Astorga

Astorga (en leonés, Estorga)[1] é unha cidade da provincia de León, sita na comunidade autónoma de Castela e León, (España), atópase a 48 quilómetros ao suroeste da capital provincial de León, é cabeza da comarca da Maragatería. A súa poboación é de 11.897 habitantes (INE 2011).

Corresponde á antiga Asturica Augusta - topónimo do cal o actual é unha derivación -, capital dun dos conventos xurídicos da antiga Gallaecia. É tamén sé do bispado homónimo.

Coordenadas: 42°27′32″N 6°3′48″O / 42.45889, -6.06333

Astorga
Flag of Astorga Spain
Escudo de Astorga
Astorga muralla JMM
Muralla de Astorga.
Localización
PaísEspaña España
Com. AutónomaCastela e León
ProvinciaLeón
ComarcaTierra de Astorga
Xeografía
Altitude870 msnm
Superficie46,78 km²
Demografía
Poboación11.897 hab. (2011)
Densidade254,32 hab./km²
XentilicioAstorgano/na
Outros datos
Código postal24700
AlcaldeVictorina Alonso Fernández (PSOE)
Páxina oficial
Spain.Leon.Astorga.Catedral.de.Santa.María
Catedral de Santa María

Etimoloxía

Astorga é unha evolución natural do topónimo antigo Asturica. A orixe e significado deste último deu lugar a varias teorías, sendo na actualidade un topónimo moi discutido[2]. En época romana recibiu o sobrenome de Augusta, en honor ao emperador Augusto.

Xeografía

Situada sobre o cruzamento do Camiño de Santiago ou Vía Francíxena e a Vía ou Ruta da Prata, o itinerario desde o Sur peninsular de peregrinación a Santiago de Compostela. Astorga está xa na meseta leonesa, a unha altitude de 850 m, sobre un outeiro que se ergue sobre a chaira circundante, e ao seu pé corre o río Tuerto, afluente do Órbigo.

Historia

A liña de tempo da historia dos galaicos inclúe probas de que en Astorga atopáronse artefactos que se remontan a máis de 200.000 anos, anteriores ao Paleolítico. A 210 quilómetros de distancia de Astorga, na Serra de Atapuerca existe un rico rexistro fósil dos primeiros humanoides en España. O estudo científico destes restos proporcionan valiosa información sobre da aparencia e da forma en que vivían estes humanoides. A Xunta de Castela e León designou o sitio como Espazo Cultural.

Estes artefactos de estaño atopados na zona de Astorga datan de c. 2750 aC. Os artefactos como tubos e aneis de dobre eixe atopados en Astorga son propios dun complexo cultural atlántico do período da Idade de Bronce c. 1300-700 aC que se inclúen na cultura castrexa.

  • Astorga, na Idade de Ferro, estivo baixo a influencia cultural dos celtas, os pobos celtas locais que habitaban a área ao redor de 275 aC, eran coñecidos como Ástures e cántabros. Máis tarde convertida nunha fortaleza romana na rexión chamárona Asturica.
  • Durante as guerras cántabras (28-19 aC), enviáronse as lexións romanas VI Victrix (Sexta Lexión Victoriosa) e X Gemina (Décima Lexión Dobre) que estableceron un campamento romano nas terras de León. Este campamento colocouse estratexicamente entre os ríos Jerga e Tuerto. O campamento era importante debido ás revolucións Ástures (22 aC) e a proximidade ás minas de ouro das Médulas.
  • Logo das guerras púnicas no ano 146 aC, os romanos volveron a súa atención á conquista de Hispania. Uns 60.000 homes da tribo dos galaicos, de acordo con Paulo Orosio, enfrontáronse ás forzas romanas dirixidas por Décimo Xunio Bruto Galaico no 137 aC nunha batalla no río Douro. A partir deste momento, os combatentes galaicos uníronse ás lexión romanas, para servir en lugares tan afastados como Dacia e Gran Bretaña. A extinción final da resistencia celta foi o obxectivo das violentas e desapiadadas guerras cántabras durante o mandato do emperador Augusto do 28 ao 19 aC.
  • A cidade romana foi fundada no 14 aC, sendo chamada polo emperador Octavio Augusto como Asturica Augusta agora coñecida como Astorga .[3] Converteuse nun importante centro administrativo e militar.
Muralla, Palacio Gaudí, Catedral de Astorga
As murallas da cidade foron construídas na época da Antiga Roma

As murallas romanas foron reconstruídas polo bispo Nuño ao redor de 1242 e foron sometidas a varias reparacións durante a Idade Media. A cidade tiña baños termais con auga quente, quente, sistemas de auga fría, sauna e dous sistemas de cloacas principal aínda en uso hoxe en día. As ruínas das termas romanas son aínda visibles hoxe en día.

  • No 35 dC cos plans mineiros desenvolvidos, este campamento da Hispania romana foi redeseñado e construído coa axuda do exército, como cidade. Unha capital da provincia, e o lugar de encontro de catro camiños militares. A Vía da Prata ou Ruta da Prata é unha antiga ruta comercial e de peregrinación que une Astorga a Mérida. Foi concibida e construída como unha ruta comercial para a explotación de ouro. A calzada romana permitiu aos romanos conquistar tribos como os Callaici, os Ástures, e os vacceos. Plinio o Vello no 73 dC falou da Vía da Prata. O camiño estendíase uns 640 quilómetros e tiña grande importancia para os romanos xa que unía as minas de ouro das Medulas e as minas de cobre de Río Tinto.
  • Asturica foi a principal cidade no noroeste de España durante o Imperio Romano. Plinio autor romano, naturalista e filósofo, así como comandante militar e naval chamou á cidade Urbs magnifica ("magnífica cidade"). A Vía da Prata ía de Asturica (Astorga) a Emerita (Mérida). Un dos primeiros tres bispados de España fundouse en Astorga, coñecido como a Diocese de Astorga. O título de bispo de Astorga é un dos cargos relixiosos máis antigos de Europa.
  • Astorga foi saqueada polo rei visigodo Teodorico II nalgún momento do seu reinado. O 5 de outubro do 456, na batalla de Campus Paramus, a 19 quilómetros de Astorga no Urbicus (Órbigo), Teodorico II, oitavo rei visigodo 453-466 dC, liderou un exército e derrotou a Requiario, rei suevo de Galicia desde o 448 a 12/456. Durante as invasións da península polas tribos xermánicas, destacou o bispo Toribio. Se documentou a conversión do rei suevo Remismundo ao arianismo, e traballou para restaurar as igrexas destruídas polos visigodos. O bispo foi capaz de viaxar a Roma, de onde se trouxo o que se cre que é unha reliquia da Vera Cruz, en funda o Mosteiro de Santo Toribio de Liébana, onde aínda consérvase. Debido a que os romanos tiñan o control da cidade, o cristianismo fíxose moi popular nesta área durante a primeira igrexa. Hai unha lenda que tanto Santiago como San Paulo predicaron en Astorga e hai probas de que houbo un bispado ao redor do século terceiro. No mesmo comezo do pontificado de León I, nos anos 444-447, Turribius, o bispo de Astorga, en León, enviou a Roma un memorando advertindo que o priscilianismo non estaba morto de ningún xeito, avisando que contaba ata bispos entre os seus partidarios, e pedindo a axuda da sé romana. A distancia era insalvable no século quinto. Tribos xermanas, e visigodos, tomaron o control de Astorga e destruíron a cidade romana. Con todo, prosperou coa axuda dos Santos Toribio, Fructuoso e Valerio.
  • Logo da retirada dos bérberes para unirse á rebelión bérber (739-742) e as campañas de Afonso I de Asturias (742-757) contra os andalusís, a cidade foi abandonada, ao estar na zona de terra de ninguén, entre mouros e cristiáns coñecida na época como "o Deserto do Douro", entrou nos plans de repoboación levados a cabo un século máis tarde, durante o reinado de Ordoño I de Oviedo (850-866). Astorga sufriu a decadencia ata o século XI, cando a cidade converteuse nunha parada importante na ruta francesa dos peregrinos á tumba de Santiago en Santiago de Compostela. A construción da catedral comezou no século XV e terminou a finais do século XVIII.
  • Unha importante comunidade xudía vivía na sección fortificada de Astorga xa no século XI. Máis tarde habitaban dúas cuartas partes da cidade. Unha rúa chamada o Xardín (Paseo) da Sinagoga anteriormente corría xunto á antiga muralla da cidade. Moitos xudeus en Astorga foron convertidos pola forza ao cristianismo en 1230-1231.
  • En 1528 Hernán Cortés trouxo gran de cacao mexicano para España. No museo do chocolate en Astorga, visualízanse cuncas do século XVI de chocolate quente. Astorga é o berce europeo do chocolate. Un ve chocolate de Astorga por toda a rexión. O Marquesado de Astorga, a Diocese e os arrieiros maragatos fixeron de Astorga pioneira na elaboración de chocolate a partir do século XVII. En 1914 había 49 fabricantes de chocolate na cidade.
  • En 1747 o libro de Antonio Martín contén a receita das mantecadas de Astorga (unha mantecada é un pastel de tamaño similar a unha madalena). As referencias indican que a receita creouna unha monxa do Convento do Espírito Santo en Astorga, que máis tarde deixou o convento e popularizou o produto. No Diario Oficial da Unión Europea UNE-EN 45011 o Consello Regulador, a través do Comité de Certificación, establece as normas para a fabricación das mantecadas. Unha alta porcentaxe do produto véndese aos turistas xunto cos coñecidos Hojaldres de Astorga.
  • Durante a Guerra da Independencia, Astorga foi sitiada polas tropas napoleónicas francesas. Astorga era a cidade máis afastada da Península Ibérica na que residiu o emperador Napoleón. O cerco de Astorga, do 21 de marzo ao 22 de abril de 1810 foi un intento por parte das forzas francesas de capturar Astorga, nunha campaña da Guerra da Independencia de España. Astorga atopábase no flanco da invasión francesa de España e Portugal, e estaba destinado a ser utilizada como cuartel xeral durante a campaña.
  • Debido á súa situación, Astorga era un lugar para descansar os peregrinos, tiña 21 centros de coidados paliativos. Hoxe en día, existe o Hospital das Irmá da Caridade, que é un centro médico en fronte da catedral que foi construída logo da desaparición do hospital do século XII que foi destruído en 1756.
  • O Camiño de Santiago son 780 quilómetros de peregrinación á catedral de Santiago de Compostela, onde están enterrados os restos do apóstolo Santiago. Esta é a terceira peregrinación máis grande no cristianismo desde fai máis de 1.000 anos, cunha parada en Astorga.
  • Durante a segunda metade do século XIX, Astorga viu a chegada do ferrocarril e o desenvolvemento da cidade actual, que se expandiu fóra das súas murallas romanas. Astorga é de novo unha importante rede de conexións por estrada, e recupera a vitalidade social e económica, que ten o turismo como un dos seus eixes principais.

Gastronomía local

  • Cocido maragato
  • Mantecadas de Astorga
  • Chocolates de Astorga

Notas

  1. Sobre o topónimo Estorga no "El dialecto vulgar leonés hablado en maragatería y tierra de Astorga", escrito por Santiago Alonso Garrote
  2. Rodríguez Díez, M: Historia de Astorga. I. León: Celarayn. pp. 3-5. ISBN 84-85378-25-3
  3. Studies of Roman Imperialism.

Véxase tamén

Outros artigos

Ligazóns externas

Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.
Andrés Martínez Salazar

Andrés Martínez Salazar, nado en Astorga o 8 de febreiro de 1846 e falecido na Coruña o 6 de outubro de 1923, foi un historiador, investigador e editor do rexurdimento galego.

Asturica Augusta

Asturica Augusta é unha evolución natural do topónimo antigo Asturica. A orixe e significado deste último deu lugar a varias teorías, sendo na actualidade un topónimo moi discutido. En época romana recibiu o sobrenome de Augusta, en honor ao emperador Augusto. Foi o nome romano da actual cidade de Astorga, na provincia de León.

A orixe da cidade parece estar relacionada cun campamento romano que se instalou no lugar no ano 25 a.C., con ocasión das Guerras Cántabras. Co Emperador Vespasiano pasou a ser capital do convento xurídico asturicense.

A estrutura urbana revela o típico plano campamental, común a outras cidades romanas, con rúas cruzadas perpendicularmente. No século III, como outras localidades hispanas, ante o perigo que supuxeran as invasións francas, rodeouse con murallas, das que subsisten bos lenzos. Non se conservaron restos de monumentos romanos.

A consideración legal da cidade é problemática, pois só aparece como res publica, a pesar de que Plinio o Vello, que a debeu visitar, a alcumou de "urbs magnifica". Tampouco se coñecen os típicos cargos municipais.

Aínda que a relixiosidade, a teor dos restos epigráficos coñecidos, mostra a coexistencia de deuses indíxenas e romanos, cabe salientar que o cristianismo estaba xa ben asentado aquí no século III. Para o efecto, unha consulta realizada arredor do ano 255 desde a próxima León (Legio) e dirixida á Igrexa de África. Na resposta evacuada desde Cartago, sinálanse as sés episcopais de Legio, Asturica, Emerita (Mérida) e Caesaraugusta (Zaragoza), o que revela a existencia dun núcleo cristián ben organizado, relacionado co Norte africano.

Diego Sarmiento de Acuña

Diego Sarmiento de Acuña, conde de Gondomar, nado en Astorga o 1 de novembro de 1567 e finado en Haro, Logroño, o 2 de outubro de 1626, foi un nobre galego coñecido como o "Maquiavelo español".

Diocese

Diocese ou bispado é o distrito ou territorio cristián en que ten e exerce xurisdición eclesiástica un prelado: arcebispo, bispo etc. Polo tanto é un sinónimo de bispado ou arcebispado. As dioceses agrúpanse en provincias eclesiásticas e subdivídense en arciprestados.

Diocese católica latina de Astorga

A diocese de Astorga ou diocese asturicense é unha diocese da Igrexa Católica Latina sufragánea da de Oviedo, cuxa sé catedralicia está radicada na cidade de Astorga.

Diocese católica latina de Lugo

A diocese de Lugo (en latín: Dioecesis Lucensis in Hispania) é unha sé territorial galega da Igrexa católica latina sufragánea da arquidiocese de Santiago de Compostela. No ano 2004 contaba con 296.389 bautizados sobre 296.961 habitantes. Actualmente está presidida polo bispo Alfonso Carrasco Rouco.

Estación da Rúa-Petín

A Rúa-Petín é unha estación de Adif situada no concello da Rúa, na provincia de Ourense, moi preto do seu límite co concello de Petín. Ten servizos de longa e media distancia operados por Renfe.

Estación de Astorga

A estación de Astorga, tamén chamada Astorga-Puerta de Rey, é unha estación de tren de Adif situada na cidade de Astorga, na provincia de León, concretamente no barrio de Puerta de Rey, ao nordés do centro urbano. Ten servizos de media e longa distancia operados por Renfe e tamén funcións loxísticas.

Estación de León

A estación de León é unha estación de tren de Adif situada na cidade de León. É de carácter terminal e provisional. Substitúe desde o 18 de marzo do 2011 á histórica Estación do Norte, clausurada ao tráfico con motivo das obras que supoñerán o soterramento das vías férreas coincidiento coa chegada da alta velocidade á cidade leonesa.

A estación está situada xunto á prolongación da avenida Ordoño II e a escasos metros da antiga estación. Ten servizos de alta velocidade, longa e media distancia operados por Renfe.

Estación de Monforte de Lemos

Monforte de Lemos é a estación de ferrocarril máis importante en número de trens da provincia de Lugo, situada na cidade de Monforte de Lemos, e unha das máis importantes e con maior número de pasaxeiros de Galicia debido a confluencia das liñas León-A Coruña e Monforte-Redondela.

Ten servizos de Media e Longa Distancia, ademais dunha imporante función loxística derivada da súa extensa praia de vías.

Estación de Ponferrada

Ponferrada é unha estación de tren de Adif situada na cidade de Ponferrada, na provincia de León. Ten servizos de longa e media distancia operados por Renfe.

Estación de San Clodio-Quiroga

San Clodio-Quiroga é unha estación de tren de Adif situada en San Clodio, no concello de Ribas de Sil, a escasos quilómetros de Quiroga. Ten servizos de longa e media distancia operados por Renfe.

Estación do Barco de Valdeorras

O Barco de Valdeorras é unha estación de Adif situada no concello do Barco de Valdeorras, na provincia de Ourense. Ten servizos de longa e media distancia operados por Renfe.

Gallaecia

A Gallaecia foi unha provincia romana do noroeste da Península Ibérica que abranguía o que hoxe é a comunidade autónoma de Galicia, o norte de Portugal e as provincias españolas de Asturias, León e Zamora. As súas capitais estaban en Bracara Augusta (Braga), Lucus Augusti (Lugo) e Asturica Augusta (Astorga).

Hospital de Órbigo

Hospital de Órbigo é unha localidade da provincia de León. A súa poboación en 2007 era de 1.052 habitantes e a superficie do termo municipal é de 4,58 km², sendo a densidade poboacional de 229,69 hab./km². Atópase a unha altitude de 823 m.

Marcelo Macías

Marcelo Macías García, nado en Astorga o 1 de xullo de 1843 e finado en Ourense o 8 de marzo de 1941, foi sacerdote, profesor e doutor en filosofía e letras, arqueólogo e numismático.

N-120

A N-120 é unha estrada nacional española que une as cidades de Logroño e Vigo, acabando no porto desta última. A nomenclatura actual desta vía, así como do resto das estradas nacionais de España, estableceuse no cuarto plan xeral de estradas de 1939-41 (Plan Peña).

Ten un percorrido de 662 km, e pasa polas comunidades autónomas da Rioxa, Castela e León e Galicia, unindo grandes cidades e vilas como Burgos, Sahagún, León, Astorga e Ponferrada fóra de Galicia; e como O Barco de Valdeorras, A Rúa, Quiroga, Monforte de Lemos, Ourense, Ribadavia, A Cañiza, Ponteareas e O Porriño, xa en Galicia.

Na actualidade hai varias autovías ou autoestradas que van paralelas, con tramos en construción. Entre Logroño e Burgos (ligazón coa BU-30), está en construción a A-12, Autovía do Camiño de Santiago. Burgos circunválase mediante a BU-30. Entre a BU-30 e Onzonilla o corredor correspóndese coa Autovía Autonómica do Camiño de Santiago A-231, en servizo. Entre Onzonilla e León o corredor correspóndese coa Autovía da Ruta da Prata A-66, en servizo. Entre León e Astorga o corredor correspóndese coa autoestrada AP-71 de peaxe, en servizo. Entre Astorga e Vilamartín da Abadía o corredor correspóndese coa Autovía do Noroeste A-6, en servizo.

Entre Vilamartín da Abadía e Ourense o corredor correspóndese coa Autovía Ponferrada-Ourense A-76, en proxecto. Até a década de 1980 o tramo entre A Rúa e Ourense discorría ao sur do río Sil pola actual OU-536 , atravesando a ponte Bibei e Castro Caldelas. Desde entón vai por Quiroga, Monforte de Lemos e Os Peares. Entre A Rúa e Monforte de Lemos, pasando por Quiroga e A Estación (A Pobra de Brollón), vai en paralelo á LU-933, tramo da antiga C-533 A Gudiña-Lalín. Entre Monforte de Lemos e Os Peares, pasando polo Castro de Ferreira, existe o tramo N-120a, que se corresponde coa vella estrada C-546 Ourense-Lugo.

Entre Ourense e Vigo correspóndese coa vella estrada Villacastín-Vigo. Entre Ourense e O Porriño vai en paralelo á Autovía das Rías Baixas A-52. Entre O Porriño e a ligazón coa AP-9 (Autoestrada do Atlántico) na Portela de Puxeiros, a estrada correspóndese coa Autovía do Atlántico A-55, que a solapa en diversos tramos. Tamén se solapan desde A Portela de Puxeiros até a entrada en Vigo pola avenida de Madrid. Entre a avenida de Madrid e o porto de Vigo a estrada correspóndese coa circunvalación VG-20.

Pedro González Telmo

Non confundir con Santo Elmo ou Santelmo: Erasmo de Formia.

Pedro González Telmo ou Elmo, coñecido como San Telmo, nado quizais en Frómista, quizais en Astorga antes de 1190 e falecido o 14 de abril de 1246 en Tui, foi un relixioso católico latino español.

Trenhotel

O Trenhotel é a marca comercial dos servizos de trens nocturnos de longa distancia e de gama media-alta operados por Renfe Operadora en España. O servizo realízase con trens Talgo e conecta gran parte de España e algunhas cidades de Portugal. No pasado tamén conectaba con cidades de Francia, Italia e Suíza.

Ten asentos en turista e preferente, cabinas de 4 camas en turista e de 1 ou 2 en preferente ou gran clase. O acceso está adaptado a minusválidos e posúe cafetería.

Dende o punto de vista físico, é un tren Talgo das series IV, V, VI ou VII con posible rodadura desprazable que foi reformado por dentro contendo moitos dos coches camas para viaxar de noite.

100 000+
50 000+
10 000+
5000+
Menos de
5000
habitantes

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.