Estudos celtas

Os estudos celtas son unha disciplina académica que se ocupa do estudo de calquera aspecto cultural relacionado co pobo celta. Aínda que abrangue estudos sobre literatura, arte, arqueoloxía e historia, focalízase no estudo das linguas célticas vivas e extintas.[1] As principais áreas de atención son as seis linguas celtas que aínda existen: o irlandés, o galés, o gaélico escocés, o manx, o córnico e o bretón.

Como materia universitaria, é impartida en numerosas universidades arredor do mundo, a maioría delas en Irlanda, o Reino Unido e Francia, pero tamén nos Estados Unidos, Canadá, Australia, Alemaña, Polonia, Austria e os Países Baixos. Por outra banda, os estudos celtas son impartidos na Universidade da Coruña[2] e Galiza conta co seu propio Instituto Galego de Estudos Célticos.

Áreas dos estudos celtas

  • Arqueoloxía
  • Lingüística
  • Etnoloxía
  • Historia
  • Literatura
  • Relixión
  • Ciencia política

Celtistas destacados

  • Osborn Bergin (1873–1950)
  • D. A. Binchy
  • Nora Chadwick
  • Ann Dooley
  • Thomas Charles-Edwards
  • Peter Berresford Ellis (1943-)
  • Ellis Evans (1930-)
  • Robin Flower (1881–1946)
  • Sir Idris Foster (1911–1984)
  • John Fraser (1882–1945)
  • Richard Gendall
  • Ken George
  • R. Geraint Gruffydd
  • Anton Gerard van Hamel (1886–1945)
  • Kathleen Hughes
  • Kenneth Hurlstone Jackson (1909–1991)
  • Henry Jenner (1848–1934)
  • Bobi Jones (1929-)
  • Alexander Macbain
  • Breandán Ó Madagain (1942-)
  • Bernhard Maier (1963-)
  • Ranko Matasović
  • Eoin McKiernan (1915–2004)
  • Kuno Meyer (1858–1919)
  • John Morris-Jones (1864–1929)
  • Robert Morton Nance (1873–1959)
  • Cecile O'Rahilly (1894–1980)
  • T. F. O'Rahilly (1883–1953)
  • Julius Pokorny (1887–1970)
  • Sir John Rhys (1840–1915)
  • Ailbhe Mac Shamhráin
  • Marie-Louise Sjoestedt (1900-1940)
  • Whitley Stokes
  • Thomas Taylor (1858–1938)
  • Derrick Thomson (1921-)
  • Rudolf Thurneysen (1857–1940)
  • Calvert Watkins
  • Glanmor Williams
  • Sir Ifor Williams (1881–1965)
  • J. E. Caerwyn Williams (1912–1999)
  • Nicholas Williams (1942-)
  • Ernst Windisch (1844–1918)
  • Johann Kaspar Zeuss (1806–1856)
  • Heinrich Friedrich Zimmer (1851–1910)

Publicacións especializadas

  • Zeitschrift für celtische Philologie (ZCP), est. 1896, Halle.
  • Revue Celtique (RC), est. 1870, Paris; continued after 1934 by Études celtiques.
  • Ériu est. 1904, Dublin.
  • The Bulletin of the Board of Celtic Studies (BBCS), est. 1921, Cardiff; merged with Studia Celtica in 1993.
  • Etudes Celtiques (EC), est. 1936, Paris.
  • Celtica. Journal of the School of Celtic Studies, est. 1949, Dublin.
  • Studia Celtica, est. 1966, Cardiff.
  • Éigse. A Journal of Irish Studies, est. 1939, Dublin.
  • Cambrian Medieval Celtic Studies (CMCS), est. 1993, Aberystwyth; formerly Cambridge Medieval Celtic Studies.
  • Peritia. Journal of the Medieval Academy of Ireland, Cork.

Notas

  1. Wiley, ""Celtic studies, early history of the field" (2006).
  2. "University Institute of Research in Irish Studies, A Coruña, Galicia". Arquivado dende o orixinal o 01 de setembro de 2011. Consultado o 30 de novembro de 2012.

Véxase tamén

Outros artigos

Bibliografía

  • Busse, Peter E. "Zeitschrift für celtische Philologie." In Celtic Culture. A Historical Encyclopedia, ed. J.T. Koch. 5 vols: vol. 5. Santa Barbara et al., 2006. p. 1823.
  • Brown, Terence (ed.). Celticism. Studia imagologica 8. Amsterdam: Rodopi, 1996.
  • Fischer, Joachim and John Dillon (eds.). The correspondence of Myles Dillon, 1922-1925: Irish-German relations and Celtic studies. Dublin: Four Courts, 1999.
  • Huther, Andreas. "'In Politik verschieden, in Freundschaft wie immer': The German Celtic scholar Kuno Meyer and the First World War." In The First World War as a clash of cultures, ed. Fred Bridgham. Columbia (SC): Camden House, 2006. pp. 231–44. ISBN 1-57113-340-2.
  • Koch, John T. "Celtic Studies." In A century of British medieval studies, ed. Alan Deyermond. British Academy centenary monographs. Oxford: Oxford University Press, 2007. pp. 235–61. ISBN 978-0-19-726395-2. RHS record
  • Mac Mathúna, Séamus. "The History of Celtic Studies in Russia and the Soviet Union." In Parallels between Celtic and Slavic. Proceedings of the First International Colloquium of Societas Celto-Slavica held at Coleraine 19–21 June 2005, ed. Séamus Mac Mathúna and Maxim Fomin. Studia Celto-Slavica 1. Coleraine, 2006.
  • Meek, Donald E. "'Beachdan Ura à Inbhir Nis / New opinions from Inverness.' Alexander MacBain (1855-1907) and the foundation of Celtic studies in Scotland." Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland 131 (2001). pp. 23–39. ISSN 00811564.
  • Ó Lúing, Seán. Celtic studies in Europe and other essays. Dublin: Geography Publications, 2000.
  • Schneiders, Marc and Kees Veelenturf. Celtic studies in the Netherlands: a bibliography. Dublin: DIAS, 1992.
  • Sims-Williams, Patrick. "Celtomania and Celtoscepticism." Cambrian Medieval Celtic Studies 36 (1998): pp. 1–35.
  • Wiley, Dan. "Celtic studies, early history of the field." In Celtic Culture. A Historical Encyclopaedia, ed. J.T. Koch. Santa Barbara et al., 2006.

Ligazóns externas

Beltane

Beltane ou Bealtaine (en irlandés bo lume) é un antigo día festivo irlandés celebrado o 1 de maio. Historicamente esta festividade celebrábase en Irlanda, Escocia e na Illa de Man. Nos outros países celtas coma Gales, Galicia, Bretaña e Cornualles había festividades parecidas o mesmo día. A festividade sobrevive con prácticas folclóricas nas nacións celtas e a diáspora e experimenta un grao de renacemento nas décadas recentes.

Calan Gaeaf

Calan Gaeaf é o nome do primeiro día de inverno en Gales, o 1 de novembro. A noite anterior é chamada Nos Galan Gaeaf, un Ysbrydnos, ou "noite dos espíritos", na que os espíritos están entre os vivos. Durante esta data, a xente evita ir ós cemiterios e ás encrucilladas de camiños, xa que os espíritos adoitan reunirse neses lugares.

Calan Mai

Calan Mai ou Calan Haf é unha festividade celebrada en Gales o 1 de maio que festexa o primeiro día de verán. As celebracións comezan antes do solpor, coñecido como May Eve, con fogueiras; e coma no Calan Gaeaf, a noite anterior (Nos Galan Mai) é unha Ysbrydnos, ou "noite dos espíritos", momento no cal andan fóra e é posible practicar a arte da adiviñación. A tradición do acendido das fogueiras faise anualmente no sur de Gales dende mediados do século XIX. É o equivalente galés da festa goidélica da Beltane.

Cernunnos

Cernunnos é o nome convencional dado nos estudos celtas ás representacións do "Deus hastado" do politeísmo celta. O nome en si só é atestado unha vez, no Piar dos mariñeiros do século I atopado en Lutecia. Pola contra, existe un gran número de representacións de figuras humanas con cornos, a miúdo coas pernas cruzadas, asociadas a animais e sostendo ou levando torques.

Non se sabe nada do deus a partir de fontes literarias, e os detalles sobre o seu nome, o seu culto e a súa significación na relixión celta son descoñecidos. Especúlase sobre interpretacións que o relacionan coa natureza e a fertilidade. Segundo as fontes arqueolóxicas Cernunnos tiña culto na Galia, Galia Cisalpina e na costa sur de Britania.

Entrelazado (arte)

O entrelazado é un elemento decorativo propio da arte medieval. Nos entrelazados, partes doutros motivos únense, trenzados ou anoados, en complexos patróns xeométricos, a miúdo usados para encher enpazos en baleiro. O entrelazado é común en Europa do norte na arte dos pobos xermánicos, e especialmente na arte insular das Illas Británicas e na arte islámica. Galicia tamén conta con elementos de entrelazado dende a cultura castrexa até a época moderna.

Fíbula celta

As fíbulas celtas, tamén chamadas broches penanulares, son tipos de broches fixadores da roupa. Están especialmente asociados co comezo da Alta Idade Media en Irlanda e Britania, malia ter sido atopados noutros tempos e lugares, como por exemplo, formando parte do vestido feminino tradicional en áreas da moderna norte de África.

Eran útiles propios da Idade de Ferro e da era romana, e están especialmente asociadas cos broches ornamentados producidos en metal precioso para as elites de Irlanda e Escocia (anos 700-900). Son os obxectos máis importantes da metalurxia medieval de alta calidade, e forman parte da arte celta e da arte insular.

Galacia

A antiga Galacia (grego Γαλατία) foi unha área das terras altas da península de Anatolia, na moderna Turquía. Galacia recibe o nome dos invasores galos chegados dende Tracia, que se estableceron alí e se converteron na caste dominante no século -III, seguindo a invasión celta dos Balcáns no -279. Tamén foi chamada a "Galia" do leste, xa que os historiadores romanos chamaron ós seus habitantes Galli (Galo ou Celta). Os termo gálatas é un exónimo, e o termo co que se denominaban a si mesmos é descoñecido.

Galia romana

A Galia romana consistiu nunha área do goberno provincial no Imperio romano, no que hoxe son Francia, Bélxica, Luxemburgo, Suíza e o oeste de Alemaña. O control romano da área durou máis de cincocentos anos.

Gŵyl Fair y Canhwyllau

Gŵyl Fair y Canhwyllau (en galés, "Festa das candeas de Mary") é o nome dunha festividade galesa celebrada o 2 de febreiro. É o equivalente galés da festividade goidélica do Imbolc. É unha variación da cerimonia pre-protestante das candeas levadas nunha procesión. A cerimonia cristiá está inspirada nos festivais pagáns da chegada da primavera, e algúns dos vellos ritos que continuaron en partes de Gales suxiren un ritual mesmo máis antigo.

Imbolc

Imbolc é unha das catro principais festas do calendario celta, asociado co ritual da fertilidade, que foi modificado, ocupado e convertido[Cómpre referencia] polo cristianismo no día de Santa Bríxida. Historicamente a festa é tamén se coñecida en Escocia coma Latha Fhèill Brìghde, en Irlanda coma Lá Fhéile Bríde e en Gales coma Gwyl Ffraed. O Imbolc asóciase co 1 de febreiro aínda que o festival celta comeza o 31 de xaneiro.

Lingua gálata

O gálata é unha lingua morta celta falada antigamente en Galatia, en Anatolia (actual Turquía) ata o século IV.

Da lingua so se conservan algunhas glosas e breves comentarios de escritores clásicos ademais dun pequeno número de inscricións. Todo xunto suman unhas 120 palabras, a maioría nomes de persoa terminados en -riks (galo -rix/-reix, antigo irlandés ri, latín rex) "rei", algúns terminados en -marus, dativo -mari (galo -maros, antigo irlandés mor, galés mawr) "grande", nomes de tribos como Ambitouti (antigo irlandés imm- "ao redor", antigo irlandés túath "tribo") e palabras como drunaimeton "lugar da asemblea" (antigo irlandés drui "druída", antigo irlandés nemed "lugar sagrado").

Lingua nórica

A lingua nórica era unha das linguas célticas continentais. Suponse que se falaba na rexión do que posteriormente constituíu a provincia romana de Noricum. Só está testemuñada por dúas inscricións fragmentarias que non ofrecen suficiente información para tirar delas demasiadas conclusións sobre a natureza e características desta lingua.

Linguas britónicas

As linguas britónicas son linguas indoeuropeas, do grupo das linguas célticas xunto coas linguas goidélicas.

Lughnasadh

Lughnasadh é unha festa celta celebrada o 1 de agosto, durante a tempada de maduración da colleita local de froitas, ou durante o plenilunio preto do punto medio entre o solsticio de verán e o equinoccio de outono.

Mitoloxía celta

A mitoloxía celta é unha serie de relatos da aparente relixión dos celtas na idade de ferro. Ó igual que outras culturas indoeuropeas neste período, os primeiros celtas mantiveron unha mitoloxía politeísta e unha estrutura relixiosa. Entre o pobo celta en estreito contacto con Roma, como os galos e os celtiberos, esta mitoloxía non sobreviviu ó imperio romano, debido á súa conversión ó cristianismo e á perda dos seus idiomas orixinais, aínda que ironicamente foi a través de fontes romanas e cristiás, contemporáneas, que coñecemos detalles sobre as súas crenzas.

En contraste, a comunidade celta que mantivo as súas identidades políticas ou lingüísticas (tales coma as tribos de escotos e bretóns das Illas Británicas) transmitiu xeralmente vestixios remanentes das mitoloxías da idade de ferro, as cales foron rexistradas a miúdo de forma escrita na Idade Media.

Mitoloxía galesa

A mitoloxía galesa son os mitos e lendas propias do pobo galés. Componse en parte das tradicións folclóricas desenvolvidas en Gales, e por polas tradicións britanas anteriores ó final do primeiro milenio. Moitos dos contidos pertencen ó período pre-cristián, que sobreviviron nunha forma alterada a través de manuscritos medievais galeses como o Libro Vermello de Hergest, o Libro Branco de Rhydderch, o Libro de Aneirin e o Libro de Taliesin.

As historias en prosa dos libros Branco e Vermello son coñecidas como Mabinogion, un título dado polo seu primeiro tradutor, Lady Charlotte Guest, e tamén usado polos tradutores posteriores. Poemas como Cad Goddeu (A batalla das árbores) e listas de textos mnemotécnicos como as Tríades da Illa de Bretaña e os Trece Tesouros da Illa de Bretaña, tamén conteñen material mitolóxico. Estes textos tamén inclúen partes da Materia de Bretaña e a historia tradicional da Bretaña romana.

Outras fontes son a compilación histórica en latín do século IX Historia Britonum (A historia dos bretóns) e a crónica do século XII de Geoffrey de Monmouth Historia Regum Britanniae (A historia dos Reis de Bretaña), así como folclore posterior como The Welsh Fairy Book de W. Jenkyn Thomas 1908.

A historia galesa, antes da invasión romana, era transmitida oralmente polos druídas ós seus aprendices. Debido ás invasións por parte dos romanos e saxóns, a historia e a mitoloxía confúndense por falta de fontes escritas.

Música celta

Música celta é un termo popular que fai referencia á música tradicional dos pobos do Atlántico Europeo: Irlanda (Éire), Escocia (Alba), Gales (Cymru), Cornualles (Kernow), Illa de Mann, Bretaña (Breizh), Asturias e Galiza; mesturada en ocasións con patróns de música medieval.

Os instrumentos musicais que a caracterizan son o acordeón, a concertina a arpa, a guitarra acústica, o bouzouki irlandés a frauta traveseira irlandesa o violino, o bodhrán os whistles a bombarda bretoa e especialmente a sempre protagonista gaita de fol.

Existen diversos sub-tipos de "música celta".

O termo "música celta" pode referirse ás composicións musicais baseadas en patróns medievais dos pobos da fachada atlántica europea (dentro da música folk galega destacaría neste sub-tipo o gaiteiro Carlos Núñez ou Luar na Lubre), tamén pode referirse á música popular e aos cánticos populares deses pobos (no caso galego a mellor representante é Mercedes Peón), ou pode referirse a música espiritual (a irlandesa Enya é a representante deste estilo que goza do máis recoñecemento internacional).

Premio Derek Allen

O Premio Derek Allen é un dos recoñecementos outorgados pola Academia Británica (British Academy). Malia outorgarse anualmente, o premio, dotado de 400 libras (en 2019), alterna cada ano entre tres disciplinas (musicoloxía, estudos celtas e musicoloxía), polo que se converte en trianual desde a perspectiva de cada unha delas.

Antigos celtas
Estudos celtas
Celtas modernos
Rexurdimento celta
Linguas
Festivais
Listas

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.