Fernando III de Castela

Fernando III de Castela, alcumado o Santo, nado en Peleas de Arriba (provincia de Zamora) en 1199 ou o 24 de xuño de 1201 e finado en Sevilla o 30 de maio de 1252, foi rei de Castela e Toledo desde 1217, rei de Galiza e de León desde 1230, e Conde de Aumale por casamento desde 1235, até a súa morte.

Uniu definitivamente os reinos de León e Castela e consolidou a Reconquista, deixando por conquistar apenas o reino tributario de Granada. Foi canonizado en 1671, sendo coñecido tamén como San Fernando.

Fernando III de Castela
Rei de Castela e Rei de León
Fernando III de Castilla 02
Rei de Castela
12171252
PredecesorBerenguela
SucesorAfonso X
Rei de León
12301252
PredecesorAfonso VIII de León e Galicia
SucesorAfonso X

Reinado(1217-1252)
Nacemento1199 o 24 de xuño de 1201[1]
Peleas de Arriba, Zamora
Falecemento30 de maio de 1252
Sevilla
SepulturaCatedral de Sevilla
Consorte
  • Descendenciavéxase descendencia
    Casa realCasa de Borgoña
    ProxenitoresAfonso VIII de León e Galicia
    Berenguela de Castela

    Escudo de Fernando III de Castela

    Subida ao trono de Castela

    Fernando era fillo de Afonso VIII de León e Galicia e de Berenguela, infanta e raíña de Castela (tamén chamada Berengaria). Naceu en Peleas de Arriba, onde tempo despois fundou o mosteiro de Santa María de Valparaíso. En 1204, o casamento dos seus pais foi anulado polo Papa Inocencio III por motivos de consanguinidade, e Berengaria levou os fillos para a corte de Castela.

    Após a morte do seu tío Henrique I de Castela (1204-1217), con apenas 13 anos de idade, só sobreviviran algunhas irmás de Henrique. Berenguela, que fora rexente do irmán de 1214 a 1217, foi aclamada raíña de Castela só un mes após a morte deste. Mas logo após ser coroada abdicou en favor do seu fillo varón máis vello, Fernando, entón apenas con 16 anos.

    O pai de Fernando, o rei Afonso VIII de León e Galicia, que outrora fora casado con Berenguela e tivera o matrimonio anulado en 1204 debido á consanguinidade, ambicionaba ser rei de Castela por ser neto de Afonso VII de León e Castela. Apoiado pola poderosa familia Lara e outros nobres descontentes, proclamou guerra aberta a Castela.

    Berenguela pasou entón a conselleira do rei. Axudou a subxugar os nobres rebeldes e despois combinou o casamento, celebrado en 1219, de Fernando cunha esposa digna dese monarca novo, e dunha familia politicamente útil. A escollida foi Isabel de Hohenstaufen, coñecida en Castela como Beatriz da Suabia (1202-1235), filla de Irene Anxelina de Constantinopla e de Filipe, duque da Suabia, rei da Xermania e rei de romanos, neta do emperador xermánico Frederico Barbaruiva.

    Despois de vencer os nobres rebeldes, o conflito con León acabou por ser resolvido cunhas treguas tratadas polo rei Afonso VIII de León e Galicia e a súa antiga esposa.

    Unión persoal de León e Castela

    En 1230, o monarca de León faleceu. Tiña desherdado Fernando e, no seu testamento, legado o reino ás infantas Sancha e Aldonza, ou Dulce, fillas do seu primeiro casamento coa súa curmá Tareixa, infanta de Portugal.

    Fernando e a raíña-nai ambicionaban obter a coroa de León e volver unir os dous reinos, separados en 1157 coa morte de Afonso VII de León e Castela. Para tal, reuníronse na cidade portuguesa de Valença as dúas mulleres de Afonso VIII de León e Galicia, Tareixa de Portugal e Berenguela, coas infantas Sancha e Dulce, para selaren un acordo.

    Sancha e Dulce renunciaron á coroa de León, en troca dunha renda de 30 mil marabedís e outros privilexios. Polo Tratado das Tercerias, a unión persoal das dúas coroas foi restaurada definitivamente na persoa do rei Fernando III, o Santo, e na dos seus sucesores, pasando Castela a deter a hexemonía na Hispania.

    Coa morte de Beatriz da Suabia en 1235, Fernando casou pola segunda vez en 1237 con Xoana d'Aumale, condesa de Ponthieu (1210-1279), filla de Maria de Belleme, señora de Ponthieu, e de Simón Dammartin, conde d'Aumale.

    Reconquista e santidade

    Fernando recuperou o esforzo castelán de reconquista. Tomou gran parte de Al-Andalus, excepto os reinos de Granada e Niebla. Desde 1219, combinaba as accións diplomáticas con intervencións bélicas e aproveitaba as discordias existentes entre as taifas para someter os pequenos reinos ao seu poder.

    As súas maiores conquistas foron Baeza (1227), Úbeda (1233), Córdoba (1236), Murcia (1241), Xaén (1246) e Sevilla (1248). En 1244, polo Tratado de Almizra, repartiu as novas terras conquistadas entre as ordes militares, o clero e a nobreza, o que deu lugar máis tarde á formación dos latifundios da rexión.

    Despois da toma de Córdoba, o Santo ordenou a adopción do Liber Iudiciorum (dereito visigótico) polos seus cidadáns, e mandou traducilo, mesmo que con algúns erros, ao castelán. Tamén axudou a desenvolver a Universidade de Salamanca e fundou a actual Catedral de Burgos.

    CastillaLeon 1360
    Mapa político da Península Ibérica en 1360. As fronteiras de León e Castela (en vermello) e do reino mouro de Granada (en castaño) son basicamente as estabelecidas por Fernando III.

    Foi un patrón das novas ordes de frades, que diferían dos monxes por teren unha maior relación co mundo secular, en detrimento do illamento dos últimos en mosteiros. En tanto que os beneditinos, cistercienses e cluniacenses xa participaran activamente da Reconquista cristiá, Fernando III introduciu os dominicanos, franciscanos, Trinitarios e mercedarios en Andalucía.

    Malia ter determinado así o futuro da relixión na rexión, tería encoraxado a convivencia dos seus súbditos de diferentes fes, que tería a súa expresión máxima na capital cultural de Toledo.

    No entanto, importa contextualizar esta convivencia no seu lugar e época. Non se trataba dunha convivencia intercultural á luz da moral dos días de hoxe. Había discriminación racial e relixiosa. Unha curiosa expresión naceu durante este período: tomar las de Villadiego en español (en galego ou portugués dar às de Vila Diogo), que significa fuxir. A explicación desta expresión non é unha verdade histórica indiscutíbel, mas reflicte un pouco o pensamento e o preconcepto antisemita da época.

    A tradición conta que Fernando III concedeu aos xudeus de Villadiego o dereito de non seren perseguidos. Había, no entanto, unha contrapartida: tiñan que usar calzas (os cristiáns usaban calzóns) para garantiren os seus privilexios. Os xudeus de Burgos ou de Toledo non tiñan tales privilexios e, logo que perseguidos, abandonaban todo o que tiñan e fuxían para Villadiego (por aportuguesamento, Vila Diogo). Nesta localidade, éranlles ofrecidas calzas para escaparen aos perseguidores, mais con un prezo: eran forzados a pagar un tributo aos xudeus locais.

    Fernando faleceu en Sevilla o 30 de maio de 1252, con 51 anos. Estaba na compaña dos seus fillos tidos con Beatriz (excepto Berengaria e Sancho), dos tres fillos do seu segundo casamento e aínda da súa segunda esposa, Xoana d'Aumalle.

    O seu corpo foi sepultado na catedral da cidade (antiga Gran Mesquita), e o seu túmulo foi inscrito en catro linguas diferentes: castelán, latín, árabe e hebraico. O seu corazón foi enterrado no Monte Calvario de Xerusalén, pola súa forte devoción a Cristo.

    Foi o primeiro rei español en ser canonizado, en 1671 polo Papa Clemente X, e pasou o santoral como San Fernando . É o padroeiro de varios lugares do antigo imperio colonial español, e de Sevilla, onde a súa efixie está incluída tanto no escudo da cidade e da provincia, como do Sevilla Fútbol Club.

    LiberIudiciorum01
    Capa dunha edición do Liber Iudiciorum de 1600

    Descendencia

    Do primeiro casamento con Beatriz da Suabia, en 1219, naceron:

    Do segundo casamento con Xoana d'Aumale, en 1237, naceron:

    Fernando III de Castela
    Nacemento: 5 de agosto 1199 Falecemento: 30 de maio 1252
    Títulos Reais
    Precedido por
    Henrique I
    Rei de Castela
    1217 - 30 de maio de 1252
    Sucedido  por
    Afonso X
    Rei de Toledo
    1217– 30 de maio de 1252
    Precedido por
    Afonso VIII de León e Galicia
    Rei de Galiza
    1230– 30 de maio de 1252
    Rei de León
    1230– 30 de maio de 1252
    Precedido por
    Novo título
    Rei de Córdoba
    1236– 30 de maio de 1252
    Precedido por
    Ibn Hud al-Dawla
    Rei de Murcia
    1243– 30 de maio de 1252
    Precedido por
    Novo título
    Rei de Xaén
    1246– 30 de maio de 1252
    Precedido por
    Novo título
    Rei de Sevilla
    1247– 30 de maio de 1252
    Outros títulos Nobiliarios
    Precedido por
    Simon
    Conde de Aumale
    1237- 30 de maio de 1252
    Sucedido  por
    Xoan
    Precedido por
    Maria
    Conde de Ponthieu
    1251- 30 de maio de 1252

    Notas

    1. A. Richard, Javier (2011). Fernando III Cruzado y Santo. Absalon Ediciones. ISBN 9788493907013.

    Véxase tamén

    Outros artigos

    Bibliografía

    • [1] COSTA, Ricardo. “E o rei entrou na cidade em uma grande procissão, com todos cantando Te Deum laudamus”: a conquista de Córdoba (1236) por Fernando III, o Santo (c. 1198-1252) e a expansão das fronteiras da cristandade ibérica medieval.
    • The Cortes of Castile-León, 1188-1350, Joseph F. O'Callaghan, University of Pennsylvania Press, 1989
    • The Episcopate in the Kingdom of León in the Twelfth Century, R. A. Fletcher, Oxford University Press, 1978
    • Christian Córdoba: The City and its Region in the Late Middle Ages., John Edwards, Cambridge University Press, 1982
    • The Ornament of the World, María RosaMenocal, Little, Brown and Company, Boston, 2002 ISBN 0-316-16871-8
    • Reinado y Diplomas de Fernando III, i: Estudio, Julio González, 1980
    • Berenguela of Castile's Political Motherhood, Miriam Shadis, 1996
    • Reinas Catolicas, Enrique Flórez, 1761
    30 de maio

    O 30 de maio é o 150º día do ano do calendario gregoriano e o 151º nos anos bisestos. Quedan 215 días para finalizar o ano.

    Afonso Lopez de Baian

    Afonso Lopez de Baian foi un trobador portugués, que estivo activo na corte de Fernando III de Castela entre 1245 e 1253 e na de Afonso III de Portugal entre 1253 e 1280.

    Beatriz de Suabia

    Beatriz de Suabia (bautizada como Isabel), nada en 1205 e finada en Toro o 5 de novembro de 1235, foi unha nobre alemá que foi raíña consorte de Castela e de León entre 1220 e 1235 polo seu matrimonio con Fernando III de Castela.

    Foi filla de Filipe, duque de Suabia e rei de romanos, e de Irene Anxo, filla de Isaac II Anxo, emperador de Constantinopla.

    Catedral de Sevilla

    A Catedral de Santa María de la Sede de Sevilla é a catedral gótica cristiá con maior superficie do mundo. A Unesco declarouna en 1987, xunto ao Real Alcázar e o Arquivo de Indias, Patrimonio da Humanidade e, o 25 de xullo de 2010, Ben de Valor Universal Excepcional. Segundo a tradición, a construción iniciouse en 1401, aínda que non existe constancia documental do comezo dos traballos ata 1433. A edificación realizouse no soar que quedou tras a demolición da antiga Mesquita Aljama de Sevilla.No ano 2008, a investigadora da Universidade de Cantabria Begoña Alonso Ruiz atopou o plano máis antigo que se coñece da Catedral de Sevilla no Mosteiro de Bidaurreta de Oñate (Guipúscoa), o cal foi realizado ao redor de 1490. Este plano, unha vez estudado, achegou importantes datos sobre a construción do edificio.

    Un dos primeiros mestres de obras foi Maese Carlín (Charles Galter), procedente de Normandía (Francia), que traballara previamente noutras grandes catedrais góticas europeas e chegou a España segundo crese fuxindo da Guerra dos Cen Anos. O 10 de outubro de 1506 procedeuse á colocación da derradeira pedra na parte máis alta do cimborio, co que simbólicamente a catedral quedou finalizada, aínda que en realidade seguiron efectuándose traballos de forma ininterrompida ao longo dos séculos, tanto para a decoración interior, como para engadir novas dependencias ou consolidar e restaurar os danos ocasionados polo paso do tempo, ou circunstancias extraordinarias, entre as que cabe destacar o terremoto de Lisboa de 1755 que produciu unicamente danos menores a pesar da súa intensidade. Nestas obras interviñeron os arquitectos Diego de Riaño, Martín de Gainza e Asensio de Maeda. Tamén nesta etapa Hernán Ruiz edificou o último corpo da Giralda. A catedral e as súas dependencias quedaron terminadas en 1593.

    O Cabido Metropolitano mantén a liturxia diaria e a celebración das festividades do Corpus, a Inmaculada e a Virxe dos Reis. Este último día, 15 de agosto, é tamén a festa titular do templo, Santa María da Asunción ou da Sede, e celébrase con solemne procesión de terza e pontifical.

    Neste templo atópase o corpo do famoso navegante Cristovo Colón e o do Rei Fernando III de Castela (1199-1252), canonizado en 1671 como San Fernando, sendo papa Clemente X.

    A última obra de importancia realizada tivo lugar no ano 2008 e consistiu na substitución de 576 perpiaños que conformaban un dos grandiosos alicerces que sustentan o templo, por novos bloques de pedra de características similares pero con moita maior resistencia. Este difícil traballo foi posible grazas ao emprego de novos sistemas tecnolóxicos que demostraron que o edificio sufría diariamente unhas oscilacións de 2 cm como consecuencia da dilatación dos seus materiais.

    Década de 1230

    A década de 1230 abrangue o período que empeza o 1 de xaneiro de 1230 e remata o 31 de decembro de 1239.

    Década de 1240

    A década de 1240 abrangue o período que empeza o 1 de xaneiro de 1240 e remata o 31 de decembro de 1249.

    Década de 1250

    A década de 1250 abrangue o período que empeza o 1 de xaneiro de 1250 e remata o 31 de decembro de 1259.

    El Rubio

    El Rubio é unha localidade andaluza, pertencente á provincia de Sevilla. No ano 2009 tiña 3.567 habitantes.

    La Rinconada

    La Rinconada é un municipio andaluz localizado na provincia de Sevilla. No ano 2008 contaba con 35.097 habitantes.

    Osuna

    Osuna é unha cidade e concello andaluz, da provincia de Sevilla. En 2007 tiña 17.698 habitantes, nunha área de 592 km².

    Zarautz

    Zarautz é unha cidade e un concello vasco con 14 km² e 22.323 habitantes (2006), situada no centro da costa de Guipúscoa. Forma un elegante centro balneario a 20 km de Donostia, capital provincial, con a praia máis longa de Euskadi, duns 2.500 m.

    Outras linguas

    This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
    Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
    Images, videos and audio are available under their respective licenses.