Clima de Galicia

O clima de Galicia sofre unha progresión entre unha predominancia do clima oceánico puro –con tendencia a un repartimento homoxéneo anual das precipitacións– a marxes climáticas que poden ser consideradas como suboceánicas e que mesmo foron caracterizadas como de tendencia mediterránea, aínda que o termo correcto sería o de subtropicalizada, xa que a estacionalidade pluviométrica en Galicia está controlada, en boa medida, pola compoñente climática subtropical.

A distribución espacial das temperaturas presenta unha variación costa-interior, relacionada coa preseza do océano Atlántico -quen ten un efecto de regulador térmico nas zonas costeiras e incluso en zonas máis interiores-, e outra norte-sur, que hai que poñer en relación co balance anual entre as compoñentes climáticas temperada e subtropical.

Elementos do clima

Temperatura

O territorio galego ten unha temperatura media anual ponderada de 13,3 °C[1]. Durante o inverno a temperatura media é de 8,5 °C, a da primavera de 15 °C, a do verán de 19 °C e a do outono de 11 °C[1]<. É, polo tanto, no primeiro terzo do ano (meses de xaneiro a marzo) cando se rexistran os valores máis baixos de temperatura para a maior parte de Galicia. As provincias atlánticas –A Coruña e Pontevedra– mostran temperaturas medias ponderadas anuais máis elevadas, lixeiramente superiores aos 14 °C e da orde de 1 a 2 °C máis altas cás de Lugo e Ourense, respectivamente.[1] Ao longo das estacións o contraste térmico é máximo para o inverno, con 2,7 °C de diferenza entre as temperaturas medias ponderadas de Ourense e A Coruña, seguido do outono, con 2,4 °C, e do verán, con 1,8 °C.[1]. A primavera é a estación cun menor contraste interprovincial, de 1,4 °C, cun mínimo ponderado de 14,2 °C en Ourense e un máximo de 15,6 °C en Pontevedra[1]. Os valores medios normalizados van dende mínimos por baixo dos 6 °C nas montañas das serras orientais e sudorientais (Os Ancares e O Eixo), ata máximos superiores aos 15 °C nas áreas costeiras a baixa altitude, especialmente nas Rías Baixas[1]. En xeral as temperaturas, marcan un efecto diagonal NW-SE de diminución da temperatura,[1] é dicir, poderíase trazar unha liña dende Tui ata Ribadeo que diferenciaría dúas zonas principais climáticas en Galicia, unha con temperaturas máis suaves (a costa) e outra con temperaturas máis continentais (o interior).

Precipitacións

Unha porcentaxe considerable das chuvias recollidas prodúcense no semestre outono-inverno, período no que resulta frecuente que se estableza unha anomalía negativa do campo de presión sobre o Atlántico norte. Esta situación permite o establecemento de dispositivos circulatorios, de natureza diversa, capaces de vehicular fluxos húmidos de compoñente oestesudoeste. En todo caso, hai que subliñar que a abundancia e variabilidade espacial e temporal da precipitación non pode explicarse satisfactoriamente só baixo presupostos da dinámica atmosférica, xa que o noroeste peninsular está situado no estremo meridional do percorrido habitual das perturbacións asociadas aos ventos do oeste, polo que, en teoría, os seus volumes anuais deberían ser sensiblemente inferiores aos que realmente son rexistrados. É o factor orográfico o que desempeña un papel fundamental nun dobre sentido.

Puerto de Ancares
Os Ancares constitúen unha barreira orográfica para as frontes que se adentran na península.

En primeiro lugar, como intensificador da descarga hídrica asociada aos sistemas frontais a través dos ascensos forzados dos relevos. E, en segundo lugar, a través da diversidade altimétrica, a orientación e a exposición dos obstáculos montañosos, como condicionantes do desigual repartimento espacial das precipitacións no conxunto do territorio galego.

Precipitacións medias ponderadas

Galicia ten unha media ponderada de precipitacións de 1180 mm, con valores que van dende mínimos próximos aos 500–600 mm no val do Miño- Sil, ata máximos superiores aos 1800–2000 mm nas serras litorais (A Barbanza, A Groba) e a dorsal galega (O Suído, Faro de Avión). Segundo a época do ano as estacións máis chuviosas son, por orde, o outono -con 407 mm recollidos e o 35% das precipitacións anuais acumuladas-, o inverno -337 mm (28%)-, a primavera 280 mm (24%)- e o verán -con 156 mm (13 %)-. En xeral a distribución espacial das precipitacións no territorio galaico é bastante complexa, en parte debido á orografía galega. En conxunto é a provincia de Pontevedra a que recolle unha maior precipitación anual, seguida da Coruña e Lugo, mentres que en Ourense os valores son máis baixos.

Distribución

En porcentaxe, o 25% do territorio galaico presenta medias anuais que non chegan aos 1000 mm, mentres nun 5% da superficie a precipitación é superior aos 1600 mm e tan só nun 2% é inferior aos 600 mm.

A media dominante é a de 1000–1200 mm -preto do 30% do territorio-, espallándose principalmente pola costa do nordeste do país, dende o golfo Ártabro ata a desembocadura do río Eo na fronteira con Asturias. Inclúe tamén a maior parte do interior da provincia de Lugo, e algúns sectores de altitude media na provincia de Ourense. Despois atópanse os 800–1000 mm e 1200–1400 mm, cun 22% (A Terra Chá, Monforte, A Limia) e 23% (altitudes baixas e medias das provincias da Coruña e Pontevedra) da superficie respectivamente. Destaca a marcada diminución da precipitación nos sectores interiores de Galicia, relacionada co papel que cumpren as formas do relevo. Na dorsal, precipitacións superiores aos 1800 mm ocorren a altitudes medias (600–700 m), mentres que no interior estes valores só se acadan en cotas superiores aos 1500–1600 m na serra dos Ancares e por riba dos 1700 m na serra de Queixa, mentres que na serra do Eixo a precipitación anual queda moi lonxe destes valores, mesmo nas cotas máis elevadas.

Os efectos do cambio climático no clima galaico

Segundo os expertos, o cambio climático en Galicia terá como consecuencia un aumento das temperaturas e unha redución das precipitacións que farán que o clima galaico se asemelle ao clima Mediterráneo, salvando a franxa cantábrica[2] Así, co cambio climático en Galicia pasaríase dunha situación de dominancia do clima mesotemperado, con pequenos enclaves mesomediterráneos nas Rías Baixas e Ourense e supratemperados nas zonas altas, a outra, na que dominaría o piso mesomediterráneo con pequenos enclaves supramediterráneos, na montaña, e mesotemperados, no cantábrico. No relativo aos pisos bioclimáticos (ombrotipos[3]), cunha dominancia case total do caracter húmido hoxe, pasaríase a unha penetración importante (no 30 % da superficie do país) do carácter subhúmido e, mesmo seco, no cantábrico. É dicir, que o clima temperado dominante de hoxe se viraría a outro mediterráneo dominante. Os cambios no clima agárdase que traian unha importancia mudanza na distribución xeográfica dos ecosistemas terrestres. Neste caso aqueles ecosistemas senlleiros determinados por un determinado enclave xeolóxico ou unhas determinadas condicións climáticas son os que máis sufriran dos efectos do quecemento global, chegando mesmo a desaparecer da xeografía galaica[4]. Co ascenso das temperaturas agárdase un incremento dos incendios que podería chegar ao 80% segundo os expertos[5]. Así mesmo as temperaturas afectará especialmente á biodiversidade galega, especialmente aos anfibios que atopan en Galicia un dos mellores hábitats da península e que co cambio climático poderían perder moitos dos seus ecosistemas chegando mesmo a extinguirse un 97% das especies[6].

En Galicia, o aumento xeral das temperaturas ten unha significativa relevancia dende a década dos 70 aumentando as temperaturas medias anuais en 0,5 graos por década nos últimos trinta anos.[7]. En canto á subida do nivel do mar, e segundo os últimos datos do estudo máis fiable que se levou a cabo ata o momento, liderado por Portos do Estado, nos vilas de Vigo e A Coruña o nivel das augas subiu uns dez centímetros nos últimos cincuenta anos.[7] Entre outros, o cambio climático podería afectar tanto á agricultura coma a pesca, sectores estratéxicos da economía galega, sen contar os cambios no ciclo biolóxico das especies que viven no país. Segundo estudos realizados pola consellería de medio ambiente, o aumento da temperatura está a afectar á floración e caída de follas das especies vexetais e á aparición ou emigración das aves.[8] O mesmo estudo amosou que as bolboretas inician o seu voo con seis semanas de antelación e as abellas polinizan ata 55 días antes. Así mesmo, as andoriñas aparecen quince días antes que hai trinta anos e a súa emigración atrásase dúas semanas[8].

Influencia sobre os ecosistemas terrestres e acuáticos.

Notas

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 A variabilidade natural do clima en Galicia. Lino Naranjo e Vicente Pérez Muñuzuri (coord.). Xunta de Galicia. Consellería de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible. 2006. ISBN 9788445343203. OCLC 494105926.
  2. "Los expertos estiman que el clima de Galicia se parecerá cada vez más al del Mediterráneo", artigo no Faro de Vigo (en castelán).
  3. tipo climático calculado en función da precipitación que se relaciona coa presenza de determinadas comunidades vexetais ou especies; emprégase na clasificación bioclimática de Rivas-Martínez.
  4. "Os efectos do cambio climático en Galicia",[Ligazón morta permanente] artigo en www.gznacion.com
  5. "El cambio climático podría acabar con los montes gallegos en 50 años", artigo en El Correo Gallego.
  6. "Holocausto de especies nunha Galicia con poucas choivas", artigo en Galicia Hoxe.
  7. 7,0 7,1 "A temperatura en Galicia sobe a un ritmo de medio grao por década", Arquivado 12 de marzo de 2016 en Wayback Machine. artigo en La Voz de Galicia (27 de abril de 2006).
  8. 8,0 8,1 "O cambio climático muda o ciclo biolóxico das especies en Galicia", artigo en La Voz de Galicia (18 de xaneiro de 2008).
Clima da Península Ibérica

O clima da Península Ibérica é moi variado debido á súa posición latitudinal e polas características propias do territorio. A península Ibérica está situada nun lugar destacado dentro da circulación xeral atmosférica que non permanece estática senón que existen diferentes movementos de norte a sur, segundo a estación climática. Na península ten influencias diferentes masas de aire que van ter unhas características propias habendo frías ou cálidas e húmidas e secas. A península atópase nunha zona tépeda, non tendo características climáticas homogéneas ao ser zonas de mestura entre zonas de aire cálido e zonas de aire frío (subtropicales e polares).

A variada orografía así como a súa situación xeográfica, en latitudes medias da zona tépeda do hemisferio Norte, fai que o país teña unha notable diversidade climática. Así pasamos de lugares con suaves temperaturas, ao redor dos 15 °C, a outros que superan os 40 °C, sobre todo no verán, e de sitios onde as precipitacións non superan os 150 mm, a outros que rexistran máis de 2500 mm anuais.

Cítrico

Cítrico é o nome común do xénero Citrus, que designa as especies de grandes arbustos ou pequenas árbores perennes (entre 5 e 15 m) da familia das Ruteáceas, que teñen froitos ou froitas que posúen un alto contido en vitamina C e ácido cítrico, o que lles fornece ese típico sabor acedo tan característico. Oriúndo da Asia tropical e subtropical, este xénero contén tres especies e numerosos híbridos cultivados, incluíndo as froitas máis amplamente comercializadas, como o limón, a laranxa, a lima, o pomelo e mais a mandarina, con diversas variedades que dependen da rexión na que se cultive cada unha delas.

O froito é un hesperidio, característico do xénero.

Por mor á facilidade de hibridación dos cítricos, todos os cultivos para uso comercial obtéñense enxertando as especies cultivares desexadas en plantóns seleccionados pola súa resistencia ás doenzas.

Fervenza do Toxa

A fervenza do Toxa é un salto de auga situado na parroquia de Pazos, no concello de Silleda, na provincia de Pontevedra. O río que provoca a fervenza é o río Toxa, o cal verte as súas augas por un desnivel de máis de 60 metros. A fervenza, xunto co mosteiro de Carboeiro, están situados nunha paraxe natural de gran valor paisaxístico na comarca do Deza, ligados aos cursos fluviais dos ríos Deza, Liñares, Ulla e Arnego.

Fronte polar

Unha fronte polar é unha zona de transición entre unha masa de aire fría procedente dos polos, e unha masa cálida de procedencia subtropical. Sitúase no límite entre a célula polar e a célula de Ferrel en cada hemisferio, onde hai un forte gradiente de temperaturas. No caso do hemisferio norte as dúas masas de aire teñen diferentes propiedades: unha fría que provén do norte, que se produce cando unha masa de aire frío descende a latitudes menores e introdúcese como unha cuña entre o chan e o aire quente; e outra cálida, que se atopa máis ao sur no océano e avanza desprazando a corrente de aire frío.

É de gran extensión e separa ditas masas de aire. Dáse en latitudes medias, entre os 50º e os 60º, aínda que varia bastante a súa posición xa que as masas de aire están en continuo movemento, variando, sobre todo, coas estacións, provocando chuvias no inverno e secas no verán. En primavera desprázase cara ó norte e, en outono volve descender. Cando a fronte polar do hemisferio norte avanza máis ao sur afecta ao clima de Galicia, e trae consigo numerosas borrascas.

Galicia

Galicia ( pronunciación ) ou Galiza ( pronunciación ) é unha nación recoñecida internacionalmente en 1933 e establecida xurídica e administrativamente dende 1978 como comunidade autónoma segundo a Constitución española co rango de nacionalidade histórica determinado no seu Estatuto de autonomía, dentro do Reino de España e a Comunidade Europea. O seu territorio está situado no extremo noroeste da Península Ibérica e linda, ao leste, coas comunidades autónomas de Asturias e Castela e León, ao oeste co océano Atlántico, ao norte co mar Cantábrico e ao sur coa República de Portugal.

Ten como lingua propia o galego, de orixe común co portugués (ambas as dúas proveñen da lingua medieval coñecida como galego-portugués), e comparte oficialidade co castelán, que é oficial en toda España.

Santiago de Compostela é a capital, cun estatuto especial dentro da provincia da Coruña. Galicia posúe 2 718 525 habitantes (2016), cunha distribución poboacional que aglomera a meirande parte na franxa entre Ferrol e Vigo. En Galicia, os núcleos urbanos con rango de cidade son sete, que segundo criterios poboacionais son os seguintes: Vigo, A Coruña, Ourense, Lugo, Santiago de Compostela, Pontevedra e Ferrol. Ten unha superficie de 29 574,4 km².

O concello máis poboado é o de Vigo con 292 817 habitantes e o menos poboado o de Negueira de Muñiz con 215 habitantes no 2016. O concello máis extenso é o da Fonsagrada cunha superficie de 438,4 km² e o máis pequeno o de Mondariz-Balneario con 2,3 km². A Coruña é o concello con maior densidade de poboación con 6449,32 hab./km² e Vilariño de Conso é o que ten menor densidade de poboación con 2,92 hab./km² no 2016.

Pemento de Padrón

O denominado Pemento de Padrón ou de Herbón é unha variedade de pemento (Capsicum annuum L.) categorizada como Indicación Xeográfica Protexida con denominación de orixe, orixinaria do concello coruñés de Padrón. O nome de Herbón vén do topónimo da parroquia padronense onde esta variedade foi introducida polos monxes franciscanos, procedente das Américas. Trátase dun pemento de pequenas dimensións que ten, como particularidade gastronómica, ademais do seu intenso sabor, o feito de que algúns exemplares resulten particularmente picantes (aproximadamente entre un 10% -ou menos, como se explica embaixo- e un 25 %).

Vexetación de Galicia

A vexetación de Galicia, ou flora de Galicia, caracterízase pola súa heteroxeneidade, con especies arbóreas entre a que se atopan carballos, abeleiras, bidueiros, sobreiras, aciñeiras, piñeiros, acacias, salgueiros, loureiros, pradairos, freixos, eucaliptos, ou érbedos, por mor de que esta vexetación se atopa en lugares de confluencia dos dous tipos de clima de Galicia, o oceánico ou atlántico e o mediterráneo.

O bosque orixinal ou primario galego é a fraga, e a árbore por excelencia o carballo, que forma carballeiras.

Os bosques de ribeira vense dominados polo ameneiro, acompañado de salgueiros, freixos e bidueiros.

Nas zonas altas son abundantes as matogueiras: uceiras, toxos e xestas dominan estas formacións polo xeral.

A acción do home modificou a paisaxe galega dende a antigüidade coa agricultura. Coa introdución de especies exóticas dende hai uns 150 anos, principalmente piñeiros e eucaliptos, as formacións galegas mudaron moito. Os incendios forestais son un problema engadido que favorece a perda de biodiversidade.

En xeral a vexetación existente nun territorio depende das características de tres factores, o solo, o clima e a acción antrópica.

Galicia caracterízase polo predominio de substratos acedos e de cursos de augas oligótrofas, así como pola oceaneidade do clima e a escasa incidencia do período de seca estival, aínda que esta aumenta progresivamente de norte a sur.

Temas relacionados con Galicia

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.