Andalucía

Andalucía é unha Comunidade autónoma española situada no sur da Península Ibérica. Limita ao sur co Mar Mediterráneo e o Océano Atlántico, ao norte con Estremadura e Castela-A Mancha, ao leste coa Rexión de Murcia e ao oeste con Portugal.

Está formada por oito provincias: Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Málaga, Sevilla e Xaén. A capital da comunidade autónoma é Sevilla, cidade recoñecida no Estatuto de Autonomía como sede da organización institucional da Comunidade Autónoma, denominada Junta de Andalucía. O novo Estatuto de Autonomía (2007) define Andalucía como unha "realidade nacional".

Andalucía
Bandeira de Andalucía
Escudo de Andalucía
BandeiraEscudo
Andalucia in Spain (plus Canarias) (special marker)
Lema: Andalucía por sí, para España y la Humanidad
Himno: Himno de Andalucía
EstadoEspaña España
CapitalSevilla
 • Poboación702.345 (2008)
Cidade máis poboadaSevilla
Lingua oficialCastelán
Forma de gobernoJunta
Juan Manuel Moreno (PP)
Estatuto19 de marzo de 2007
SuperficiePosto 2º
 • Total87.268 km²
Costas1.100 km
PoboaciónPosto 1º
 • Total8 202 220 (2008) hab.
 • Densidade93,99 hab./km²
Xentilicioandaluz / andaluza
Fuso horarioUTC+1
 • Horario de veránUTC+2
Dominio de Internet.es
Código ISOES-AN

Xeografía

Andalucía é a segunda Comunidade Autónoma de máis extensión territorial de España por detrás de Castela e León, e a primeira en canto ao número de habitantes.

Andalucía componse de tres unidades fundamentais:

  • Serra Morena, límite natural entre a meseta de Castela e Andalucía, de elevación escasa: soamente Serra Madrona logra superar os 1300 metros no seu punto máis alto (Bañuela). Dentro deste sistema montañoso salienta o desfiladeiro de Despeñaperros, que constitúe a fronteira natural con Castela.
  • As cordilleiras Béticas (Subbética e Penibética) son paralelas ao Mediterráneo e non están aliñadas, deixando entre elas o 'Suco Intrabético'. As alturas da Andalucía encóntranse en Serra Nevada, ao sueste de Andalucía; onde se sitúan as cotas máis elevadas da Península Ibérica: o pico Mulhacén (3478 m.) e o Veleta (3392 m.).
  • O val do Guadalquivir é un territorio chan case na súa totalidade, aberto ao Golfo de Cádiz no suroeste.

Clima

Andalucía sitúase dentro do dominio climático mediterráneo, mais non toda Andalucía ten o mesmo clima.

As precipitacións diminúen do oeste ao leste, situándose en Andalucía o punto con máis chuvia da Península Ibérica (Serra de Grazalema, 2.138 litros anuais)[1] e o menos chuvioso da Europa (Cabo de Gata, 117 litros anuais)[2]. A Andalucía húmida coincide cos puntos máis altos da Comunidade (as tres Serras), especialmente a área da Serranía de Ronda e a Serra de Grazalema. A Andalucía árida encóntrase representada por gran parte da provincia de Almería e o Foxo de Guadix-Baza. O val do Guadalquivir presenta pluviometría media.

Os días de chuvia por ano son case 75, descendendo de 50 nas zonas máis áridas. En cambio, en grandes partes da Andalucía supéranse os 300 días de sol ao ano.

A temperatura media anual de Andalucía é superior aos 16 °C, e tamén con variacións xeográficas, oscilando desde os 18,5 °C de Málaga aos 15,1 °C en Baeza. O mes de máis frío é xaneiro (12,5 °C en Málaga, 6,4 °C en Granada) e o máis caloroso agosto (28,5 °C en Écija).

Hidroloxía

Río Guadalquivir Cordoba
O Guadalquivir ao seu paso por Córdoba.

Andalucía ten unha gran diversidade hidrolóxica, debido principalmente a que os seus ríos poden ser das dúas vertentes: a atlántica e a mediterránea. Na vertente atlántica encontramos as bacías do Guadiana, Odiel-Tinto, Guadalquivir e Guadalete-Barbate, mentres que a vertente mediterránea pertencen os ríos da bacía Sur.

Os ríos máis importantes da Andalucía son:

Historia

Oso ibero de Porcuna (M.A.N. Inv.33195) 01
Figura ibera do Oso de Porcuna, no Museo Arqueolóxico Nacional de España.
Artigo principal: Historia de Andalucía.

A historia de Andalucía é dunha gran complexidade debido á súa ampla dilatación no tempo. A posición geoestratégica de Andalucía no extremo sur de Europa, entre esta e África, entre o océano Atlántico e o mar Mediterráneo, así como as súas riquezas minerais e agrícolas e a súa grande extensión superficial de 87.268 km² (maior que moitos dos países europeos), forman unha conxunción de factores que fixeron de Andalucía un foco de atracción doutras civilizacións xa desde o inicio da Idade dos Metais.

De feito, a súa situación xeográfica como nexo entre África e Europa, fai que algunhas teorías apunten a que os primeiros homínidos europeos, previo paso do Estreito de Xibraltar, situáronse no territorio andaluz. As primeiras culturas desenvolvidas en Andalucía (Os Milleiros, O Argar e Tartessos), tiveron un claro matiz orientalizante, debido a que pobos do Mediterráneo oriental asentáronse nas costas andaluzas en busca de minerais e deixaron o seu influxo civilizador. O proceso de paso da prehistoria á historia, coñecido como protohistoria, estivo ligado á influencia destes pobos, principalmente gregos e fenicios, amplo momento histórico no que se fundou Cádiz, a cidade máis antiga de Europa occidental, seguida en antigüidade por outra cidade andaluza: Málaga.[3]

BAELO CLAUDIA
Vista parcial do foro das ruínas de Baelo Claudia.

Andalucía quedou incorporada plenamente á civilización occidental coa conquista e romanización da provincia Bética. Esta tivo grande importancia económica e política no Imperio, ao que achegou numerosos maxistrados e senadores, ademais das figuras sobresalientes dos emperadores Traxano e Adriano.

As invasións xermánicas de vándalos e posteriormente de visigodos non fixeron desaparecer o papel cultural e político da Bética e durante os séculos V e VI os terratenientes beticorromanos mantiveron practicamente unha independencia con respecto a Toledo. Neste período destacaron figuras como Santo Isidoro de Sevilla ou San Hermenexildo.

No 711 produciuse unha importante ruptura cultural coa invasión musulmá da Península Ibérica. O territorio andaluz foi o principal centro político dos distintos estados musulmáns de Al-Ándalus, sendo Córdoba a capital e un dos principais centros culturais e económicos do mundo por aquel entón. Este período de florecimiento culminou co Califato Omeia de Córdoba, onde destacaron figuras como Abderramán III ou Alhakén II. Xa no século X produciuse un período de grave crise que foi aproveitado polos reinos cristiáns do norte peninsular para avanzar nas súas conquistas e polos distintos imperios norteafricanos que se foron sucedendo -Almorábides e Almohades- que exerceron a súa influencia na o-Ándalus e tamén estableceron os seus centros de poder na península en Granada e Sevilla, respectivamente. Entre estes períodos de centralización de poder, o seu produciu a fragmentación política do territorio peninsular, que quedou dividido en primeiros, segundos e terceiros reinos de taifas. Entre estes últimos, o Reino nazarí de Granada tivo un papel histórico e emblemático fundamental.

A Coroa de Castela foi conquistando paulatinamente os territorios do sur peninsular. Fernando III personalizou a conquista de todo o val do Guadalquivir no século XIII. O territorio andaluz quedou dividido nunha parte cristiá e outra musulmá ata que en 1492 a conquista da Península finalizou coa toma de Granada e a desaparición do reino homónimo.

La Rendición de Bailén (Casado del Alisal)
A Batalla de Bailén, de Casado del Alisal.

No século XVI, é cando Andalucía explotou máis a súa posición xeográfica, xa que centralizou o comercio co Novo Mundo, onde tivo un papel fundamental no seu descubrimento e colonización. Con todo non existiu un verdadeiro desenvolvemento económico de Andalucía debido ás numerosas empresas da Coroa en Europa. O desgaste social e económico xeneralizouse no século XVII e culminou coa conspiración da nobreza andaluza contra o goberno do Conde-Duque de Olivares en 1641.

As reformas borbónicas do século XVIII non remediaron que España en xeral e Andalucía en particular fósense perdendo peso político e económico no contexto europeo e mundial. Así mesmo a perda das colonias españolas de Ultramar irán sacando a Andalucía dos circuítos económicos mercantilistas. Esta situación agravouse durante os séculos seguintes e Andalucía pasará de ser unha das rexións máis ricas de España a unha das máis pobres a finais do errado proceso de industrialización no século XIX.

Xa no século XX, Andalucía vai dar un paso fundamental para a comprensión da historia actual da rexión, que é a súa configuración como Comunidade autónoma dentro de España. Andalucía afronta o seu futuro co obxectivo de saír da situación de subdesarrollo comparativo coas rexións máis ricas da Unión Europea.

Demografía

Andalucía é a primeira Comunidade Autónoma española en canto á súa poboación, que en 2005 era de 7 849 799 habitantes. Esta poboación concéntrase, sobre todo, nas capitais provinciais e nas áreas costeiras, polo que o nivel de urbanización de Andalucía é bastante alto; a metade da poboación andaluza concéntrase nas 26 cidades de máis de 50.000 habitantes.[4]

As áreas máis poboadas son:

  • Área de Sevilla (1 200 000 habitantes)
  • Área de Málaga (900.000 habitantes)
  • Baía de Cádiz (620.000 habitantes)
  • Área de Granada (500.000 habitantes)

Cidades máis poboadas

Listaxe Cidade Provincia Pob. Listaxe Cidade Provincia Pob.
Torredelorotyteatrolamaestranza

Sevilla
Puerto de Málaga 01

Málaga
Plaza de la corredera

Córdoba
1 Sevilla Sevilla 704.198 11 Xaén Xaén 116.790
2 Málaga Málaga 568.507 12 Alxeciras Cádiz 116.417
3 Córdoba Córdoba 328.547 13 San Fernando Cádiz 96.689
4 Granada Granada 239.154 14 El Puerto de Santa María Cádiz 88.503
5 Xerez da Fronteira Cádiz 208.896 15 Roquetas de Mar Almería 85.808
6 Almería Almería 190.013 16 El Ejido Almería 85.389
7 Huelva Huelva 149.310 17 Chiclana de la Frontera Cádiz 78.591
8 Marbella Málaga 136.322 18 Mijas Málaga 76.362
9 Cádiz Cádiz 125.826 19 Vélez-Málaga Málaga 75.623
10 Dos Hermanas Sevilla 125.086 20 Fuengirola Málaga 71.783
Censo 2010[5]

Organización territorial

Andalucía por provincias
Mapa provincial de Andalucía

Andalucía divídese en oito provincias, segundo o Decreto de 1833 da División Provincial, feito por Javier de Burgos. Á súa vez, estas provincias divídense en 771 municipios. As oito provincias son as seguintes:

Símbolos

Artigos principais: Escudo de Andalucía, Bandeira de Andalucía e Himno de Andalucía.
Blas Infante Tiles
Retrato de Blas Infante, realizado sobre azulexos, situado na avenida homónima de Xerez da Fronteira.
Versión instrumental do himno de Andalucía.

O escudo de Andalucía mostra a figura dun Hércules mozo entre as dúas columnas de Hércules que a tradición sitúa no estreito de Xibraltar, cunha inscrición ós pés dunha lenda que di: Andalucía por sí, para España y la Humanidad, sobre o fondo dunha bandeira andaluza. Un arco coas palabras latinas Dominator Hercules Fundator ,tamén sobre a bandeira andaluza, pecha ás dúas columnas.[6]

A Bandeira de Andalucía está composta de tres bandas horizontais verde, branca e verde, de igual tamaño; sobre a banda central branca está situado o escudo. Foi creada por Blas Infante e aprobada pola Asemblea de Ronda en 1918. Infante elixiu o verde como símbolo da esperanza e da unión e o branco como símbolo da paz e do diálogo. A elección destas cores débese a que Blas Infante considerou que foran os máis empregados ó longo da historia do territorio andaluz. Segundo el, o estandarte da dinastía andalusí dos Omeias era verde e representaba a convocatoria ó pobo. O branco, pola outra banda, simboliza o perdón entre os almohades, que na heráldica europea e interpretado como parlamento ou paz.

O himno de Andalucía é unha composición musical de José del Castillo Díaz[7] con letra de Blas Infante. A música está inspirada no Santo Dios, un canto relixioso popular que os campesiños e xornaleiros de algunhas comarcas andaluzas cantaban durante a sega[8] Blas Infante puxo este canto en coñecemento do Maestro Castillo, quen adaptou e harmonizou a melodía. A letra do himno apela ós andaluces para que se mobilicen e pidan terra e liberdade, mediante un proceso de reforma agraria e un Estatuto de Autonomía para Andalucía, no marco de España.

O Parlamento de Andalucía aprobou de xeito unánime en 1983 que se recoñecera a Blas Infante no Estatuto de Autonomía de Andalucía como Padre de la Patria Andaluza.

O Día de Andalucía é celebrado o 28 de febreiro e conmemora o referendo do ano 1980 que deu a plena autonomía á comunidade andaluza tras unha longa loita a través do procedemento estipulado no artigo 151 da Constitución para aquelas comunidades que, coma a andaluza, non tiveron a oportunidade de referendar o seu estatuto durante a Segunda República á causa do estalido da guerra civil española.

Goberno e administración

Andalucía accedeu á autonomía mediante a denominada vía ou procedemento agravado, recollida no artigo 151 da Constitución española de 1978. Seguindo este procedemento, a Comunidade Autónoma de Andalucía constituír o 28 de febreiro de 1980 tras a celebración dun referendo,[9] declarando no artigo 1º do seu Estatuto de autonomía (1981) que tal autonomía está xustificada na "identidade histórica, no autogoberno que a Constitución permite a toda nacionalidade, en plena igualdade ao resto de nacionalidades e rexións que compoñan España, e cun poder que emana da Constitución e o pobo andaluz, reflectido no seu Estatuto de Autonomía".

O Estatuto de Andalucía regulamenta as distintas institucións encargadas do goberno e a administración dentro da Comunidade. A Xunta de Andalucía é a institución principal na que se organiza o goberno. Por outra banda, existen outras institucións de autogoberno: o Defensor do Pobo Andaluz, o Consello Consultivo, a Cámara de Contas, o Consello Audiovisual de Andalucía e o Consello Económico e Social.

Xunta de Andalucía

Palacio de San Telmo (1681-1796)
Palacio de San Telmo, sede da Presidencia da Xunta de Andalucía.

A Xunta de Andalucía é a institución en que se organiza o autogoberno da Comunidade Autónoma de Andalucía. Está integrada por:

  • o presidente da Xunta de Andalucía, que é o supremo representante da comunidade autónoma e o representante ordinario do Estado nela. A súa elección prodúcese co voto favorable da maioría absoluta do pleno do Parlamento de Andalucía e o seu nomeamento correspóndelle ao Rei. O presidente da Xunta é Juan Manuel Moreno, que accedeu ao cargo o 16 de xaneiro de 2019.
  • o Consello de Goberno que é o órgano político e administrativo superior da Comunidade, ao que lle corresponde o exercicio da potestade regulamentaria e o desempeño da función executiva. Está composto polo presidente da Xunta, que o preside, e polos conselleiros nomeados por el para facerse cargo dos diversos departamentos ou consellerías. Na lexislatura actual (2019-23) a Xunta de Andalucía está composta por 11 consellerías.
  • o Parlamento de Andalucía que é a asemblea lexislativa autonómica, a que lle corresponde a elaboración e aprobación das leis e a elección e cesamento do presidente da Xunta. Os partidos políticos con representación no Parlamento durante a lexislatura actual (2019-2023), por número de deputados, son: PSOE-A, PP-A, Cidadáns, Adelante Andalucía (coalición composta por Podemos, Izquierda Unida e outras formacións de menor tamaño), e Vox.

Poder xudicial

O órgano xurisdiccional superior da Comunidade Autónoma é o Tribunal Superior de Xustiza de Andalucía, con sede en Granada, ante o que se esgotan as sucesivas instancias procesuais sen prexuízo da xurisdición que corresponde ao Tribunal Supremo. No entanto, o Tribunal Superior de Xustiza de Andalucía non é un órgano da Comunidade Autónoma senón que forma parte do Poder Xudicial, que é único en todo o Reino e que non pode ser transferido ás Comunidades Autónomas. O territorio andaluz está dividido en 88 partidos xudiciais.

Economía

Segundo a Contabilidade Rexional elaborada polo Instituto Nacional de Estadística, a renda por habitante da comunidade situouse en 2006 en 17.251 €,[10] que segue sendo unha das máis baixas de España. No entanto, o crecemento da comunidade especialmente nos sectores de industria e servizos foi superior á media de España e maior a varias comunidades da eurozona.

Tajoderonda
Ronda, grande atractivo turístico de Andalucía.

O sector primario, a pesar de ser o que menos VAB achega á economía, aínda representa unha certa importancia relativa respecto ao resto de sectores produtivos. Importancia que se fai maior se o comparamos co sector primario doutras economías occidentais, onde se reduciu á mínima expresión. O sector primario de longa tradición andaluza, produce o 8,26% do total e ocupa ao 8,19% (IEA 2007) da poboación activa. En termos monetarios pode considerarse un sector de competitividade crecente nos últimos anos.

O sector industrial andaluz tivo tradicionalmente un escaso peso na economía e caracterizouse pola súa debilidade. No entanto en valores absolutos a industria achegou en 2007 11.979 millóns de Euros e asalarió a máis de 290.000 traballadores. O achegue de produción representa un 9,15%, por baixo do 15,08% da economía española, situación acrecentada co descenso do peso do sector industrial con respecto á economía andaluza, a pesar do lixeiro aumento do peso da comunidade no último lustro.

O sector terciario ou de servizos, tanto en termos de produción como de emprego, experimentou nas últimas décadas un crecemento moi significativo na súa participación na economía. De ser un sector minoritario, pasou a ser amplamente maioritario como na maior parte das economías occidentais. Cabe destacar o seu turismo, sendo a segunda comunidade máis visitada logo de Cataluña, con 30 millóns de visitantes anuais, sendo os principais destinos a Costa do Sol e Serra Nevada.[11]

Transporte

Carreteras en Andalucía
Rede viaria en Andalucía de primeira orde.

A rede ferroviaria convencional permanece sendo similar á de fai 100 anos, cunha estrutura centralizada cara a Sevilla e Madrid, carecendo de conexións directas entre moitas das capitais de provincia. Dúas rutas principais son a que une Alxeciras con Sevilla e a que une Almería e Granada con Madrid, que conecta Andalucía coa capital do Estado. A través de Córdoba faise por Alta Velocidade e por Xaén por vía convencional. A Alta Velocidade andaluza foi pioneira en España xa que o primeiro traxecto foi o de Sevilla-Madrid en 1992.

Os eixos principais da rede viaria convertéronse en autovía en boa parte, conformando unha extensa rede. A E-05 (A-4) que vai de Madrid a Sevilla e continúa ata Cádiz, entra por Despeñaperros e pasa por Bailén e Córdoba. Desde Bailén parte a A-44 (E-902) que ten un ramal ata Granada e Motril. A comunidade autónoma é atravesada deste a oeste pola autovía A-92 que comunica Sevilla, Málaga, Selecta e Almería coa autovía A-49 Sevilla-Huelva e que segue cara ao oeste ata Portugal. Tamén existe un eixo transversal Norte-Sur que comunica Córdoba con Málaga A-45. Con todo, as necesidades de accesibilidade non terminan de estar resoltas, congestionándose moitos tramos da rede viaria en épocas vacacionais, e soportando moito tráfico pesado desde as zonas agrícolas da costa. Puntualmente, o paso de magrebís que traballan en Europa incrementa o uso das conexións cara a Tarifa e Alxeciras.

Entre os portos de interese xeral de Andalucía destaca, tanto no transporte de pasaxeiros como de mercancías, o Porto Baía de Alxeciras, sendo o de maior tráfico de España con máis de 60 millóns de toneladas en 2004. Así mesmo cunha menor magnitude e unha certa especialización funcional completan o panorama portuario comercial o Porto de Málaga, o Porto da Baía de Cádiz, o Porto de Huelva e o Porto de Sevilla, único porto fluvial comercial de España.

En 2008 Andalucía posúe seis aeroportos públicos, todos cualificados de interese xeral, e xa que logo internacionais. O tráfico de pasaxeiros está moi concentrado, tendo o Aeroporto de Málaga o 60,67% dos pasaxeiros totais da comunidade. Os dous aeroportos con máis tráfico (o de Málaga e o Aeroporto de Sevilla), acaparan o 80,79% do total e se a estes engádeselles o Aeroporto de Xerez, o 87,96%.[12]

O Consello de Goberno aprobou o Plan de Infraestruturas para a Sustentabilidade do Transporte en Andalucía (PISTA) 2007-2013, que suporá un investimento de 30.000 millóns de euros en infraestruturas e servizos de transporte.[13]

Notas

  1. Vilá Valentí, J., La Península Ibérica. Barcelona. Ariel. 1968, p. 82
  2. Ibídem, p. 81
  3. Espinosa, Pedro (2006). "Achado en Cádiz un muro de 3.000 anos". Cádiz: EL PAÍS.
  4. http://www.juntadeandalucia.es:9002/mapa/subtema0201.htm
  5. INE 2010.
  6. http://www.juntadeandalucia.es/conoce-andalucia/simbolos.html
  7. Director da Banda Municipal de Sevilla e coñecido comunmente como Maestro Castillo.
  8. Provincias de Málaga, Sevilla e Huelva
  9. Xunta de Andalucía. "Celebración do Referendo de Autonomía do 28-F". Arquivado dende o orixinal o 30 de xullo de 2007. Consultado o 12 de agosto de 2008.
  10. "PIB per cápita en Andalucía segundo o Instituto Nacional de Estadística". Arquivado dende o orixinal o 29 de setembro de 2007. Consultado o 26 de maio de 2011.
  11. Carabaca, I. La industria y su espacio. Geografía de Andalucía (Coor. López Antonio). 2003. Barcelona: Ariel Geografía. ISBN 84-344-3476-8
  12. Aena. "Informes sobre a utilización dos aeroportos de España nos últimos anos". Consultado o 17-01-2008.
  13. "Andalucía. O Plan de Infraestruturas para o transporte sostible prevé un investimento de 30.000 millóns".

Véxase tamén

Ligazóns externas

Almería

Almería é unha cidade costeira do sur de España, capital da provincia de Almería, en Andalucía. É considerada así mesmo capital da comarca metropolitana de Almería e da comarca turística denominada Costa de Almería.

A cidade sitúase no extremo sueste da Península Ibérica e está rodeada ao oeste pola serra de Gádor, ao norte pola serra Alhamilla e o leste polo val e delta do río Andarax. Ao sur atópase o Mar Mediterráneo. Con arredor de 190.000 habitantes segundo o censo de 2008, Almería é unha cidade de crecente relevancia nos ámbitos económico, cultural e deportivo, e un importante nó de comunicacións grazas ao seu porto e aeroporto internacionais.

Alxeciras

Alxeciras (en castelán: Algeciras) é unha cidade e municipio do sur de España, situado no Campo de Xibraltar, provincia de Cádiz, Andalucía.

Está situada na baía de Alxeciras, un enclave xeográfico estratéxico por acharse no estreito de Xibraltar, lugar de contacto entre o mar Mediterráneo e o océano Atlántico. Esta situación fixo que posea o porto marítimo con maior tránsito de persoas e mercancías entre Europa e África, concretamente entre España e Marrocos.

Alxeciras con 121.414 habitantes é o décimo municipio de Andalucía e o segundo da provincia en termos poboacionais, tras Xerez da Fronteira e por diante da capital provincial, Cádiz.

Canal Sur Televisión

Canal Sur TV é a primeira cadea de Radio y Televisión de Andalucía, RTVA. É unha das cadeas da televisión autonómica de Andalucía.

Cádiz

Cádiz é unha cidade e municipio español do sur da península Ibérica, capital da provincia de Cádiz, en Andalucía. Xunto cos concellos de San Fernando, Puerto Real, El Puerto de Santa María, Chiclana de la Frontera, Rota e Xerez da Fronteira forma a Mancomunidade da Baía de Cádiz, terceira área metropolitana de Andalucía por poboación e unha das máis activas, económica e industrialmente, desa mesma comunidade autónoma.

Cidade de interese turístico pola súa longa e influente historia de 3.100 anos, tivo importancia en procesos coma as guerras púnicas, a romanización de Hispania, o descubrimento de América ou a instauración do réxime liberal en España. Toda a cidade presenta numerosas prazas, xardíns, igrexas etc, que constantemente o rememoran.

O conxunto Cádiz-San Fernando está separado da Península polo Caño de Sancti Petri. Historicamente foi desde un pequeno arquipélago a unha illa, situación na que se debate se aínda se atopa nela. Esta particularidade fai difícil definir a súa condición xeográfica. Hoxe en día recibe un plan de tratamento insular. É coñecida popularmente como a Tacita de Plata.

Cádiz Club de Fútbol

O Cádiz CF é un equipo de fútbol español da cidade de Cádiz, en Andalucía. Foi fundado en 1910 e actualmente compite na Segunda División.

Córdoba, España

Córdoba é unha cidade andaluza, capital da provincia homónima, situada a beiras do río Guadalquivir e ao pé de Serra Morena. Provén do latín Corduba, e posiblemente dunha anterior fenicia, Qorteba, que viría a significar 'muíño de aceite' para algúns autores , ou ben 'cidade boa', a partir de Qart-tuba para outros.Foi capital do Califato Omeia de Occidente, época do seu maior esplendor e da que conserva numerosos monumentos, entre eles o máis importante é a Mesquita de Córdoba.

Córdoba na actualidade é un gran referente cultural do sur de Europa, unha das cidades máis atractivas, conservadas e de maior calidade de vida de España. Cun dos cascos históricos máis extensos do mundo, declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO o 17 de decembro de 1984. Hoxe en día a cidade presenta diversas zonas moi modernas e ben comunicadas referentes da moderna Córdoba do século XXI, destacando a enorme transformación urbana do Plano RENFE e no río Guadalquivir, alén da expansión da cidade cunha gran dimensión urbana e alta calidade de vivenda, aínda que os prezos acadados nos andares dos novos barrios son moi elevados. Foi candidata á capitalidade cultural europea para o ano 2016.

A Xunta de Andalucía está estudando dende fai un tempo, a creación da Área Metropolitana de Córdoba que estaría composta, ademais de pola capital, polas poboacións de Villafranca, Obejo, La Carlota, Villaharta, Villaviciosa de Córdoba, Almodóvar del Río e Guadalcázar, contando así cunha poboación aproximada de 351.000 habitantes.

Emilio Castelar

Emilio Castelar Ripoll, nado en Cádiz o 7 de setembro de 1832 e finado en San Pedro del Pinatar (Murcia), o 25 de maio de 1899, foi un político e escritor español, último presidente da Primeira República Española.

Himno de Andalucía

O himno de Andalucía é unha composición musical de José del Castillo Díaz con letra de Blas Infante. A música está inspirada no Santo Deus, un canto relixioso popular que os campesiños e xornaleiros dalgunhas comarcas andaluzas cantaban durante a sega. Blas Infante coñeceu este canto sendo notario na vila de Cantillana onde se interpretaba como canto de rogativas. Blas Infante puxo este canto en coñecemento do Maestro Castillo, quen adaptou e harmonizou a melodía. A letra do himno apela ós andaluces para que se mobilicen e pidan "terra e liberdade", mediante un proceso de reforma agraria e un estatuto de autonomía política para Andalucía, no marco de España.

O himno de Andalucía foi presentado pola Banda Municipal de Sevilla, baixo a dirección de José del Castillo, nun concerto celebrado na Alameda de Hércules o 10 de xullo de 1936, unha semana antes do comezo da Guerra Civil. Durante o Franquismo só se conservou un manuscrito para piano. Foi reestreado durante a transición democrática no Teatro Lope de Vega de Sevilla pola mesma banda o 18 de outubro de 1979. Dous anos antes, en abril de 1977 Carlos Cano realizou unha adaptación cantada pola coral Heliópolis de Sevilla e en cuxa gravación estiveron presentes antigos compañeiros de Blas Infante. A partir de 1980 realizáronse multitude de versións do himno, sendo especialmente reseñables as revisións e instrumentacións realizadas por Manuel Castillo nos anos 1980.

Huelva

Huelva é unha cidade e concello español, capital da provincia de Huelva, en Andalucía. Está situada na costa suroeste de España, na confluencia dos ríos Tinto e Odiel, que forman a Ría de Huelva. O municipio ten unha extensión de 149 km², e a súa poboación en 2010 era de 149.310 habitantes.

Málaga

Málaga é unha cidade do sur de España, capital da provincia de Málaga, en Andalucía. Está situada no extremo oeste do litoral meridional do mar Mediterráneo, a pouco máis de 100 km ao leste do estreito de Xibraltar.

Península Ibérica

A Península Ibérica é unha península do suroeste de Europa. Está arrodeada polo mar Mediterráneo, o Océano Atlántico e os Pireneos, que separan a península do resto do continente. Politicamente, abrangue os estados de Portugal, España e Andorra, estes dous últimos fronteirizos con Francia. Xibraltar, territorio británico situado ó sur de Andalucía con apenas unha trintena de quilómetros. Polo sur, a península está separada do continente africano (Marrocos) polo Estreito de Xibraltar.

Provincia de Cádiz

A provincia de Cádiz está situada ao sur de España, na comunidade autónoma de Andalucía. Posúe un dos climas máis benignos da Península Ibérica durante boa parte do ano.

Provincia de Córdoba, España

Córdoba é unha provincia española pertencente a Andalucía, sita na súa parte occidental. A súa capital é a homónima cidade de Córdoba. En 2005 tiña 784.376 habitantes. O 40 % da poboación vive na capital, sendo a densidade demográfica de 57,16 hab./km².

Provincia de Sevilla

A provincia de Sevilla é unha das oito provincias de Andalucía. Limita coas provincias de Málaga, de Cádiz, de Huelva, de Córdoba, e con Extremadura. A súa capital é a cidade homónima de Sevilla.

Ten unha poboación de 1.811.177 habitantes (2005), repartidos en 105 concellos. Ocupa unha área de 14.001 km².

Provincias de España

A provincia é unha división territorial de España, de acordo coa Constitución española. Actualmente, en España hai 50 provincias, que, xunto coas cidades autónomas de Ceuta e Melilla e algunhas posesións insulares menores -que non están suxeitas á división provincial por depender directamente da administración central-, comprenden a totalidade do territorio español.

Sevilla

Sevilla é unha cidade española situada ao suroeste da Península Ibérica, capital de Andalucía e da provincia homónima.

Sevilla é a cuarta cidade de España e cuarta área metropolitana por número de habitantes. Ten 696.676 habitantes en 2014, 1.317.098 na área metropolitana, 1.813.908 en total na provincia (datos de 2005). É o principal centro artístico, cultural, financeiro, económico e social do sur de España e un dos máis importantes do sur de Europa. É ademais un importante centro industrial de novas tecnoloxías e aeronáutica (factoría de EADS-CASA establecida no aeroporto). Sevilla e os seus núcleos de poboación satélites non constitúen unha verdadeira área metropolitana senón unha aglomeración urbana, pois carece dun órgano de coordinación no que estean representados tódolos organismos con competencias metropolitanas, tales como os concellos. Aínda que hai órganos mancomunados que se encargan da xestión metropolitana de certas actividades sectoriais (augas, residuos etcétera), non pode por tanto falarse de área metropolitana no seu sentido máis estrito.

De indubidable interese turístico, grazas a numerosos monumentos, prazas, xardíns, igrexas etcétera. Conserva o meirande casco histórico-artístico de Europa. De entre os seus monumentos máis famosos, a Giralda (antigo alminar da mesquita maior, hoxe campanario da Catedral) e a Torre del Oro son os dous máis coñecidos.

Dos seus barrios, Triana, La Macarena, Santa Cruz, Los Remedios, Heliópolis e Nervión son os máis famosos. A Giralda, a Catedral, o Alcázar, o Arquivo de Indias e a súa contorna foron declarados Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1987.

A tan só 20 m sobre o nivel do mar, entre Vega e a Campiña do río Guadalquivir, e á beira deste, conforma unha aglomeración urbana que se estende cara ó Aljarafe, As Marismas, o Parque Nacional de Doñana, a Serra Norte e a Serra Sur.

Sevilla Fútbol Club

O Sevilla Fútbol Club, S.A.D. é o club de fútbol decano da cidade de Sevilla, en Andalucía, fundado o 14 de outubro de 1905. Actualmente, milita na Primeira división española. Está clasificado na 7ª posición na clasificación histórica da Primeira división.Foi premiado pola Federación Internacional de Historia e Estatística de Fútbol como mellor club do mundo en 2006 e 2007, sendo o único equipo en conseguir devandita distinción dous anos consecutivos.

É o equipo andaluz con máis títulos nacionais (1 Liga, 5 Copas do Rei e 1 Supercopa) e o único que ten nas súas vitrinas varios títulos internacionais oficiais (5 Europa Leagues e 1 Supercopa de Europa). Tamén é o club de devandita comunidade que máis veces militou en Primeira División e o único que chegou a ser considerado o mellor club do mundo pola IFFHS, entrando no Top 25 no ano 2006. Ademais ten tres títulos europeos, sendo, xunto ao Málaga CF, os únicos clubs de Andalucía que teñen un título internacional.

Xaén

Xaén (en castelán: Jaén) é a capital da provincia de Xaén, situada ao sur de España e no nordeste da Comunidade Autónoma de Andalucía. Ten unha poboación de 116.540 habitantes (2005, fonte INE), o que supón aproximadamente unha sexta parte da poboación de toda a provincia. Baixo o lema de Capital Mundial do Aceite de Oliva, a actividade económica da cidade, con todo, está baseada no sector servizos, a administración, a industria agrícola, a construción e un incipiente turismo cultural.

Xerez da Fronteira

Xerez da Fronteira (en castelán: Jerez de la Frontera) é unha cidade e concello da provincia de Cádiz en Andalucía. É o núcleo urbano máis poboado da provincia e o quinto de Andalucía (215.180 hab.). Está situada ao sur da Península Ibérica, a pouco máis de 15 km do Océano Atlántico e 100 km do estreito de Xibraltar.

Situada nunha posición céntrica e ben comunicada na provincia convertérona no principal nó de comunicacións e nun dos centros loxísticos e de transportes de Andalucía occidental. O seu tamaño e capacidade de crecemento outorgáronlle maior dinamismo económico que o da capital provincial. É internacionalmente coñecida polo viño homónimo, xa que está situada nunha zona fértil para a agricultura e a gandería.

O seu termo municipal ocupa unha extensión de 1.188,14 km² que se estenden sobre o val do Guadalquivir. Ademais, inclúe unha ampla extensión do Parque Natural de Los Alcornocales e a Serra de Gibalbín, coñecido como Montes de Propio de Xerez.

É unha das dúas cidades principais da área metropolitana da Baía de Cádiz-Xerez, terceiro conglomerado urbano de Andalucía e un dos máis activos económica e industrialmente. Ademais, é municipio membro da Mancomunidade de Municipios da Baía de Cádiz. É sede episcopal da Diocese de Asidonia-Xerez, que abarca o norte da provincia de Cádiz, tomando o río Guadalete como fronteira natural.

Gran parte do centro histórico da cidade é Ben de Interese Cultural coa denominación de Conxunto Histórico Artístico. Zona Vella de Xerez da Fronteira.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.