Bilbao

Bilbao[1] (en éuscaroBilbo) é unha cidade e concello situado ao norte de España, capital da provincia e territorio histórico de Biscaia, no País Vasco. Atópase situada na comarca do Gran Bilbao e é atravesada polo río Nervión, que a esas alturas do seu percorrido xa toma forma de ría. No ano 2017 tiña unha poboación de 345 110 habitantes e unha extensión de 41,26 km², cunha densidade poboacional de 8 300 hab./km². É o centro dunha área de influencia que se coñece como Gran Bilbao e que chega a albergar a preto dun millón de habitantes.

Desde a súa fundación, a comezos do século XIV, foi un enclave comercial que gozou de particular importancia na cornixa cantábrica grazas á súa actividade portuaria que se baseaba principalmente na exportación da la procedente de Castela e en menor medida do ferro extraído das canteiras biscaíñas. Ao longo do século XIX e principios do XX experimentou unha forte industrialización que a converteu no epicentro da segunda rexión industrializada de España, por detrás de Barcelona. Esta estivo acompañada dunha extraordinaria explosión demográfica e urbanística que orixinou a anexión de varios municipios lindeiros. Na actualidade é unha puxante cidade de servizos, que se atopa nun proceso de revitalización estética, social e económica liderado polo simbólico Museo Guggenheim Bilbao.

Coordenadas: 43°15′25″N 2°55′25″O / 43.25694, -2.92361

Bilbao
Bilbao
Escudo de Bilbao (ovalado)
Bilbao-collage
Localización
Bilbao en País Vasco

Bilbao
Bilbao
Bilbao en Biscaia

Bilbao
Bilbao
PaísEspaña España
Comunidade AutónomaPaís Vasco País Vasco
ProvinciaBandera de Vizcaya 2007.svg Biscaia
ComarcaBilboaldea
Xeografía
Altitude8,8 msnm
Superficie41,26 km²
Demografía
Poboación345 110 hab. (2017)
Densidade8 300 hab./km²
XentilicioBilbaíno/-a
Bilbotarra [1]
Outros datos
Código postal48001 - 48015
AlcaldeJuan María Aburto (PNV)
bilbao.net

Historia e características

Bilbao at night
Vista nocturna da cidade

Foi fundada o 15 de xuño de 1300 por Diego López V de Haro. O escudo da vila é descrito heraldicamente do seguinte xeito:

Está caracterizado pola imaxe da contorna da igrexa de San Antón e o río Nervión, os lobos pasantes da casa de Haro, fundadora da cidade, moi frecuente nas armerías vizcaínas, e os seus ornamentos do século XIX.

Escudo de Constitución (Chile)
Armas da cidade de Constitución, en Chile, fundada co nome de Nuevo Bilbao a finais do século XVIII. O brasón de Bilbao, no primeiro cuartel, fai referencia á orixe bilbaína dos seus fundadores.

Bilbao ostenta a categoría histórica de vila, cos títulos de Moi Nobre e Moi Leal e Invicta. Os Reis Católicos concedéronlle o título de Nobre en 1475 e Filipe III, os de Moi Nobre e Moi Leal en 1603. A raíña María Cristina engadiu o de Invicta en 1837, por resistir o asedio das tropas carlistas.

Denominacións

O nome oficial adoptado polo concello para o seu uso tanto en castelán como en éuscaro é Bilbao. Non obstante, a Euskaltzaindia dictaminou, nun informe solicitado polo propio Concello de Bilbao, que o topónimo oficial en éuscaro é Bilbo e así aparece na súa norma académica.[2]

Demografía

Segundo o censo de 2009, Bilbao tiña 354.860 habitantes; dos cales 168.019 eran homes, o que representa aproximadamente un 47 % do total, e 186.841 eran mulleres, aproximadamente un 53 % da poboación. A diferenza a favor das mulleres móstrase na pirámide de poboación e prodúcese a partir dos 40 anos incrementándose de forma sensible nos últimos tramos da pirámide.

Gráfico da evolución da poboación de Bilbao entre 1920 e 2012[3][4]
Gráfica elaborada por: Wikipedia en base aos datos do INE-2012

Distritos e barrios

Administrativamente, a vila divídese en oito distritos cuxa dirección política exércese polos correspondentes Concelleiros Presidentes e polos Directores de Centro Municipal de Distrito, coordinados polo Servizo de Relacións Cidadás. Á súa vez, estes distritos divídense en 34 barrios.

Num.
of.
Distrito Barrios Superficie
(km²)
Poboación
(2009)
Localización
1 Deusto Arangoiti, Ibarrecolanda, San Ignacio-Elorrieta e San Pedro de Deusto-La Ribera. 4,95 51.656 Distritos Bilbao numerados
2 Uribarri Castaños, Matiko-Ciudad Jardín, Uribarri e Zurbaran-Arabella. 4,19 38.335
3 Otxarkoaga-Txurdinaga Otxarkoaga e Txurdinaga. 3,90 28.518
4 Begoña Begoña, Bolueta e Santutxu. 1,77 43.030
5 Ibaiondo Achuri, Bilbao La Vieja, Casco Viejo, Iturralde, La Peña, Miribilla, San Adrián, San Francisco, Solokoetxe e Zabala. 9,65 61.029
6 Abando Abando e Indautxu. 2,14 51.718
7 Errekalde Ametzola, Iralabarri, Iturrigorri-Peñascal, Errekaldeberri-Larrasquitu e Uretamendi. 6,96 47.787
8 Basurtu-Zorrotza Altamira, Basurtu, Masustegi, Olabeaga e Zorrotza. 7,09 33.658

Economía

Bilbao - BBVA 2
Sede do BBVA, antiga sede do Banco de Biscaia.

Bilbao foi o núcleo económico do País Vasco desde os tempos do Consulado, principalmente grazas ao comercio no seu porto de produtos casteláns, mais non foi ata o século XIX cando experimentou un desenvolvemento notable, baseado na explotación de minas férreas e a industria siderúrxica, que promoveron o tráfico marítimo, a actividade portuaria e a construción de barcos.

Durante estes anos tamén aparecen o Banco de Bilbao, fundado en 1857, o Banco de Biscaia créase posteriormente en 1901, tamén en Bilbao, ambas as entidades fusionáronse en 1988 dando paso á corporación BBV, e posteriormente en 1999 fusionouse esta entidade co grupo bancario Argentaria dando a paso ao banco actual (2009) denominado BBVA, as caixas de aforro que se crearon a nivel local, Caixa de Aforros Municipal de Bilbao (1907) e provincial Caixa de Aforros Provincial de Biscaia (1921), máis tarde en 1990 fusionaríanse e formarían a Bilbao Bizkaia Kutxa BBK, ademais da Cámara de Comercio, Industria e Navegación de Bilbao e a Bolsa de Bilbao o 21 de xullo de 1890.

Lugares de interese

Museo Guggenheim

A Bibao - Puppy - de Jeff Koons
Puppy', na entrada do Guggenheim
GuggenheimMuseumBilbaoEntrance2003
Entrada ao museo

O Museo Guggenheim Bilbao é un museo de arte contemporánea que pertence á Fundación Solomon R. Guggenheim. Foi deseñado polo gabinete de arquitectos de Frank Gehry, e aberto ao público en 1997, alberga exposicións de arte de obras pertencentes á fundación Guggenheim e exposicións itinerantes. A estrutura principal está radicalmente esculpida seguindo contornos case orgánicos. Parte do edificio é cruzado por unha ponte elevada e o exterior está recuberto por placas de titanio e por unha pedra calcaria igual á que se utilizou para construír a Universidade de Deusto.

Catedral

Bilbao - Catedral de Santiago 43
Catedral de Santiago

A Catedral de Santiago é o templo que alberga a sede da diocese de Bilbao. Foi construída entre o último cuarto do século XIV e principios do XV en estilo gótico. Toma o seu nome do patrón de Bilbao, o apóstolo Santiago o Maior. Durante o século XVI engadíronse o retablo maior e o actual pórtico, ambos en estilo renacentista. A Piedade data do século XVII, construída conforme ao Clasicismo. No século XIX reconstrúese a fachada dándolle o seu aspecto actual. A torre tamén data desta reforma, obra de Severino Achucarro.

Begoña
Torre da Basílica da Nosa Señora de Begoña

A planta da catedral forma unha cruz latina dividida en tres naves, das cales a central é de maior altura, separadas á súa vez en catro tramos por unha serie de alicerces con columnas encostadas, coroadas por unha bóveda de crucería. A cabeceira do templo é de planta poligonal, con girola. A torre da catedral é de estilo gótico tardío. No corpo superior atópanse dúas ventás baixo un arco desa época. A torre conserva sete campás, fundidas en 1916. Ten 15 capelas aloxadas entre os contrafortes.

Basílica da Nosa Señora de Begoña

A Basílica da Nosa Señora de Begoña é o santuario da Nai de Deus de Begoña, patroa do señorío de Biscaia. A construción do presente santuario comezou na primeira década do século XVI, baixo traza de Sancho Martínez de Asego, a torre foi deseñada por Martín de Garita. Consta dunha nave ampla nave central con ábsida poligonal e dúas naves laterais levemente máis baixas cubertas con bóveda de crucería dentro do século XVII, sobre dez robustos alicerces cilíndricos. O presente retablo é unha obra neobarroca de Modesto Echániz, construído en 1869. As obras custeáronse grazas ás esmolas dos fieis, no seu maior parte veciños da Vila de Bilbao.

Palacio Chávarri e Palacio Foral

Bilbao Plaza Eliptica Gobierno Civil
Palacio Chávarri

O Palacio Chávarri é a sede da Subdelegación do Goberno (antigo Goberno Civil) desde 1943. Está situado no ensanche bilbaíno. Trátase dunha obra ecléctica inspirada en revivalismos neoflamencos, construído para a familia Chávarri polo arquitecto Atanasio de Anduiza segundo proxecto do arquitecto belga Paul Hankar. Algúns dos seus salóns foron decorados polo pintor José Echenagusia Errazquin.

Bizkaiko Foru Aldundia
Palacio da Deputación Foral de Biscaia

O acceso principal en arco escarzano abriuse ao cambiar a función do edificio. Conta ademais con acceso adintelado en eixo dereito de fachada en chaflán. Nas súas tres plantas ábrense de forma asimétrica gran cantidade de vans adintelados e no medio punto: fiestras, miradoiros e balcóns con balaustrada de pedra ou antepecho de ferro. Na altura amansardada presenta varias bufardas.

O Palacio da Deputación Foral de Biscaia está situado na Gran Vía. É un edificio de aspecto sólido e maxestuoso. Foi proxectado a finais do século XIX no estilo ecléctico. Destaca a fachada principal á Gran Vía, na que se observa un corpo adiantado respecto da liña de fachada, que inclúe un soportal de entrada sobre o que se dispón balconada e se remana con escudo. Merece especial mención o chamado Salón do Trono, con dúas pinturas murais de José Echenagusia Errazquin (1844-1912) que se reproducen con frecuencia en libros de texto e históricos alusivos ao País Vasco.

Teatro Arriaga

Teatro Arriaga exterior 2
Fachada principal do Teatro Arriaga

O Teatro Arriaga é un edificio neo-barroco de finais do século XIX, obra do arquitecto Joaquín de Rucoba. Está dedicado ao compositor español Juan Crisóstomo de Arriaga. Inaugurouse con tal nome en 1890.

Trátase dunha construción exenta de planta trapezoidal que presenta alzados con corpo basamental almofadado, corpo principal de orde xigante con vans rectangulares e óculos profusamente decorados, e terceiro corpo de remate separado do anterior por cornixa corrida. A cuberta da parte central é a dobre vertente, tanto na súa parte dianteira na que se remata por pequeno ciborio, como en corpo rectangular de metade traseira do edificio. Presenta cúpulas en torrecillas laterais e cubrición inclinada con mansardas en todo o perímetro do edificio.

Transporte

Metro

Artigo principal: Metro de Bilbao.

O metro de Bilbao foi planificado desde os anos 1970 e foi inaugurado o 11 de novembro de 1995, comprendendo as 23 estacións entre Casco Viejo e Plentzia.[5] Actualmente o Metro consta de dúas liñas (1 e 2) con forma de Y que discorren por ambas as marxes da ría confluíndo no distrito de Deusto nun tronco común e cruzando a cidade ata chegar ao municipio de Etxebarri. En 2007, este medio de transporte aumentou os seus pasaxeiros un 7,6% con respecto ao exercicio anterior, chegando aos 85,6 millóns de viaxes.[6]

A liña 3 atópase xa rematada e dende 2017 une Etxebarri co barrio de Matiko, no distrito de Uribarri, brindando servizo a 71.086 persoas.[7] Para rematar, atópanse en proxecto as liñas 4, que unirá a estación de Matiko con Errekalde e a liña 5, entre Etxebarri e Galdakao.[8]

METRO
Etxebarri - Plentzia
Etxebarri - Santurtzi
Mblicono.png Santurtzi - Mamariga
San Antonio - Aireportua
IconoL4.png Matiko - Errekalde (en proxecto)
IconoL5.png Etxebarri - Usansolo (en proxecto)

Funicular

O concello é responsable do funicular de Archanda, un funicular que permite o ascenso ao monte Archanda inaugurado o 7 de outubro de 1915.

Ferrocarril

Renfe

O servizo de Proximidades Renfe ten tres liñas. A liña C-1, entre Abando e Santurtzi, é a de maior demanda e presta servizo aos municipios da marxe esquerda da ría. A liña C-2, entre Abando e Musquiz, segue o mesmo percorrido que a liña C-1, ata a estación de Barakaldo, onde se bifurca cara á conca mineira. Finalmente a liña C-3, entre Abando e Orduña, practicamente remonta a canle do río Nervión desde a vila, ata chegar case ao seu nacemento en Orduña. Todas as liñas parten desde a estación de Bilbao-Abando. Durante o exercicio 2005, o servizo de proximidades transportou 21,3 millóns de pasaxeiros.[9] En canto a longa distancia, atópase comunicado co resto de España grazas aos servizos de altas prestacións Alvia e Talgo a través da liña Bilbao-Miranda de Ebro. Tamén se prestan servizos nocturnos.

Actualmente estanse terminando as obras da liña de alta velocidade que unirá a capital biscaíña con Madrid a través do coñecido Y vasco. Os servizos nocturnos foron prestados polos trens Estrella, de máis de 30 anos de antigüidade, xa substituídos por Trenhoteles.

View of Bilbao
Vista de Bilbao, co Museo Guggenheim.

EuskoTren

EuskoTren opera tres liñas de proximidade que a conectan con Lezama, Bermeo e Ermua e unha liña rexional que une a capital biscaíña con Donostia. En 2006 transportou a máis de 17 millóns de pasaxeiros.[10]

Feve

Pola súa banda, FEVE posúe unha liña de proximidade, Bilbao-Balmaseda, B-1, que une a capital biscaíña cos municipios da comarca de Enkarterri. O seu paso polo barrio de Basurtu-Zorrotza atópase en proceso de soterramento.[11] Tamén ten dúas liñas Rexionais que unen Bilbao con Santander pola costa, e con León pola liña do ferrocarril de La Robla. A estación terminal, Bilbao-Concordia, está dentro da ruta do Transcantábrico, un tren turístico que percorre a cornixa cantábrica durante 8 días e 7 noites.[12]

Porto

Desde 1993 a naviera P&O Ferries une o Porto de Bilbao, en Santurtzi, con Portsmouth (Inglaterra) mediante o seu ferry Pride of Bilbao cunha frecuencia de 3 días. En 2006 o servizo transportou máis de 200.000 pasajeros.[13]

Entre o 18 de maio de 2006 e o 15 de marzo de 2007, a tamén naviera Acciona Trasmediterránea ofreceu 2 servizos semanais entre Santurtzi e Portsmouth, pero foron suspendidos. Nos 10 meses nos que estuvo activo o ferry Fortuny transportou 20.000 pasaxeiros.[13]

Deporte

San mames uefa
O estadio de San Mamés durante un partido da Europa League.

Ten un equipo de fútbol na Primeira División Española, o Athletic Club, un dos tres que disputou todas as edicións da máxima categoría do fútbol español, xunto co FC Barcelona e o Real Madrid. A súa sección feminina, o Athletic Club EFT, proclamouse campión da Superliga en catro ocasións.

O club disputa os seus partidos de local no estadio de San Mamés, coñecido popularmente como «a Catedral do fútbol», que ten unha capacidade para 40.000 espectadores. Foi inaugurado o 21 de agosto de 1913 cun partido entre o Athletic Club e o Racing Club de Irún, encontro que finalizou en empate a un gol. O 25 de xuño de 2010 deu comezo a construción dun novo estadio, San Mamés Barria, que se emprazará sobre parte dos terreos que ocupa o actual e dos adxacentes que pertenceron á antiga Feira de Mostras. Está previsto que teña unha capacidade de 53.100 localidades e sexa inaugurado en 2013.

Bizkaia Arena Supercopa España 2007
O Bizkaia Arena durante a Supercopa de 2007.

Tamén está representada cun equipo de baloncesto chamado Bizkaia Bilbao Basket, que se fundou no ano 2000 e actualmente compite na Liga ACB, máxima categoría do baloncesto a nivel nacional. Logo de pasar polas categorías inferiores, ao finalizar a tempada 2003-04 conseguiu o ascenso á Liga ACB. No ano 2009 adquire o nome actual, por ser a Deputación Foral de Biscaia o seu principal patrocinador. Está constituído como Sociedade anónima deportiva. Tras nove tempadas xogando no pavillón da Casilla, na tempada 2010/11 comezou a xogar no recentemente construído palacio de deportes Bilbao Arena, situado no novo barrio de Miribilla. Ata esa data tamén utilizou o Bizkaia Area do Bilbao Exhibition Centre de Barakaldo durante a tempada 2009/10 e para grandes eventos deportivos, como a Supercopa de España de 2007 ou a Copa do Rei de 2010.

O equipo de fútbol sala, Tecuni Bilbo, participou na tempada 2005-2006 na División de Honra, aínda que non conseguiu manter a categoría, e actualmente compite no grupo 2 da Primeira Nacional.

Ademais destas actividades deportivas de alto nivel, posúe unha rede de polideportivos xestionados polo Instituto Municipal de Deportes de Bilbao - Bilbao Kirolak, nos que se pode practicar natación, tenis, fútbol sala ou voleibol, entre outros deportes.

Gastronomía

CocotxasPilPil
Kokotxas de bacallau ao pil pil, prato típico bilbaíno.

A gastronomía bilbaína aséntase sobre os produtos do mar e da ría, como as angulas e o bacallau, sendo este último un produto de vital importancia durante a escaseza acaecida polo primeiro asedio carlista. Pratos coñecidos son o bacallau ao pil pil, o bacallau á biscaíña, as angulas á bilbaína, a pescada en salsa verde, as luras na súa tinta e sobremesas como os canutillos de Bilbao. En canto ás bebidas destaca o chacolí, un viño branco con Denominación de Orixe Bizkaiako Txakolina. Existen unha gran cantidade de Txokos (Sociedades gastronómicas) onde se goza da gastronomía da zona.

Irmandada

Galería de imaxes

Bilbao Jeff Koons Puppy

Jeff Koons Puppy

Bilbao San Anton Atxuri

Ponte e igrexa de San Antón

Bilbao moderno e ría

Edificios modernos ao carón da ría

Bilbao at night

Vista nocturna desde Artxanda

Vistageneralriadebilbao

Vista xeral da ría

Elurra

Bilbao no inverno

Ayuntamiento de Bilbao

Casa consistorial

Bilbao - Catedral de Santiago 43

Catedral de Santiago de Bilbao

Begoña

Torre da basílica da Begoña

Notas

  1. 1,0 1,1 Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para bilbaíno.
  2. http://www.euskaltzaindia.net
  3. INE (ed.). "Poblaciones de hecho desde 1900 hasta 1991. Cifras oficiales de los Censos respectivos". Arquivado dende o orixinal o 02 de outubro de 2010. Consultado o 25 de agosto de 2009.
  4. INE (ed.). "Series de población desde 1996. Cifras oficiales de la Revisión anual del Padrón municipal a 1 de enero de cada año.". Arquivado dende o orixinal o 14 de novembro de 2012. Consultado o 25 de agosto de 2009.
  5. Metro Bilbao
  6. Só Metro Bilbao e Bilbobus incrementan os seus viaxeiros en Biscaia
  7. Datos técnicos do proxecto e accesos previstos ás novas estacións.
  8. A liña 3 do metro atenderá a 71.000 persoas entre Etxebarri e Matiko en 2012.
  9. Os trens de proximidades de Renfe foron utilizados en Bilbao por 21,3 millóns de viaxeiros en 2005
  10. "EuskoTren en cifras" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 01 de outubro de 2009. Consultado o 20 de decembro de 2009.
  11. A perforación do túnel de Feve por Basurto concluirá en dez meses
  12. O Transcantábrico
  13. 13,0 13,1 "Acciona suspende de forma indefinida o servizo do ferry Bilbao-Portsmouth". Arquivado dende o orixinal o 10 de abril de 2009. Consultado o 20 de decembro de 2009.

Véxase tamén

Ligazóns externas

Aeroporto de Bilbao

O Aeroporto de Bilbao (IATA: BIO, OACI: LEBB) atópase a 5 quilómetros da cidade de Bilbao. A antiga terminal, terminal de carga, e gran parte dos servizos aeroportuarios atópanse no municipio de Sondika, mentres que a nova terminal, deseñada por Santiago Calatrava está no de Loiu. Trátase do aeroporto máis importante da cornixa cantábrica en canto a número de viaxeiros e impacto económico. O aeroporto de Bilbao recibiu en 2016 un total de 4 588 265 viaxeiros, o que supón un incremento dun 7,3% respecto ao ano anterior, segundo datos de AENA.

É o único aeroporto rendible do País Vasco e un dos 14 rendibles do sistema aeroportuario español. Trátase do 12º aeroporto máis concorrido de España por número de pasaxeiros. É unha base da aeroliña rexional Air Nostrum e a segunda base en número de destinos de Vueling, despois do aeroporto de Barcelona.

Alvia

O Alvia é un servizo ferroviario de longa distancia de Renfe Operadora. Caracterízase por ser de rodadura desprazable, o que permite percorrer vías de ancho ibérico ou internacional pasando polos cambiadores de ancho entre unhas e outras de forma rápida. Supoñen un adianto respecto ao servizo Altaria con Talgo de rodadura desprazable ao ser todo o conxunto de rodadura desprazable incluída a locomotora.

Ten asentos en turista e preferente, acceso adaptado a minusválidos e cafetería.

Athletic Club

O Athletic Club, coñecido popularmente como Athletic de Bilbao, é un club de fútbol vasco con sede en Bilbao, Biscaia. Fundado no ano 1898 e un dos clubs decanos do Estado español e, xunto co Fútbol Club Barcelona e o Real Madrid, o único equipo que participou en tódalas edicións da liga de Primeira división. O club comezou xogando os seus primeiros partidos en Getxo, aínda que durante cen anos, entre 1913 e 2013 xogou os seus partidos como local no antigo estadio de San Mamés, lugar alcumado como "A Catedral". A partir da tempada 2013-14 o Athletic xoga os seus partidos como local no novo San Mamés, con capacidade para 53.332 espectadores.

Coa súa caraterística vestimente a faixas vermellas e brancas, unha das particularidades máis representativas do club é a súa tradición de xogar unicamente con xogadores nados ou formados futbolisticamente no histórico País Vasco, a cal mantén practicamente dende os seus inicios. Tamén é recoñecido historicamente, por ser un club de canteira e traballar na formación de novos futbolistas, sendo esta a principal fonte de abastecemento de xogadores para o primeiro equipo.O Athletic posúe nas súas vitrinas oito campionatos da liga española, sendo o cuarto club en con máis títulos desta competición, e viente e tres Copas do Rei. Actualmente, ocupa o cuarto lugar na clasificación histórica da Primeira división. Porén, tradicionalmente ocupou o terceiro lugar até que na tempada 2009/10 foi superado polo Valencia CF. Tamén ostenta a marca de maior goleada na historia da liga, ao vencer ao FC Barcelona por 12-1 na tempada 1929-30. A nivel continental, os maiores logros do club foron dous subcampionatos da UEFA Europa League. O primeiro data da tempada 1976-77, onde caeron na final ante a Juventus FC (baixo o nome de Copa da UEFA) e o segundo da edición de 2011-12, onde perderon ante o Atlético de Madrid. A maior goleada do Athletic en competición continental foi un 1-7 ao Standard de Liège na tempada 2004-05.

Barakaldo

Barakaldo é unha cidade e concello de Biscaia, no País Vasco (España). Forma parte da comarca do Gran Bilbao, na marxe esquerda de ría do Nervión-Ibaizabal. Con 100 061 habitantes en 2011, é a localidade biscaíña máis habitada logo de Bilbao e a cuarta vasca por detrás das capitais de provincia.

Basauri

Basauri é un concello da provincia de Biscaia, na comunidade autónoma do Euskadi. Esténdese por unha área de 7.16 km² onde no ano 2007 vivían 43.250 habitantes. Encóntrase a tan só 7 km da capital, Bilbao.

Bilbao Athletic

O Bilbao Athletic, antes coñecido como Athletic Club B, é un equipo de fútbol español da cidade de Bilbao. Fundouse en 1964 e compite na Segunda División. Trátase do filial do Athletic Club.

Segundo as normas, como filial xogará en polo menos unha categoría inferior á do primeiro equipo e tampouco lle está permitido participar na Copa do Rei. Só pódese compor de xogadores menores de 23 anos ou, na súa falta, menores de 25 anos con contrato profesional co primeiro equipo.

Bilbao Basket

O Club Deportivo Basket Bilbao Berri S.A.D., tamén chamado RETAbet Bilbao Basket por motivos de patrocinio, é un equipo profesional de baloncesto da cidade de Bilbao, na provincia de Biscaia (Euskadi), que na actualidade compite na Liga ACB. Foi fundado o 7 de marzo de 2000, substituíndo ao anterior equipo de baloncesto bilbaíno xa desaparecido, o "Caja Bilbao". Xogan os seus partidos coma local no Bilbao Arena, inaugurado no ano 2010.

Biscaia

Biscaia (en éuscaro e oficialmente: Bizkaia; en castelán: Vizcaya) é unha provincia de Euskadi, ademais de ser unha das sete provincias do histórico País Vasco. Dá nome ao Golfo de Biscaia e situase ao norte da Península Ibérica, limitando ao norte co Mar Cantábrico, ao sueste coa provincia de Burgos, ao sur con Áraba, ao leste coa Guipúscoa e ao oeste coa de Cantabria. A súa capital é Bilbao.

A provincia esténdese por unha superficie de 2217 km², e no ano 2006 contaba cunha poboación de 1 139 863 habitantes, polo que ofrecía unha elevada densidade de cerca de 514 hab/km².

Erandio

Erandio é un municipio do Gran Bilbao, na provincia de Biscaia, País Vasco (España). Está situado á dereita da ría de Bilbao, a 8 km de Bilbao. A súa extensión é de 17,97 km² e a súa poboación é de 23.960 habitantes, cunha densidade de 1.333 h/km².

Erandio significa veiga grande, e probablemente o nome ten a súa orixe en que parte do elizate aséntase nunha chaira fértil e extensa.

Estrella, Renfe

O Estrella era un servizo nocturno de Longa Distancia ofrecido por Renfe Operadora en España, que permitía unir grandes cidades saíndo da cidade de orixe pola tarde ou noite dun día determinado e chegando ao destino ao día seguinte pola mañá. Tiña unha velocidade comercial máxima de 160 km/h.

Era o servizo nocturno máis antigo que ofrecía RENFE dende a súa creación en 1985, e as súas rutas foron desaparecendo ao construirse as diferentes liñas de alta velocidade ou sustituíronse por Trenhoteles, servizo nocturno de gama alta. O 6 de abril de 2015 desapareceu o último Estrella que seguía circulando: o Estrella Costa Brava, entre Madrid e Barcelona.

Galdakao

Galdakao é un municipio da provincia de Biscaia, País Vasco (España). Ten unha poboación de 29.226 habitantes (INE 2009) e ten unha superficie de 31,66 km². Localízase na comarca do Gran Bilbao.

Getxo

Getxo é un municipio da costa do territorio histórico e provincia de Biscaia, no País Vasco, España. Está situado na marxe dereita da ría de Bilbao, na desembocadura do Ibaizabal-Nervión. Forma parte da comarca do Gran Bilbao e da área metropolitana de Bilbao.

Ten 78.846 habitantes (INE 2016) e destaca pola gran presenza de palacetes e vivendas construídas pola alta burguesía durante a industrialización.

Legazpi

Legazpi é un concello da provincia de Guipúscoa, en Euskadi. Atópase na comarca de Goierri, a 55 km de Vitoria, 64 km de Donostia e 75 km de Bilbao.

O seu termo municipal ten unha extensión de 208,78 km². Limita ao norte con Antzuola, Urretxu e Zumarraga, ao oeste con Oñati, ao sur con Zegama e a parzonería de Altzania, e ao leste con Zerain, Mutiloa e Gabiria. Tiña en 2015 unha poboación de 8.521 habitantes.

Loiu

Loiu é unha vila e concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 2.491 habitantes (2011).

A nova terminal do Aeroporto de Bilbao está construída dentro dos límites deste concello.

País Vasco

O País Vasco ou Euskadi (en éuscaro: Euskal Herria ou Euskadi, en castelán: País Vasco ou Euskadi), tamén coñecido como Comunidade Autónoma Vasca (en éuscaro: Euskal Autonomia Erkidegoa, en castelán: Comunidad Autónoma Vasca), é unha comunidade autónoma española situada no extremo nororiental da costa cantábrica. Limita con Cantabria e Castela e León (provincia de Burgos) ao oeste, con Navarra ao leste, coa Rioxa ao sur, e co Golfo de Biscaia (mar Cantábrico) e Francia ao norte.

Está formado por tres provincias, tamén coñecidas como territorios históricos, que son Guipúscoa, Biscaia e Áraba. As súas respectivas capitais son Donostia, Bilbao e Vitoria. A capital e sede do Parlamento e Goberno autonómicos é Vitoria, mentres que a cidade máis poboada é Bilbao.

Ten unha historia milenaria de orixes incertas e a súa lingua propia, o éuscaro, é a lingua máis antiga de Europa falada hoxe en día e a única illada do continente. É considerado unha nacionalidade histórica recoñecida na Constitución española con estatuto de comunidade autónoma. A constitución tamén recoñece os seus foros históricos, de orixe medieval. Hai unha forte forza do nacionalismo e independentismo, tanto politicamente de esquerdas (chamado abertzale) como de dereitas.

Sestao

Sestao é un municipio vasco da provincia de Biscaia que conta cunha poboación de 29.684 habitantes, segundo o censo de 2008. Situado na marxe esquerda da ría de Bilbao, pertence á comarca do Gran Bilbao.

Trofeo Pichichi

O Trofeo Pichichi é o premio que outorga cada ano o xornal deportivo español Marca ao máximo goleador da Primeira división da Liga española de fútbol. Por extensión, en España adoita utilizarse de forma xenérica o termo Pichichi para referirse ao máximo goleador de cada torneo futbolítisco.

Ao premio chámaselle así en coma homenaxe ó famoso xogador do Athletic Club de Bilbao Rafael Moreno "Pichichi", que destacou pola súa grande capacidade goleadora ó longo dos anos 1910 e 1920, antes da creación da Liga española de fútbol.

O premio non ten en conta as actas arbitrais. O trofeo correspondente para o gardameta menos goleado é o Trofeo Zamora.

Txetxu Rojo

José Francisco "Txetxu" Rojo Arroitia, nado o 28 de xaneiro de 1947 en Bilbao, é un ex-futbolista e adestrador de fútbol español. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección española.

Universidade do País Vasco

A Universidade do País Vasco (en éuscaro: Euskal Herriko Unibertsitatea) é unha universidade pública vasca que foi creada en 1980 a partir da Universidade de Bilbao e esténdese por todo o territorio do País Vasco.

A súa lema, en éuscaro, é Eman ta zabal zazu (Dáo e difúndeo), que é á súa vez un verso do Gernikako Arbola, un himno vasco do século XIX. O seu emblema foi deseñado polo escultor Eduardo Chillida na década de 1970, e converteuse en símbolo reivindicativo na Transición. O reitor actual é Iñaki Goirizelaia.

100 000+
50 000+
10 000+
5000+
Menos de
5000
Capitais de provincias de España

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.