Beltrán de la Cueva

Beltrán de la Cueva, nado en Úbeda (Xaén) en 1443 e falecido en Cuéllar o 1 de novembro de 1492, foi un nobre castelán.

Beltrán de la Cueva
1853-1860, Blasón de España, libro de oro de su nobleza, parte primera, casa real y Grandeza de España, Beltrán de la Cueva (cropped)
Nacemento1443
 Úbeda
Falecemento1 de novembro de 1492
 Cuéllar
NacionalidadeReino de Castela
Ocupaciónpolítico e militar
PaiDiego Fernández de la Cueva
CónxuxeMencía de Mendoza y Luna
FillosFrancisco Fernández de la Cueva, 2nd Duke of Alburquerque, Xoana a Beltranexa e Juan de la Cueva y Santiago
IrmánsJuan II de la Cueva e Gutierre de la Cueva

Traxectoria

En 1456, o rei Henrique IV hospedouse na casa do seu pai, Diego Fernández de la Cueva, que era rexedor e cabeza da súa liñaxe en Úbeda. Como agradecemento ás atencións recibidas, o monarca ofreceu ao fillo maior de Diego un posto na Corte, pero Diego rogoulle que ocupase o seu lugar Beltrán, por ter o outro que atender o morgado familiar, e así chegou como paxe Beltrán de la Cueva a corte castelá.

Unha vez no seu novo destino, Beltrán de la ascendeu rapidamente grazas ás súas excelentes relacións co rei. En 1458 foi nomeado mordomo de palacio e señor de Xaén, e en 1461 entrou no Consello Real, desprazando a Juan Pacheco, Marqués de Villena, como home de confianza (valido) de Henrique IV. Paralelamente, o seu irmán Gutierre foi nomeado bispo de Palencia. En 1462 concedéronselle os cargos de Conde de Ledesma e Mestre da Orde de Santiago. Tamén posuía por entón a cidade de Huelma, concedida en 1460 como dote pola súa voda con Mencia de Mendoza y Luna, sobriña do poderoso cardeal andaluz Pedro González de Mendoza. Diego Fernández de la Cueva foi obsequiado co Vizcondado de Huelma, que, á morte deste, pasou a Beltrán de la Cueva, sendo elevado o título a Condado, chamándose primeiro Conde de Huelma.

Esta fulgurante carreira desatou as envexas e rancores de numerosos cortesáns e nobres, en especial o Marqués de Villena. Co fin de desacreditalo politicamente, comezaron a difundirse rumores sobre supostas aventuras de Beltrán de la Cueva coa raíña, Xoana de Portugal, e ata chegou a asegurarse que a princesa Xoana non era filla do rei (ao que se xulgaba impotente), senón do propio Beltrán. Por esta razón, no futuro comezaríase a alcuñar á herdeira ao trono como Xoana a Beltranexa. As críticas chegaron ao seu nivel máis alto tralo seu nomeamento como Maestre de Santiago, ata o punto de que Henrique IV viuse obrigado por primeira vez a tomar medidas contra De la Cueva co fin de calalas. En 1463 foille retirado o cargo de Mestre e ordenóuselle que se afastase da Corte, pese a que foi recompensado coa concesión do título de Duque de Alburquerque (creado especificamente para el) así como a entrega do castelo de Anguix e o goberno das poboacións de Roa, Aranda, Molina de Aragón, Cuéllar e Atienza.

En 1465 púxose ao lado do rei na chamada Farsa de Ávila, conxura na que destacados nobres (entre eles o Marqués de Villena e o Arcebispo de Toledo, Alfonso Carrillo) pretendían derrocar ao rei, e participou na Segunda Batalla de Olmedo (1467) que puxo fin á intentouna. Como premio engadiu ás súas posesións as vilas de Mijares, A Adrada e Colmenar, que sería rebautizada posteriormente como Mombeltrán na súa honra.

Contra o que se puidera imaxinar, Beltrán de la Cueva nunca tomou partido pola súa suposta filla durante a Guerra Civil Castelá que enfrontou a Xoana coa súa tía Isabel entre 1474 e 1479, logo da morte de Henrique. Ao contrario, combateu nas filas isabelinas durante varios anos, tanto na guerra sucesoria como no asedio de Granada de 1491. Morreu o día de Todos os Santos de 1492 no seu castelo de Cuéllar.

Beltrán de la Cueva dedicou parte do seu tempo a glosar o Libro de cetreríade Xoán de Sahagún, cetrero do rei Xoán II de Castela. Desta obra coñécense catro copias: dous consérvanse na Biblioteca Nacional de España, outra na Universidade de Yale e recentemente descubriuse unha cuarta na Biblioteca Statale de Montevergine (Italia), aínda que esta versión omite as glosas de D. Beltrán.

Véxase tamén

Bibliografía

  • Carceller Cerviño, María del Pilar, Realidad y representación de la nobleza castellana del siglo XV: el linaje de la Cueva y la casa ducal de Alburquerque, Madrid, 2007.

Ligazóns externas

Afonso V de Portugal

Afonso V, nado en Sintra o 15 de xaneiro de 1432 e finado na mesma vila a 28 de agosto de 1481, foi o décimo segundo Rei de Portugal (terceiro da dinastía de Avis). Alcumado o Africano polas conquistas que fixo no norte de África, era fillo do rei Duarte de Portugal e da súa muller, a princesa Leonor de Aragón. Afonso V sucedeu a seu pai en 1438, con apenas seis anos.

Afonso de Castela

Afonso de Castela, coñecido tamén no seu tempo como Afonso o Inocente, nado en Tordesillas o 17 de novembro de 1453 e finado en Cardeñosa o 5 de xullo de 1468 , foi un nobre castelán. Tiña o título de Infante de Castela, ao ser fillo do rei Xoán II de Castela e da raíña Isabel de Portugal. Era irmán da futura raíña Isabel I de Castela, máis coñecida como Isabel a Católica.

Afonso foi un dos protagonistas do conflito pola sucesión do seu medio irmán Henrique IV. O rei Henrique, premido por un sector da nobreza, viuse obrigado a proclamar a Afonso Príncipe de Asturias en 1464 en detrimento da súa filla Xoana. Máis tarde, eses mesmos nobres proclamarían a Afonso rei en 1465, iniciándose unha guerra entre os partidarios de leste e os de Henrique IV. Desta forma, Afonso, co título de Afonso XII de Castela, disputou a Coroa ao seu medio irmán ata a súa prematura morte en 1468.

Alfonso Carrillo de Acuña

Alfonso (ou Alonso) Carrillo de Acuña, nado en Carrascosa del Campo o 1 de agosto de 1410 e finado en Alcalá de Henares o 1 de xullo de 1482, foi un bispo castelán, bispo de Sigüenza entre 1436 e 1447, e arcebispo de Toledo e primado de España dende 1446 até a súa morte.

Beltrán

O topónimo Beltrán pode referirse a:

GaliciaBeltrán, lugar da parroquia de Lago, no concello de Xove;ColombiaBeltrán, concello do departamento de Cundinamarca, en Colombia.Amais, como antropónimo e apelido pode referirse a:

Beltrán de la Cueva, nobre castelán (1443-1492);

Lola Beltrán, cantante e actriz mexicana (1932-1997);

Carmen Marón Beltrán, política galega (n. 1942);

José María Beltrán Carbajal, comerciante e político galego;

José María Beltrán Veiga, político galego (f. 2004);

Castelo de Cuéllar

O Castelo de Cuéllar ou Castelo dos Duques de Alburquerque é o monumento máis emblemático da vila de Cuéllar, provincia de Segovia, comunidade autónoma de Castela e León, España. É Ben de Interese Cultural dende o 3 de xuño de 1931.Está ben conservado, pois componse dunha mestura de distintos estilos arquitectónicos, que abranguen dende o século XIII ao século XVIII, aínda que predominan o estilo gótico e o renacentista. Trátase dunha edificación militar que a partir do século XVI se someteu a obras de ampliación e transformación, converténdose nun suntuoso pazo, propiedade do Ducado de Alburquerque. Nas súas diferentes etapas construtivas traballaron mestres como Juan Guas, Hanequin de Bruxelas e o seu fillo Hanequin de Cuéllar, Juan Gil de Hontañón, Rodrigo Gil de Hontañón, Juan Gil de Hontañón o Mozo, e Juan de Álava entre outros.

Entre os seus antigos propietarios, destacan don Álvaro de Luna e Beltrán de la Cueva, así como os sucesivos duques de Alburquerque. Os seus hóspedes máis ilustres foron reis de Castela como Xoán I de Castela e a súa esposa a raíña Leonor de Aragón, quen faleceu nel, ou María de Molina, que se refuxiou neste castelo cando o seu reino a rexeitaba. Tamén destacan as figuras do pintor Francisco Javier Parcerisa, o escritor José de Espronceda, o xeneral Joseph Léopold Sigisbert Hugo ou Arthur Wellesley, duque de Wellington, que estivo acuartelado no castelo cunha gornición do seu exército durante a Guerra da Independencia Española.

Foi residencia habitual dos duques de Alburquerque durante séculos, ata que se trasladan á Corte de Madrid, converténdoo en pazo de recreo e vacacións, desvinculándose así lentamente do edificio, feito que se acentúa máis aínda cando a liña primoxénita do ducado se extingue, e a titularidade pasa á familia Osorio, descendentes de Ambrosio Spinola, marqués dos Balbases. A finais do século XIX o edificio encontrábase practicamente abandonado, e foi vítima da pillaxe. En 1938 instalouse nel un penal para presos políticos, ao que se incorpora despois un sanatorio para presos tuberculosos, retomando máis tarde a súa utilización como penal que funcionou ata 1966.

En 1972 intervén a Dirección Xeral de Belas Artes, levando a cabo unha intensiva restauración, para instaurar nel un centro de Formación profesional, que tras as novas lexislacións de Educación, se converte en instituto de Educación Secundaria Obrigatoria, actividade para a que é utilizado actualmente, entre outros usos.

Castelo de Ledesma

O Castelo de Ledesma é unha fortaleza do século XII situada na localidade de Ledesma (provincia de Salamanca).

A construción orixinal foi mandada construír por Fernando II de León no século XII, aínda que o castelo actual é do século XV. Da antiga construción só se conserva a porta de arco apuntado.

Dende o principio, a fortaleza pertencía á coroa, se ben era cedida á nobreza con frecuencia. Finalmente, foi recibida por don Beltrán de la Cueva, valido de Henrique IV de Castela, primeiro duque de Alburquerque, quen lla entregou xunto co título nobiliario de Conde de Ledesma.

Dende o momento en que don Beltrán aparece como señor do castelo, pertenceu aos seus descendentes ata o século XVIII.

O castelo foi restaurado recentemente debido ao estado de deterioración no que se achaba. É propiedade do Concello de Ledesma.

Coroa de Castela

A Coroa de Castela foi unha entidade histórica da Península Ibérica que desde o 1230 comprendía un conxunto de reinos asociados dinasticamente baixo a figura dun común monarca, que tiñan o seu centro de decisión no reino de Castela. A súa orixe remóntase ao ano 1230, cando Fernando III o Santo, rei de Castela e de Toledo desde 1217, usurpou o goberno dos reinos de Galicia e León ás súas medias-irmás e previsibles futuras raíñas Sancha e Aldonza..

Farsa de Ávila

A farsa de Ávila foi unha cerimonia que tivo lugar nos arredores de Ávila o 5 de xuño de 1465, cando un grupo de grandes nobres casteláns depuxo en efixie o rei Henrique IV de Castela e proclamou rei no seu lugar o seu medio-irmán o infante Afonso, máis coñecido como "Afonso o Inocente". O nome de farsa foi dado polos detractores á proclamación, e con ese nome pasou á historia.

Henrique IV de Castela

Henrique IV, nado en Valladolid o 25 de xaneiro de 1425 e falecido en Madrid o 11 de decembro de 1474, foi rei de Castela e de León entre 1454 e 1474, coñecido vulgarmente como Henrique o Impotente.

Juan Pacheco

Juan Fernández Pacheco y Téllez Girón, nado en Belmonte en 1419 e finado en Santa Cruz, preto de Trujillo o 4 de outubro de 1474), foi o fillo primoxénito de Alfonso Téllez Girón y Vázquez de Acuña e de María Pacheco, e irmán de Pedro Girón, foi un nobre e ricohome de Castela. Dominou a política do reino desde os últimos anos do reinado de Xoán II ata case o reinado de Isabel a Católica. Converteuse en home de confianza de Henrique IV de Castela, de quen foi compañeiro de xogos durante a súa infancia despois que o condestable Álvaro de Luna interviñese para que el e o seu irmán Pedro entrasen na corte, onde xa se documenta a súa presenza en 1436 –como doncel ou paxe do infante– segundo menciónase nun manuscrito gardado na biblioteca do Mosteiro do Escorial, que di que «sendo mozo veu vivir co príncipe Henrique (...) na idade de mozo tivo seso e autoridade de vello.»Foi o III señor de Belmonte, distinción que herdou da súa nai. Sendo xustiza maior de Segovia, recibiu de Henrique IV os títulos de I marqués de Villena, I conde de Xiquena e I duque de Escalona. Polo seu segundo matrimonio foi tamén Señor de Moguer e de Villanueva do Fresno. Así mesmo ostentou os cargos de camareiro maior do infante Enrique, despois o seu mordomo maior, alcaide maior de Asturias, adiantado maior de Castela e mestre da Orde de Santiago.

Lista de personaxes da serie Isabel

Personaxes da serie televisiva Isabel.

Orde de Santiago

A Orde Militar de Santiago é unha orde relixioso-militar xurdida no século XII no Reino de León e que aínda existe hoxe como título de honra.

Santillana del Mar

Santillana del Mar é un municipio de Cantabria, encadrado na costa occidental da comunidade, entre os municipios de Suances, Torrelavega, Alfoz de Lloredo e Reocín.

Tierra de Pinares

Tierra de Pinares (Terra de Piñerais en galego) é unha bisbarra natural española situada na comunidade autónoma de Castela e León, e comprende o norte da provincia de Segovia e o sur da provincia de Valladolid. Tamén se estende polo leste da provincia de Ávila

Nela concéntrase unha masa forestal composta das especies pinus pinaster e pinus pinea.

Tratado dos Touros de Guisando

O Tratado, Xura ou Concordia dos Touros de Guisando son denominacións historiográficas para a reunión que tivo lugar o 18 ou 19 de setembro de 1468 no cerro de Guisando (xunto aos Touros de Guisando, un conxunto de touros de pedra de orixe prerromana, na actual localidade abulense de El Tiemblo), e ao acordo que nela se alcanzou entre o rei de Castela, Henrique IV e a súa medio irmá Isabel. Por mor do tratado, Isabel foi proclamada princesa de Asturias e recoñecida como herdeira da Coroa de Castela.

Valido

A figura do valido é unha institución política propia do Antigo Réxime na Monarquía Hispánica, que alcanzou a súa plenitude baixo os chamados Austrias menores no século XVII.

Aínda que non é un cargo con nomeamento formal, o de valido era o posto de maior confianza do monarca en cuestións temporais. É importante o matiz, porque as cuestións espirituais eran competencia do confesor real, figura de importancia política nada desdeñable. As funcións que exercía un valido eran as de máximo nivel na toma de decisións políticas, máis que un conselleiro, pois na práctica gobernaba en nome do rei, nun momento no que as monarquias autoritarias concentrarón un enorme poder na súa figura. Se o rei non pode ou non quere gobernar en por si, é imprescindible o valido.

Utilízanse como sinónimos os termos favorito ou privado. Convén evitar o termo primeiro ministro que nalgunha ocasión (sobre todo a finais do século XVII) utilizouse para situar ao valido por encima de calquera outro ministro ou funcionario, pero que se confunde co concepto totalmente diferente de primeiro ministro na monarquía británica, equivalente ao que en España chámase presidente do consello de ministros, un cargo propio da Monarquía constitucional ou a Monarquía parlamentaria, non existente antes do século XIX.

Xoana a Beltranexa

A infanta Xoana de Castela, nada en Madrid o 28 de febreiro de 1462 e finada en Lisboa en 1530, foi unha infanta castelá, raíña proclamada de Castela e de León e raíña consorte de Portugal. Destituída do seu rango, tivo que renunciar por tratado a todos os seus títulos e señoríos, ata á súa calidade de infanta castelá e de alteza, tralo cal foi chamada oficialmente, por real decreto portugués, «a Excelente Senhora» ata o final da súa longa vida no exilio de Portugal. Foi a única filla e herdeira de Henrique IV e da súa segunda esposa a raíña Xoana de Portugal, filla de Duarte I de Portugal. Unha parte da nobreza castelá non a aceptou como filla biolóxica do rei, seu pai, a quen acusou de obrigar á raíña –a súa muller– a ter un fillo co seu favorito, Beltrán de la Cueva, primeiro duque de Alburquerque, malia que ambos xuraran solemnemente que non fora así. Beltrán non se atopaba en lugar necesario para iso nas datas concretas. Había sospeitas sobre a impotencia de Henrique IV, xa que previamente estivera casado coa infanta Branca de Navarra e o matrimonio declarouse nulo porque nunca chegou a consumarse. Ademais, Henrique IV non tivo máis fillos nin coa súa muller nin con ningunha dos seus amantes.

Xoán II de Aragón

Xoán II de Aragón, o Grande, nado en Medina del Campo, Castela o 29 de xuño de 1398 e finado en Barcelona o 20 de xaneiro de 1479, foi duque de Peñafiel, rei de Navarra (1425 - 1479) e rei de Aragón, de Mallorca, de Valencia, de Sardeña e de Sicilia (1458 - 1479), fillo de Fernando I de Antequera e de Leonor Urraca de Castela, condes de Alburquerque. Xoán II foi un dos monarcas máis lonxevos do século XV.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.