios e ata a transformacións revolucionarias. O sistema político adoita incorporarse ao nome oficial do estado, como no caso da República Arxentina, os Estados Unidos Mexicanos, o Reino de España, a Federación Rusa ou a Gran Jamahiriya Árabe Libia Popular e Socialista. Só hai dezaoito países que non o fan así, como Xamaica, mentres que once só indican que son "estados". A forma máis común é "república", con 132 casos de moi distinto tipo. As monarquías son 33, 18 delas "reinos".

Clasificacións clásicas

Non houbo historicamente acordo na determinación das diferentes formas de goberno ou de estado, desde a antigüidade clásica ata a Idade Contemporánea:

  • Segundo Platón:
    • a forma perfecta: aristocracia ou goberno dos filósofos
    • as formas dexeneradas: timocracia ou oligarquía dos ricos (time: honra; oligos: uns poucos), democracia das masas (demos: o pobo) e tiranía dun usurpador.
  • Segundo Aristóteles, que mestura un criterio numérico (atendendo ao número de persoas que exercen o poder) e un criterio cualitativo (atendendo ao ben público):
    • formas puras ou perfectas: monarquía, aristocracia e democracia.
    • formas impuras ou corruptas: respectivamente dexeneradas das perfectas: tiranía, oligarquía e demagoxia.
  • Polibio define a forma de goberno mixto ou goberno constitucional que combina as tres formas puras aristotélicas nun sistema de equilibrio de poderes, e que estarían representadas nas institucións romanas: o consulado, o senado e os comicios. A ruptura do equilibrio fai caer na sedición ou a tiranía. Esta definición sería seguida polo pensamento político medieval e de comezos da Idade Moderna (Tomé de Aquino, Dante, Padre Suárez)
  • Maquiavelo só recoñece dúas formas: todos os Estados ou son Repúblicas ou son Principados (O Príncipe, 1513)
  • Montesquieu (Do Espírito das Leis, 1748) modifica a clasificación aristotélica coa distinción entre monarquía, despotismo e república; e dentro desta entre democracia e aristocracia.

o monárquico é aquel en que goberna un só, pero de acordo con leis fixas e establecidas...

o despótico é aquel en que un só, sen lei nin regra, diríxeo todo a vontade e capricho...

a república onde... o poder soberano está en mans de parte do pobo... ten unha aristocracia...

  • Rousseau distingue democracia, aristocracia e monarquía, como Aristóteles, pero sentenza que se confunden no seu exercicio.
  • Kant distingue máis ben entre formas de soberanía, xa no contexto histórico da Revolución Francesa.
  • O pensamento político marxista céntrase no compoñente de clase do Estado como superestrutura xurídico-política que xustifica e asegura a posición das clases dominantes e as relacións sociais de cada modo de produción (escravista, feudal, capitalista). Na época contemporánea habería formas de estado democrático-burgués e distintas formas de estado autoritario ou ditatorial, como as ditaduras fascistas. Como forma de transición cara a unha teórica sociedade comunista postúlase a existencia da ditadura do proletariado.
  • Juan José Linz distinguiu, dentro das formas de goberno ditatoriais ou non democráticas, entre autoritarismo e totalitarismo.[1]

Clasificación das formas de goberno segundo a estrutura política actual

Como subdisciplina das ciencias políticas, o estudo da organización política e das institucións políticas é unha ciencia comparativa, especializada e en constante actualización. Non existe unha clasificación fixa e exhaustiva das diversas formas de goberno debido á súa variabilidade. A división tradicional dos gobernos foi a dicotomía entre democracia e ditadura e non unha topoloxía con múltiples posibilidades. A maioría dos investigadores enfócanse no estudo especializado e comparativo de dous ou tres diferentes tipos de réximes. Os expertos nos sistemas electorais permiten definir e comparar os diversos sistemas de elección dos poderes de goberno dun réxime determinado ou independentemente do réxime. Así, outra dicotomía para clasificar as formas de gobernos é república e monarquía, independentemente da forma de organización gobernamental nacional e rexional, ou do grao de democracia dos estados.

Sistemas republicanos

Unha república é unha organización dun estado na que todos os cargos públicos son escollidos democraticamente. No entanto algúns gobernos ditatoriais, unipartidistas a miúdo, utilizan o termo república para referirse ao réxime de goberno aínda que os cargos públicos non sexan elixidos de xeito democrático. As seguintes inclúen a todas as repúblicas segundo o seu réxime interno constitucional, independentemente de que se elixiron democraticamente ou non.

Parlamentarismo

O parlamentarismo é un sistema de organización política na que a rama executiva do goberno depende do apoio directo ou indirecto do parlamento, a miúdo expresado por medio dun voto de confianza. O poder executivo dos sistemas parlamentarios provén e depende do poder lexislativo; o xefe de goberno (chamado primeiro ministro) ás veces é o líder do partido ou coalición con maior representación no parlamento ou corpo lexislativo. Existe tamén un xefe de Estado independente, chamado presidente, con poderes limitados, simbólicos ou meramente cerimoniais. Os seguintes estados son repúblicas parlamentarias:

África América Asia Europa Oceanía
Etiopía Dominica Bangladesh Albania Fiyi
Mauricio Trinidad e Tobago India Alemaña Vanuatu
Iraq Austria
Israel Bulgaria
Singapur Croacia
Timor Oriental Eslovaquia
Turquía Eslovenia
Estonia
Finlandia
Grecia
Hungría
Irlanda
Islandia
Italia
Letonia
Lituania
Macedonia do Norte
Malta
Polonia
Portugal
República Checa
Suíza

Presidencialismo

Os sistemas presidencialistas teñen unha clara separación de poderes de goberno. O executivo é elixido de xeito independente da rama lexislativa, a cal a miúdo se coñece como congreso. O xefe de goberno é á vez xefe de estado (chamado presidente) e, xa que logo, non existe o cargo de primeiro ministro. Os seguintes estados son repúblicas presidencialistas:

África América Asia Europa Oceanía
Benín Arxentina Afganistán Belarús Kiribati
Botswana Bolivia Armenia Chipre Illas Marshall
Burkina Faso Brasil Acerbaixán Montenegro Micronesia
Burundi Chile Corea do Sur Serbia Nauru
Camerún Colombia Filipinas Palau
Chad Costa Rica Xeorxia
Comores O Salvador Indonesia
Costa do Marfil Ecuador Casaquistán
Gabón Estados Unidos Kirguistán
Gambia Guatemala Maldivas
Ghana Honduras Taxikistán
Guinea México Turkmenistán
Guinea-Bissau Nicaragua Uzbekistán
Guinea Ecuatorial Panamá
Kenya Paraguai
Liberia Perú
Madagascar República Dominicana
Malawi Suriname
Malí Uruguai
Mauritania Venezuela
Mozambique
Namibia
Níxer
Nixeria
Rep. Centroafricana
Rep. Dem. do Congo
Rep. do Congo
Ruanda
Senegal
Seicheles
Serra Leona
Sudán
Tanzania
Togo
Tunisia
Uganda
Djibuti
Zambia
Cimbabue

Semipresidencialismo

Nos sistemas semipresidencialistas existe un primeiro ministro e un presidente. A diferenza dos sistemas parlamentarios o presidente non é unha figura cerimonial, senón que posúe algúns poderes executivos e encárgase dalgunha areas do goberno. O presidente a miúdo elíxese de xeito separado da rama lexislativa. As seguintes son repúblicas semipresidencialistas (inclúense gobernos de pobos que aspiran á independencia e que son recoñecidos pola comunidade internacional):

África América Asia Europa Oceanía
Alxeria Güiana Iemen Bosnia e Hercegovina
Angola Líbano Francia
Cabo Verde Mongolia Moldavia
Exipto Paquistán Romanía
República Árabe Sahauri Democrática Palestina Rusia
San Tomé e Príncipe Sri Lanka San Marino
Suráfrica Taiwan Ucraína

Repúblicas unipartidistas e apartidistas

As repúblicas unipartidistas son estados nos que un partido único ten todo o poder goberno ou estados en que a estrutura do partido é á vez a estrutura do goberno e que non permiten a creación doutros partidos (ou se existen outros partidos, teñen unha representación moi limitada). Nos estados apartidistas non se permite a creación de ningún partido político. As seguintes son repúblicas unipartidistas:

África América Asia Europa Oceanía
Eritrea
(Fronte Popular pola Democracia e a Xustiza)
Cuba
(Partido Comunista de Cuba)
Corea do Norte
(Partido dos Traballadores de Corea)
Laos
(Partido Popular Revolucionario)
República Popular da China
(Partido Comunista da China)
Siria
(Partido Árabe Socialista Ba'ath)
Turkmenistán
(Partido Democrático de Turkmenistán)
Vietnam
(Partido Comunista de Vietnam)

Monarquías

As monarquías son sistemas de goberno en que o xefe de estado non é elixido de xeito democrático (a miúdo é un cargo hereditario)

Monarquías constitucionais

Nas monarquías constitucionais o monarca é o xefe de estado con poderes moi limitados ou meramente simbólicos ou cerimoniais que exerce a súa autoridade mediante o xefe de goberno, chamado primeiro ministro ou, máis raramente, presidente do goberno. Este é o líder do partido ou coalición con maior representación no parlamento ou corpo lexislativo elixido democraticamente. Xa que logo, as monarquías constitucionais non se diferencian en nada das repúblicas parlamentarias, excepto polo feito de que o xefe de estado non é escollido de xeito democrático. As seguintes son monarquías constitucionais ou parlamentarias:

África América Asia Europa Oceanía
Lesotho Camboxa Andorra Samoa
Xapón Bélxica
Malaisia Dinamarca
Tailandia España
Luxemburgo
Noruega
Países Baixos
Suecia

Reino da Mancomunidade Británica de Nacións

O Reino da Mancomunidade Británica de Nacións está integrado por todos os estados o xefe de estado dos cales é a raíña Isabel II do Reino Unido. Ela é a monarca de cada un dos estados e, xa que logo, toma o título correspondente (p. ex. raíña de Australia, raíña de Canadá etc.). A raíña designa un Gobernador-Xeral para cada estado (excepto para o Reino Unido) como representante seu con poderes executivos limitados e cerimoniais. O primeiro ministro é o xefe de goberno da rama executiva de cada un dos estados do Reino da Mancomunidade Británica de Nacións, o cal provén do corpo lexislativo como líder do partido ou coalición con máis representación. Excepto da existencia do Gobernador-Xeral como representante do xefe de estado, os estados que conforman o Reino da Mancomunidade Británica de Nacións son monarquías constitucionais e de feito sistemas parlamentarios. O Reino da Mancomunidade Británica de Nacións está integrado polos seguintes estados:

África América Asia Europa Oceanía
Antiga e Barbuda Reino Unido Australia
Bahamas Illas Salomón
Barbados Nova Zelandia
Belize Papúa Nova Guinea
Canadá Tuvalu
Selecta
Xamaica
San Cristóbal e Neves
Santa Lucía
San Vicente e as Granadinas

Monarquías semiconstitucionais

As monarquías semiconstitucionais son monarquías en que o primeiro ministro é o xefe de goberno activo da nación, pero o monarca aínda conserva poderes executivos significativos que pode utilizar a discreción. Os seguintes estados son monarquías semiconstitucionais:

África América Asia Europa Oceanía
Marrocos Texto da cela Bahréin Mónaco
Xordania Liechtenstein
Kuwait
Nepal

Monarquías absolutas

As monarquías absolutas son réximes monárquicos nos que o monarca ten o poder absoluto do goberno. As seguintes son monarquías absolutas:

África América Asia Europa Oceanía
Suazilandia Arabia Saudita Tonga
Bután
Brunei
Emiratos Árabes Unidos
Omán
Qatar

Outras formas históricas de monarquía

Teocracias

As teocracias son estados baseados nunha relixión de estado en que o xefe de estado é escollido da xerarquía relixiosa. Os seguintes estados poden ser considerados como teocracias:

  • Irán; de feito, Irán combina a forma presidencialista na que o presidente é elixido por sufraxio universal, e a teocracia, cun líder relixioso responsable da política do Estado.
  • Cidade do Vaticano; o papa é elixido por un grupo de cardeais de diversas rexións do mundo designados ou aprobados polos seus predecesores.

Xuntas Militares

Os estados gobernados por xuntas militares son:

África América Asia Europa Oceanía
Libia Myanmar
Mauritania Paquistán
Sudán

Non clasificados ou en transición

Por causa dos conflitos armados recentes ou pasados, os seguinte estados atópanse en transición ou sen clasificación:

Outra clasificación segundo a filosofía de goberno

Esta clasificación das formas de goberno (con conceptos non excluentes) baséase en quen é o que goberna e/ou a súa filosofía de goberno, de acordo ás ciencias políticas:

Forma interna de goberno

Independentemente da forma de organización política dos estados, os estados poden ser clasificados de acordo á estrutura político-administrativa interna das rexións que as integran, se as hai. Esta é unha lista non exhaustiva e non mutuamente excluínte das formas de organización territorial ou político-administrativa:

Estados unitarios puros

Os estados unitarios puros conforman unha soa entidade cun goberno estatal único, sen ningunha división administrativa. O único estado unitario puro é Montenegro.

Estados unitarios ou centralizados

Map of unitary states
Estados unitarios

O estado unitario rexionalizado ou estado centralizado é un estado dividido en diversas zonas ou rexións político-administrativas que non son autónomas nos seus réximes internos. Os gobernantes das rexións son designados directamente polo goberno central. Os seguintes estados son estados centralizados:

  • Chile (dividido en 15 rexións non autónomas).
  • Filipinas (79 provincias agrupadas en 17 rexións, só unha ten status de autonomía).
  • Francia (debido ao recente aumento da autonomía legal das rexións, é dicir a existencia de asembleas locais, Francia a miúdo é clasificada como un estado rexional).
  • Italia (debido á existencia de cinco rexións autónomas, Italia ten unha clasificación dual entre estado centralizado e estado rexional).
  • Nova Zelandia (dividida en 12 rexións e 4 autoridades unitarias).
  • Países Baixos (cunha clasificación dual como estado rexional e estado federado coas Antillas Neerlandesas e Aruba).
  • República Popular da China (dividida en 22 provincias e 5 rexións autónomas de iure, 2 municipalidades, e 2 rexións especiais; a maioría dos cargos públicos non se elixen de xeito democrático)
  • Serbia (aínda que se outorgou un elevado grao de autonomía a Kósovo)
  • Colombia (dividido en 32 departamentos e un distrito capital, Bogotá)

Estados rexionais ou descentralizados

Os estados rexionais ou descentralizados son estados cun pasado centralista, pero que progresivamente outorgaron maior autonomía ás diversas rexións que os conforman. O grao de autonomía varia dependendo do estado, e se o grao de autonomía é bastante elevado os estados rexionais adoitan ser considerados "federacións de facto". Neste caso a única diferenza entre o estado federal e o estado rexional é a orixe das atribucións: nos estados rexionais o goberno central cedeu ou devolveu algúns dereitos e competencias á rexión, mentres que nos estados federados son as rexións as que cederon algunhas das súas atribucións ao poder central.

Debido a que o grao de autonomía pode variar substancialmente co tempo, esta clasificación non é excluínte e a miúdo é moi ambigua, é dicir, algúns estados que permitiron o desenvolvemento de asembleas rexionais locais con poderes moi limitados aínda son considerados estados centralizados (como Francia), outros permitiron un elevado grao de autonomía (como Italia, España e o Reino Unido), e outros xa se converteron en federacións propiamente talles (como Bélxica). Se as rexións reciben a autonomía que gozaban no pasado (como dereito histórico), o proceso de descentralización a miúdo é chamado "proceso de devolución".

Estados federados

Map of federal states
Estados federados do mundo

As federacións son estados conformados por entidades soberanas e autónomas. O status autónomo destas entidades non pode ser alterado de xeito unilateral polo goberno central, aínda que poden existir excepcións (como o caso da Arxentina, onde o goberno federal ha intervido en diversas ocasións nas provincias; e en México, mediante a figura da desaparición de poderes nos estados). Os seguintes estados son federacións:

Notas

  1. Linz Juan J. e Alfred Stepan (1978) The Breakdown of Democratic Regimes. Baltimore: Johns Hopkins University Press. Hai tradución española (1987) A quebra das democracias Madrid: Alianza Editorial ISBN 84-206-2497-7

Véxase tamén

Outros artigos

Absolutismo

O absolutismo é unha forma de goberno na que o poder reside nunha única persoa, xeralmente un monarca, á que deben obedecer tódalas demais e sen que ningunha lei constitucional limite o seu poder. Abrangueu os séculos XVI, XVII, e XVIII, cando a influencia política da nobreza declinou. A teoría do dereito divino do poder real ou do absolutismo teolóxico naceu en Francia no último cuarto do século XVI e no ambiente das guerras de relixión. As catro características esenciais da autoridade real eran a de ser sagrada, paternal, absoluta e racional.

Botswana

Botswana ou Botsuana, cuxo nome oficial é República de Botswana (en inglés Republic of Botswana, en setsuana Lefatshe la Botswana), é un país soberano sen saída ao mar do sur de África, sendo a súa forma de goberno a república parlamentaria.

O seu territorio está dividido en nove distritos. A súa capital é a cidade de Gaborone.O outrora protectorado británico de Bechuanalandia, Botswana adoptou o seu novo nome ó acadar a súa independencia en 1966.

Xeograficamente o país esténdese sobre un terreo chairego, co 70% da súa superficie cuberta polo deserto de Kalahari. Limita con Suráfrica polo sur e sueste, con Namibia polo oeste e polo norte, con Zimbabue polo nordeste e con Zambia polo norte nun só punto. Ocupa o posto 48 na lista de países por superficie.O país tratou de diversificar a súa economía nos últimos anos, aínda que no 2008 dependía en gran medida dos servizos (45,2%), a industria (52,9%), e a agricultura (1,9%), estreitamente ligado co comercio de Suráfrica.

Bulgaria

Bulgaria ( pronunciación ) (en búlgaro: България/Balgariya), oficialmente República de Bulgaria ( pronunciación ) (en búlgaro: Република България/Republika Balgariya) é un país situado ao sueste de Europa, na península dos Balcáns. Limita ao norte con Romanía, estando a maior parte da fronteira entre estes dous países conformada polo río Danubio, ao sur con Turquía e Grecia, o oeste con Macedonia do Norte e Serbia e está bañada ao leste polo Mar Negro. Foi aceptada na OTAN no ano 2004 e é membro da Unión Europea dende o 1 de xaneiro de 2007.

A actual Bulgaria inclúe partes das provincias romanas de Mesia, Tracia e Macedonia. A súa forma de goberno funciona como unha democracia parlamentaria dentro dunha república unitaria constitucional.

Confederación Española de Derechas Autónomas

A Confederación Española de Derechas Autónomas (CEDA, en galego: Confederación Española de Dereitas Autónomas) foi unha coalición de partidos de dereitas que se formou o 5 de marzo de 1933 en España a partir dun congreso no que apareceron representantes do partido Acción Popular e de Derecha Regional Valenciana, dirixida por Luis Lucía e posteriormente agruparía a outros máis.

Entre os fundadores, destacan José María Gil Robles e Ángel Herrera Oria. Contaba con case 500.000 afiliados.

A CEDA era un partido de ideoloxía clerical conservadora e partidaria dun Estado corporativo; aínda que aceptaba a república como forma de goberno, as Juventudes de Acción Popular (JAP) tiñan claras influencias do fascismo italiano.

Nas eleccións de novembro de 1933 converteuse na primeira forza do parlamento e entra no goberno con tres ministros en outubro de 1934. Tralo alzamento franquista, gran parte dos militantes da organización danlles apoio aos sublevados, pero Francisco Franco disólvea en abril de 1937.

Corporocracia

Corporatocracia, ou ben Corporocracia, é o goberno das grandes empresas, o cal é unha denominación dada a un goberno no cal o poder foi transferido desde o estado (é dicir, desde o pobo) ás grandes empresas.

Os procesos de privatizacións das empresas públicas poden ser o paso inicial desta forma de goberno, xa que o estado perde o seu poder regulador na economía e os servizos públicos e as empresas teñen unha maior influencia nas decisións do mesmo.

Democracia

A democracia (do grego demos, "pobo", e kratos, "goberno", é dicir, "goberno do pobo") é un réxime político no que a soberanía reside no pobo e é exercida por este de maneira directa ou indirecta.

Máis concretamente, a democracia é unha forma de goberno na que, en teoría, o poder para cambiar as leis e as estruturas de goberno, así como o poder de tomar todas as decisións de goberno reside na cidadanía. Nun sistema así, as decisións tanto lexislativas coma executivas son tomadas polos propios cidadáns (democracia directa) ou por representantes escollidos mediante eleccións libres, que actúan representando os intereses dos cidadáns (democracia representativa).

Na práctica, na historia inicial da democracia primou o compoñente directo, pero na actualidade todos os sistemas democráticos do mundo son principalmente de tipo representativo.

Esta definición xeral ten algúns matices. Non todos os habitantes dun determinado municipio, rexión ou estado democráticos participan na política, senón só aqueles que ostentan de pleno dereito a condición de cidadáns, e dentro destes, só aqueles que elixen participar, xeralmente mediante o voto nunhas eleccións ou calquera outro proceso electoral coma o referendo.

Eslovaquia

Eslovaquia ( pronunciación ) (en eslovaco, Slovensko [ˈslovɛnsko] ), oficialmente República Eslovaca ( pronunciación ) (en eslovaco, Slovenská republika [ˈslovɛnskaː ˈrɛpublika] ), é un país do centro de Europa, resultado da división de Checoslovaquia, que orixinou o novo estado e tamén a Chequia. Ten fronteira ó norte con Chequia e Polonia; ó leste con Ucraína; ó sur con Hungría e ó oeste con Austria. A súa capital é Bratislava.

Flandres

Flandres (en neerlandés, Vlaams Gewest ou Vlaanderen) é un territorio histórico que constitúe unha das tres rexións oficiais do Reino de Bélxica, xunto coas de Valonia e a Rexión de Bruxelas-Capital. A rexión atópase no norte do país e ten unha superficie de 13.522 km² (44.29% da Bélxica).

Macau

Macau (chinés tradicional: 澳門, chinés simplificado: 澳门, pinyin: Àomén, portugués: Macau), é unha zona administrativa especial da República Popular da China. Estivo baixo a soberanía de Portugal ata o 20 de decembro de 1999. Está constituída por unha península e dúas illas (Taipa e Coloane), cunha superficie total de 27 km². Ten preto de 550.000 habitantes. Aínda que a soberanía lle pertenza á República Popular China, Portugal segue administrando o territorio, seguindo a política de "Un país dous sistemas", ideada por Deng Xiaoping. Esta forma de goberno vai estar en vigor ata, como mínimo o ano 2049, 50 anos despois da transferencia de soberanía, data na que se producirá a transferencia de administración, pola que Macau pasará a ser administrada pola China. Non obstante, a lei básica de Macau garante que a transferencia da administración poderá demorarse a partir de 2049 tanto tempo coma os habitantes de Macau queiran seguir baixo a RAEM, e dicir, administrados por Portugal.

Monarquía

Monarquía (do grego: monos 'un' e archeien 'gobernante') é a forma de goberno onde o Xefe de Estado (que pode ter o título de rei, káiser, tsar, xeque... conforme o país) non é froito de eleccións periódicas da poboación para un exercicio por período limitado (como na república), mais exérceo

por tempo indeterminado (ata o seu falecemento ou ata que renuncie)

recibe a Xefatura do seu antecesor e transmítea ó seu sucesor por herdanza ou lazo de parentesco. Caso particular é a elección dun novo pontífice, se consideramos o goberno do Vaticano unha monarquía.A Xefatura de Estado non se confunde coa Xefatura de Goberno: esta última significa principalmente o poder de sancionar ou vetar leis, e pode ser exercida por un primeiro ministro, na monarquía constitucional ou polo propio soberano, na monarquía absoluta. Moitas veces a Xefatura de Estado ten apenas unha función cerimonial, ou dun símbolo da soberanía daquel Estado, tal como o seu himno nacional ou a bandeira nacional.

Como exemplo de monarquías absolutas, podemos citar o Antigo Exipto dos faraóns, ou a de Francia ata 1789, onde se afirmaba que o poder dos reis tiña orixe divina.

Como exemplo de monarquía constitucional está España, onde o rei Filipe VI de España é o Xefe de Estado e o primeiro ministro (chamado en España Presidente do Goberno) é Pedro Sánchez. Outros exemplos son o Reino Unido (raíña: Isabel II do Reino Unido e primeiro ministro: David Cameron), Suecia, Países Baixos etc.

Un mesmo monarca pode ser xefe de dous ou máis Estados. Por exemplo, a raíña Isabel II do Reino Unido tamén é Xefe de Estado do Canadá, das Bahamas, de Australia e outros. Pero isto non torna estes outros países subordinados ó Reino Unido, pois os primeiros ministros de Canadá, Bahamas o Australia son escollidos polos parlamentos locais en eleccións locais, sen interferencia do goberno británico.

Principado

Un principado é unha forma de goberno na que o xefe de estado é un príncipe, este modelo de goberno deuse moito na Idade Media nos períodos que se abarcan do século XV ao XVIII, os principados eran politicamente falando, pequenas rexións que dependían da metrópole medieval.

República

Unha república (do latín: res publica = cousa pública) é unha forma de goberno no que o poder reside no pobo, e o goberno está gobernado por líderes electos en sufraxio universal por un tempo determinado conforme á lei, en lugar de ser herdado ou nomeado (por exemplo, mediante a herdanza ou mandato divino). Nos tempos modernos a definición de república tamén se limita normalmente a un goberno que non ten un monarca ou calquera outra forma hereditaria de xefatura. A miúdo, as monarquías e as repúblicas descríbense como conceptos mutuamente exclusivos. Neste sentido as monarquías constitucionais, aínda que con sistemas electorais democráticos non son repúblicas, dado que o máximo soberano executivo, aínda que con poderes limitados ou soamente cerimoniais, non é elixido democraticamente polo pobo. Ás veces as ditaduras fanse chamar "repúblicas" só para designar que o poder non recae sobre un monarca. Na actualidade, 135 estados dos 206 estados soberanos do mundo utilizan a palabra "república" como parte dos seus nomes oficiais.

Dúas son as diferenzas entre república e monarquía:

Mudanza periódica da xefatura do estado, a través da escolla popular na república, que se contrapón á Monarquía na que o exercicio da xefatura é por tempo indeterminado (ata o falecemento do xefe de Estado ou ata que renuncie).

Escolla directa do xefe de Estado, xa que na monarquía o rei herda a xefatura por liña sucesoria ou por elección pontificia (no caso do Vaticano).O sistema de goberno nunha república pode ser:

Parlamentarismo, cando a xefatura do goberno é exercida por un primeiro ministro. Así, o xefe de Estado ten, moitas das veces, só unha función cerimonial, a de disolver o Parlamento e convocar novas eleccións lexislativas cando hai crises.

Presidencialismo, cando o presidente da república acumula tamén as funcións de xefe de goberno, é dicir, sanciona leis e nomea os demais ministros.A orixe da República está na Roma clásica, cando xurdiron institucións como o Senado. Pasou a ser máis difundida a partir do século XVIII, despois da independencia dos Estados Unidos, que adoptaron a forma republicana de goberno, modelo seguido despois polas novas nacións xurdidas, no século XIX, da independencia da América española (México, Arxentina, Perú etc). En Europa, a difusión do modelo republicano iniciouse coa Revolución Francesa en 1789, en oposición ao absolutismo monárquico da maioría dos países da época. Como exemplo de países europeos que substituíran a monarquía pola república, temos Francia, Portugal, Italia, Austria, Polonia... No século XX, a maioría das antigas colonias europeas que se tornaron países independentes en Asia, África e América adoptaron a república, converténdoa a forma de goberno máis común actualmente.

España tamén tentou adoptar a república, a primeira vez foi en 1873, a segunda e última, na década de 1930. Pero os moitos conflitos ideolóxicos entre os propios partidarios da mesma, tamén cos anarquistas, e entre republicanos, anarquistas e monarquistas, deron como resultado a guerra civil española. (ver texto específico). O saldo do conflito foi o mantemento da monarquía como forma de goberno en España.

República Democrática Federativa de Rusia

A República Democrática Federativa de Rusia (ruso: Российская Демократическая Федеративная Республика transliteración: Rossiyskaya Demokraticheskaya Federativnaya Respublika) foi unha proposta federal forma de goberno de Rusia durante a Revolución Rusa de 1917. Foi formalmente declarada o 19 de xaneiro de 1918 cando a elixida democraticamente Asemblea Constituínte Rusa elaborou e aprobou a "Resolución sobre a forma de goberno de Rusia", declarando a Rusia como unha república federal democrática. Con todo, a Asemblea foi disolta no mesmo día por Comité Executivo Central de Todas As Rusias, converténdose así a República no Estado de menor menor duración na historia.

Ródano-Alpes

Ródano-Alpes (en francés: Rhône-Alpes, [ʁo.n‿alp] (AFI); en arpitano: Rôno-Arpes; en occitano: Ròse Aups) é unha rexión de Francia que comprende oito departamentos: Ain, Ardèche, Drôme, Isère, Loira, Ródano, Alta Savoia e Savoia. Ten 43.698 km² e nela habitan 5.645.407 habitantes.

Saxonia

Saxonia (en alemán: Sachsen; en alto sorabo: Sakska) é un dos 16 Estados federados de Alemaña.

Limita: ó N co estado de Brandeburgo, ó L co río Neiesse con Polonia, ó S con Chequia,ó SO co estado de Baviera , ó O co estado de Turinxia, e ó NO co estado de Saxonia-Anhalt

Senado

O Senado é a cámara alta do corpo lexislativo (Congreso, Asemblea Nacional, Parlamento, entre outros) daqueles países nos que o Parlamento está formado por dúas asembleas de representantes. Existe principalmente en países cunha forma de goberno federal, nos que a Cámara Alta da lexislatura representa ás divisións territoriais (Estados, cantóns ou provincias).

Na maioría dos países democráticos, os senadores -nome que reciben os membros dun senado- son elixidos polos cidadáns. Porén, nalgúns países, como Alemaña, os membros do senado (Bundesrat) non son elixidos directamente polos cidadáns, senón polos gobernos dos respectivos Estados (Länder).

Teocracia

Unha teocracia é unha forma de goberno na que os líderes gobernamentais coinciden cos líderes da relixión dominante, e as políticas gobernamentais son iguais ou teñen unha grande influencia dos principios da relixión dominante. Normalmente o goberno afirma gobernar no nome de Deus ou dunha forza superior, tal como especifica a relixión local.

Tiranía

Denomínase tiranía ao goberno exercido por un tirano. A orixe desta forma de goberno está na antiga Grecia, onde os tiranos realizaron reformas sociais en favor dos máis desfavorecidos e impulsaron as obras públicas.

Eurípides falaba da "tiranía que nos iguala aos deuses", pero nas Suplicantes sinalaba que

Con todo a longo prazo o sistema fracasou porque se baseaba no prestixio persoal dun individuo cuxos sucesores adoitaban recorrer á violencia para manterse no seu poder.

Na actualidade, a tiranía evoca un réxime de goberno no que se dan estes trazos:

Non existe unha verdadeira orde xurídica.

Existe unha servidume imposta aos servos.

É un goberno que usa a forza porque non ten poder nin autoridade.

Hoxe en día, mestúrase a ideoloxía e a demagoxia.A tiranía implica un dominio directo de homes por homes onde as leis son utilizadas coma ordes pois non existe un auténtico ordenamento xurídico. Pode definirse coma unha situación política inestábel sostida polo temor, o goberno do tirano adoita estar rexido pola desmesura, a falta de medida, a subxectividade, e a ausencia de equidade. O seu piar principal é o medo que inspira o uso irracional e permanente da forza sen autoridade.

A tiranía caracterízase por ser unha seudoforma de goberno onde o tirano e os seus achegados obteñen beneficios económicos pola súa posición, carecendo de todo tipo de fundamentacións éticas e sen o consentimento popular, onde a xustiza non existe e o pobo obedece pasivamente, sométese podendo ser considerados case como servos e non como cidadáns.

Baixo a tiranía o Dereito só é unha aparencia nas mans do tirano, pois o recoñecemento ou privación dos dereitos está suxeito o arbitrio ou vontade do tirano. Porén, os usos e costumes tamén están suxeitos ao arbitrio do tirano que poden e acostuman ser suplantados pola forza chegando a facer desaparecer ata a opinión pública. Por iso se pode afirmar que coa tiranía non hai liberdades nin individuais nin colectivas (tanto civís como políticas).

Xefe de Estado

O xefe de Estado é a persoa que representa a un país no resto do mundo. Así mesmo, é el o que participa, por si mesmo ou mediante delegados, en reunións internacionais, nomea e recibe delegacións diplomáticas etc.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.