Bosnia e Hercegovina

Bosnia e Hercegovina[1] (en bosníaco, croata e serbio latino: Bosna i Hercegovina, en cirílico: Босна и Херцеговина) é unha república federal dos Balcáns, que limita ao norte, oeste e sur con Croacia, ao leste con Serbia, e ao sueste con Montenegro, dispoñendo aínda dunha minúscula extensión de litoral, no Mar Adriático.

O poboación do país está composta por tres "pobos constituíntes" diferenciados, os bosníacos, o maior dos tres, en segundo lugar os serbios e finalmente os croatas. A distinción entre bosníaco e hercegovino é considerada simplemente rexional e, en ningún momento, unha distinción étnica. O país está politicamente descentralizado e consta de dúas entidades de goberno principais, a Federación de Bosnia e Hercegovina e a República Serbia, sendo o pequeno Distrito de Brčko unha terceira entidade de facto.

Antigamente foi unha das seis unidades federais que constituían a República Federal Socialista de Iugoslavia, obtendo a súa independencia durante as guerras iugoslavas da década de 1990. O estado podo ser descrito como unha república democrática federal, sendo un dos candidatos potenciais para ser membro nun futuro da Unión Europea e da OTAN.

Coordenadas: 44°N 18°L / 44, -18

Bosnia e Hercegovina
Bosna i Hercegovina
Босна и Херцеговина
Bandeira de Bosnia e Hercegovina
Escudo de Bosnia e Hercegovina
BandeiraEscudo
Europe-Bosnia and Herzegovina
Himno: Intermeco
Capital
 Poboación
Saraxevo
297 416 (2006)
Cidade máis poboadaSaraxevo
Linguas oficiaisBosníaco, serbocroata, croata
Forma de gobernoRepública federal
Presidencia colexiada
Šefik Džaferović
Milorad Dodik
Željko Komšić
Valentin Inzko

Denis Zvizdić
Independencia de Iugoslavia5 de abril de 1992
SuperficiePosto 124º
 • Total51 129 km²
 • % auga12
Fronteiras1 459 km
Costas22 km
PoboaciónPosto 120º
 • Total (2009 est.)4 613 414 hab.
 • Densidade90,2 hab./km²
PIB (nominal)
 • Total (2008)55 469 mill. US$
 • per cápita7 235 US$
 • Total (2008)30 441 millóns US$
 • per cápita11 489 US$
MoedaMarco convertible (BAM)
IDH (2007)0,803 (66º) – Alto
XentilicioBosníaco, hercegovino
Fuso horarioCET (UTC+1)
 • Horario de veránCEST (UTC+2)
Dominio de Internet.ba
Prefixo telefónico+387
Prefixo radiofónicoT9A-T9Z
Código ISO070 / BIH / BA
Membro de: ONU, OSCE, COE

Historia

Artigo principal: Historia de Bosnia e Hercegovina.
Stari Most September 2004 3
Ponte de Mostar

Densamente poboada durante o neolítico, a rexión da Bosnia e Hercegovina estivo habitada dende o século IV a.C. polos ilirios. No século III a.C., o Imperio Romano incluíu este territorio como parte da provincia da Iliria. Eslavizada dende o século VII, formou parte do Imperio Bizantino. A primeira vez que se empregou o nome Bosníaca foi en 950, nun libro chamado De administrando imperio do emperador bizantino Constantino VII no que se consigna a Bosnia como parte do territorio dunha incipiente Croacia (o actual territorio de Bosnia era coñecido como a Croacia Vermella). No século XII fórmase un reino de Bosnia, que permanece independente ata 1463, cando é anexionada ao Imperio Otomán por Mehmet II.

Coa chegada dos otománs, remata a idade media en Bosnia. A maioría dos habitantes aceptan o islam como nova relixión, que ata hoxe segue sendo un factor social moi importante na Bosnia-Hercegovina. A maior parte do patrimonio cultural da Bosnia, como a ponte de Mostar, proveñen dese período. Ata 1878 o país permaneceu baixo dominio turco, coa excepción do período comprendido entre 1718 e 1739, en que estivo baixo control austríaco. No século XIX creceu a inimizade entre o sultán e o pobo, alentada polo triunfo nacionalista na veciña Serbia. A represión de Abdulhamit II das revoltas de 1875 provocarían a intervención rusa, que declarou a guerra ao Imperio Otomán en 1877. Rematado o conflito, o Congreso de Berlín outorga en 1878 a administración do país ao Imperio austrohúngaro, que en 1908 a anexionaría, formando parte deste ata a súa disolución en 1918, tralo final da primeira guerra mundial, que se iniciou co asasinato do arquiduque Francisco Fernando e a súa dona en Saraxevo (véxase Atentado de Saraxevo).

Trala finalización da contenda integraríase no reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos, que en 1929 adoptou o nome de Iugoslavia. Durante a segunda guerra mundial, entre 1941 e 1944, o territorio foi anexionado polo estado fascista croata. Con todo, derrotado o Eixo, volveu formar parte da Iugoslavia como unha das seis repúblicas constituíntes da República Federal Socialista de Iugoslavia. En 1992 proclamou a súa independencia tralo referendo do 1 de marzo de 1992.

Os bosníacos (maioritariamente musulmáns) e os bosnio-croatas (a maioría católicos) de Bosnia e Hercegovina apoiaron a independencia, máis a maioría dos serbo-bosníacos (principalmente ortodoxos), o que supoñía un 30% da poboación e apoiados polo resto dos serbios da ex-Iugoslavia, opuxéronse e comezaron a que se coñeceu como a guerra de Bosnia nun intento de creación dunha Gran Serbia. Nos primeiros anos desa guerra os serbios ocuparon un 70% do territorio bosníaco de xeito violento, realizando unha limpeza étnica. A guerra rematou coa Batalla de Bosnia Occidental e a derrota do exército serbo-bosníaco, que inmediatamente despois accedeu a que Slobodan Milošević asinase no seu nome os acordos de Dayton o 21 de novembro do 1995. O prezo da guerra foi enorme: 250.000 mortos e máis de 2,5 millóns de refuxiados.

Actualmente Bosnia e Hercegovina é un país encamiñado cara a súa unificación administrativa aínda que con grandes inestabilidades provocadas polos ultra-nacionalistas serbo-bosníacos. De momento segue sendo un crebacabezas territorial con diversos corpos de policía, poderes xudiciais separados, e asembleas distintas onde os partidos nacionalistas de cada unha das comunidades étnicas seguen conservando o poder, obstaculizando o seu acceso á Unión Europea.

Xeografía

Artigo principal: Xeografía de Bosnia e Hercegovina.
Cincar
Monte Cincar

Bosnia atópase ao oeste dos Balcáns, facendo fronteira con Croacia (932 km) ao norte e ao suroeste, Serbia (302 km) ao leste, e Montenegro (225 km) ao sueste. O país é principalmente montañoso, abarcando o centro dos Alpes Dináricos e tan só ten vinte e dous quilómetros de costa ao redor da cidade de Neum, ao sur do Estado. Aínda que a cidade está rodeada por penínsulas croatas, mais pola lei das Nacións Unidas Bosnia ten un dereito a un paso até o mar exterior, ademais Neum ten moitos hoteis e é un importante destino turístico.

O nome do país provén de dúas rexións Bosnia e Hercegovina, que teñen unha fronteira moi pouco definida entre elas. Bosnia ocupa as zonas do norte, que son aproximadamente catro quintas partes de todo o país, mentres que Hercegovina ocupa o resto na parte sur do país. As cidades principais son a capital Saraxevo, Banja Luka, Bijeljina e Tuzla ao nordés, Zenica e Doboj na parte central de Bosnia e Mostar, a capital da Hercegovina.

Visoko Bosna Pyramid
Río Bosna, coa "pirámide" en Visoko.

A parte sur de Bosnia ten clima mediterráneo e unha gran cantidade de terreo agrario. A parte central é a parte máis montañosa, ao igual que e a oriental, onde se levaron a cabo os Xogos Olímpicos de Inverno de 1984. Bosnia oriental é moi boscosa ao longo do río Drina, e en xeral preto do 50% do país está cuberto de bosques.

Hai sete grandes ríos en Bosnia e Herzegovina:

  • O Sava, o río máis grande do país, que constitúe parte da fronteira natural con Croacia.
  • O Una, Sana e Vrbas, afluentes á marxe dereita do río Sava. Están situados na rexión de Bosanska Krajina.
  • O Bosna, río que deu o seu nome ao país, sendo ademais o máis longo contido dentro do territorio. Esténdese a través de Bosnia central, desde a súa orixe preto de Saraxevo até Sava ao norte.
  • O Drina, que flúe a través da parte oriental de Bosnia, formando na súa meirande parte unha fronteira natural con Serbia.
  • O Neretva, é o río principal de Hercegovina e o único gran río que flúe cara ao sur, ao Mar Adriático.

Política e goberno

BH municipality location 2
Mapa coas entidades e os municipios.
Véxase tamén: Presidencia de Bosnia e Hercegovina.

Bosnia e Hercegovina ten varios niveis de estruturación política baixo o nivel de goberno federal. A división de máis importancia é a división entre a República Serbia e a Federación de Bosnia e Hercegovina. A Federación de Bosnia e Hercegovina abarca o 51% da superficie total, mentres que a República Serbia cobre ao redor do 49%. As entidades, baseadas principalmente nos territorios ocupados polas dúas partes belixerantes no momento, estabelecéronse formalmente a partir do acordo de paz de Dayton en 1995 debido aos tremendos cambios na estrutura étnica de Bosnia e Hercegovina, con todo, dende 1996 o poder das entidades en relación ao goberno federal diminuíu considerablemente, aínda que seguen mantendo numerosas competencias. O distrito de Brčko ao norte do país foi creado no ano 2000, nun territorio pertencente ás dúas entidades. Oficialmente, pertence a ambas, mais non se rexe por ningunha delas, funcionando baixo un sistema descentralizado de goberno local. O distrito de Brčko foi eloxiado polo mantemento dunha poboación multiétnica e un nivel de prosperidade moi por encima da media nacional.[2]

O seguinte nivel de subdivisión política de Bosnia e Hercegovina son os cantóns, aínda que só se atopan na Federación de Bosnia e Hercegovina, sendo en total dez deles. Tódolos teñen o seu propio goberno cantonal, que está baixo a lei da Federación no seu conxunto. Algúns cantóns son étnicamente mixtos e teñen leis especiais aplicadas para garantir a igualdade de tódolos pobos que a compoñen.

Greece–Bosnia and Herzegovina Friendship Building
Edificio do Parlamento de Bosnia.

Despois do nivel dos cantóns están os concellos. A Federación de Bosnia e Hercegovina está dividida en setenta e catro municipios, e a República Serbia en sesenta e tres. Os municipios tamén teñen o seu propio goberno local, normalmente con sede na cidade máis importante do seu territorio. Como tal, moitos municipios teñen unha longa tradición e historia coas súas fronteiras actuais. Algúns outros, con todo, só foron creados como consecuencia da recente guerra despois de que algúns dos municipios tradicionais foran divididos durante as guerras iugoslavas. Ademais das entidades, os cantóns e as municipalidades, Bosnia e Hercegovina tamén ten catro cidades oficiais, Banja Luka, Mostar, Saraxevo, e Saraxevo Oriental. O territorio e o goberno das cidades de Banja Luka e Mostar corresponde aos municipios do mesmo nome, mentres que as cidades de Saraxevo e Saraxevo Oriental oficialmente constan de varios municipios.

Como resultado dos Acordos de Dayton, a aplicación da paz civil é supervisada polo Alto Representante para Bosnia e Hercegovina, seleccionado polo Consello de Aplicación da Paz. O Alto Representante ten moitos poderes executivos e lexislativos, incluíndo o despedimento de funcionarios electos e non electos. Máis recentemente foron estabelecidas varias institucións centrais (como o Ministerio de Defensa, o Ministerio de Seguridade, o Tribunal do Estado etc) no proceso de transferencia de parte da xurisdición das entidades do estado.

A Presidencia de Bosnia e Hercegovina rota entre tres membros (un bosníaco, un serbio e un croata), cada un exerce como Presidente durante un prazo de oito meses dentro do seu mandato de catro anos como membro. O tres membros da presidencia son elixidos directamente polo pobo (o croata e o bosníaco pola Federación e o serbio pola República Serbia). A Asemblea Parlamentaria representa ó poder lexislativo de Bosnia e Hercegovina. Consta de dúas cámaras: a Casa dos Pobos e a Casa de Representantes. A Casa dos Pobos conta con quince delegados, cinco da República Serbia e dez da Federación de Bosnia e Hercegovina, dos cales cinco son bosníacos e cinco croatas. A Casa de Representantes conta á súa vez con catorce membros da República Serbia e vinte e oito membros da Federación (catorce bosníacos e catorce croatas). O xefe de goberno é o Presidente do Consello de Ministros. É proposto pola presidencia e votado pola Casa de Representantes.[3]

Divisións administrativas

Bandeira Escudo Nome Capital Poboación Área[4] Densidade[5] № munic. Linguas oficiais Etnias
Bandeira da Federación de Bosnia e Hercegovina
Escudo da Federación de Bosnia e Hercegovina
Federación de Bosnia e Hercegovina Saraxevo 2 852 732 26.110 117 74 Bosníaco, croata, serbio Bosníacos e croatas
Bandeira da República Serbia
Escudo da República Serbia
República Serbia Banja Luka[6] 1 439 673 24.857 58 63 Serbio, bosníaco, croata Serbios
Bandeira
Escudo
Distrito de Brčko[7] Brčko 78.863 493 160 1 Bosníaco, croata, serbio -

Relacións internacionais

A integración dentro da Unión Europea é un dos principais obxectivos políticos de Bosnia e Hercegovina, iniciando o Proceso de Estabilización e Asociación en 2007, proceso no que os países participantes teñen a posibilidade de converterse, unha vez que se cumpren as condicións necesarias, os Estados membros. Bosnia e Hercegovina é por tanto un país candidato potencial á adhesión.[8] A aplicación dos Acordos de Dayton de 1995, centraron os esforzos dos políticos en Bosnia e Herzegovina, así como da comunidade internacional, na estabilización rexional dos países sucesores da ex-Iugoslavia. En Bosnia e Hercegovina, as relacións cos seus veciños Croacia, Montenegro e Serbia foron bastante estables dende a sinatura do acordo.

Economía

Artigo principal: Economía de Bosnia e Hercegovina.

Na actualidade a República da Bosnia e Hercegovina é unha das ex-repúblicas máis pobres da antiga Iugoslavia debido entre outras cousas á Guerra de Bosnia (1992-1995). Durante os anos da guerra, a economía sufriu un grande retroceso subsistindo a maior parte da poboación grazas á axuda humanitaria do exterior. Á deterioración da economía uniuse o bloqueo económico por parte de países veciños como Serbia e Croacia. En 1991, un ano antes da guerra, en plena crise económica, e coa ex-Iugoslavia a medio desintegrar (Eslovenia e Croacia xa se atopaban fóra da federación), o produto interior bruto era de 14.000 millóns de dólares, máis esta taxa decreceu un 37% dende entón.

Bosnia enfróntase ao dobre problema da reconstrución dun país devastado pola guerra e a introdución das reformas de mercado na súa antiga economía de planificación centralizada. Durante a maior parte da historia de Bosnia, a agricultura baseouse en pequenas e ineficientes granxas de propiedade privada e a comida foi tradicionalmente unha importación neta da República. A guerra na década de 1990 provocou un cambio dramático na economía de Bosnia. O PIB caeu 75% e a destrución da infraestrutura física devastou a economía.

Aínda que gran parte da capacidade de produción foi restaurada, a economía de Bosnia aínda se enfronta a dificultades considerables, as cifras mostran que o PIB e o ingreso per cápita aumentou un 10% entre 2003 e 2004 e a diminución da débeda pública ten tendencias positivas, mais o alto desemprego e un gran déficit comercial seguen sendo causa de preocupación.

Bosnia e Hercegovina ten un dos mellores coeficientes de igualdade de ingresos do mundo, este coeficiente representa a repartición dos ingresos e o consumo entre a poboación, sendo 0 que están repartidos por igual entre tódolos habitantes e 1 o hipotético caso no que toda a riqueza a posuirá unha soa persoa. Cun valor de 0,262 ocupa o oitavo posto da clasificación de 193 nacións.

Moeda

Artigo principal: Marco convertible.
Mostar bridge
Mostar

O marco convertible bosníaco (en bosníaco: konvertibilna marka, BAM) é a unidade monetaria da república. Divídese en 100 pfennig e a súa paridade co euro é de 0,51129 EUR por 1 BAM (é dicir 1 EUR = 1,95583 BAM), a mesma que se fixou co antigo marco alemán coa aparición do euro. Na actualidade existen en circulación moedas de 5, 10, 20 e 50 pfennig, e de 1, 2 e 5 marcos; así como billetes de 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 e 200 marcos. Salvo o billete de 200 marcos, os demais presentan dous modelos, un para a Federación de Bosnia e Hercegovina e outro para a República Serbia.

Telecomunicacións

O mercado de comunicación bosníaco foi totalmente liberalizado en xaneiro de 2006. Hai tres provedores de telefonía fixa, aínda que cada un serve de xeito predominante a unha rexión en particular. A penetración de Internet está a aumentar, cos servizos de banda larga, incluíndo acceso a Internet por cable e ADSL aumentando en popularidade. Os servizos de telefonía móbil son prestados por tres operadores a nivel nacional, estes servizos inclúen os de alta velocidade EDGE e 3G.

Turismo

Bihacka-kula
Bihać

Segundo unha estimación da Organización Mundial do Turismo, Bosnia e Hercegovina terá a terceira taxa de crecemento de turismo máis alta no mundo entre 1995 e 2020.[9]

Ademais Lonely Planet, na clasificación das mellores cidades do mundo, clasificou a Saraxevo, o capital do país e anfitrioa dos Xogos Olímpicos de Inverno de 1984, como a número 43, por diante doutras cidades dos Balcáns como Dubrovnik no 59, Ljubljana no 84, Belgrado no 113 ou Zagreb no 135.[10] O turismo de Saraxevo está principalmente centrado en monumentos históricos, relixiosos e aspectos culturais. Bosnia converteuse tamén nun destino de esquí cada vez máis popular e nun destino do ecoturismo.

Bosnia e Hercegovina é ademais unha das últimas rexións sen descubrir dos Alpes do Sur, con amplas extensións de natureza salvaxe e virxe, que atraen aventureiros e amantes da natureza. Ademais os centrais Alpes Dináricos son favorables para os excursionistas e paseantes, xa que se poden atopar climas tanto mediterráneo como alpino. O rafting é algo parecido a un deporte nacional practicado en tres ríos, entre os que se atopa o que ten canón do río máis profundo de Europa, o río Tara.

As principais atracción turísticas do país son Saraxevo, cidade olímpica e histórica, Banja Luka, a "Cidade Verde" e das artes, Bihać co río Una e ás súas fervenzas, Doboj cunha fortaleza do século XIII, a cidade histórica de Počitelj, a coñecida cidade de Mostar coa súa ponte, a cidade costeira de Neum, Visoko onde se atopan as "pirámides" naturais bosníacas, Tešanj unha das cidades máis antigas de Bosnia ou Tuzla a "cidade do amor".

Demografía

Artigo principal: Demografía de Bosnia e Hercegovina.
Composición étnica de Bosnia e Hercegovina
bosníacos
  
43.7%
serbios
  
31.3%
croatas
  
17.2%
iugoslavos
  
5.5%
outros
  
2.3%
Bosnia Herzegovina Ethnic 2013
Composición étnica de Bosnia e Hercegovina no ano 2013.

Bosnia é o fogar de tres etnias ou "pobos constituíntes", os bosníacos, os serbios e os croatas. As tensións entre os tres pobos seguen a ser elevados e con frecuencia causa de desacordos políticos. Con todo, un estudo de haplogrupos do cromosoma Y publicado en 2005 atopou que "os tres grupos principais de Bosnia e Hercegovina, a pesar dalgunhas diferenzas cuantitativas, comparten unha gran parte do mesmo acervo xenético distintivo da área dos Balcáns".[11]

Os continuos desprazamentos de poboacións durante as guerras dos Balcáns na década de 1990 provocaron drásticos cambios na distribución da poboación. O último dato oficial data do censo iugoslavo de 1991, dende aquela desacordos políticos fixeron imposible a organización dun, con todo está planeada a realización dun novo censo en 2011. Así pois case a totalidade dos datos demográficos de despois da guerra son estimacións, porén a maioría das fontes estiman que a poboación ten diminuído en 350.000 habitantes dende ese ano. Segundo o último censo a poboación de Bosnia e Hercegovina era de 4 354 911, etnicamente dividida en:

  • Bosníacos:
    • 1 902 956 persoas.
    • 43% da poboación.
  • Serbios
    • 1 366 104 persoas.
    • 31,3% da poboación.
  • Croatas
    • 760.852 persoas.
    • 17,3% da poboación.
  • Autodenominados iugoslavos
    • 242.682 persoas
    • 5,5% da poboación.

No país existe ademais unha forte correlación entre o grupo étnico e a relixión xa que o 88% dos croatas son católicos, o 90% dos bosníacos musulmáns e o 93% dos serbios cristiáns ortodoxos. As tensións entre as tres etnias son o principal problema político no país, xa que as tres minorías teñen practicamente o mesmo poder: os bosníacos son os máis numerosos, os serbios teñen unha entidade política de seu e os croatas a pesar de non estar politicamente á marxe, teñen o poder económico. A estimación da poboación para xullo de 2009 é de 4 613 414 habitantes.

Notas

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para Hercegovino.
  2. OHR Bulletin 66 (3 February 1998). - Final hearing of the Arbitration Tribunal in Vienna Arquivado 05 de xuño de 2015 en Wayback Machine.. OHR.
  3. "Constitución de Bosnia e Hercegovina" (PDF). www.ccbh.ba (en inglés). Consultado o 9 de maio de 2019.
  4. km²
  5. Habitantes por km², en base á poboación estimada en 2.008/2.009
  6. Oficialmente Saraxevo
  7. É unha entidade de facto, oficialmente pertence á Federación de Bosnia e Hercegovina e á República Serbia
  8. "European Commission - Enlargement - Bosnia and Herzegovina - Relations with the EU". Arquivado dende o orixinal o 26 de xaneiro de 2009. Consultado o 16 de novembro de 2009.
  9. "Bosnia's newfound tourism, Reuters". Arquivado dende o orixinal o 24 de decembro de 2007. Consultado o 16 de novembro de 2009.
  10. "Bosnia Travel". Arquivado dende o orixinal o 23 de febreiro de 2007. Consultado o 16 de novembro de 2009.
  11. The peopling of modern Bosnia-Herzegovina: Y-chromosome haplogroups in the three main ethnic groups

Véxase tamén

Outros artigos

Ligazóns externas

.ba

.ba é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Bosnia e Hercegovina. Está administrado pola Universidade Teleinformation Center.

Posúe os seguintes dominios de segundo nivel:

.web.ba: (dispoñible a través de nic.ba)

.org.ba: organizacións sen ánimo de lucro

.net.ba: provedores de telecomunicacións

.edu.ba: educación

.gov.ba: webs relacionadas co goberno nacional, rexional ou local

.mil.ba: militar

.unsa.ba: Universidade de Saraievo

.untz.ba: Universidade de Tuzla

.unmo.ba: Universidade de Mostar "Džemal Bijedić"

.unbi.ba: Universidade de Bihać

.unze.ba: Universidade de Zenica

.co.ba está mantida pola compañía Sayber, localizada en Saraievo.

.com.ba está administrada por BIHnet, unha subsidiaria de BH Telecom.

.rs.ba está administrada por SARnet Centar (Centro Académico e de Investigación de Republika Srpska) en Banja Luka. Este dominio de segundo nivel pode ser rexistrado por calquera de balde dentro da entidade da Republika Srpska de Bosnia e Hercegovina.Os trámites de rexistro para o dominio é lixeiramente máis complicado que outros dominios, e está regulado polas leis das institucións de Bosnia e Hercegovina.

Bandeira de Bosnia e Hercegovina

A bandeira de Bosnia e Herzegovina (en bosníaco: Zastava Bosne i Hercegovine) está formada por un pano azul, cun triángulo isóscele de cor amarela no centro, cuxos catetos teñen un tamaño igual ao ancho da bandeira, tocando un dos seus catetos o bordo superior desta, e estando o outro orientado cara ao lado exterior da bandeira. Ao longo da hipotenusa do triángulo aparecen en cor branca, sete estrelas de cinco puntas e dúas medias estrelas que asoman polos bordos da bandeira.

As tres puntas do triángulo representan as tres nacións de Bosnia e Hercegovina (bosníacos, croatas e serbios). As estrelas, que representan a Europa, suponse infinitas, de aí as dúas medias estrelas que asoman polos bordos da bandeira. As cores da bandeira adoitan asociarse coa neutralidade e a paz (branco, azul e amarelo).

Bosnia e Hercegovina no Festival de Eurovisión

Bosnia e Hercegovina realizou o seu debut como país soberano no Festival de Eurovisión 1993, e competiu cada ano dende entón, a excepción das edicións de 1998 e 2000 e debido á crise económica en 2013, 2014 e 2015.

Nun total de 6 veces, quedou dentro do TOP-10 na gran final e sempre clasificouse á final.

Anteriormente participou como membro da República Federal de Iugoslavia.

Bosnia e Hercegovina nos Xogos Europeos de 2015

Bosnia e Hercegovina participa nos Xogos Europeos de Bakú 2015 cunha delegación de 56 deportistas. O responsábel do equipo nacional é o Olimpijski komitet Bosne i Hercegovine, así como as federacións deportivas nacionais responsábeis de cada deporte con participación nos xogos.

Escudo de Bosnia e Hercegovina

O escudo de Bosnia e Herzegovina foi adoptado en 1998. Substituíu ao anterior, usado desde 1991, ano en que o país se declarou independente da República Federal Socialista de Iugoslavia. O escudo posúe os mesmos elementos que a bandeira. O escudo está dividido en dúas partes, a primeira partición é de ouro en forma de triángulo isóscele, cuxas tres puntas representan o tres grupos étnicos do país (bosníacos, croatas e serbios) así como a forma do país. A segunda partición é de azur con sete estrelas de cinco puntas colocadas en banda, símbolo de Europa.

Federación de Bosnia e Hercegovina

A Federación de Bosnia e Hercegovina é unha das dúas entidades políticas que conforman a República de Bosnia e Hercegovina, en conxunto coa República Serbia. A Federación de Bosnia e Hercegovina constituiuse tralos Acordos de Dayton que remataron coa Guerra de Bosnia en 1995.

Guerras iugoslavas

As guerras iugoslavas foron unha serie de conflitos no territorio da antiga Iugoslavia, que se sucederon entre 1991 e 2001. Comprenderon dous grupos de guerras sucesivas que afectaron ás seis antigas repúblicas iugoslavas. Termos alternativos en uso inclúen a guerra dos Balcáns, a guerra na antiga Iugoslavia, guerras iugoslavas de secesión ou raramente a terceira guerra balcánica (un termo acuñado polo xornalista británico Misha Glenny, aludindo ás guerras dos Balcáns entre 1912 e 1913).

As guerras caracterizáronse polos conflitos étnicos entre os pobos da antiga Iugoslavia, principalmente entre os serbios por unha banda e os croatas, bosnios e albaneses polo outro; aínda que tamén nun principio entre bosníacos e croatas en Bosnia e Hercegovina. O conflito obedeceu a causas políticas, económicas e culturais, así como á tensión relixiosa e étnica.

As guerras Iugoslavas terminaron con gran parte da antiga Iugoslavia reducida á pobreza, con desorganización económica masiva e inestabilidade persistente nos territorios onde ocorrían as peores loitas. As guerras foron os conflitos máis sanguentos en chan europeo desde o fin da segunda guerra mundial, resultando nunhas 300.000 mortes e millóns máis sacados dos seus fogares. Foron tamén os primeiros conflitos desde a segunda guerra en ser formalmente xulgados os xenocidas e moitos dos individuos claves participantes foron consecuentemente acusados por crimes de guerra.

As guerras iugoslavas poden dividirse en dous grupos de conflitos diferentes:

Guerras durante o desmembramento da República Federal Socialista de Iugoslavia

Guerra dos Dez Días (ou guerra de Independencia eslovena) (1991)

Guerra croata de independencia (1991-1995)

Guerra de Bosnia (1992-1995)

Guerras en áreas poboadas por albaneses

Guerra de Kosovo (1999)

Conflito do sur de Serbia (2001)

Guerra de Macedonia (2001)

Imperio Austrohúngaro

O Imperio Austrohúngaro, Austro-húngaro ou Austria-Hungría (Österreichisch-Ungarische Monarchie en alemán, Osztrák–Magyar Monarchia en húngaro) foi un estado histórico europeo nado en 1867, tralo Compromiso austrohúngaro que reconoñecía o Reino de Hungría como unha entidade autónoma dentro do Imperio Austríaco, a partir dese intre, austrohúngaro. En 1914 tiña unha extensión de 676.615 km² e contaba con 52 799 000 habitantes.

O que fora o Imperio Austrohúngaro repártese na actualidade en trece estados europeos: Austria, Hungría, República Checa, Eslovaquia, Eslovenia, Croacia, Bosnia e Hercegovina e as rexións de Voivodina en Serbia, Bocas de Kotor en Montenegro, Trentino-Alto Adige e Trieste en Italia, Transilvania e parte do Bánato en Romanía, Galitsia en Polonia e Rutenia (rexión Subcarpática na Ucraína).

Intermeco

Intermeco é o himno nacional de Bosnia e Hercegovina, adoptado o 10 de febreiro de 1998. A música é obra de Dušan Šestić.

Iugoslavia

Iugoslavia (serbocroata: Југославија ou Jugoslavija: etimoloxicamente eslavos do sur) foi un estado situado na cordilleira dos Balcáns tras a disolución do Imperio Austrohúngaro.

En 1918 fundouse o Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos. En 1929 trocou o nome a Reino de Iugoslavia, ata que foi invadido polas potencias do eixe en 1941, pasando a ser dividido entre elas, quedando só, cunha certa autonomía, o Reino de Croacia, un estado títere de Italia, e unha pequena parte de Serbia, como protectorado alemán.

Tras a derrota do eixe, esa zona foi liberada por guerrilleiros partisanos e, a última hora, tropas do Exército Vermello en 1945. Estableceuse un estado comunista co nome República Federal Socialista de Iugoslavia.

Este estado non puido sobrevivir á caída do bloque oriental, e na Terceira Guerra dos Balcáns (1991 - 2001), Bosnia e Hercegovina, Croacia, Eslovenia e Macedonia do Norte pasan a ser nacións independentes.

O resto do país refundouse como República Federal de Iugoslavia para, despois, ser coñecido como Serbia e Montenegro, ata a separación destes dous países, en 2006.

Ivo Andrić

Ivo Andrić, nado en Dolac o 9 de outubro de 1892 e finado en Belgrado o 13 de marzo de 1975, foi un escritor iugoslavo en serbocroata. Gañou o Premio Nobel de Literatura en 1961.

Lingua croata

O croata é unha lingua eslava meridional falada principalmente por croatas en Croacia e rexións próximas. É oficial nos países de Croacia e Bosnia e Hercegovina. É moi próximo ao serbio e os falantes dos dous idiomas enténdense e conséguense comunicar perfectamente.

Lingua serbocroata

O serbocroata ou bosníaco-croata-serbio, é unha lingua eslava a falada principalmente en Serbia, Montenegro, Croacia e Bosnia e Hercegovina. É unha lingua pluricéntrica con catro variedades estándar mutuamente intelixibles.

Historicamente, os dialectos eslavos meridionais formaron un continuo dialectal. A turbulenta historia da área, particularmente despois da expansión do Imperio Otomán, deu lugar a un mosaico de diferenzas dialectais e relixiosas. Por mor das migracións de poboación, o dialecto štokavski converteuse no máis estendido nos Balcáns occidentais, introducíndose nas áreas ocupadas polos dialectos čakavica e kajkavica (ó tempo que formaba a lingua eslovena no noroeste). Bosníacos, croatas e serbios diferéncianse pola relixión, e historicamente estiveron baixo o poder de señores estranxeiros. Durante este período, a lingua tiña gran variedade de nomes, como "eslavo", "ilirio", ou dependendo da rexión "bosníaco", "serbio" e "croata", este último en combinación con "eslavonio" ou "dálmata".

Moja Republika

Moja Republika (serbio: Моја Република / Moja Republika, bosníaco e croata: Moja Republika) é o himno da República Serbia, unha entidade de Bosnia e Herzegovina. O 16 de xullo de 2008 substituíu ó himno anterior, Bože pravde, que foi declarado inconstitucional pola Corte Constitucional de Bosnia e Herzegovina no 2006. Foi escrito por Mladen Matović.

Pobo serbio

Os serbios (en serbio: Срби; Srbi) son un grupo étnico eslavo que se formou nos Balcáns. A maioría de serbios habita na nación estado de Serbia (cunha minoría en Kosovo), así como en Bosnia e Hercegovina, Montenegro e Croacia. Tamén forman minorías significativas en Macedonia do Norte e Eslovenia. Existe unha importante diáspora serbia en Europa Occidental, e fóra de Europa hai comunidades en América do Norte e Australia.

Os serbios comparten moitos trazos culturais co resto de pobos do sueste de Europa. Son maioritariamente de relixión cristiá ortodoxa. A lingua serbia é oficial en Serbia, cooficial en Kosovo e Bosnia e Herzegovina, e tamén é falada en Montenegro.

República Federal Socialista de Iugoslavia

A República Federal Socialista de Iugoslavia (abreviado: RFSI, en croata e esloveno: Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija, en serbio e mecedonio: Социјалистичка Федеративна Република Југославија, en albanés: Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë, en húngaro: Jugoszláv Szocialista Szövetségi Köztársaság) foi un estado socialista europeo que existiu entre os anos 1963 e 1992, substituíndo na súa creación á República Federal Popular de Iugoslavia.

Estaba formada por Eslovenia, Bosnia e Hercegovina, Croacia, Serbia, Macedonia e Montenegro. Foi gobernada ata o ano 1980 por Josip Broz Tito, quen a diferenza doutros países comunistas de Europa, elixiu un camiño independente ao da Unión Soviética, manténdose así distanciado dos países do Bloque do Leste, chegando a criticar as intervencións en Hungría, Checoslovaquia e Afganistán. Así pois non foi membro nin do Pacto de Varsovia nin da OTAN, sendo un dos creadores do Movemento de Países Non Aliñados no ano 1956.

República Serbia

A República Serbia (en adiante RS) (serbio: Република Српска) é unha das dúas entidades políticas que forman Bosnia e Hercegovina. A outra é a Federación de Bosnia e Hercegovina. Ten unha superficie de 24 811 km² e unha poboación de 1 490 993 habitantes, e o seu himno titúlase Moja Republika

Saraxevo

Saraxevo, Saraievo ou Sarajevo (Sarajevo en bosníaco, croata e serbio latino, Сарајево en serbio cirílico) é a capital e principal cidade de Bosnia e Hercegovina. En 2013 a súa poboación era de 275.524 persoas (555.210 coa área metropolitana), o 80,74% bosníacos, o 4,94% croatas e o 3,78% serbios.

Selección de fútbol de Bosnia e Hercegovina

A Selección de fútbol de Bosnia e Hercegovina é o equipo representativo do país nas competicións oficiais. A súa organización está a cargo da Federación de Fútbol de Bosnia e Hercegovina, pertencente á UEFA.

A selección de Bosnia e Hercegovina naceu en 1995 tras o desmembramento de Iugoslavia. Antes dese evento, os xogadores bosníacos xogaban na Selección de fútbol de Iugoslavia.

Eslavos do oeste
Eslavos do sur
Eslavos do leste
Países e territorios do Mediterráneo

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.