Comunidade autónoma

Unha comunidade autónoma é unha entidade territorial que, dentro do ordenamento constitucional do Estado español, está dotada de certa autonomía lexislativa e competencias executivas, así como da facultade de administrarse mediante os seus propios representantes.

Características

A estrutura do Estado Español en Comunidades Autónomas recóllese na Constitución española de 1978. O artigo 2 recoñece e garante o dereito á autonomía das nacionalidades e rexións que compoñen o Estado. Esta disposición baséase na premisa da unidade indisoluble do estado español, que aparece citada como patria común de todos os españois. Non obstante, dende diversos sectores nacionalistas[1] ou de esquerdas[2] este segundo artigo constitucional é presentando coma un punto excluínte e de discordia ao negar o dereito de autodeterminación aos pobos que a día de hoxe están baixo a tutela do Estado, tendo especial relevancia aqueles considerados nacións.

O texto da Constitución establece os poderes que poden ser asumidos polas Comunidades Autónomas e aqueles que só se lle poden atribuír ó Estado.

A división política e administrativa de España ten a forma de 17 comunidades autónomas, ademais de Ceuta e Melilla, cuns estatutos de autonomía que lles outorgan o rango de Cidades autónomas.

A promulgación da Constitución Española de 1978, que recolle o dereito de autonomía das nacionalidades e rexións que compoñen o estado español, supuxo un cambio total con respecto ao réxime anterior, que se baseaba en plans centralizados tradicionais. Isto daba resposta a un problema que xa xurdira repetidamente na historia de España como resultado das diferentes identidades sobre as que se construíu a unidade do estado español. Unha parte significativa da povoación nega aínda hoxe que concorde con esta unidade do estado español mentres non se recoñeza totalmente a existencia de soberania nacional das nacións do estado minorizadas.

Tras a ratificación da Constitución Española, e como resultado da posta en funcionamento dos principios contidos no Título VIII, no curso duns poucos anos completouse o proceso de instauración das 17 Comunidades Autónomas e foron aprobados os seus estatutos. Foron tamén dotadas do seu propio órgano de goberno e institucións representativas.

Comunidades Autónomas de España

Autonomous communities of Spain no names
  Nome Capital autonómica Provincias Capital provincial
Bandera de Andalucía Andalucía Sevilla Almería Almería
Cádiz Cádiz
Córdoba Córdoba
Granada Granada
Huelva Huelva
Málaga Málaga
Sevilla Sevilla
Xaén
es. Jaén
Xaén
es. Jaén
Flag of Aragon Aragón Zaragoza Huesca
arg. Uesca
Huesca
arg. Uesca
Teruel Teruel
Zaragoza Zaragoza
Flag of Asturias Principado de Asturias
ast. Principáu d'Asturies
Oviedo
ast. Uviéu
Asturias
ast. Asturies
Oviedo
ast. Uviéu
Flag of the Balearic Islands Illas Baleares
cat. Illes Balears
Palma Illas Baleares
cat. Illes Balears
Palma
Flag of the Basque Country País Vasco
eu. Euskadi
Vitoria
eu. Gasteiz
Áraba
eu. Araba
Vitoria
eu. Gasteiz
Guipúscoa
eu. Gipuzkoa
Donostia
Biscaia
eu. Bizkaia
Bilbao
eu. Bilbao / Bilbo
Flag of the Canary Islands Canarias As Palmas de Gran Canaria e
Santa Cruz de Tenerife
As Palmas
es. Las Palmas
As Palmas de Gran Canaria
es. Las Palmas de Gran Canaria
Santa Cruz de Tenerife Santa Cruz de Tenerife
Flag of Cantabria Cantabria Santander Cantabria Santander
Bandera Castilla-La Mancha Castela-A Mancha
es. Castilla-La Mancha
Toledo Albacete Albacete
Cidade Real
es. Ciudad Real
Cidade Real
es. Ciudad Real
Cuenca Cuenca
Guadalaxara
es. Guadalajara
Guadalaxara
es. Guadalajara
Toledo Toledo
Flag of Castilla y León Castela e León
es. Castilla y León
Valladolid Ávila Ávila
Burgos Burgos
León León
Palencia Palencia
Salamanca Salamanca
Segovia Segovia
Soria Soria
Valladolid Valladolid
Zamora Zamora
Flag of Catalonia Cataluña
cat. Catalunya
Barcelona Barcelona Barcelona
Xirona
cat. Girona
Xirona
cat. Girona
Lleida Lleida
Tarragona Tarragona
Flag of Extremadura (with coat of arms) Estremadura
es. Extremadura
Mérida Badaxoz
es. Badajoz
Badaxoz
es. Badajoz
Cáceres Cáceres
Flag of Galicia Galicia Santiago de Compostela A Coruña
A Coruña
Lugo Lugo
Ourense Ourense
Pontevedra Pontevedra
Flag of the Community of Madrid Comunidade de Madrid
es. Comunidad de Madrid
Madrid Madrid Madrid
Flag of the Region of Murcia Rexión de Murcia
es. Región de Murcia
Murcia Murcia Murcia
Flag of Navarre Comunidade Foral de Navarra
eu.Nafarroa
Pamplona
eu. Iruñea
Navarra
eu. Nafarroa
Pamplona
eu. Iruñea
Flag of La Rioja (with coat of arms) A Rioxa
es. La Rioja
Logroño A Rioxa
es. La Rioja
Logroño
Flag of the Land of Valencia (official) Comunidade Valenciana
es. Comunidad Valenciana
cat. Comunitat Valenciana
Valencia
cat. València
Alacant
es. Alicante
Alacant
es. Alicante
Castelló Castelló de la Plana
Valencia
cat. València
Valencia
cat. València

As dúas cidades autónomas son:

Comunidades autónomas por superficie

Lista de comunidades autónomas españolas ordenadas por superficie.

Lugar Nome Superficie
en Km²
Porcentaxe
1 Castela e León 94.223 18,6%
2 Andalucía 87.268 17,2%
3 Castela-A Mancha 79.463 15,7%
4 Aragón 47.719 9,4%
5 Estremadura 41.634 8,2%
6 Cataluña 32.114 6,3%
7 Galicia 29.574 5,8%
8 Comunidade Valenciana 23.255 4,6%
9 Rexión de Murcia 11.313 2,2%
10 Principado de Asturias 10.604 2,1%
11 Navarra 10.391 2,1%
12 Comunidade de Madrid 8.028 1,6%
13 Illas Canarias 7.447 1,5%
14 País Vasco 7.234 1,4%
15 Cantabria 5.321 1 %
16 A Rioxa 5.045 1,0%
17 Illas Baleares 4.992 1 %
18 Ceuta 19 0 %
19 Melilla 12 0 %
T o t a l 505.988 100%

Comunidades autónomas por poboación

Lista de comunidades autónomas españolas ordenadas por poboación (datos do padrón municipal de habitantes, INE á data 01/01/2013).

Lugar Nome Poboación Porcentaxe Densidade
1 Andalucía 8 394 209 17,85 % 96,83 hab./km²
2 Cataluña 7 465 619 15,98 % 234,83 hab./km²
3 Comunidade de Madrid 6 409 216 13,75% 809,00 hab./km²
4 Comunidade Valenciana 4 998 464 10,84 % 220,05 hab./km²
5 Galicia 2 761 730 5,92 % 94,52 hab./km²
6 Castela e León 2 517 157 5,42 % 27,15 hab./km²
7 País Vasco 2 174 474 4,63 % 301,99 hab./km²
8 Illas Canarias 2 105 851 4,51 % 285,59 hab./km²
9 Castela-A Mancha 2 094 957 4,48 % 26,62 hab./km²
10 Rexión de Murcia 1 459 671 3,12 % 129,95 hab./km²
11 Aragón 1 338 495 2,85 % 28,21 hab./km²
12 Illas Baleares 1 110 399 2,36 % 222,97 hab./km²
13 Estremadura 1 101 303 2,35 % 26,58 hab./km²
14 Principado de Asturias 1 067 457 2,35 % 101,99 hab./km²
15 Navarra 638.390 1,36 % 61,79 hab./km²
16 Cantabria 589.651 1,26 % 111,47 hab./km²
17 A Rioxa 319.003 0,68 % 59,67 hab./km²
18 Ceuta 84.504 0,17 % 4.335,58 hab./km²
19 Melilla 83.762 0,17 % 6.380,16 hab./km²
T o t a l 47 190 493 100 % 93,51 hab/km²

Notas

  1. O PNV advirte que a unidade non se impón
  2. A anomalía democrática da constitución española

Véxase tamén

Andalucía

Andalucía é unha Comunidade autónoma española situada no sur da Península Ibérica. Limita ao sur co Mar Mediterráneo e o Océano Atlántico, ao norte con Estremadura e Castela-A Mancha, ao leste coa Rexión de Murcia e ao oeste con Portugal.

Está formada por oito provincias: Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Málaga, Sevilla e Xaén. A capital da comunidade autónoma é Sevilla, cidade recoñecida no Estatuto de Autonomía como sede da organización institucional da Comunidade Autónoma, denominada Junta de Andalucía.

O novo Estatuto de Autonomía (2007) define Andalucía como unha "realidade nacional".

Aragón

Aragón (en aragonés e castelán: Aragón, en catalán: Aragó) é unha comunidade autónoma con estatuto de "nacionalidade histórica" situada no norte de España, resultante do reino histórico do mesmo nome, que abrangue o tramo central do val do Ebro, os Pireneos centrais e as Serras Ibéricas. Limita ao norte con Francia, ao oeste con Navarra, A Rioxa e Castela e León (provincia de Soria), ao sur con Castela-A Mancha (provincias de Guadalaxara e Cuenca) e a Comunidade Valenciana (provincias de Castelló e Valencia) e ao leste con Cataluña (provincias de Lleida e Tarragona).

O Reino de Aragón, canda o Condado de Barcelona, o Reino de Valencia e o Reino de Mallorca, formaron a histórica Coroa de Aragón; e foi un dos reinos que formaron o Reino de España. Dende 1978 é unha comunidade autónoma española, composta polas provincias de Huesca, Teruel e Zaragoza, e que se articulan en 32 comarcas e 1 delimitación comarcal. A capitalidade reside na cidade de Zaragoza, que concentra a metade da poboación da comunidade. O 23 de abril celébrase a festividade de San Xurxo, día de Aragón.

En Aragón fálanse variedades lingüísticas clasificadas dentro de tres idiomas: o castelán, única lingua oficial e maioritaria; o aragonés, lingua orixinal e histórica falada actualmente no norte da comunidade; e o catalán, falada na franxa oriental.

Castela e León

Castela e León (en castelán: Castilla y León, en leonés: Castiella y Llión) é unha comunidade autónoma constituída en 1983, cuxo territorio se sitúa na parte centro-norte do territorio español. Limita ó oeste con Galicia e Portugal; ó norte con Asturias, Cantabria, País Vasco e A Rioxa; ó leste con Aragón; e ó sur con Estremadura, Comunidade de Madrid e Castela-A Mancha.

Forman esta comunidade nove provincias: Ávila, Burgos, León, Palencia, Salamanca, Segovia, Soria, Valladolid e Zamora; sendo a comunidade autónoma española con máis provincias. É a rexión máis extensa de Europa.

Comunidade Valenciana

A Comunidade Valenciana (en valenciano: Comunitat Valenciana, en castelán: Comunidad Valenciana), tamén coñecida como País Valenciano (en valenciano: País Valencià, en castelán: País Valenciano), é unha comunidade autónoma na costa mediterránea de España, recoñecida como nacionalidade no seu Estatuto de Autonomía. É así pois un país ou rexión de Europa situado ó leste da Península Ibérica, que popularmente se denomina moitas veces simplemente Valencia.

Esténdese entre o río Sénia en Vinaròs até Pilar de la Horadada, máis aló da desembocadura do río Segura, cunha delimitación terrestre de 834 km de lonxitude, e 644 km de lonxitude de costa. Ademais, as illas mediterráneas de Nova Tabarca e das Columbretes, son tamén de administración valenciana. A súa posición xeográfica é 40º 47' ó extremo norte, 37º 51' ó extremo sur, 0º 31' E ó extremo oriental, e 1º 31' W ó extremo occidental.

As súas orixes remóntanse no histórico Reino de Valencia creado no século XIII como causa da colonización feudal de aragoneses, fundamentalmente e por esta orde, dos reinos de taifas islámicos de Valencia, Dénia, e parte de Murcia. Tras o desmantelamento do Reino en 1707 polos Decretos de Nova Planta do rei Filipe V e dos frustrados intentos de conseguir o autogoberno durante finais do século XIX e comezos do XX, en 1982 finalmente acádao cun Estatuto de Autonomía, que foi reformado en 2006.

Administrativamente limita ó oeste con Castela-A Mancha e Aragón, ó sur con Murcia e ó norte con Cataluña. Ten máis de 4,8 millóns de habitantes, aínda que a cifra é moi superior se contabilizamos os habitantes de segunda residencia de outros países de Europa e os inmigrantes non censados. Así, as cidades con máis de 100.000 hab. son Valencia (807.200 hab.), Alacant (331.750 hab.), Elx (228.348 hab.), Castelló de la Plana (177.924 hab.) e Torrevieja (101.381 hab.).

Comunidade de Madrid

A Comunidade de Madrid (en español: Comunidad de Madrid) é unha comunidade autónoma de España uniprovincial situada no centro da Península Ibérica, no centro da Meseta Central. Limita coas provincias de Guadalaxara, Cuenca, Toledo, Ávila e Segovia. A súa capital, Madrid, é tamén a capital de España. Non existe a Deputación ao ser uniprovincial.

A súa poboación estimada é de 6 661 949 habitantes (INE 2019) e a maioría concéntrase na área metropolitana da cidade.

Estremadura

Estremadura (en estremeño: Estremaúra, en castelán: Extremadura, na fala e portugués: Estremadura) é unha comunidade autónoma instituída na rexión natural localizada no oeste de España. Limita ao norte con Castela e León, ao leste con Castela-A Mancha, ao sur con Andalucía e ao oeste coas rexións portuguesas do Alentexo e as Beiras.

Esta comunidade autónoma ten a súa capitalidade na cidade de Mérida, e está composta polas provincias de Cáceres ao norte e Badaxoz ao sur.

Illas Baleares

As Illas Baleares (en catalán e oficialmente: Illes Balears) son un arquipélago e unha comunidade autónoma española situada no Mar Mediterráneo, xunto á costa oriental da península Ibérica. A súa capital é Palma de Mallorca, e a lingua propia autóctona é o catalán. O seu principal recurso é o turismo, sobre todo procedente de Alemaña e do Reino Unido, quen o consideran coma destino de viaxes por excelencia.

O arquipélago está formado por dous grupos de illas e numerosos illotes:

As Gimnesias: Menorca, Mallorca e Cabrera e algúns illotes próximos.

As Pitiusas: Eivisa e Formentera e os distintos illotes que as rodean.Conta con importantes industrias de alfaias (as perlas de Majórica) e un parque nacional marítimo-terrestre en Cabrera.

Instituto Galego de Estatística

Para a inmunoglobulina E ver IgEO Instituto Galego de Estatística (IGE) é un organismo autónomo da Xunta de Galicia creado no ano 1988 e que se rexe basicamente pola Lei 9/1988 de Estatística de Galicia.

Na súa misión de promover o desenvolvemento do sistema estatístico da Comunidade Autónoma presta servizos de recompilación e difusión da documentación estatística dispoñible, desenvolve bases de datos de interese público tales como referentes á poboación, nacementos, defuncións, densidade ou sobre aspectos económicos ou sociais, analiza as necesidades e a evolución da demanda de estatísticas e asegura a súa difusión.

País Vasco

O País Vasco ou Euskadi (en éuscaro: Euskal Herria ou Euskadi, en castelán: País Vasco ou Euskadi), tamén coñecido como Comunidade Autónoma Vasca (en éuscaro: Euskal Autonomia Erkidegoa, en castelán: Comunidad Autónoma Vasca), é unha comunidade autónoma española situada no extremo nororiental da costa cantábrica. Limita con Cantabria e Castela e León (provincia de Burgos) ao oeste, con Navarra ao leste, coa Rioxa ao sur, e co Golfo de Biscaia (mar Cantábrico) e Francia ao norte.

Está formado por tres provincias, tamén coñecidas como territorios históricos, que son Guipúscoa, Biscaia e Áraba. As súas respectivas capitais son Donostia, Bilbao e Vitoria. A capital e sede do Parlamento e Goberno autonómicos é Vitoria, mentres que a cidade máis poboada é Bilbao.

Ten unha historia milenaria de orixes incertas e a súa lingua propia, o éuscaro, é a lingua máis antiga de Europa falada hoxe en día e a única illada do continente. É considerado unha nacionalidade histórica recoñecida na Constitución española con estatuto de comunidade autónoma. A constitución tamén recoñece os seus foros históricos, de orixe medieval. Hai unha forte forza do nacionalismo e independentismo, tanto politicamente de esquerdas (chamado abertzale) como de dereitas.

Provincia de Barcelona

A Provincia de Barcelona é unha provincia situado no nordés de España, que compón unha das catro divisións administrativas da comunidade autónoma de Cataluña. Limita ó nordeste coa provincia de Xirona, ó oeste coa provincia de Lleida, ó suroeste coa provincia de Tarragona e ó sur e suroeste co mar Mediterráneo.

Provincia de Cádiz

A provincia de Cádiz está situada ao sur de España, na comunidade autónoma de Andalucía. Posúe un dos climas máis benignos da Península Ibérica durante boa parte do ano.

Provincia de Soria

A provincia de Soria é unha provincia española da comunidade autónoma de Castela e León. É unha provincia periférica desta comunidade, situada no centro-norte de España. A súa capital é Soria.

Provincia de Tarragona

A provincia de Tarragona é a provincia máis meridional das catro con que conta a Comunidade Autónoma de Cataluña. A súa capital é a cidade homónima de Tarragona. Ten unha superficie de 6.283,8 km² e a súa poboación era de 704.907 habitantes (2005), dos cales case o 20 % vivían na capital provincial.

As cidades de Tarragona (121.076 habs.), e Reus (94.407 habs.), son as únicas da provincia que superan os 50.000 habitantes.

Provincia de Valladolid

A provincia de Valladolid está situada na Comunidade Autónoma de Castela e León, con capital na cidade homónima. Ten unha poboación de 513.712 habitantes (2005), repartidos entre 255 concellos, que abranxen unha superfície de 8.202 km². Limita ao norte co provincia de Palencia, polo leste con Burgos, polo sueste con Segovia, polo suroeste con Salamanca, polo oeste con Zamora, e polo noroeste con León.

A provincia de Valladolid posúe un pequeno enclave, Roales, entre a linde das provincias de León e Zamora.

Provincia de Zaragoza

A provincia de Zaragoza (en aragonés: Zaragoza, en catalán: Saragossa) está situada no norte de España e no centro da comunidade autónoma de Aragón. Abarca unha superficie de 17.274 km². Limita coas provincia de Huesca ao nordés, coas de Lleida e Tarragona ao leste, Teruel e Guadalaxara ao sur, Soria e A Rioxa ao oeste e Navarra ao noroeste.

A cidade de Zaragoza é ao mesmo tempo capital da provincia homónima e da Comunidade Autónoma de Aragón.

En 2005 a poboación era de 912.072 habitantes e a densidad de poboación de 52,96 habitantes/km².

Riego de la Vega

Riego de la Vega é un concello da provincia de León, na comunidade autónoma de Castela e León. Ten unha extensión de 35,35 km² cunha poboación de 1001 habitantes segundo o INE do 2007, dos cales 505 eran homes e 496 eran mulleres.

San Pedro del Romeral

San Pedro del Romeral é un concello da comunidade autónoma de Cantabria, España. Atópase na comarca do Pas-Miera e limita polo norte e polo leste con Vega de Pas, polo oeste con Luena e polo sur coa provincia de Burgos, da comunidade autónoma de Castela e León.

Torre del Bierzo

Torre del Bierzo é unha localidade e municipio da comarca do Bierzo, provincia de León, comunidade autónoma de Castela e León, España. Ten unha área de 119,29 km² cunha poboación de 2.714 habitantes (INE 2007) e unha densidade de 22,75 hab/km².

Áraba

Áraba, segundo outras fontes Araba ou Álava (en éuscaro: Araba; en castelán: Álava, as dúas denominacións cooficiais), é unha das tres provincias que conforman a comunidade autónoma do País Vasco (Euskadi en éuscaro), ademais de ser unha das sete provincias da rexión histórica do País Vasco. A súa capital é Vitoria, que é tamén capital da comunidade autónoma.

A provincia ocupa unha área de 2.963 km², nos que vivían en 2007 un total de 305.459 habitantes, o que lle confería unha densidade de 103,09 hab/km². Entre as poboacións máis importantes de Áraba, á parte da capital, cómpre destacar Amurrio, Laudio, Agurain e Aiara.

Poderes
Formas de goberno
Réximes e sistemas
Tipos de poder
Clases de estado
Conceptos
Procesos
Divisións administrativas
Cargos
Disciplinas
Ideoloxías
Actitudes

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.