Castela-A Mancha

Castela-A Mancha[1][2][3] (en castelán: Castilla-La Mancha) é unha comunidade autónoma española que abrangue parte das rexións xeográficas de Castela e A Mancha, e está formada por cinco provincias: Albacete, Cidade Real, Cuenca, Guadalaxara e Toledo. A capital da comunidade autónoma é Toledo. Limita con Castela e León, Comunidade de Madrid, Aragón, Comunidade Valenciana, Rexión de Murcia, Andalucía e Estremadura.

É a herdeira da rexión histórica de Castela a Nova, exceptuando a provincia de Madrid, que se decidiu que constituíse unha comunidade autónoma uniprovincial tras a división territorial de España posterior á promulgación da Constitución de 1978, e inclúe a totalidade da comarca ou rexión natural da Mancha, ao incorporarse a provincia de Albacete, que antes formaba parte da rexión de Murcia.

Réxese mediante un Estatuto, aprobado en 1983 e reformado por última vez en 2007. O estatuto establece que o poder rexional é exercido pola Xunta de Comunidades de Castela-A Mancha, presidido na actualidade por Emiliano García-Page, do Partido Socialista.

Castela-A Mancha
Castilla-La Mancha
Bandeira de Castela-A Mancha
Escudo de Castela-A Mancha
BandeiraEscudo
Castilla-La Mancha in Spain (plus Canarias)
EstadoEspaña España
CapitalToledo
 • Poboación80 810
Cidade máis poboadaAlbacete
Lingua oficialCastelán
Forma de gobernoCortes
Emiliano García-Page (PSOE)
Estatuto16 de agosto de 1982
SuperficiePosto 3º
 • Total79 463 km²
Costas0 km
PoboaciónPosto 9º
 • Total1 977 304 hab.
 • Densidade24,86 hab./km²
Xentiliciocastelanomanchego
Fuso horarioUTC+1
 • Horario de veránUTC+2
Dominio de Internet.es
Código ISOES-CM

Xeografía

Castilla-La Mancha NASA
Imaxe satélite de Castela-A Mancha.

A comunidade autónoma atópase situada no centro da Península Ibérica, ocupando a maior parte da Submeseta sur, denominación que se dá á extensa chaira que conforma pártea sur da Meseta Central. Atópase encadrada ao sur do Sistema Central división natural coa Submeseta norte e con Castela e León. A pesar disto non faltan as paisaxes montañosas como o do xa nomeado Sistema central (ao norte), o Sistema Ibérico (ao nordeste) ou Serra Morena e os Montes de Toledo, ao sur.

É a terceira rexión española máis extensa cunha superficie de 79.463 km², o que representa o 15,7% do territorio estatal.

Clima

Clima Castilla-La Mancha
Climas de Castela-A Mancha.

O clima de Castela-A Mancha é mediterráneo cun marcado carácter continental, denominado mediterráneo continentalizado.

É parecido ao clima mediterráneo típico pero con características de climas continentais, de temperaturas máis extremas. Este clima non recibe a influencia do mar, polo que as temperaturas son moito máis extremas, veráns con moito calor e invernos bastante fríos cunha oscilación de 18,5 °C. A estación estival é a máis seca e supéranse con gran frecuencia os 30 °C, alcanzándose esporadicamente máis de 35 °C. Con todo, no inverno é frecuente que as temperaturas baixen dos 0 °C, producíndose xeadas nas noites despexadas de nubes e nevadas esporádicas.

Castela-A Mancha pódese incluír dentro da denominada tradicionalmente "España Seca". As precipitacións non son moi abundantes seguindo un patrón moi parecido ao do clima mediterráneo típico. As precipitacións presentan un notable gradiente desde o centro da comunidade, onde non se alcanzan os 400 mm. ao ano, cara ás montañas onde se poden superar os 1.000 mm. ao ano, que se alcanzan nas vertentes da Serra de Gredos e a Serranía de Cuenca. Na maior parte da rexión chove menos de 600 mm. No entanto, a zona máis árida da rexión é o eixo de Albacete-Hellín, onde non se alcanzan os 300 mm. ao ano.

Historia

Artigo principal: Historia de Castela-A Mancha.

A Comunidade Autónoma de Castela-A Mancha xurdiu como tal, o 15 de novembro de 1978 ao constituírse como ente preautonómico. A súa polémica denominación veu motivada pola falta dunha identidade rexional sólida que puidese facer fronte aos provincialismos, que estaban fortemente arraigados, o que provocou a existencia de dúas tendencias rexionalizadoras: unha pretendía a constitución dunha Comunidade Castelá cuxos límites ían máis aló do Sistema Central; e a outra, pretendía a constitución dunha Comunidade Manchega formada polas provincias por onde se estende esta gran comarca, tomando como precedente histórico, en parte, o antigo núcleo de terras que comprendía a provincia da Mancha, declarada en tempos de Carlos III.

O seu Estatuto de Autonomía foi aprobado o 10 de agosto de 1982 (L.O. 9/1982, de 10 de agosto, que entrou en vigor o 17). Hoxe en día poderiamos definir a Castela-A Mancha como as terras da antiga Coroa de Castela situadas xeograficamente ao redor da gran comarca de A Mancha, que se estende por catro das súas provincias, máis a provincia de Guadalaxara. Polo que, historicamente é herdeira da rexión de Castela a Nova, que con anterioridade ás divisións provinciais comprendía aproximadamente o actual territorio castelán-manchego máis a Comunidade de Madrid, provincia que finalmente non foi incluída en Castela-A Mancha por motivos económicos e demográficos.

Trijueque
Preto de Trijueque.

En 1785, co ordenamento territorial de Floridablanca, a rexión quedou dividida nas provincias de Cuenca, Guadalaxara, Madrid, A Mancha e Toledo, mentres que as poboacións de Albacete, Chinchilla, Almansa, Hellín e Yeste, coas súas respectivas comarcas, pasaron a formar parte da provincia e Reino de Murcia.

En 1833, coa división provincial de Francisco Javier de Burgos, modificáronse os límites provinciais, a maior parte da provincia da Mancha foi substituída pola de Cidade Real aínda que parte do seu territorio pasou ás provincias de Cuenca, Toledo e á recentemente creada provincia de Albacete, formada con parte dos territorios das antigas provincias de Cuenca, A Mancha e Murcia, incluíndose administrativamente na Rexión de Murcia ata a configuración autonómica actual, a pesar de que en 1869, durante a I República, esta provincia estivese entre as asinantes do Pacto Federal Castelán e de que en 1924 a súa Deputación promovese a creación dunha Comunidade Manchega.

Castela a Nova á súa vez, foi continuación do antigo Reino de Toledo que foi unha das taifas de Al-Andalus cuxa capital foi conquistada por Afonso VI de Castela en 1085. Posteriormente se reconquistaron as terras de Cuenca, en 1177, e o resto meridional, que comprende o Campo de Calatrava, o Val de Alcudia, e o alfoz de Alcaraz (Campo de Montiel e Sierra de Alcaraz), que serían consolidados en tempos de Afonso VIII de Castela; estas últimas, a partir da batalla das Navas de Tolosa, en 1212. Desde ese momento a historia de Castela-A Mancha fúndese coa do resto do Reino de Castela, do cal pasa a formar parte.

En 1605 publícase a primeira edición do libro que faría famosa unha das comarcas desta terra, Don Quixote da Mancha, escrito por Miguel de Cervantes Saavedra.

HornoCiego
Paisaxe da Mancha serrana: comarca de Sierra de Alcaraz.

Símbolos oficiais

A lei orgánica 9/1982, de 10 de agosto, do Estatuto de Autonomía de Castela-A Mancha, para a Bandeira e a lei 1/1983 de 30 de xuño para o Escudo definen oficialmente cales son os símbolos de Castela-A Mancha.

Bandeira

Artigo principal: Bandeira de Castela-A Mancha.

Creada a rexión en forma de preautonomía discutíronse sete proxectos diferentes de bandeira. Finalmente elixiuse o proxecto presentado polo heraldista manchego Ramón José Maldonado. O artigo quinto do Estatuto de Autonomía expón:

  • Un. A bandeira da rexión componse dun rectángulo dividido verticalmente en dous cadrados iguais: o primeiro, xunto ao mastro, de cor vermella carmesí cun castelo de ouro ma­zonado de sabre e aclarado de azur e o segun­do, branco.
  • Dous. A bandeira da rexión ondeará nos edificios públicos de titularidade rexional, prol­vincial ou municipal, e figurará á beira da ban­dera de España, que ostentará lugar preeminen­che; tamén poderá figurar a representativa dos territorios históricos

Escudo

Artigo principal: Escudo de Castela-A Mancha.

O escudo de Castela-A Mancha está baseado na bandeira autonómica e non ao revés como é habitual na heráldica. A lei 1/1983 de 30 de xuño describe así o escudo:

Algunhas institucións da rexión adoptaron este escudo como parte dos seus propios emblemas, entre elas figuran as Cortes, o Consello Consultivo e a Universidade de Castela-A Mancha.

Himno

A pesar de que o artigo 5º do Estatuto de Autonomía indica que a rexión terá un himno propio, na actualidade tras máis de 25 anos de aprobación de devandito estatuto non se chegou a un acordo sobre un himno apropiado para a rexión.

Presentáronse varias propostas entre as que cabe destacar a de usar a "Canción do Sembrador" da zarzuela "A rosa do azafrán" de Jacinto Guerreiro, o "Canto á Mancha" de Tomás Barreira e algunha outra proposta como a presentada por un grupo de cidadáns de Villarrobledo co título de "Patria sen fin".

Política e Goberno

Artigo principal: Política de Castela-A Mancha.

O artigo 8º do Estatuto de Autonomía expón que os poderes da Rexión exércense a través da Xunta de Comunidades de Castela-A Mancha. Son órganos da Xunta: as Cortes de Castela-A Mancha, o Presidente da Xunta e o Consello de Goberno.

Cortes de Castela-A Mancha

Artigo principal: Cortes de Castela-A Mancha.

As Cortes de Castela-A Mancha son un dos tres órganos que conforman a Xunta de Comunidades de Castela-A Mancha e onde reside a vontade popular a través dos 47 deputados elixidos por sufraxio universal, igual, libre, directo e secreto. Son elixidas por un prazo de catro anos mediante un sistema proporcional que asegura a representación das diversas zonas do territorio da Rexión. A circunscrición electoral é a provincia. A cada unha delas correspóndelle o seguinte número de deputados: Albacete, 10; Cidade Real, 11; Cuenca, 8; Guadalaxara, 7 e Toledo, 11. O artigo 10 do Estatuto de Autonomía expón que as eleccións serán convocadas polo Presidente da Xunta de Comunidades, nos termos previstos pola Lei que regule o Réxime Electoral Xeneral, de maneira que se realicen o cuarto domingo de maio cada catro anos. A diferenza das comunidades autónomas do País Vasco, Cataluña, Galicia e Andalucía cuxo presidente ten a potestade de convocar eleccións en calquera momento.

Tras as eleccións autonómicas españolas de 2015, as Cortes de Castela-A Mancha están formadas por 16 deputados do PP, 15 do PSOE e 2 de Podemos. A sede das Cortes está situada no antigo Convento dos Franciscanos en Toledo, no chamado edificio de San Gil.

Consello de Goberno

O Consello de Goberno é o órgano executivo colexiado da rexión, dirixe a acción política e administrativa rexional, exerce a función executiva e a potestade regulamentaria no marco da Constitución, do Estatuto, das leis do Estado e das leis rexionais. O Consello de Goberno componse do Presidente, dos Vicepresidentes, no seu caso, e dos Conselleiros.

Presidente da Xunta

Artigo principal: Presidente de Castela-A Mancha.

é o encargado de dirixir a acción do Consello de Goberno, coordinar as funcións dos seus membros así como de ostentar a maior representación da rexión e a ordinaria do Estado na mesma. O presidente será elixido polas Cortes de entre os seus membros e será nomeado polo Rei. A Presidencia da Xunta de Comunidades de Castela-A Mancha atópase situada no histórico palacio toledano de Fuensalida.

Demografía

Segundo os datos do Instituto Nacional de Estadística (INE) de 1 de xaneiro de 2010, Castela-A Mancha conta con 2 098 373 habitantes repartidos entre as súas cinco provincias. O 89,8% ten a nacionalidade española, o 5,5% comunitaria e o 5,3% restante son doutras nacionalidades.

A pesar de ser a terceira rexión máis extensa de España, detrás de Castela e León e Andalucía, é unha das menos poboadas situándose no noveno posto de entre as demais comunidades autónomas españolas. A poboación da rexión representa o 4,46% da poboación nacional.

Cidades máis poboadas

Listaxe Cidade Provincia Pob. Listaxe Cidade Provincia Pob.
ALBACETE 1 090

Albacete
Las Piedras y río Tajo

Talavera de la Reina
RuinasAlcazarGuadalajara2006

Guadalaxara
1 Albacete Albacete 166.909 11 Alcázar de San Juan Cidade Real 30.408
2 Talavera de la Reina Toledo 87.763 12 Valdepeñas Cidade Real 30.255
3 Guadalaxara Guadalaxara 81.221 13 Villarrobledo Albacete 26.311
4 Toledo Toledo 80.810 14 Almansa Albacete 25.591
5 Cidade Real Cidade Real 72.208 15 Manzanares Cidade Real 19.027
6 Cuenca Cuenca 54.600 16 Daimiel Cidade Real 18.389
7 Puertollano Cidade Real 51.305 17 Illescas Toledo 17.312
8 Tomelloso Cidade Real 37.532 18 La Solana Cidade Real 16.392
9 Hellín Albacete 31.054 19 La Roda Albacete 16.034
10 Azuqueca de Henares Guadalaxara 30.794 20 Campo de Criptana Cidade Real 14.870
Censo 2008[4]

Organización territorial

Municipios

Castilla la mancha municipalities
Mapa municipal de Castela-A Mancha, 2003.

Segundo os datos oficiais do INE a 1 de xaneiro de 2010, Castela-A Mancha consta de 919 municipios o que supón o 11,3% de todos os municipios de España. Deles, 497 teñen menos de 500 habitantes, 226 entre 501 e 2.000 habitantes, 158 entre 2.000 e 10.000 habitantes e só 38 poboacións teñen máis de 10.000 habitantes. A organización dos núcleos de poboación é moi dispar, sendo pequenos e numerosos no norte e de maior entidade e menor número no sur. Consecuencia esta de o modo de repoboación que se empregou durante a Reconquista.

Comarcas

Comarcas Castilla-La Mancha
División comarcal de Castela-A Mancha.
CastilloAlmansa4
Castelo de Almansa.
Artigo principal: Comarcas de Castela-A Mancha.

Aínda que segundo o Estatuto de Autonomía as divisións comarcais poden ser recoñecidas como entidade local con personalidade xurídica e demarcación local propia, hoxe en día non existen comarcas de rango oficial e relevancia política. No entanto, diversos organismos oficiais provinciais realizaron comarcalizaciones das súas respectivas provincias con distintos fins: administrativo, económico e turístico. Así mesmo, en Castela-A Mancha existen comarcas de gran tradición histórica, que algunhas veces non se circunscriben a unha única provincia.

  • Comarcas de Albacete:
  • Campos de Hellín
  • Llanos de Albacete
  • La Mancha del Júcar-Centro
  • Manchuela albaceteña
  • Monte Ibérico-Corredor de Almansa
  • Sierra de Alcaraz y Campo de Montiel
  • Sierra del Segura
  • Comarcas de Cidade Real:
  • Alcudia
  • Campo de Calatrava
  • Mancha
  • Montes
  • Montiel
  • Sierra Morena
  • Comarcas de Cuenca:
  • La Alcarria conquense
  • La Mancha de Cuenca
  • Manchuela conquense
  • Serranía Alta
  • Serranía Media-Campichuelo y Serranía Baja
  • Comarcas de Guadalaxara:
  • Comarcas de Toledo:
  • La Campana de Oropesa
  • La Jara
  • La Mancha Alta de Toledo
  • Mesa de Ocaña
  • Montes de Toledo
  • La Sagra
  • Sierra de San Vicente
  • Talavera (na división da Deputación de Toledo, o municipio de Talavera de la Reina forma, él só, unha comarca).
  • Toledo (igual que con Talavera, a Deputación de Toledo considera ao municipio de Toledo unha comarca).
  • Torrijos

Economía

Vineyard Ciudad Real
Viñedo en Cidade Real.

A rexión xera o 3,4% do PIB nacional, o que supón 33 077 484 miles de ?, situándose no posto 9º de entre todas as comunidades españolas. O crecemento do PIB na última década mantívose, con algunha excepción, por encima da media española. A pesar deste dato Castela-A Mancha non avanzou en termos porcentuais respecto ao PIB nacional, situándose desde 2000 no 3,4% do total nacional.

En termos de PIB per cápita cun montante de 17.339 € ocupa o posto 17º de entre as rexións españolas, ao mesmo nivel que Andalucía e superando só a Estremadura e situándose lonxe da media española que está en 22.152 €. A principios e mediados da década dos 90 o municipio toledano de Sonseca foi varias veces a cidade con maior renda per cápita de España en relación poboación/salario.

Transporte

Castela-A Mancha é a comunidade autónoma de España con maior número de quilómetros de autoestradas e autovías cun total de 2.790 km. De entre todas as estradas, as que soportan un maior tráfico son as autovías e autoestradas radiais que parten de Madrid, pois ademais de ser empregadas para o transporte interno en Castela-A Mancha, son tamén rutas de conexión nacionais e internacionais.

O goberno rexional puxo en marcha o Plan Rexional de Autovías co obxectivo de que todos os municipios con poboación superior aos 10.000 habitantes tivesen conexión cunha autovía polo que, se se cumpre, o 96% da poboación da rexión estará a menos de 15 minutos dunha vía de alta capacidade.[5]

A compañía pública de ferrocarrís (Renfe Operadora) dispón de numerosas liñas e estacións ao longo de toda a xeografía castelán-manchega. Pola comunidade discorren numerosas liñas de longo percorrido, a maioría radiais desde Madrid, estando ademais todas as capitais de provincia conectadas pola Alta Velocidade Española.

A nivel de aeroportos, actualmente hai dous na comunidade: o aeroporto de Albacete e o aeroporto de Cidade Real, que é o primeiro aeroporto privado de toda España.

Gastronomía

Migas
Migas.

Non se pode entender a cociña de Castela-A Mancha sen facer un repaso á obra universal de Miguel de Cervantes, O enxeñoso hidalgo don Quixote da Mancha. Nesta obra, que se pode considerar un auténtico compendio da cociña manchega e castelá, Cervantes, a través dos 126 capítulos que a compón, fai referencia a unhas 150 receitas e pratos típicos da rexión, como poden ser os afamados duelos e quebrantos, o pisto manchego ou as faragullas en calquera das súas variedades: castelás ou manchegas.

A cociña castelán-manchega está conformada por gran variedade de pratos fortes e arraigados, aínda que de elaboración sinxela. A base desta cociña está na gran variedade de produtos hortofrutícolas de calidade do que dispón a rexión, sen esquecer a carne, tendo a caza un gran protagonismo en moitos pratos típicos. Todo isto acompañado dun gran abanico de viños, queixos de ovella e sobremesas móstranos a cociña máis tradicional que ben nos podería recordar á cociña que universalizaron Don Quixote e o seu fiel escudeiro Sancho Bandullo.

A pesar deste carácter tradicional da cociña rexional, hoxe en día, pódese atopar gran cantidade de restaurantes e mesóns nos que degustar os pratos tradicionais dunha forma máis creativa e cun toque de calidade.

Notas

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para castelán.
  2. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para manchego.
  3. Anaír Rodríguez Rodríguez, Montserrat Davila Ventura. Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo, ed. Lingua galega: dúbidas lingüísticas (PDF). p. 101. ISBN 84-8158-266-2.
  4. INE 2008.
  5. "Plan Rexional de Autovías". Arquivado dende o orixinal o 07 de maio de 2008. Consultado o 12 de maio de 2008.

Véxase tamén

Ligazóns externas

A Mancha

A Mancha (en castelán: La Mancha) é unha rexión natural e histórica do centro de España, na comunidade autónoma de Castela-A Mancha, que ocupa boa parte das provincias de Albacete, Cidade Real, Cuenca e Toledo.

Ten unha extensión de máis de 30 000 km², aproximadamente 300 km de leste a oeste e 180 de norte a sur, constituíndo unha das altiplanicies e rexións naturais máis extensas da Península Ibérica. Representa o extremo sur-oriental da Meseta Central, concretamente da Submeseta Sur.

As súas extensas e áridas chairas son coñecidas mundialmente grazas á novela de Miguel de Cervantes, Don Quixote da Mancha, a maior parte de cuxas aventuras e accións transcorren na xeografía desta rexión.

Abel Resino

Abel Resino Gómez, nado en Velada (Toledo) o 2 de febreiro de 1960, é un ex futbolista español e actual adestrador do Granada Club de Fútbol.

Xogaba de porteiro e foi internacional coa selección española. Foi adestrador do Celta de Vigo.

Albacete

Albacete é unha cidade española situada ao sueste da Meseta Central, concretamente na rexión histórica da Mancha, aínda que actualmente situada dentro da comarca dos Llanos de Albacete, da que é o seu único municipio. É a capital da provincia de Albacete, pertencente á comunidade autónoma de Castela-A Mancha, e sede do Tribunal Superior de Xustiza de devandita comunidade autónoma.

Albacete, cos seus 166.909 habitantes (212.599 no área de atracción metropolitana), segundo datos do INE de 2008, é a maior cidade en número de habitantes de toda Castela-A Mancha.

As orixes da cidade son incertos, aínda que as primeiras certezas da súa existencia atópanse durante o dominio andalusí da zona, sendo chamada a cidade orixinalmente como Al-Basit, en árabe "A Chaira", en alusión ao carácter chairo da xeografía do lugar.

CMT2

Castilla-La Mancha Televisión 2 (CMT2) foi a segunda canle da televisión autonómica pública de Castela-A Mancha, xestionada polo ente público Radiotelevisión de Castilla-La Mancha.

Empezou as súas emisións regulares o 9 de febreiro de 2009. A súa programación estaba pensada para completar a oferta televisiva da súa canle irmá, CMT. Na devandita programación emitíanse principalmente contidos infantís, xuvenís e deportivos, ademais de ofrecer a repetición dalgúns programas de CMT. Entre os espazos máis destacados que se ofrecían na cadea atopábanse a retransmisión en directo os fins de semana dun partido de Liga ACB ademais de partidos de fútbol de 2ª División B. Pola noite, todos os días ofrecíase ao espectadores castelán-manchegos grandes títulos de cinema en branco e negro. Tamén se redifusionaba as edicións de CMT Noticias ás 15:30h e ás 21:30h.

O 2 de decembro de 2011, o goberno de Castela-A Mancha, presidido por María Dolores de Cospedal, decidiu cesar as emisións de CMT2 para así aforrar 1.300.000 euros. Na actualidade, no sinal no que se vía CMT2 pode verse CMT HD, a canle en alta definición de RTVCM que emite a mesma programación que CMT.

CMT HD

Castilla-La Mancha Televisión HD (CMT HD) é a canle en alta definición da televisión autonómica de Castela-A Mancha, xestionada polo ente público Radiotelevisión de Castilla-La Mancha.

Iniciou as súas emisións o 1 de agosto de 2012 a través da antiga sinal de CMT2, que cesou a súa emisión o 15 de decembro de 2011.

A súa programación é a mesma que a da súa canle principal, Castilla-La Mancha Televisión, coa única diferenza de que a través desta canle transmítese en alta definición (1080i).

Castilla-La Mancha Televisión

Castilla-La Mancha Televisión (CMT) é a televisión autonómica pública de Castela-A Mancha, xestionada polo ente público Radiotelevisión de Castilla-La Mancha.

Empezou as súas emisións regulares o 13 de decembro de 2001. A súa sede central está en Toledo, no barrio de Santa María de Benquerencia, e ten varias delegacións territoriais, en Albacete, Alcázar de San Juan, Cidade Real, Cuenca, Guadalaxara, Puertollano e Talavera de la Reina. Fóra da comunidade ten unha delegación en Madrid e tivo corresponsalías en Bruxelas, Hong Kong, Nova York e o Río de Xaneiro, hoxe pechadas.

A súa programación está baseada en contidos dirixidos para os residentes de Castela-A Mancha, onde a información, os deportes e a emisión de películas, festexos taurinos e programas de entretemento en clave castelán-manchega ocupan toda a grella.

Cidade Real

Cidade Real (en castelán: Ciudad Real) é unha cidade do centro de España, na Meseta Sur, capital da provincia de Cidade Real, en Castela-A Mancha.

Cidade Real ten 74.014 habitantes segundo o censo do Instituto Nacional de Estadística do ano 2009. A cidade atópase a 628 msnm, e o termo municipal cobre 289,98 km².

A cidade foi fundada por Afonso X o Sabio co nome de Villa-Real. A cidade é sede da Universidade de Castela-A Mancha e da Deputación Provincial.

Club de Fútbol Talavera de la Reina

O Club de Fútbol Talavera de la Reina é un equipo de fútbol español da cidade de Talavera de la Reina, en Castela-A Mancha. Fundouse en 2011, despois da desaparición do histórico Talavera Club de Fútbol, coa fusión entre o CD San Prudencio e o Real Talavera CD. Actualmente xoga na Segunda división B.

Cuenca, España

Cuenca é unha cidade de España, pertencente á comunidade autónoma de Castela-A Mancha. É a capital da provincia de Cuenca e está situada na confluencia dos ríos Xúcar e Huécar, que forman profundos canóns. En 2008 a súa poboación era de 54.600 habitantes, sendo a sexta cidade de Castela-A Mancha.

Provincia de Albacete

A provincia de Albacete é unha das cinco nas que se divide a comunidade autónoma de Castela A Mancha. Limita ó norte con Cuenca, ó leste coa Comunidade Valenciana, ó sur con Murcia e Granada e ó oeste con Cidade Real e Xaén.

A provincia ten unha poboación de 384.640 habitantes (2005). A súa capital é Albacete e as localidades máis importantes ademais da capital son Hellín, Villarrobledo, Almansa e La Roda.

Provincia de Cidade Real

A provincia de Cidade Real (en castelán: Ciudad Real) é unha provincia española, situada en Castela-A Mancha, que ten como capital a cidade do mesmo nome. Conta cunha poboación de 506.864 habitantes (2006), e ocupa unha superficie de 19.813 km², que se reparten entre 100 concellos. Limita polo norte coa provincia de Toledo, polo nordeste coa provincia de Cuenca, polo leste coa provincia de Albacete, polo sur coas provincias de Córdoba e Xaén (Andalucía), e polo oeste coa de Badaxoz (Estremadura).

Provincia de Cuenca

A provincia de Cuenca é unha provincia española situada na parte oriental de Castela-A Mancha. No ano 2006 estaban censadas na provincia 208.616 persoas, nunha área de 17.061 km², repartida entre 238 municipios. Unha cuarta parte da poboación residía na capital.

Limita ao sur coas provincias de Albacete e Cidade Real, ao norte coa provincia de Guadalaxara e máis a Comunidade Autónoma de Aragón, ao leste coa Comunidade Valenciana, e ao oeste coa provincia de Toledo e a Comunidade de Madrid.

Provincia de Guadalaxara

A provincia de Guadalaxara (en castelán: Guadalajara) é unha provincia de Castela-A Mancha, con capital na cidade homónima. Limita ao sur coa provincia de Cuenca, ao oeste coa Comunidade de Madrid, ao norte e noroeste con Castela e León (provincias de Segovia e Soria), e con Aragón (provincias de Zaragoza e Teruel) polo nordeste.

En 2008 tiña 237.787 habitantes, distribuídos nunha superfície de 12.190 km², que se repartían entre 288 municipios, dos cales tres cuartas partes son entidades con menos de 200 habitantes. Preto do 40% da poboación reside na capital.

Provincia de Toledo

A provincia de Toledo é unha provincia española, sita na parte occidental de Castela-A Mancha. A súa capital é a cidade de Toledo. Limita coas provincias de Madrid, Cuenca, Cidade Real, Badaxoz, Cáceres, e Ávila. O xentilicio que designa os seus habitantes é toledano.

A provincia conta cunha poboación de 615.618 habitantes (INE 2006), repartidos en 204 concellos, dos cales Talavera de la Reina é o máis poboado con 83.756 hab., o segundo municipio é Toledo (77.601 hab.), mentres que o menos populoso é Illán de Vacas, que, con 6 habitantes, tamén é o de menor poboación de España. A superficie provincial atinxe 15.370 km², sendo a 8ª máis extensa de España. A provincia comparte o Parque Nacional de Cabañeros coa de Cidade Real.

O río Texo é o máis importante da provincia e crúzaa de leste a oeste; pasa polas cidades de Talavera de la Reina e Toledo.

Provincias de España

A provincia é unha división territorial de España, de acordo coa Constitución española. Actualmente, en España hai 50 provincias, que, xunto coas cidades autónomas de Ceuta e Melilla e algunhas posesións insulares menores -que non están suxeitas á división provincial por depender directamente da administración central-, comprenden a totalidade do territorio español.

Rafael Yunta

Rafael Yunta Navarro, nado en Ocaña (Toledo) o 4 de abril de 1920 e finado en León o 18 de xullo de 2011, foi un futbolista e adestrador de fútbol español. Xogaba de centrocampista.

Rexional Exprés

Os trens Rexional Exprés, pertencentes á Unidade de Negocio Media Distancia Renfe, son os encargados de comunicar de forma rápida os principais municipios de cada provincia coa capital provincial, autonómica ou estatal. A diferenza cos trens de Media Distancia marcados como Rexional estriba en que nestes últimos non existe a reserva de praza. Orixinalmente os Rexional Exprés caracterizábanse tamén por ter menos paradas, regra que xa non adoita cumprirse.

Serra de Gredos

A serra de Gredos é unha serra do centro de España pertencente ao Sistema Central, situada entre as provincias de Salamanca, Cáceres, Ávila, Madrid e Toledo. A súa máxima altitude dáse na provincia de Ávila na Praza do Mouro Almanzor a 2.592 msnm, que divide os termos municipais de Zapardiel de la Ribera e Candeleda.

Está declarada parque rexional dentro de Castela e León, e é o único parque rexional, xunto co de Picos de Europa en León, da comunidade autónoma. Gredos é unha das serras máis extensas do Sistema Central e está composta por cinco vales fluviais: Alto Tormes, Alto Alberche, Tiétar Oriental, Tiétar Occidental e a Vera, e val do Ambroz.

En torno ás súas grandes moles graníticas basculan tres comunidades autónomas: Castela e León, Estremadura e Madrid; estendéndose de leste a oeste dende San Martín de Valdeiglesias a Hervás e de norte a sur do val do Tormes a Rosarito. O seu agreste relevo serviu de refuxio á tribo celta máis meridional, os vetóns, e a outros rebeldes históricos como El Empecinado ou o maquis.

Toledo

Toledo é unha cidade que se atopa na España central, e é a capital da provincia de Toledo e da comunidade autónoma de Castela-A Mancha.

Toledo é coñecida como «A cidade Imperial» por ser a sede principal da corte de Carlos I e tamén como «a cidade das tres culturas», por ter sido habitada durante séculos por cristiáns, xudeus e musulmáns.

A cidade está situada na marxe dereita do Texo, nun outeiro de cen metros de altura sobre o río, o cal cínguea pola súa base, formando un pronunciado meandro coñecido como Torno do Texo. Ten unha configuración dispersa con barrios moi separados do núcleo principal: o de Azucaica, na beira dereita do río e que ten a súa orixe nunha antiga pedanía da cidade, dista uns 7 km do centro da cidade, mentres que o de Santa María de Benquerencia, situado practicamente enfronte do anterior na marxe esquerda do Texo, sitúa o seu centro a uns 8 km do da cidade.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.