Aranjuez

Aranjuez é un municipio español da Comunidade de Madrid, cabeceira de partido xudicial. É o termo municipal máis meridional da comunidade e está atravesado polos ríos Texo e Jarama.

É un dos Reais Sitios da monarquía española desde que Filipe II o nomeou en 1560, e posúe ademais o título de vila desde 1899, motivo polo que o municipio é coñecido como Real Sitio y Villa de Aranjuez.[1]

É famoso polo seu Palacio Real, os seus Xardíns e polo trazado cuadricular das súas rúas, polas súas hortas de amorodos e espárragos e por servir de inspiración ao compositor Joaquín Rodrigo para o seu Concierto de Aranjuez, así como polo Motín de Aranjuez, que tivo lugar nesta localidade en 1808 e que tivo como consecuencia a abdicación do rei Carlos IV no seu fillo Fernando VII. A Paisaxe cultural de Aranjuez foi declarada Patrimonio da Humanidade pola Unesco en 2001.

Aranjuez
Bandera de Aranjuez
Escudo de Aranjuez (Madrid)
Palacio Real de Aranjuez
Vista panorámica
Xardíns de Aranjuez Río Texo
Localización
Aranjuez (Madrid) mapa
PaísEspaña España
Comunidade autónomaComunidade de Madrid Madrid
ProvinciaMadrid
Xeografía
Altitude495 msnm
Superficie201,11 km²
Demografía
Poboación58.168 hab. (INE 2015)
Densidade287,37
Xentilicioribereño, arancentano, arajovenense, arajovense, riberiego, perico
Outros datos
Código postal28300, 28310, 28312
AlcaldeCristina Moreno (PSOE)
www.aranjuez.es

Xeografía

O municipio de Aranjuez atópase no sur da Comunidade de Madrid, formando un entrante dentro da provincia de Toledo. Limita ao norte cos concellos de Ciempozuelos, Titulcia, Chinchón e Colmenar de Oreja, todos eles da Comunidade de Madrid. Polo resto de puntos cardinais limita con concellos da provincia de Toledo: Ontígola, Ocaña, Ciruelos e Yepes ao leste, Toledo e Almonacid de Toledo ao sur, e Mocejón, Villaseca de la Sagra, Añover de Tajo, Borox e Seseña ao oeste.

O relevo de Aranjuez é suave, con numerosos cerros e outeiros redondeados, que teñen como orixe os pliegues e afundimentos do terreo producidos pola erosión da auga. Devanditos cerros atópanse principalmente no sur e sueste do término municipal, como o Cerro de la Caridad (646 m) e o de Valdelascasas (641 m). Os principais ríos do municipio son o Texo e o seu afluente Jarama.

Hai tres reservas naturais protexidas: a Reserva Natural do Carrizal de Villamejor, a Reserva do Regajal-Mar de Ontígola e o Parque do Sueste (cursos baixos dos ríos Manzanares e Jarama).

Demografía

Aranjuez é un exemplo, xunto con La Carolina e Tres Cantos, de cidade planificada. Desde que en 1752 Fernando VI permitise o libre establecemento de persoas en Aranjuez (antes só podían vivir alí persoas relacionadas coa Corte), o municipio non fixo máis que crecer, aínda que a un ritmo mesurado. En 1900 tiña 11.772 habitantes, que pasaron a 21.536 en 1940, 35.619 en 1981 e 40.113 en 2001.

Segundo o censo de 2015 tiña unha poboación de 58.168 habitantes, atopándose entre os vinte municipios máis poboados da Comunidade de Madrid. A poboación está repartida entre o núcleo urbano e varias entidades de poboación: Algodor, Academia Especial de la Guardia Civil, Las Tejeras, Castillejo, Real Cortijo de San Isidro, La Flamenca, Las Infantas, Villamejor, El Cerro, La Montaña, Soto del Hinojar e Sotomayor.

Economía

A actividade máis destacada en Aranjuez son as súas empresas industriais Indra, Fyse, Bosch e Cortefiel, mentres que o emprego máis elevado apórtao o sector público, de Sanidade, Educación e Seguridade, e en particular Patrimonio Nacional, o Centro Penitenciario, a Comisaría Conxunta e o Hospital do Texo.

Paisaxe cultural de Aranjuez
Aranjuez IglesiaSanAntonio
Vista da igrexa de San Antonio.
Patrimonio da Humanidade - UNESCO
PaísEspaña España
Localización40°02′00″N 3°36′10″O / 40.03333, -3.60278
TipoCultural
CriteriosII, IV
Inscrición2001 (25ª sesión)
Rexión da UNESCOEuropa e América do Norte
Identificador1044

Festas e celebracións

  • En maio celébrase a Feira de Artesanía "Alfaranjuez", así como o Festival de Música Tradicional "Aranjuez Folk". Tamén ten lugar neste mes a Feira do Coche Usado e Seminovo.
  • 15 de maio, día de San Isidro Labrador, romaría na próxima pedanía do Real Cortijo de San Isidro.
  • 30 de maio, día de San Fernando, patrón de Aranjuez.
  • Entre maio e xuño celébrase o Festival de Música Antiga de Aranjuez.
  • En xuño ten lugar a Feira do Libro de Aranjuez, en contrapartida coa Feira do Libro Usado e de Ocasión, que se celebra en setembro.
  • Primeira semana de setembro, Festas do Motín de Aranjuez, declaradas de interese turístico nacional.

Notas

  1. "Historia de Aranjuez". Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2007. Consultado o 06 de febreiro de 2016.

Véxase tamén

Ligazóns externas

Carlos IV de España

Carlos IV de Borbón, nado no Palacio Real de Portici (Reino de Nápoles) o 11 de novembro de 1748 e finado en Roma (Estados Pontificios) o 20 de xaneiro de 1819, foi rei de España desde o 14 de decembro de 1788 até o 19 de marzo de 1808 cando, como consecuencia do golpe de Estado que pasou á historia como o motín de Aranjuez, abdicou en favor do seu fillo Fernando, príncipe de Asturias.

Era fillo e sucesor de Carlos III e da súa esposa María Amalia de Saxonia.

Carlota Xoaquina de Borbón

Carlota Xoaquina Teresa Caetana de Borbón e Borbón-Parma (en portugués Carlota Joaquina Caetana de Bourbon e Bourbon), nada en Aranjuez o 25 de abril de 1775 e finada en Sintra o 7 de xaneiro de 1830, foi unha infanta española, raíña consorte de Portugal e emperatriz consorte de iure de Brasil.

Ciempozuelos

Ciempozuelos é un concello español da provincia e Comunidade de Madrid, pertencente á comarca de La Sagra, situado ao sur da rexión a 568 metros de altitude media e a 35 quilómetros de distancia da capital.

Comunidade de Madrid

A Comunidade de Madrid (en español: Comunidad de Madrid) é unha comunidade autónoma de España uniprovincial situada no centro da Península Ibérica, no centro da Meseta Central. Limita coas provincias de Guadalaxara, Cuenca, Toledo, Ávila e Segovia. A súa capital, Madrid, é tamén a capital de España. Non existe a Deputación ao ser uniprovincial.

A súa poboación estimada é de 6 661 949 habitantes (INE 2019) e a maioría concéntrase na área metropolitana da cidade.

Estación de Alacant-Terminal

Alacant-Terminal é a principal estación de tren de Adif da cidade de Alacant. É unha estación de carácter terminal. Ten servizos de alta velocidade, longa e media distancia, ademais de ser cabeceira de dúas liñas da rede de Proximidades Murcia/Alacant.

Fernando VII

Fernando VII de España, alcumado o "desexado" e tamén "o felón" nado en San Lorenzo de El Escorial o 14 de outubro de 1784 e finado en Madrid o 29 de setembro de 1833, foi rei de España, fillo de Carlos IV e de María Luísa de Parma.

O seu reinado, como sucedeu en boa parte de Europa, estivo marcado pola tensión entre o absolutismo herdado e defendido por el e as novas ideas liberais. De feito herdou un país dividido pola guerra da independencia e o fin do seu reinado deu paso a unha guerra civil, as chamadas guerras carlistas.

En política exterior, o seu reinado caracterizouse polo inicio do proceso descolonizador en América latina, que rematará a finais do século XIX.

Francisco de Asís de Borbón

Francisco de Asís María Fernando de Borbón e Borbón-Dúas Sicilias, nado en Aranjuez o 13 de maio de 1822 e finado en Épinay-sur-Seine (Francia) o 17 de abril de 1902), foi fillo do infante de España Francisco de Paula de Borbón e de Luisa Carlota de Borbón-Dúas Sicilias, foi rei consorte de España (1846-1868) e II duque de Cádiz.

Media distancia Renfe

Media Distancia Renfe é un servizo de transporte de pasaxeiros por ferrocarril fornecido por Renfe Operadora. Cobre distancias medias, comprendidas entre as de Longa Distancia e as de Proximidades.

Desde o ano 2006 está baixo a responsabilidade da Dirección Xeral Servizos de Proximidade e Media Distancia, heredeira da extinta Unidade de Negocio de Media Distancia, anteriormente denominada Rexionais, nome polo cal aínda se lle coñece popularmente.

Motín de Aranjuez

O motín de Aranjuez foi un levantamento ocorrido entre o 17 e o 19 de marzo de 1808 nas rúas da localidade madrileña de Aranjuez, contra o goberno de Manuel Godoy, secretario de estado de Carlos IV e que estivo apoiado polo príncipe de Asturias, futuro Fernando VII.

Palacio Real de Aranjuez

O Palacio Real de Aranjuez é unha das residencias da Familia Real Española, situada no Real Sitio e Vila de Aranjuez (Comunidade de Madrid), que é xestionada e mantida por Patrimonio Nacional.

Patrimonio Nacional

Patrimonio Nacional é un ente autónomo, dependente do Ministerio da Presidencia de España, dedicado ao mantemento dos bens de titularidade estatal a disposición do rei de España e da familia real española para o seu uso como residencia ou para celebrar actos de Estado ou cerimonias oficiais.

Os bens administrados por Patrimonio Nacional comprenden pazos, xardíns, conventos e mosteiros, os chamados Reais Sitios. Con esta denominación coñécense os lugares onde se atopan as residencias da familia real española, a maior parte preto de Madrid e que foron utilizados tradicionalmente para o reposo, lecer ou como residencia de inverno ou verán para os monarcas españois, así como os espazos onde se atopanan as instalacións de servizo para a antiga Corte.

Durante o reinado de Afonso XIII este organismo recibía o nome de Patrimonio Real.

Riki

Iván Sánchez-Rico Soto, alcumado Riki, nado en Aranjuez o 11 de agosto de 1980, é un ex-futbolista español. Xogaba na posición de dianteiro.

Río Jarama

O río Jarama é un curso fluvial español, un dos afluentes máis importantes do río Texo. Nace na beira da Peña Cebollera, tamén coñecida como Pico de las Tres Provincias), na serra de Ayllón, Sistema Central), xusto na confluencia entre as provincias de Madrid, Guadalaxara e Segovia, xunto ao faial de Montejo.

Discorre polas provincias de Guadalaxara e Madrid. Os seus principais afluentes son, pola marxe dereita, os ríos Lozoya, Guadalix e Manzanares; e, pola esquerda, o Henares e o Tajuña.

No primeiro treito do seu percorrido, bordea o faial de Montejo, constituíndo o límite entre as provincias de Madrid e Guadalaxara. Intérnase na provincia de Guadalaxara á altura de La Hiruela, discorrendo por Colmenar de la Sierra, Matallana e El Vado, onde as súas augas son represadas no encoro que leva o nome da antiga poboación anegada (El Vado). Entra de novo na provincia de Madrid á altura de Patones de Abajo, recibindo o caudal do río Lozoya. A partir de aquí, segue unha dirección norte-sur, pasando por Talamanca de Jarama e, deixando á súa dereita o municipio de Madrid á altura do Aeroporto de Madrid-Barajas. O río tivo que ser levemente desviado durante a última ampliación do aeroporto, con obxecto de construír a pista 15R-33L.

Pasado o aeroporto recibe os seus principais afluentes: Henares, Tajuña e Manzanares. Finalmente desemboca no río Texo un pouco antes de chegar a Aranjuez, constituíndo alí a maior parte do seu caudal.

Río Texo

O Texo (Tajo en castelán; Tejo en portugués) é o maior río da Península Ibérica, á que atravesa na súa parte central, seguindo un rumbo leste-oeste, cunha leve inclinación cara ao suroeste. Nace na Fuente de García, na Serra de Albarracín, que pertenece aos Montes Universales (Teruel), a 1.593 m de altitude e desemboca no Océano Atlántico xunto a Lisboa, formando un esteiro coñecido como o Mar da Palla, no que verte un caudal medio de 444 m³ por segundo.

Santiago Rusiñol

Santiago Rusiñol i Prats, nado en Barcelona o 25 de febreiro de 1861 e finado en Aranjuez o 13 de xuño de 1931, foi un pintor e escritor catalán. Foi un personaxe importante da Renaixença literaria e cultural de Cataluña, e do mundo intelectual e bohemio da Barcelona do seu tempo.

Tratado de Aranjuez

O tratado de Aranjuez, asinado en 1801, e o tratado de San Ildefonso, asinado en 1800, foron dous acordos segredos entre España e Francia no transcurso das Guerras Napoleónicas. Os principais puntos acordados incluíron a cesión a Francia das posesións españolas de Luisiana e o ducado de Parma, a cambio do Gran Ducado de Toscana, que co nome de Reino de Etruria pasou a mans do infante español Luis Francisco de Borbón-Parma.

Universidade Rei Xoán Carlos

A Universidade Rei Xoán Carlos (URJC, en castelán: Universidad Rey Juan Carlos) é unha universidade pública española con sede na Comunidade de Madrid. Ten campus en Alcorcón, Aranjuez, Fuenlabrada, Madrid e Móstoles, ademais de varios centros na capital.

A URJC conta aproximadamente con 45.458 estudantes, sendo por iso a segunda universidade da Comunidade de Madrid por número de alumnos matriculados.4 Destaca a nivel nacional nos estudos de administración de empresas, ciencias económicas, ciencias ambientais, fisioterapia, enxeñería, medicina, xornalismo, publicidade, turismo e relacións internacionais.

Máis de 1 000 000
Máis de 100 000
Máis de 50 000
Máis de 25 000
Menos de 25.000

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.