Afonso de Castela

Afonso de Castela, coñecido tamén no seu tempo como Afonso o Inocente, nado en Tordesillas o 17 de novembro de 1453 e finado en Cardeñosa o 5 de xullo de 1468 , foi un nobre castelán. Tiña o título de Infante de Castela, ao ser fillo do rei Xoán II de Castela e da raíña Isabel de Portugal. Era irmán da futura raíña Isabel I de Castela, máis coñecida como Isabel a Católica.

Afonso foi un dos protagonistas do conflito pola sucesión do seu medio irmán Henrique IV. O rei Henrique, premido por un sector da nobreza, viuse obrigado a proclamar a Afonso Príncipe de Asturias en 1464 en detrimento da súa filla Xoana. Máis tarde, eses mesmos nobres proclamarían a Afonso rei en 1465, iniciándose unha guerra entre os partidarios de leste e os de Henrique IV. Desta forma, Afonso, co título de Afonso XII de Castela, disputou a Coroa ao seu medio irmán ata a súa prematura morte en 1468.

Afonso de Castela
Infante de Castela
Príncipe de Asturias
Rei rival de Castela e León
Cartuja de Miraflores (Burgos) - Tumba de Alfonso de Castilla - Detalle
Sepulcro de Afonso de Castela na Cartuxa de Miraflores
Rei rival de Castela e León
Afonso XII de Castela
5 de xuño de 1464 -5 de xullo de 1468
PredecesorHenrique IV de Castela
SucesorHenrique IV de Castela
Príncipe de Asturias
4 de setembro de 1464 -5 de xullo de 1468
PredecesorXoana de Castela
SucesorIsabel de Castela

Nacemento17 de novembro de 1453
Tordesillas, Coroa de Castela
Falecemento5 de xullo de 1468 (14 anos)
Cardeñosa, Coroa de Castela
Casa realCasa de Trastámara
ProxenitoresXoán II de Castela
Isabel de Portugal

Orixes familiares

Era fillo do rei Xoán II de Castela e da raíña Isabel de Portugal. Por parte paterna, os seus avós eran o rei Henrique III de Castela e a raíña Catalina de Lancaster e, por parte materna, os seus avós eran o infante Xoán de Portugal e Isabel de Barcelos.

Foi medio irmán do rei Henrique IV de Castela e irmán da futura raíña Isabel a Católica.

Traxectoria

Artigo principal: Conflito pola sucesión de Henrique IV de Castela.
AlfonsoXIICastilla cuartillo Sevilla
Moeda acuñada polos partidarios de Afonso en Sevilla.

O infante Afonso de Castela naceu no municipio valisoletano de Tordesillas o día 17 de novembro de 1453. Unha parte importante da nobreza castelá estaba descontenta con Henrique IV e en setembro de 1464, dita nobreza obrigou ao rei a desposuír a Xoana, a súa única filla, do título de Princesa de Asturias e proclamar a Afonso príncipe herdeiro no seu lugar. Porén, o descontento nobiliario non diminuíu e en xuño de 1465 a Liga nobiliaria reuniuse en Ávila, derrocaron a Enrique e proclamaron rei de Castela a Afonso, co nome de Afonso XII.[1] O novo rei tiña soamente 12 anos de idade. Este episodio foi chamado polos seus detractores "a farsa de Ávila", nome co que pasou á historia.

Estalou entón a guerra aberta entre os partidarios de Henrique IV e os de Afonso XII, que instalou o seu brillante Corte en Arévalo e chegou a reinar de feito durante os tres anos que durou a súa vida, envolvido nun luxo e esplendor cultural de que se fixo lingua uno dos seus cortesáns, Jorge Manrique, nas súas melancólicas Coplas a la muerte de su padre:[2][3]

Na corte de Afonso XII o Inocente figuraban cabaleiros tan importantes como Diego Gómez Manrique e o seu sobriño Jorge, o xurista Nicolás de Guevara e o poeta cancioneril Juan Álvarez Gato ou o historiador Diego de Valera, maestresala do rei en 1467, separadamente do propio Marqués de Villena; tamén Rodrigo Alonso Pimentel, cuarto Conde de Benavente, e Pedro de Villandrando Conde de Ribadeo, e Diego de Ribeira, ayo do príncipe Afonso e cabaleiresco maior do seu corte, ou Sancho de Vermellas, señor de Cavia e Monzón e alcalde maior dos fidalgos de Castela; Martín de Távara; o prior de Osma, xurista e capelán real de don Afonso XII Francisco Gómez de Miranda e outros. Por certo que na súa capela figuraban cantores tan destacados como Diego Rangel ou Cristóbal de Morais. Don Diego Gómez Manrique organizou festexos e compuxo momos teatrais para celebrar o aniversario real nos que as damas da Corte facían o papel de fadas. Outro produto do mecenado real foi un espello de príncipes redactado para o uso de Afonso XII: a Exhortación ou información de boa e sa doutrina (1467) escrita polo humanista Pedro de Chinchilla a instancias do xa citado cuarto Conde de Benavente.

En agosto de 1467 produciuse unha importante batalla en Olmedo, na que ningún dos bandos conseguiu impoñerse. Ata hoxe día algúns historiadores consideran que Enrique foi derrotado e feito prisioneiro[1] mentres que outros afirman que venceu, pero que por debilidade preferiu negociar cos vencidos.[5]

O infante Afonso de Castela faleceu, posiblemente, por envelenamento en Cardeñosa o día 5 de xullo de 1468.[6] Henrique IV quedou como rei indiscutido a partir de 1469 mentres que o título de herdeiro ao trono pasou a ser disputado entre Xoana a Beltranexa e a infanta Isabel, a medio irmán de Henrique IV de Castela. O conflito terminou dando lugar á Guerra de Sucesión Castelá, na que Isabel logrou finalmente apoderarse do trono castelán-leonés.

Sepultura de Afonso de Castela

O infante Afonso de Castela foi sepultado xunto aos seus pais na Cartuxa de Miraflores. O sepulcro de Afonso de Castela, obra do escultor Gil de Siloe, está colocado no lado do Evanxeo da igrexa do Monasterio.

No ano 2006, con motivo da restauración da Cartuxa de Miraflores, a Dirección Xeral de Patrimonio e Bens Culturais da Xunta de Castela e León decidiu realizar o estudo antropolóxico dos restos mortais de Xoán II e a súa segunda esposa, quen estaban enterrados na cripta baixo o sepulcro real, así como o estudo dos restos depositados no interior do sepulcro do infante Afonso de Castela, cuxo sepulcro está colocado nun lateral da mesma igrexa.[7][8] O estudo antropolóxico foi realizado por Luís Caro Dobón e María Edén Fernández Suárez, investigadores do área de Antropoloxía Física da Universidade de León.[9] Os restos mortais do infante Afonso de Castela, mal conservados, estaban depositados nun ataúde de madeira de nogueira, e comprobouse que a súa estatura alcanzaba os 165 centímetros. Ademais, confirmouse que os restos mortais depositados no sepulcro eran os do infante Afonso de Castela, pois se comprobou que existía unha relación de parentesco entre devanditos restos e os depositados no sepulcro de Xoán II de Castela.[10][11]

Devanceiros

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. Henrique II de Castela
 
 
 
 
 
 
 
8. Xoán I de Castela
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. Xoana Manuel de Villena
 
 
 
 
 
 
 
4. Henrique III de Castela
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. Pedro IV de Aragón
 
 
 
 
 
 
 
9. Leonor de Aragón
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Leonor de Sicilia
 
 
 
 
 
 
 
2. Xoán II de Castela
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Eduardo III de Inglaterra
 
 
 
 
 
 
 
10. Xoán de Gante, I duque de Lancaster
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
21. Filipa de Henao
 
 
 
 
 
 
 
5. Catarina de Lancaster
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22. Pedro I de Castela
 
 
 
 
 
 
 
11. Constanza de Castela
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
23. María de Padilla
 
 
 
 
 
 
 
1. Afonso de Castela e Avís
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
24. Pedro I de Portugal
 
 
 
 
 
 
 
12. Xoán I de Portugal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
25. Teresa Gille Lourenço
 
 
 
 
 
 
 
6. Xoán de Portugal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Xoán de Gante, I duque de Lancaster
 
 
 
 
 
 
 
13. Filipa de Lancaster
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Branca de Lancaster
 
 
 
 
 
 
 
3. Isabel de Portugal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28. Xoán I de Portugal
 
 
 
 
 
 
 
14. Afonso I de Braganza
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
29. Inés Pires
 
 
 
 
 
 
 
7. Isabel de Barcelos
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30. Nuño Álvares Pereira
 
 
 
 
 
 
 
15. Beatriz Pereira de Alvim
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
31. Leonor de Alvim
 
 
 
 
 
 

Notas

  1. 1,0 1,1 Álvarez de Toledo 2006.
  2. "Alfonso el Inocente". ArteHistoria (Junta de Castilla y León). Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2007. Consultado o 22 de xuño de 2007.
  3. Perea Rodríguez 2001, pp. 33-54.
  4. |Pues su hermano el Inocente, que en su vida subcesor se llamó, qué corte tan excelente tuvo y quánto gran señor que le siguió!
  5. Álvarez Palenzuela, Vicente Ángel (2006). "La guerra civil castellana y el enfrentamiento con Portugal (1475-1479)". Alicante: Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. Consultado o xuño de 2007.
  6. Fanjul, Cristina (19 de outubro de 2013). "No murió de peste sino envenenado". Diario de León. Consultado o 19 de outubro de 2013.
  7. O estudo, coordinado por Arturo Balado Pachón e Consolo Escribano Velasco, publicado pola Fundación Iberdrola.
  8. Balado Pachón 2008, pp. 82-85.
  9. Caro Dobón 2008, p. 23.
  10. Balado Pachón 2008, p. 85.
  11. Caro Dobón 2008, pp. 28-29.

Véxase tamén

Bibliografía

Outros artigos

Predecesor:
Xoán II de Castela
Cross Santiago.svg
Gran Mestre da Orde de Santiago
(administrado por Henrique IV)

1453 - 1462
Sucesor:
Beltrán de la Cueva
Predecesor:
Beltrán de la Cueva
Cross Santiago.svg
Gran Mestre da Orde de Santiago

1463 - 1467
Sucesor:
Juan Pacheco
Predecesor:
Xoana de Castela
Príncipe de Asturias
1464-1465
Sucesor:
Isabel de Castela
Predecesor:
Henrique IV
Rei rival de Castela
(en guerra contra Henrique IV)

1465-1468
Sucesor:
Henrique IV
Afonso VIII de León e Galicia

Afonso VIII de León e Galicia, denominado pola historiografía española como Afonso IX, nado en Zamora, Reino de León, o 15 de agosto de 1171 e finado en Sarria, Reino de Galicia o 23 de setembro de 1230, foi rei de León e Galicia (Adeffonsus Rex Legionensium et Gallecie) desde o 22 de xaneiro de 1188 até a súa morte, o 23 de setembro de 1230.Segundo a numeración cronolóxica real da coroa galego-leonesa, correspóndelle o ordinal VIII, pero, historicamente asignóuselle o ordinal IX, como forma de entroncar as cronoloxías de León e de Castela —en Castela reinaba por aquel entón Afonso VIII de Castela—. Ademais, nas Sete Partidas do seu neto Afonso X o Sabio, este afirmaba ser Afonso IX.

Afonso VII de León

Afonso Raimúndez, o Emperador, nado en Caldas de Reis o 1 de marzo de 1105 e falecido en Fresneda (quizais El Viso del Marqués) o 21 de agosto de 1157, foi rei de Galiza, León e Castela, o primeiro da dinastía de Borgoña. Foi fillo de dona Urraca (filla á súa vez de Afonso VI) e do seu primeiro marido, o conde Raimundo de Borgoña.

Afonso VII integrou na monarquía leonesa aquel sector da nobreza galega rebelde que representaba a Casa de Traba. Pero tamén foi o rei que inauguraba a política de apoio á Igrexa, e polo tanto foi o primeiro que aplicou un certo criterio de centralización política.

Afonso XI de Castela

Afonso XI de Borgoña, o Xusticeiro, nado en Salamanca o 13 de agosto de 1311 e finado en Xibraltar o 26 de marzo de 1350, foi rei de Castela, Galicia, León e Toledo entre outros reinos, ademais de ser bisneto de Afonso X o Sabio.

Ó morrer, era Rei de Castela, León, Toledo, Galicia, Sevilla, Córdoba, Murcia, Xaén, o Algarve, Alxeciras, e Señor de Molina.

Arcosolio

Arcosolio (do latín arcus, arco, e solium, sepulcro, sarcófago) é un termo arquitectónico aplicado a un nicho cuberto cunha bóveda en arco que se empezou a usar como lugar de soterramento nas catacumbas.

Berenguela de Barcelona

Berenguela de Barcelona, tamén chamada Berenguera ou Berengaria, nada en Barcelona en 1108 e finada en Palencia o 3 de febreiro de 1149, foi unha infanta de Aragón e raíña consorte de León e de Castela (1126-1149).

Farsa de Ávila

A farsa de Ávila foi unha cerimonia que tivo lugar nos arredores de Ávila o 5 de xuño de 1465, cando un grupo de grandes nobres casteláns depuxo en efixie o rei Henrique IV de Castela e proclamou rei no seu lugar o seu medio-irmán o infante Afonso, máis coñecido como "Afonso o Inocente". O nome de farsa foi dado polos detractores á proclamación, e con ese nome pasou á historia.

Fernando Afonso

Fernando Afonso foi fillo e herdeiro de Afonso VIII, rei de Galiza e León, e da súa primeira esposa a raíña Teresa de Portugal.

Descendia por liña directa de Raimundo de Borgoña, Conde de Galiza, iniciador da dinastía borgoñona na península ibérica. Por vía paterna era bisneto do emperador Afonso VII e neto do rei Fernando II de Galiza e León; por vía materna era bisneto de Afonso Henriques, primeiro rei de Portugal, e neto do fillo deste Sancho I.

Fernando II de Aragón e V de Castela

Fernando "o Católico", V de Castela, II de Aragón, Valencia e Barcelona, III de Sicilia e I de Navarra, nado en Sos del Rey Católico (Zaragoza) o 10 de maio de 1452 e finado en Madrigalejo (Cáceres) o 22 de xaneiro de 1516, foi rei de Aragón, Valencia, Mallorca, Sicilia (1468-1516), Castela (1474-1504), Sardeña (1479-1516), de Nápoles (1503-1516) e Navarra (1512-1515); rexente de Castela (1507-1516); Príncipe de Xirona e Duque de Montblanc (1472-1478); Conde de Barcelona e de Ribagorza (1458-1469).

Isabel I de Castela

Isabel I de Castela, nada en Madrigal de las Altas Torres o 22 de abril de 1451 e finada en Medina del Campo o 26 de novembro de 1504. Foi raíña de Castela desde 1474 ata 1504, raíña consorte de Sicilia desde 1469 e de Aragón desde 1479, polo seu matrimonio con Fernando de Aragón. É chamada «a Católica», título que lles foi outorgado a ela e ao seu marido polo papa Alexandre VI mediante a bula Si convenit, o 19 de decembro de 1496. É polo que se coñece á parella real co nome de Reis Católicos, título que usarían en diante practicamente todos os reis de España.

Casou en 1469 co príncipe Fernando de Aragón. Polo feito de ser primos segundos necesitaban unha bula papal de dispensa que só conseguiron de Sisto IV a través do seu enviado o cardeal Rodrigo Borgia en 1472. Ela e o seu esposo Fernando conquistaron o reino de Granada e participaron nunha rede de alianzas matrimoniais que fixeron que o seu neto, Carlos, herdase as coroas de Castela e de Aragón, outros territorios europeos e convertésese en emperador do Sacro Imperio Romano.Isabel e Fernando fixéronse co trono tras unha longa loita, primeiro contra o rei Henrique IV e de 1475 a 1479 na Guerra de Sucesión castelá contra os partidarios da outra pretendente ao trono, Xoana. Isabel reorganizou o sistema de goberno e a administración, centralizando competencias que antes ostentaban os nobres; reformou o sistema de seguridade cidadá e levou a cabo unha reforma económica para reducir a débeda que o reino herdara do seu medio irmán, e predecesor no trono, Henrique IV. Tras gañar a guerra de Granada os Reis Católicos expulsaron aos xudeus dos seus reinos e, anos máis tarde, tamén aos musulmáns.

Isabel concedeu apoio a Cristovo Colón na procura dunha nova ruta cara ás Indias, o que levou ao descubrimento de América. Devandito acontecemento provocaría no futuro a conquista das terras descubertas e a creación do Imperio Español.

Isabel viviu 53 anos, dos cales gobernou 30 anos como raíña de Castela e 26 como raíña consorte de Aragón á beira de Fernando II.

Leonor Urraca de Castela

Leonor Urraca Sánchez de Castela, III condesa de Alburquerque, chamada la Rica Hembra, e tamén coñecida como Leonor de Alburquerque, nada en Castela en 1374 e finada en Medina del Campo en 1435), foi raíña consorte de Aragón, polo seu matrimonio con Fernando I de Aragón.

María de Molina

María Alfonso de Meneses, nada arredor do 1264 e finada en Valladolid o 1 de xullo de 1321, máis coñecida como María de Molina, foi señora de Molina, raíña consorte de Castela entre os anos 1284 e 1295 polo seu matrimonio con Sancho IV de Castela e rexente de Castela dúas ocasións.

Orde de Santiago

A Orde Militar de Santiago é unha orde relixioso-militar xurdida no século XII no Reino de León e que aínda existe hoxe como título de honra.

Pedro Henríques de Castela

Pedro Henríques de Castela, tamén coñecido como Pedro Enríquez de Castilla, nado contra 1355, e finado en Ourense o 2 de maio de 1400, foi un magnate castelán, fillo ilexítimo de Fadrique Afonso de Castela, mestre da Orde de Santiago. Era neto do rei Afonso XI de Castela.

Príncipe de Asturias

Príncipe de Asturias é o principal dos títulos que ostenta o herdeiro da Coroa Española. Na actualidade é Leonor de Borbón. Regulados polo Real Decreto dende 1977 os títulos históricos dos herdeiros ao trono nos diferentes reinos hispanos son:

Príncipe de Asturias, como herdeiro do Reino de Castela e León con orixe en 1388;

Príncipe de Xirona, como herdeiro do Reino de Aragón con orixe en 1351;

Príncipe de Viana, como herdeiro do Reino de Navarra con orixe en 1423;

Duque de Montblanc, como herdeiro do Principado de Cataluña con orixe en 1387;

Conde de Cervera, como herdeiro do Reino de Valencia con orixe en 1351;

Señor de Balaguer, como herdeiro do Reino de Mallorca con orixe en 1413.Ademais por medio da fundación homónima, cuxa presidencia ostenta, entréganse anualmente os prestixiosos Premios Príncipe de Asturias nun solemne acto en Oviedo, capital do Principado de Asturias.

Rei de romanos

Rei de romanos (en latín: Rex Romanorum) foi o título utilizado por Siagrio, e máis adiante polo rei alemán seguindo a súa elección polos príncipes-electores desde a época do Emperador Henrique II (1014-1024) en adiante. Este título supoñía unha reclamación para ser elixido Sacro Emperador Romano, e dependía da coroación polo papa.

Reino de Valencia

O Reino de Valencia (en valenciano: Regne de València) é o antigo reino pertencente á Coroa de Aragón que abranguía grande parte das actuais terras valencianas. Hoxe en día o Rei de España continúa ostentando o título de Rei de Valencia.

Tecnicamente, o reino existiu mentres estiveron en vigor os Furs de València, a partir do 1238 ou 1239 até os Decretos de Nueva Planta no 1707. Así mesmo, este nome vaise utilizar até o século XIX. De feito algunhas vilas da Cuenca e de Toledo, aínda din bajar al Reino, referíndose ao País Valenciano. Tamén utilizase a miúdo nalgunhas tradicións, como por exemplo a Cabalgata do Reino nas festas das Fallas.

Tratado dos Touros de Guisando

O Tratado, Xura ou Concordia dos Touros de Guisando son denominacións historiográficas para a reunión que tivo lugar o 18 ou 19 de setembro de 1468 no cerro de Guisando (xunto aos Touros de Guisando, un conxunto de touros de pedra de orixe prerromana, na actual localidade abulense de El Tiemblo), e ao acordo que nela se alcanzou entre o rei de Castela, Henrique IV e a súa medio irmá Isabel. Por mor do tratado, Isabel foi proclamada princesa de Asturias e recoñecida como herdeira da Coroa de Castela.

Xoán II de Castela

Xoán II de Trastámara, nado en Toro o 6 de marzo de 1405 e finado en Valladolid o 20 de xullo de 1454, foi rei de Castela entre 1406 e 1454, fillo de Henrique III de Castela e Catarina de Lancaster.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.