Australia

Coordenadas: 25°S 133°L / -25, -133

Mancomunidade de Australia
Commonwealth of Australia
Bandeira de Australia
Escudo de Australia
BandeiraEscudo
AUS orthographic
Capital
 • Poboación
Canberra
323 645 (2004)
Cidade máis poboadaSydney
Linguas oficiaisInglés
Forma de gobernoMonarquía parlamentaria
Raíña Isabel II
David Hurley
Scott Morrison
 · Acta de constitución
 · Estatuto de Westminster
 · Acta de Australia
1 de xaneiro de 1901
11 de decembro de 1931
3 de marzo de 1986
SuperficiePosto 6º
 • Total7 686 850 km²
 • % auga1
Fronteiras0 km
Costas25 760 km
PoboaciónPosto 52º
 • Total20 090 437 hab.
 • Densidade2,5 hab./km²
PIB (nominal)Posto 15º
 • Total (2006)754 816 mill. US$
 • per cápita36 553 US$
PIB (PPA)Posto 17º
 • Total (2006)680 154 millóns US$
 • per cápita32 938 US$
MoedaDólar australiano (AUD)
IDHn/d
XentilicioAustraliano, australiana
Fuso horarioUTC + 8 a +10 1
 • Horario de veránNon aplica
Dominio de Internet.au
Prefixo telefónico+61
Prefixo radiofónicoAXA-AXZ / VHA-VNZ / VZA-VZZ
Código ISO036 / AUS / AU
Membro de: ONU, Commonwealth, OCDE, APEC, BERD,
1 Existen pequenas diferenzas horarias segundo o territorio.

Australia (en inglésAustralia[əˈstɹæɪljə] (AFI) escoitar) é o país máis grande da Oceanía. Ocupa toda a illa da Australia e varias illas adxacentes (a máis importante é Tasmania). O continente-illa, como se lle chama a Australia por veces, está bañado polo océano Índico, ao sur e ao oeste, polo mar de Timor, mar de Arafura e estreito de Torres, ao norte, e mar do Coral e mar da Tasmania, ao leste. A través destes mares, ten fronteira marítima coa Indonesia, Timor-Leste e Papúa-Nova Guinea, ao norte, e co territorio francés da Nova Caledonia, ao leste. A súa capital é Canberra.

Historia

Artigo principal: Historia de Australia.

A Australia é parte do continente máis antigo do mundo, Oceanía. Foi colonizada por aborixes hai máis de 49.000 anos[1], e hai 2 séculos que comezou a súa colonización e industrialización por europeos.

No medievo, Australia considerábase unha vasta terra sen características que xustificasen a súa ocupación. A historia escrita australiana non empezou ata que os exploradores neerlandeses a avistaron no século XVII. Portugueses e holandeses, ben como outros pobos, pasaban ao largo da illa. Mais, naquela hora, entendían que a terra austral era inhabitable e polo tanto non a colonizaron e deixáronlle o camiño aberto ás posteriores expedicións británicas. Foi nesta época cando o capitán inglés James Cook foi enviado para realizar unha expedición científica neste descoñecido país. O 28 de abril de 1770, despois de circunnavegar o continente, desembarcou finalmente na costa leste australiana. Continuou a viaxe cara ao norte, e, o 22 de agosto dese ano, proclamou a toma do territorio, a que se lle deu o nome de Nova Gales do Sur. Comezou así a colonización europea da Australia. Fíxose só co "obxectivo de baleirar" os cárceres británicos. Os condenados, despois de cumpriren a súa pena, recibían unha pequena parcela de terra australiana. Deste xeito, foise desenvolvendo aquel vasto e descoñecido territorio. A interpretación da historia australiana é un tema de discusión aínda na actualidade polo que se refire ao trato dos aborixes australianos por parte dos colonizadores europeos.

Richard Daintree coloured photography
Asentamento de buscadores de ouro durante as febres do ouro australianas.

Prehistoria

A prehistoria australiana pódese definir como o período que abrangue as primeiras migración e ocupación dos aborixes ata as primeiras chegadas europeas, que son do 1606 e que se poden incluír como parte da súa historia temperá. Considérase que a prehistoria australiana é algúns miles de anos máis extensa que noutras partes do mundo debido a que non existen escritos de eventos humanos no continente anteriores ao contacto cos europeos. Recentes estudos chegaron á conclusión de que os primeiros europeos que avistaron a illa foron os españois cando navegaban polo Pacífico. En Australia atopáronse cascos que pertencen a soldados españois do século XVI.

Aboriginal grinding stones
Morteiro utilizado polos aborixes australianos. Constituía un elemento fundamental para moer a fariña e facer pan.

O primeiro rexistro de asentamentos humanos en Australia son restos de cabanas construídas no deserto austral, en Warratyi, hai 49,000 anos. Estímase que a terra austral comezou a ser habitada por seres humanos desde hai entre 40.000 e 50.000 anos. Os primeiros australianos, devanceiros dos aborixes australianos da actualidade, chegaron a través de pontes de terra e pasos marítimos de pouca lonxitude desde o sueste asiático, a Indonesia. Hai xacementos de entre 40,000 e 38,000 anos de ferramentas de ósos e pigmentos de ocres que proban unha rápida entrada e asentamento dos humanos en todo o continente[1][2]. Nesta época houbo un período de cambio ecolóxico masivo, por deforestación e predación de fauna, que se foi resultado de accións humanas [1]. A maior parte destas persoas eran cazadores-recolectores cunha complexa tradición oral e valores espirituais baseados na adoración da terra e na crenza do Tempo dos Soños. Os insulares do estreito de Torres, etnicamente melanesios, habitaron desde aquel tempo as illas do estreito de Torres e partes do extremo norte de Queensland; posúen prácticas culturais distintas ás dos demais grupos aborixes australianos.

Contacto con asiáticos

Durante polo menos os últimos séculos, Makassar (unha cidade indonesia) comercializou cos aborixes da costa norte, particularmente cos yolngu da Terra de Arnhem.

En 1603, o pai Matteo Ricci, un xesuíta portugués que pasou un longo tempo en China, fixo un mapa do mundo coñecido da época. No espazo onde se situaría Australia, anotou: Ninguén estivo nesta terra do sur, polo tanto non sabemos nada sobre ela. Escribiu ademais en caracteres chineses Terra do Lume e Terra de Papagaios[3], co cal suxeriu que os chineses sabían ou ata talvez visitaran Australia.

Exploración europea

New Holland map by William Dampier 1699 - Project Gutenberg eText 15675
Mapa de Nova Holanda feito en 1699 por William Dampier.

Os primeiros escritos sobre o descubrimento do continente australiano por parte de exploradores europeos datan de comezos do século XVII. O que se cría o primeiro avistamento europeo indiscutible do continente foi feito en 1606 polo navegador neerlandés Willem Janszoon, quen navegou polo golfo de Carpentaria no seu barco Duyfken, avistando e desembarcando na costa oeste da Península do Cabo Iork. Algúns escritores argumentaron que navegantes portugueses puideron descubrir Australia no século XVI, e recentemente o xornalista Peter Trickett escribiu no libro "Beyond Capricorn" que o portugués Cristovãou de Mendonça chegou á baía Botany no ano 1522, (esta nova explicación é a máis probable segundo os últimos estudos) ou sexa, 250 anos antes que os ingleses. En devandito libro atópase un fragmento dun mapa exacto de parte da costa Australiana, escrito en Portugués, non deixando dúbida de que os Portugueses foron os primeiros en chegar a Australia. Outros viaxeiros europeos (predominantemente neerlandeses, pero tamén franceses e ingleses) supostamente chegarían logo á terra recentemente descuberta. Para comezos do século XVII, as costas occidentais e setentrionais do que chamaran Nova Holanda foran cartografadas e navegadas na súa totalidade polos neerlandeses. Con todo, aínda non se fixeran intentos de establecemento.

En 1770, a expedición do Endeavour baixo o comando do tenente da Mariña Real Británica James Cook navegou e cartografou a costa oriental de Australia, desembarcando no continente por primeira vez na baía Botany o 29 de abril daquel ano. Cook dirixiuse logo cara ao norte e, antes de marcharse, desembarcou na illa Possession, no estreito de Torres, o 22 de agosto de 1770. Alí reclamou formalmente a costa leste de Australia para o Reino de Gran Bretaña e chamouna Nova Gales do Sur. Dado que os descubrimentos de Cook fixeron posible o primeiro asentamento europeo no continente, é a miúdo popularmente concibido como o descubridor da terra austral, aínda que o verdadeiro descubrimento ocorrese máis de 160 anos antes da viaxe de Cook.

Ao seu regreso a Inglaterra, os informes favorables sobre estas terras realizados durante a expedición xeraron interese sobre Australia ao ser considerada como a potencial solución para o problema de superpoboación penal en Gran Bretaña, o cal fora agravado pola perda das súas trece colonias americanas[4], que foran o destino para o transporte de convictos. Por conseguinte, o 13 de marzo de 1787, os once barcos do First Fleet saíron de Portsmouth, Inglaterra, cara a baía Botany.

Asentamento e colonización

Port Arthur Seeseite
Port Arthur, Tasmania era a colonia penal máis grande de Australia.

Australia Meridional (1836), Victoria (1851) e Queensland (1859). O Territorio Norte foi fundado en 1863 como parte da provincia de Australia Meridional. Victoria e Australia Meridional foran fundadas como -libres-, isto significa que nunca foron colonias penais, aínda que anteriormente á súa fundación si recibiran algúns convictos procedentes de Tasmania pero nunca do Reino Unido. Australia Occidental tamén foi fundada -libre-, pero aceptou logo o transporte penal debido á grande escaseza de fontes de traballo que sufría. Nova Zelandia foi parte de Nova Gales do Sur ata 1840, cando se converteu nunha colonia por si mesma. O transporte de convictos foi progresivamente abolido en toda Australia entre 1840 e 1864.

Desde o 1 de febreiro de 1827 ata o 12 de xuño de 1831, o Territorio Norte estivo dividido polo paralelo 20º S en Australia Setentrional e Australia Central. Dunha pequena porción Nova Gales do Sur, foi fundado en 1915 o Territorio de Jervis Bay, o cal cobre 6.677 hectáreas soamente; foi parte do Territorio da Capital Australiana ata 1989, cando o leste último adquiriu un goberno propio, logo do cal Jervis Bay converteuse nun territorio separado administrado polo Ministerio de Territorios.

A poboación indíxena australiana, estimada en 350.000 habitantes no momento do asentamento europeo, reduciuse considerablemente nos 150 anos seguintes ao devandito establecemento, principalmente debido a enfermidades infecciosas xunto á desintegración cultural e ao forzado reasentamento que sufriron debido ao avance dos colonizadores. A separación de nenos aborixes e as súas familias, que algúns historiadores e indíxenas argumentan que debería ser considerada un xenocidio segundo as normas xurídicas da actualidade, posiblemente faga unha pequena contribución na declinación poboacional dos pobos orixinarios. Logo da aprobación do referendo de 1967, o goberno federal obtivo o poder para poñer en funcionamento novas políticas e crear leis con respecto aos aborixes. A posesión tradicional de terras (native title) non era recoñecida ata que o caso de Mabo v Queensland (Non 2) da Corte Suprema modificou a noción de Australia como terra nullius na época da ocupación europea.

Liña de tempo: Fundación das colonias australianas

Australian states history
Mapa animado que mostra a creación das diferentes colonias australianas. Ademais, Nova Zelandia (que non se mostra aquí) foi parte de Nova Gales do Sur desde 1788 ata 1840 cando foi declarada unha colonia separada.

Goberno colonial propio e descubrimento de ouro

Eureka Flag
Bandeira da rebelión de Eureka Stockade.

Unha febre do ouro comezou en Australia a principios da década de 1850. A rebelión coñecida como Eureka Stockade de 1854 foi unha expresión temperá do sentimento nacionalista: a bandeira utilizada para representar esta rebelión foi seriamente considerada como unha alternativa para a bandeira australiana. As febres do ouro atraeron a moitos inmigrantes de Gran Bretaña, Irlanda, Europa, América do Norte e China.

Entre 1855 e 1890, as seis colonias obtiveron individualmente un goberno responsable, administrando a maioría dos seus asuntos internos aínda cando formaban parte do Imperio Británico. A Oficina Colonial de Londres mantivo o control sobre certas cuestións, principalmente relacións internacionais, defensa e tráfico marítimo internacional.

O ouro trouxo un período de gran prosperidade, pero ao cabo a expansión económica tivo un final, converténdose a década de 1890 nun período de depresión.

Federación e guerras mundiais

Opening of the first parliament
Apertura do Parlamento de Australia en 1901.

O 1 de xaneiro de 1901, a federación das colonias puido realizarse logo dunha década de plans e votacións, nacendo así a Mancomunidade de Australia como un dominio do Imperio Británico. O Territorio da Capital Australiana foi fundado en 1911 nunha área anteriormente pertencente a Nova Gales do Sur co fin de delimitar a localización exacta da nova capital federal proposta, Canberra (Melbourne foi a capital desde 1901 ata 1927). O control sobre o Territorio do Norte foi transferido de Australia Meridional á Mancomunidade en 1911. Australia participou na primeira guerra mundial de xeito disposto; moitos australianos viron a vitoria do Australian and New Zealand Army Corps (ANZAC) na batalla de Gallípoli como o nacemento da nación, sendo esta a súa primeira actuación militar de importancia. Doutra banda, a intervención australiana na campaña do camiño de Kokoda (na segunda guerra mundial) é considerada por moitos como unha acción de defensa propia.

O Estatuto de Westminster de 1931 aboliu a maior parte das conexións constitucionais entre Australia e o Reino Unido, pero a primeira non o aceptou ata 1942 por medio da Acta de Adopción do Estatuto de Westminster. O impacto da derrota británica tras a caída de Singapur en 1942 e a ameaza dunha invasión xaponesa causaron que Estados Unidos se convertese no novo aliado e protector da mancomunidade.

Prosperidade na posguerra

Tras a fin da Segunda Guerra Mundial, o goberno australiano instigou un programa masivo para a inmigración europea. Logo de evitar por pouco a invasión xaponesa e sufrir ataques en chan australiano por primeira vez, creuse que o país debía "poboarse ou perecer". A inmigración atraeu os tradicionais emigrantes do Reino Unido xunto a, por primeira vez, un gran número de europeos meridionais e orientais. A crecente economía australiana non se degradou, á diferenza da europea, que fora devastada pola guerra. En Australia, os recentemente chegados inmigrantes atoparon emprego en programas asistidos polo goberno, por exemplo o Snowy Mountains Scheme. Dous millóns de persoas chegaron á puxante nación do sur entre 1948 e 1975.

O Partido Liberal, fundado en 1944, dominou a situación na inmediata posguerra, vencendo o seu presidente e fundador, Robert Menzies, en 1949 ao entón presidente do Partido Laborista, Ben Chifley, quen xa ocupara o cargo de Primeiro Ministro desde 1945 ata 1949. Menzies supervisou a expansión na posguerra; el converteríase no líder nacional en estar máis tempo nese cargo. A industria manufacturera, que antes tivera un papel menor nunha economía dominada pola produción primaria, expandiuse enormemente. Desde a década de 1970 e a abolición da política da Australia Branca, a inmigración desde Asia e outras partes do mundo tamén foi fomentada. Como resultado disto, a demografía, cultura e imaxe nacionais transformáronse radicalmente.

Australia asinou o Tratado de ANZUS en 1951 con Estados Unidos e Nova Zelandia, e proveu tropas para a Guerra de Corea e a Urxencia Malaia. Melbourne foi sede dos Xogos Olímpicos de 1956. Probas nucleares británico-australianas e lanzamentos de foguetes comezaron preto de Woomera, Australia Meridional aproximadamente na mesma época. A poboación alcanzou os 10 millóns de habitantes en 1959.

Desde 1951, Australia foi un aliado militar dos Estados Unidos baixo os auspicios do Tratado de ANZUS. Os últimos vínculos constitucionais entre o Reino Unido e a mancomunidade foron eliminados en 1986 mediante a Acta de Australia, terminando con calquera rol británico nos estados australianos e abolindo as apelacións xudiciais ao Consello Privado do Reino Unido. Australia continúa sendo, con todo, unha monarquía constitucional con Isabel II do Reino Unido como a súa Raíña. En 1999, os votantes rexeitaron un movemento para converter a nación nunha república cunha maioría do 55% dos votos. Os vínculos de Australia co seu pasado británico estanse atenuando progresivamente. Desde a elección de Gough Whitlam como Primeiro Ministro en 1972, houbo un crecente interese no futuro da nación como parte da rexión asiático-pacífica.

Política

Australia é unha monarquía constitucional e forma parte da Commonwealth de Nacións. A xefa de estado é a raíña Isabel II do Reino Unido, representada polo gobernador xeral de Australia. O xefe de goberno está representado polo Primeiro ministro, estando vixente un réxime parlamentario. O goberno emana dun Parlamento electo por sufraxio universal.

O Parlamento Federal componse do Senado e maila Cámara dos Representantes. O primeiro ministro, actualmente Scott Morrison, e mailo líder do partido maior na Cámara dos Representantes, da cal se seleccionan os outros ministros.

O Senado componse de 76 membros, con representación igual para todos os estados, como no Senado dos Estados Unidos. Un estado elixe doce senadores, mais un territorio (como o Territorio do Norte ou o Territorio da Capital Australiana) pode soamente elixir dous senadores.

A Cámara dos Representantes, cuxo modelo é a Cámara dos Comúns da Gran Bretaña, componse de 148 membros. A representación dos estados nesta Cámara está determinada polo tamaño da súa poboación, mais cada distrito electoral ten soamente un membro.

O Senado ten o poder de modificar os proxectos de lei da Cámara dos Representantes, que inclúe asuntos fiscais. En 1975, houbo unha crise constitucional, cando o Senado non aprobou o orzamento do goberno laborista de Gough Whitlam. A parálise lexislativa resultou na destitución do primeiro ministro polo gobernador xeral, Sir John Kerr.

Este acto controvertido do representante da Raíña, contribuíu ao apoio crecente a favor da república, mais no referendo de 1999, os republicanos estaban divididos en relación á elección do presidente. Aínda que moitos australianos apoiaron a declaración de república, desexaban un presidente seleccionado por elección directa, non por nomeamento do Parlamento Federal.

Subdivisións

Artigo principal: Subdivisións da Australia.
Yarra Panorama
Río Yarra, Melbourne
Map of Australia
Estados e territorios de Australia.

Australia é un estado federal constituído por seis estados, dous territorios continentais e outros territorios menores. Os estados son Nova Gales do Sur (NSW), Queensland (QLD), Australia Meridional (SA), Tasmania (TAS), Victoria (VIC) e Australia Occidental (WA). Os dous territorios continentais son o Territorio Norte (NT) e o Territorio da Capital Australiana (ACT). Na maior parte dos seus asuntos, os territorios funcionan de xeito similar aos estados; con todo o Parlamento da Mancomunidade ten o poder de anular calquera lexislación dos parlamentos dos primeiros. En contraste, a lexislación federal só pode anular lexislacións dos estados relativas a certas áreas segundo se establece na Sección 51 da Constitución Australiana; todos os poderes lexislativos residuais son manexados polos parlamentos dos estados, incluíndo hospitais, educación, policía, poder xudicial, estradas, transporte público e goberno local.

Cada estado e territorio ten a súa propia lexislatura (unicameral no caso do Territorio Norte, o Territorio da Capital Australiana e Queensland, e bicameral nos restantes estados). A cámara baixa é coñecida como Asemblea Lexislativa (Cámara da Asemblea en Australia Meridional e Tasmania) e a cámara alta é chamada Consello Lexislativo. O xefe de Goberno de cada estado e territorio é denominado premier ou chief minister respectivamente. A Raíña é representada nos estado por un gobernador, no Territorio do Norte por un administrador, e no Territorio da Capital Australiana polo Gobernador Xeral.

Australia ten tamén varios territorios menores. O Goberno federal administra unha área separada dentro de Nova Gales do Sur, o Territorio da Baía Jervis, como unha base naval e porto marítimo para a capital nacional. Australia posúe ademais os seguintes territorios externos habitados: illa Norfolk, illa de Nadal e illas Cocos (Keeling); e os territorios externos inhabitados de: illas Ashmore e Cartier, illas do Mar do Coral, Illa Heard e Illas McDonald e Territorio Antártico Australiano.

Xeografía

Artigo principal: Xeografía de Australia.
Australia-climate-map MJC01
Zonas climáticas de Australia.

Os 7 686 850 km² de superficie de Australia atópanse na placa indoaustraliana. Rodeada polos océanos Índico, Glacial Antártico e Pacífico, está separada de Asia polos mares de Arafura e Timor. Australia ten unha liña costeira de 25.760 km e reclama unha ampla zona económica exclusiva de 8 148 250 km². Esta zona económica exclusiva non inclúe o Territorio Antártico Australiano.

A Gran Barreira de Coral, o arrecife de coral máis extenso do mundo, atópase a unha curta distancia da costa nordés e esténdese por máis de 2.000 quilómetros. O monólito máis grande do mundo, Mount Augustus, está localizado en Australia Occidental. Con 2.228 m de altitude, o monte Kosciuszko na Cordilleira Divisoria é a montaña máis alta de Australia continental; con todo, o Mawson Peak no remoto territorio australiano das Illa Heard e Illas McDonald é aínda máis alto con 2.745 metros.

Unha enorme parte do país é desértica ou semiárida. Australia é o continenete habitado máis seco e chairo, e o que menos chans fértiles posúe. Só no sueste e suroeste existe un clima tépedo. A parte norte do país, cun clima tropical, ten unha vexetación que consiste principalmente en selvas chuviosas, bosques, pradeiras, mangleirais e desertos. O clima está moi influído por sistemas de baixas presións tropicais estacionais que producen ciclóns na rexión setentrional, e polas correntes mariñas, incluíndo o fenómeno oceánico-atmosférico de El Niño, que se correlaciona con secas periódicas.

Véxase tamén

Áreas protexidas na Australia, lista de rexións da Australia, lista de montañas na Australia, Lista de rios da Australia, Lagos da Australia, Hutt River Province

Economía

Artigo principal: Economía de Australia.

Cultura

Royal exhibition building tulips straight
O Royal Exhibition Building en Melbourne foi o primeiro edificio de Australia en ser declarado Patrimonio Cultural da Humanidade pola UNESCO, en 2004.

A base primaria da cultura australiana foi anglocéltica ata mediados do século XX, aínda que os característicos trazos australianos foran adquiridos da contorna e da cultura aborixe. Durante os últimos 50 anos, a cultura australiana estivo fortemente influída pola cultura popular estadounidense (particularmente en televisión e cine), pola inmigración a grande escala de países non anglofalantes e polos países asiáticos veciños. O vigor e a orixinalidade das artes australianas - películas, ópera, música, pintura, teatro, danzas e artes manuais - alcanzaron recoñecemento internacional.

Australia ten unha longa historia no referente ás artes visuais, que comeza coas pinturas rupestres realizadas polos indíxenas. Desde os tempos do asentamento europeo, a paisaxe australiana foi un tema común na arte nacional, o cal se fai evidente nos traballos de Arthur Streeton, Arthur Boyd e Albert Namatjira, entre outros. As tradicións dos aborixes son transmitidas maioritariamente en forma oral (tradición oral) e están moi relacionadas con cerimonias e con historias sobre o tempo de soños. A música, danzas e arte dos aborixes australianos teñen unha notable influencia nas artes escénicas e visuais da Australia contemporánea. A nación posúe unha activa tradición de música, ballet e teatro; moitas das compañías de artes escénicas reciben fondos públicos a través do Consello de Australia para as Artes. Existe unha orquestra en cada cidade capital, e unha compañía de ópera nacional, a Ópera de Australia, que adquiriu importancia grazas á cantante de ópera Dáme Joan Sutherland; a música de Australia inclúe a música clásica, o jazz e moitos outros xéneros de música popular.

A literatura de Australia tamén estivo influída pola paisaxe; por exemplo, en traballos de escritores tales como Banjo Peterson e Henry Lawson. O carácter da Australia colonial, como o foi reafirmado na literatura do país, repercutiu moito na etapa moderna da nación e destacouse polo seu igualitarismo e anti-autoritarismo. En 1973, Patrick White foi premiado cun Premio Nobel de Literatura, converténdose no único australiano en recibir esta condecoración; é recoñecido como un dos máis grandes escritores da lingua inglesa do século XX. O inglés australiano é unha variedade maior do inglés; a súa gramática e ortografía están na súa maior parte baseadas no inglés británico, con frases e expresións propias dunha rica lingua vernácula e un léxico único.

Australia ten dúas compañías transmisoras públicas (a ABC e a SBS), tres redes televisivas comerciais, tres servizos de pagamento de televisión, e numerosas canles de televisión e estacións de radio públicos. O cine de Australia alcanzou éxito comercial e crítico. Cada cidade importante ten os seus propios periódicos de publicación diaria; existen tamén dous xornais diarios nacionais: The Australian e The Australian Financial Review. Segundo Reporteiros Sen Fronteiras en 2005, a mancomunidade atópase no posto número 31 no mundo no referente a liberdade de prensa, situándose nesta lista máis abaixo que Nova Zelandia (9º lugar) e o Reino Unido (28º lugar) pero máis arriba que os Estados Unidos. O feito de que ocupe ese posto, non moi alto, débese principalmente á limitada diversidade na propiedade de medios de comunicación. A maior parte dos medios impresos está baixo o control da News Corporation, ou ben, de John Fairfax Holdings.

Deportes

O deporte, apoiado por un clima que favorece as actividades ao aire libre, ten un papel importante na cultura australiana. O 23,5% dos australianos de máis de 15 anos de idade participa regularmente en actividades deportivas organizadas. No ámbito internacional, Australia ten equipos importantes en cricket, hóckey, netball, rugby league e rugby union; e ademais destaca en ciclismo, remo e natación.

As competicións nacionais no ámbito dos clubs máis seguidas e tradicionais son a AFL de fútbol australiano e a NRL de rugby league. Nos últimos anos o Super Rugby de rugby union e a A-League de fútbol están crecendo en número de seareiros.

Seleccións nacionais

Notas

  1. 1,0 1,1 1,2 Hamm, Giles; Mitchell, Peter; Arnold, Lee J.; Prideaux, Gavin J.; Questiaux, Daniele; Spooner, Nigel A.; Levchenko, Vladimir A.; Foley, Elizabeth C.; Worthy, Trevor H.; Stephenson, Birgitta; Coulthard, Vincent; Coulthard, Clifford; Wilton, Sophia; Johnston, Duncan (2016-11-02). "Cultural innovation and megafauna interaction in the early settlement of arid Australia". Nature. advance online publication. ISSN 0028-0836. doi:10.1038/nature20125. Consultado o 2016-11-02.
  2. Gillespie, R. (2002). Dating the first Australians. Radiocarbon 44:455-72
  3. Rolls, Eric, Sojourners, University of Queensland Press, Brisbane 1992, ISBN 0-7022-2478-2, p11.
  4. Norval Morris and David J. Rothman, eds. The Oxford History of the Prison: The Practice of Punishment in Western Society (1995) p. 76

Véxase tamén

Ligazóns externas

.au

.au é o Dominio de Nivel Superior xeográfico (ccTLD) para Australia.

O dominio está operado pola sociedade .au Domain Administration (auDA), unha organización sen ánimo de lucro composta por membros de organizacións de internet, empresas, e outras persoas interesadas. auDA opera coa autorización do goberno australiano. Outros organismos teñen delegada a administración dalgúns subdominios como é o caso de AICTEC, AGIMO e CSIRO cos dominios de segundo nivel .edu.au, .gov.au e .csiro.au respectivamente.

Aborixes australianos

Os aborixes australianos son, xunto cos insulares do estreito de Torres, os descendentes dos primeiros habitantes do continente australiano e as súas illas adxacentes. Segundo a lexislación australiana, ámbolos dous pobos constitúen o conxunto dos pobos indíxenas do país. O territorio tradicional dos aborixes esténdese por toda Australia, Tasmania e as Illas do estreito de Torres. Dende 1988, no día do bicentenario de Australia, moitos deles rexeitaron o nome "aborixe" (do latín ab origen que define ós autóctonos dun poboamento) e prefiren o termo koori (o noso pobo, en moitas linguas aborixes), xa que o termo adquiriu connotacións negativas e ten reminiscencias do pasado colonial. Dende os anos 80 está a coller forza o termo "indíxena australiano" por ser máis inclusivo.Distínguense dous tipos de aborixes australianos, os do continente e Tasmania e os das Illas do estreito de Torres. Estes últimos son considerados diferentes porque tanto lingüisticamente como cultural e fisicamente seméllanse máis ós melanesios de Nova Guinea. A poboación de indíxenas Australianos no momento de colonización permanente Europea estimouse entre uns 318 000 e 1 000 000, cunha distribución semellante á da poboación actual de Australia, na que a maioría vive no sueste do contintente.

Biblioteca Nacional de Australia

A Biblioteca Nacional de Australia (en inglés: National Library of Australia) é a maior biblioteca de referencia de Australia e atópase na súa capital, en Camberra. Tamén fai a función de depósito legal de Australia. Segundo os datos de 2012 e 2013, a biblioteca conta cun fondo de 6 496 772 ítems, e cunha estimación doutros 2 325 900 ítems adicionais na colección de manuscritos.

Brian Schmidt

Brian P. Schmidt, nado en Missoula (Montana) o 24 de febreiro de 1967 , é un astrofísico estadounidense, profesor distinguido do Consello de Investigacións Científicas de Australia, forma parte da Universidade Nacional de Australia e do Observatorio astronómico de Monte Stromlo, tamén é membro do Centro Nacional de Investigación de Astronomía e Astrofísica de Australia e é coñecido polo uso da investigación de estrelas supernovas no estudo cosmolóxico.

Actualmente exerce como membro destacado do Consello de Investigacións Científicas de Australia.

Schmidt compartiu en 2006 o premio Shaw en astronomía e en 2011 o Premio Nobel de Física con Saul Perlmutter e Adam Riess por achegar evidencias a favor da aceleración na expansión do universo.

FloraBase

FlorBase é unha web de acceso público da base de datos da flora de Australia Occidental. Achega información científica autorizada sobre 12.978 taxóns, incluíndo descricións, mapas, imaxes, estado de conservación e detalles de nomenclatura. Tamén se rexistran 1.272 exóticos taxóns (malezas naturalizadas).O sistema toma os datos dunha serie de conxuntos, incluíndo o censo das plantas de Australia Occidental e da base de datos do Herbario de Australia que mostra preto de 650.000 coleccións de plantas. Estabeleceuse en novembro de 1998 por Alex Chapman, un científico de investigación e botánico do Herbario.

Fossilworks

Fossilworks é un portal de internet que subministra ferramentas de análises, consultas e descargas para facilitar o acceso á base de datos Paleobiology Database, unha gran base de datos á que achegan informacións centos de paleontólogos de todo o mundo.

Fossilworks foi creada en 2013 por John Alroy e está situada na Universidade Macquarie, sita en Sydney, Nova Gales do Sur, Australia. Inclúe numerosos datos e ferramentas de análise anteriormente incluidos na Paleobiology Database.

Gran Baía Australiana

A Gran Baía Australiana (inglés: Great Australian Bight) é unha inmensa baía situada ao sur de Australia, no océano Índico. Esténdese desde o cabo Pasley (no estado de Australia Occidental, dentro do Parque Nacional Cabo Árido) ata o cabo Carnot (en Australia Meridional, dentro do Parque Nacional Lincoln), cunha distancia total de 1.160 km. A súa maior parte esténdese ao sur da chaira de Nullarbor.

Illa

Unha illa ou insua é unha extensión de terra rodeada de auga por todas partes, tanto sexa nun mar, nun lago ou mesmo nun río.

Melbourne

Melbourne (/ˈmɛlbərn/) é unha cidade australiana, a segunda cidade do país en poboación, despois de Sydney, con aproximadamente 3,6 millóns de habitantes na súa área metropolitana. O centro histórico, a Cidade de Melbourne, ten tan só 69.670 habitantes (segundo datos do censo de 2001).

A cidade é a capital e a maior cidade do estado australiano de Victoria. Foi capital de Australia entre 1901 e 1927. Melbourne foi votada varios veces en estudos internacionais como a cidade con mellor calidade de vida no mundo.

Nova Gales do Sur

Nova Gales do Sur (en inglés, New South Wales) é o estado máis antigo e poboado de Australia. Atópase na parte sudoriental do país, ao norte de Victoria e ao sur de Queensland. Foi fundado en 1788 e orixinalmente incluíu boa parte da terra de Australia, Nova Zelandia e outras illas da rexión. Con todo, durante o século XIX, separáronse varios territorios deste estado, formando as colonias británicas de Tasmania, Australia Meridional, Victoria, Queensland e Nova Zelandia.

Nova Gales do Sur é coñecida por Port Jackson, que é o porto máis importante da capital, Sidney, onde viven aproximadamente dous terzos da poboación total do estado. Tamén é coñecida por varios pobos pequenos do campo como Tamworth, o "fogar da música country" de Australia.

Oceanía

Oceanía ( pronunciación ) é un continente da Terra, situado no océano Pacífico, constituído por Australia, as grandes illas de Papúa-Nova Guinea e Nova Zelandia, así como por unha cantidade enorme de illas máis pequenas, normalmente coralinas e volcánicas, distribuídas polo océano Pacífico.

Limita ó oeste con Asia (Xapón, Filipinas, Indonesia) e ó leste con América. Ó norte co océano Glaciar Ártico e ó sur coa Antártida.

Océano Pacífico

O océano Pacífico é a maior masa marítima do globo, situada entre América, ao leste, Asia e Australia, ao oeste, e a Antártida, ao sur. Con 180 millóns de km², o Pacífico cobre case un terzo da superficie do planeta e corresponde a case a metade da superficie e do volume do océano. Ten 707,5 km de fosas, e o 87,8% da súa área presenta profundidades superiores a 3.000 m; é o océano con maior profundidade media (-4.282 m) e onde se localizan as maiores fosas submarinas (foxa das Marianas, con -10,912 m).

Parroquia civil

A parroquia é unha división administrativa ou censual que existe en numerosos países e que teñen a súa orixe nas parroquias eclesiásticas. As parroquias de Galicia están recoñecidas como entidades colectivas de poboación inferiores ao concello.

Dependendo do país (especialmente do seu tamaño) varía a relevancia administrativa:

Andorra: son as subdivisións principais do Estado, ver Andorra#Organización político-administrativa.

Antiga e Barbuda: son as subdivisións principais do Estado, ver Antiga e Barbuda#Organización político-administrativa.

Australia (parish): son divisións catastrais en Queensland, Nova Gales do Sur, Vitoria e Tasmania, ver divisións catastrais de Australia.

Barbados: son as subdivisións principais do Estado, ver Barbados#Organización político-administrativa.

Canadá (parish):

Novo Brunswick (parish): son divisións censuais, ver Parroquias de Novo Brunswick.

Quebec (municipalité de paroisse): son concellos rurais, ver Municipios Quebec#Rexións administrativas.

Dominica: son as subdivisións principais do Estado, ver Dominica#Organización político-administrativa.

España:

Asturias: unha forma tradicional de organización administrativa, relixiosa e agraria dos concellos, ver Asturias#Organización territorial.

Galicia: entidade local inferior ao concello, ver Parroquias de Galicia.

Ecuador: subdivisión dos concellos, ver Ecuador#Subdivisións.

Estonia (vallad): son os concellos rurais, ver Estonia#Divisións administrativas e Condados de Estonia

Estados Unidos (parish):

Luisiana: equivalente ao condado dos outros estados, ver Luisiana#Subdivisións

Irlanda (parish): son subdivisións dos condados que só se usan en contadas ocasións (como venda de terras), ver Irlanda#Divisións administrativas e Condados de Irlanda.

Granada: son as subdivisións principais do Estado, ver Granada, Caribe#Organización político-administrativa.

Portugal (freguesias): son subdivisións dos concellos, ver Freguesía.

Reino Unido

Escocia: son divisións censuais sen ningún tipo de entidade nin comunitaria nin política. Véxase tamén Escocia#Divisións administrativas e Subdivisións de Escocia.

Inglaterra (parish): son unidades de goberno local inferiores, ver Inglaterra#Subdivisións e Gobernos locais e Condados de Inglaterra.

Saint Kitts e Nevis: son as subdivisións principais do Estado, ver Saint Kitts e Nevis#Subdivisións.

San Vicente e as Granadinas: son as subdivisións principais do Estado, ver subdivisións de San Vicente e as Granadinas.

Suecia (socken): son as subdivisións dos concellos, ver Suecia#Subdivisións administrativas e Condados de Suecia.

Venezuela: subdivisións dos concellos, ver Venezuela#Entidades Federais de Venezuela.

Xamaica: son as subdivisións administrativas principais do Estado, ver Subdivisións de Xamaica.

Rugby

O rugby é un deporte de contacto orixinario de Inglaterra no cal se enfrontan dous equipos nun terreo de xogo rectangular co obxectivo de anotar puntos cun balón ovalado. Os puntos poden acadarse pousando o balón coas mans na zona de ensaio rival ou pasando o balón co pé entre dous paus. Existen varias modalidades de rugby que se diferencian principalmente pola cantidade de xogadores que compoñen cada equipo, chamándoselle rugby en Galicia ó rugby union por ser a única disciplina que conta con practicantes, equipos, competicións e federación na comunidade autónoma. Esta é a modalidade mais estendida no mundo, e a súa característica principal é que os equipos contan con quince xogadores cada un.

O deporte do rugby toma o seu nome da cidade inglesa na que naceu, sendo a súa orixe as primitivas regras do fútbol escritas no Rugby School no século XIX. Nos tempos actuais a súa práctica está moi estendida nas Illas Británicas, en países con pasado colonial británico como Australia, Suráfrica e Nova Zelandia, e noutros países como Francia, Italia e Arxentina. Outros países como Estados Unidos, Canadá, Xapón, Samoa, Fidxi, Tonga, Uruguai, Namibia, Xeorxia ou Romanía tamén participan frecuentemente en torneos internacionais de primeiro nivel como a Copa do Mundo de Rugby, que se disputa cada catro anos. Outros torneos de grande importancia a nivel de seleccións nacionais son o Seis Nacións e o Rugby Championship que se disputan cada ano. A nivel de clubs os torneos mais salientables son o Super Rugby e a Champions Cup.

A entidade reguladora do rugby a nivel mundial e a World Rugby, fundada en 1886, e cuxa sede está en Dublín (Irlanda).

Sydney

Sydney (en inglés [sɪdni] ), ás veces escrito en galego Sidney, é a capital do estado de Nova Gales do Sur e a cidade máis populosa da Australia. O concello de Sydney posúe unha poboación de case 165.000, mais incluíndo a súa área metropolitana ten preto de 4.300.000, repartidos por cerca 600 suburbios.

Sydney foi tamén o primeiro asentamento europeo na illa. A súa fundación tivo lugar o 26 de xaneiro de 1788 na Enseada de Sydney como colonia penal por Arthur Phillip, capitán da First Fleet, que a bautizou con este nome en honra de Thomas Townshend, Lord Sydney, por aquel entón ministro do interior británico.

Está situada na costa sueste da illa da Australia arredor da fermosa Baía de Jackson, tamén coñecida aínda que incorrectamente como Baía de Sydney, e que lle dá o alcume da Cidade da Baía.

É o maior centro económico do país, dedicándose especialmente á fabricación de produtos manufacturados, á prestación de servizos financeiros, ao comercio e ao turismo. Neste último aspecto, Sydney é un dos destinos turísticos internacionais máis demandados do Pacífico, recibindo todos os anos máis de 4 millóns de turistas. É mundialmente coñecido polas súas fermosas praias, como as praias de Bondi e Manly; pola súa arquitectura contemporánea, como a Casa da Ópera e a Ponte do Porto; e, polos seus contornos naturais, como as Montañas Azuis e a Costa Central. Ten sido un pulo importante para o turismo o facto de ter acollido numerosos eventos internacionais deportivos, políticos e culturais.

Sydney é, alén, unha das cidades máis multiculturais e cosmopolitas do mundo, debido en parte a cantidade de inmigrantes vindos de todos os cantos do planeta, representando en torno de 180 países. Cerca do 30% dos moradores da cidade naceron noutros países, onde o 4,5% o fixeron no Reino Unido, o 2,3% na China, e 2,1% na Nova Zelandia. Outros pobos con presenza significativa na cidade son os libaneses, gregos, italianos, coreanos, rusos, indianos, vietnamitas, indonesios, e tailandeses.

TV.com

TV.com é un sitio web propiedade de CNET Networks. O sitio alberga contido sobre os programas e canles de televisión e tamén alberga información sobre a radio de Estados Unidos, Reino Unido, Canadá, Australia, Xapón, e de Irlanda. Ofrece unha guía de televisión, noticias, comentarios, fotos, tráileres e anuncios de televisión.

O sitio é parte de CNET Networks Entertainment Family e está afiliado con outros sitios webs (GameFAQs, GameSpot, MP3.com, e FilmSpot).

Os usuarios poden ter unha páxina de usuario persoal no sitio web e unha lista de seguemento. Os usuarios poden contribuír á web mediante a adición de información sobre os últimos detalles de episodios xa emitidos.

TV.com proporciona descricións, unha listaxe de programas emitidos en televisión. Nestas guías pódense atopar sinopses, notas, curiosidades, citas etc. Esta información depende da cantidade que acheguen os mesmos usuarios.

Virtual International Authority File

O Ficheiro de Autoridades Virtual Internacional, en inglés Virtual International Authority File (VIAF) é un proxecto de bibliotecas nacionais e operado polo Online Computer Library Center (OCLC) para unir os ficheiros de autoridade virtual de diversas bibliotecas.

Xogos Olímpicos de 2000

Os XXIV Xogos Olímpicos de Sidney, Australia, realizados entre o 15 de setembro e o 1 de outubro do ano 2000 e tamén coñecidos como Xogos do Milenio, foron os maiores organizados até o de entón, con 10.651 atletas de 199 países competindo en 300 eventos deportivos. Sucedéronse nunha atmosfera pacífica e estiveron ben organizados.

Australia, país anfitrión, preparouse para os seus Xogos coa intención de tornarse unha potencia olímpica e conquistou a espectacular marca de 58 medallas, sendo 16 de ouro, ficando na cuarta posición no cadro de medallas final dos Xogos, a mellor participación da súa historia.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.