Álcali

En xeral álcali (do árabe: Al-Qaly القلي ,القالي, 'cinsa') é un óxido, hidróxido ou carbonato (os carbonatos non son bases fortes, xa que son a base conxugada dun ácido feble e non dun ácido neutro coma a auga) dun metal do grupo dos alcalinos ou, por extensión, calquera composto que reacciona cun comportamento básico[1].

Actúan como bases fortes e son moi hidrosolúbeis. De tacto xabonoso, poden ser corrosivos dabondo como para queimar a pel, o mesmo ca os ácidos fortes.

Exemplos son o hidróxido e óxido de calcio, o hidróxido e óxido de potasio, e o hidróxido, carbonato, peróxido e silicatos sódicos e fosfato trisódico.

Os álcalis, xa sexa en sólido, ou en solucións concentradas, son máis destrutivos para os tecidos humanos que a maioría dos ácidos. Provocan destrucións profundas e dolorosas, ao disolveren a graxa cutánea. Os pos, néboeiros e vapores provocan irritación respiratoria, de pel, ollos, e lesións do tabique do nariz.

Notas

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para álcali.

Véxase tamén

Outros artigos

Alcaloide

Chámaselles alcaloides (de álcali, co sufixo -oide, masculino) a aqueles metabolitos secundarios das plantas sintetizados a partir da vía do ácido shikímico, ou da vía do acetato. Os alcaloides verdadeiros derivan dun aminoácido, e son polo tanto nitroxenados. Son básicos (excepto colchicina), e posúen acción fisiolóxica intensa nos animais aínda a baixas doses, polo que son moi empregados en medicina. Exemplos coñecidos son a cocaína, a morfina, a atropina, a colchicina, a quinina, e a estricnina.

As súas estruturas químicas son variadas. Considérase que un alcaloide é, por definición, un composto químico que posúe un nitróxeno heterocíclico procedente do metabolismo de aminoácidos; de proceder doutra vía, defínese como pseudoalcaloide.

Xeralmente actúan sobre o sistema nervioso central, se ben algúns afectan ao sistema nervioso parasimpático e outros ao sistema nervioso simpático, por exemplo, a cocaína actúa impedindo a recaptación de dopamina da terminal sináptica, o que produce un maior efecto dos receptores dopaminérxicos.

A actividade biolóxica dos alcaloides é moi diversa, a máis estudada é a acción euforizante que presentan algúns como a cafeína ou a cocaína, se ben tamén existen alcaloides con efectos depresores do sistema nervioso central como a morfina.

Os métodos de extracción son moi variados, pero ultimamente está adquirindo forza a purificación por medio de fluídos supercríticos, concretamente con dióxido de carbono.

Para obter os alcaloides dos vexetais, extráense das partes da planta que os contén, con auga se están en forma de sales (solubles) ou con ácido clorhídrico diluído se están en forma insoluble.

En canto á súa detección, existen multitude de métodos: procedementos cromatográficos, reaccións coloreadas (reacción de Mayer, de Dragendorff, de Bouchardat... se ben non son específicas dos alcaloides: pode obterse un resultado positivo en presenza, por exemplo, de péptidos).

Amida

Unha amida é un composto orgánico que contén o grupo funcional amida, o cal está formado por un grupo carbonilo (R-C=O) unido a un átomo de nitróxeno. O termo pode facer referencia tanto a un tipo de composto coma a o grupo funcional presente en ditos compostos.

O termo amida tamén se utiliza para referirse á forma desprotonada do amoníaco (NH3) ou dunha amina, con frecuencia representados como anións R2N–. Neste artigo non se tratará destas amidas aniónicas, senón que se centrará nas amidas normais formadas por carbonilo-nitróxeno.

Andesita

A andesita é unha rocha ígnea de composición intermedia. A súa composición mineral comprende xeralmente plaxioclasio, piroxeno e horneblenda. Frecuentemente están asociados biotita, cuarzo, magnetita e esfena. O álcali feldespato está ausente nesta rocha.

A clasificación de andesitas pode facerse segundo o fenocristal máis abundante. Así temos a andesita olivina, no que a olivina é o principal compoñente mineral.

Pode considerarse o equivalente extrusivo da diorita plutónica. Como as dioritas, a andesita é característica de áreas de subdución tectónica en marxes oceánicas mariñas, como a costa de América do Sur.

O seu nome deriva dos Andes, cordilleira montañosa que transcorre paralela ao litoral costeiro dende a Venezuela até a Patagonia.

A andesita pode tomar cores como o negro acibeche a verde escuro segundo a súa constitución.

Asparaxina

A asparaxina (abreviadamente Asn ou N) é un α-aminoácido que forma parte das proteínas .

Ten unha cadea lateral formada por -CH2-CO-NH2, que presenta un grupo amino polar, e considérase un aminoácido polar. Pode considerarse que é a amida do ácido aspártico, polo que o seu grupo lateral sería unha carboxiamida.

Non é un aminoácido esencial, xa que o noso metabolismo pode sintetizalo a partir de precursores sinxelos. Está codificado polos codóns AAU e AAC.

Foi illada por primeira vez en forma cristalina en 1806, polos químicos franceses Louis Nicolas Vauquelin e Pierre Jean Robiquet a partir do zume de espárrago (Asparagus officinalis), e de aí lle vén o nome. Foi o primeiro aminoácido en ser illado. O cheiro característico na urina das persoas que comeron espárragos atribúese a varios produtos metabólicos derivados da asparaxina.

Cando a asparaxina dos alimentos reacciona cun azucre redutor ou un carbonilo reactivo a suficiente tempertura produce acrilamidas. Estas substancias aparecen en produtos cociñados como patacas fritas ou café torrado.

Chocolate

O chocolate (náhuatl xocolatl) é o alimento que se obtén mesturando azucre con dous produtos derivados da manipulación das sementes do cacao: unha materia sólida (a pasta de cacao) e unha materia graxa (a manteiga de cacao). A partir desta combinación básica, elabóranse os distintos tipos de chocolate, que dependen da proporción entre estes elementos e da súa mestura ou non con outros produtos tales como leite e froitos secos. O chocolate atópase en moitas sobremesas así como na repostaría, galletas, bolos, sorbetes, tortas, bebidas.

Cloro

O cloro é un elemento químico de número atómico 17 situado no grupo dos halóxenos (grupo VII A) da táboa periódica dos elementos. O seu símbolo é Cl (do grego chloros, amarelo verdoso). En condicións normais e en estado puro é un gas amarelo-verdoso formado por moléculas diatómicas, Cl2, unhas 2,5 veces máis pesado que o aire, de cheiro desagradable e velenoso. É un elemento abundante na natureza e trátase dun elemento químico esencial para moitas formas de vida.

Hematoxilina

A hematoxilina (CI 75290) é un composto que se extrae da cerna ou durame da madeira da árbore pau de Campeche (Haematoxylum campechianum). É un composto básico/positivo que se une e forma sales con compostos ácidos (basofílicos) que conteñen cargas negativas (por exemplo o ADN ou ARN, que son ácidos/negativos debido aos fosfatos cargados negativamente que conteñen) e tíngueos de azul escuro ou violeta.

A hematoxilina e a eosina adoitan aplicarse conxuntamente na que se denomina tinguidura de hematoxilina-eosina ou tinguidura HE, que é unha das máis utilizadas en histoloxía. Este tipo de tinguidura é permanente, a diferenza doutras que son temporais (como o lugol). Outra tinguidura común con hematoxilina é a hematoxilina-ácido fosfotúngstico, unha mestura de hematoxilina con ácido fosfotúngstico. Cando se oxida forma o composto hemateína, que forma complexos intensamente coloreados con certos ións metálicos, os máis notables dos cales son os sales de Fe(III) e Al(III). Os complexos de metal-hemateína utilízanse para tinguir os núcleos das células antes de observalos ao microscopio. As estruturas que se tinguen con ferro-hemateína ou aluminio-hemateína adoitan demominarse basófilas, aínda que o mecanismo de tinguidura é diferente do utilizado polas tinguiduras básicas.

A inicios da década de 1970 e posteriormente en 2008, houbo escaseza de hematoxilina debido a interrupcións na extracción da madeira do pau de Campeche. En consecuencia, o prezo do composto incrementouse, o que afectou ao custo da histopatoloxía diagnóstica e impulsou a procura de tinguiduras nucleares alternativas. Pero antes de que o uso de compostos alternativos quedase firmemente establecida, a hematoxilina volveu en abundancia aos mercados (a pesar de todo máis cara que antes) e volveu ocupar o seu posto preferente na histopatoloxía. Para a súa substitución recomendáronse varias tinguiduras sintéticas, principalmente o azul celestina (CI 51050), galocianina (CI 51030), galeína (CI 45445) e eriocromo cianina R (tamén chamada cromoxano cianina R e solocromo cianina, CI 43820). Todos eles son compostos que teñen Fe(III) como mordente. Outra alternativa é o complexo de aluminio de brazilina oxidada, que difire da hematoxilina tan só nun grupo hidroxilo.

Hidróxido de calcio

O hidróxido de calcio é un composto químico de fórmula Ca(OH)2. É unha substancia incolora, cristalina, que reducida a po ten cor branca, e obtense por reacción do óxido de calcio (chamado cal viva ) coa auga. Pode obterse tamén mesturando unha disolución acuosa de cloruro de calcio e unha disolución acuosa de hidróxido de sodio.

Un nome tradicional para o hidróxido de calcio é o de cal apagada ou de cal hidratada . Se quentamos hidróxido de calcio sofre unha descomposición química dando o óxido de calcio e auga. Unha suspensión de partículas finas de hidróxido de calcio en auga, chamada auga de cal (o leite de cal), é unha base moderadamente forte que reacciona violentamente cos ácidos.

Hipercalcemia

A hipercalcemia é un trastorno hidroelectrolítico no que os niveis sanguíneos de calcio están por riba dos 10,5 mg/dl.

Metano

O metano é un composto de carbono e hidróxeno, de fórmula CH4. É un hidrocarburo, o primeiro membro da serie dos alcanos. É máis lixeiro que o aire, incoloro, inodoro e inflamable. Encóntrase no gas natural (entre un 75% e un 90%), no gas grisú das minas de carbón, nos procesos das refinerías de petróleo, e como produto da descomposición da materia nos pantanos. É un dos principais compoñentes da atmosfera dos planetas Saturno, Urano e Neptuno.

Pode obterse mediante a hidroxenación de carbono ou dióxido de carbono, pola acción da auga con carburo de aluminio ou tamén ó quentar etanoato de sodio cun álcali.

É apreciado como combustible e para producir cloruro de hidróxeno, amoníaco, etino (acetileno) e formaldehido.

Motilina

A motilina é unha hormona peptídica de 22 aminoácidos, que nos humanos está codificada polo xene MLN do cromosoma 6.A motilina é unha hormona secretada polas células M das criptas do intestino delgado, especialmente no duodeno e xexuno (que non hai que confundir coas células M das placas de Peyer). Se a comparamos pola súa secuencia de aminoácidos, a motilina non está relacionada con outras hormonas. O seu nome de motilina débese á súa capacidade de estimular a actividade da musculatura gástrica. Ademais de nos seres humanos, os receptores da motilina atopáronse no tracto gastrointestinal dos porcos, ratas, vacas, e gatos, e no sistema nervioso central dos coellos.

Pigmento biolóxico

Ver tamén pigmento.

Os pigmentos biolóxicos ou biocromos son substancias producidas por organismos vivos que teñen unha cor que se orixina por unha absorción de cor selectiva, é dicir, o pigmento cambia a cor da luz que reflicte como resultado da absorción selectiva de certas lonxitudes de onda da luz. Entre os pigmentos biolóxicos están os pigmentos de plantas e pigmentos de flores, e os de moitas estruturas biolóxicas de animais, como a pel, ollos, pelaxe e pelos, que conteñen pigmentos como a melanina en células especializadas chamadas cromatóforos, e outras como as plumas. Algúns pigmentos teñen outra función nos organismos distinta da produción de cor, pero a cor que producen é unha propiedade moi característica deles, como ocorre coa hemoglobina do sangue (que contén un grupo hemo con ferro que dá cor), cuxa misión esencial é transportar oxíxeno, pero que lle dá cor vermella ao sangue, ou a clorofila das plantas, que absorbe luz para a fotosíntese, pero que lle dá cor verde ás plantas.

A cor producida polo pigmento difire das chamadas cores estruturais en que é a mesma vista desde calquera ángulo, mentres que a cor estrutural é o resultado dunha reflexión selectiva ou iridescencia, xeralmente debida á reflexión nalgunha estrutura multicapa, e cambia co ángulo de visión. Por exemplo, as ás de moitas bolboretas presentan cor estrutural, aínda que as bolboretas teñen tamén células que conteñen pigmento. A cor azul ou verde dos ollos humanos é tamén unha cor estrutural, xa que os ollos non conteñen un pigmento desa cor (as cores de ollos escuras débense principalmente á melanina).

Saponificación

A saponificación é un proceso químico no que se forma xabón a partir de graxas. Na saponificación xeralmente faise reaccionar un hidróxido ou base ou álcali (normalmente hidróxido de sodio, NaOH) cun triglicérido. O triglicérido é un éster de tres ácidos graxos co glicerol, que é hidrolizado durante a saponificación liberando os seus ácidos graxos, que reaccionan co metal do hidróxido (sodio no noso exemplo), formando un sal entre o sodio e o ácido graxo ou carboxilato de sodio, que é o xabón. Na saponificación dos triglicéridos, ademais de xabón prodúcese glicerol libre.

Denomínanse substancias "saponificables" a aquelas que se poden converter en xabón.. Os lípidos saponificables son aqueles que poden dar lugar a xabóns, porque son lípidos que conteñen ácidos graxos, tales como triglicéridos, fosfolípidos, esfingolípidos ou glicolípidos. Os lípidos insaponificables non poden orixinar xabóns, como por exemplo o colesterol (un esterol do grupo dos esteroides) ou o caroteno (un terpeno), xa que non conteñen ácidos graxos (os ésteres do colesterol si son saponificables, porque neles o grupo OH do colesterol está esterificado cun ácido graxo, que pode orixinar xabón).

Solución tampón

En química, unha solución tampón, sistema amortecedor ou tampón químico (máis precisamente, tampón de pH ou do ión hidróxeno e na literatura inglesa buffer) é unha solución acuosa consistente nunha mestura dun ácido débil e a súa base conxugada ou dunha base débil e o seu ácido conxugado. O pH destas solucións cambia moi pouco cando se lle engaden pequenas cantidades dun ácdo forte ou dunha base forte. As solucións tampón utilízanse para manter o pH a un valor case constante nunha ampla variedade de aplicacións químicas e industriais. Na natureza, hai moitos sistemas que usan estes amortecedores para a regulación do pH. Por exemplo, o sistema tampón bicarbonato utilízase para regular o pH do sangue, mentres que no interior da célula o principal é o tampón fosfato.

Cada sistema amortecedor deste tipo ten o seu propio intervalo efectivo de amortecemento dos cambios de pH, o cal dependerá da constante de equilibrio do ácido ou base empregado. Sistemas tampón típicos son o par amoníaco-catión amonio, ácido acético-anión acetato, anión carbonato-anión bicarbonato, ácido cítrico-anión citrato ou algún dos pares na disociación do ácido fosfórico.

Superóxido

Un superóxido é un composto que contén o anión superóxido, que ten a fórmula química O−2. O nome sistemático do anión é dióxido(1−). O anión reactivo do oxíxeno superóxido é especialmente importante como produto da redución por un electrón do dioxíxeno O2, que ocorre moi frecuentemente na natureza. O oxíxeno molecular (dioxíxeno) é un dirradical que contén dous electróns desapareados, e o superóxido é o resultado da adición dun electrón que enche un dos dous orbitais moleculares dexenerados, deixando unha especie iónica cargada cun só electrón desapareado e unha carga neta de −1. Tanto o dioxíxeno coma o anión superóxido son radicais libres que presentan paramagnetismo.

Tamarix

Para ver a especie que adoita chamarse tamargueira véxase o artigo: tamargueira común.

O xénero Tamarix (tamargueiras) comprende 60 spp. de fanerógamas, da familia Tamaricaceae, nativas das áreas máis secas de Eurasia e África. En Galicia son pouco frecuentes.

Poden ser gamallos caducifolios ou perennifolios, ou pequenas árbores entre 1 e 15 m de altura, formando mestos arboredos ou matos. O máis grande, Tamarix aphylla, é unha árbore perenne que pode acadar 15 m de alto.

Xeralmente poden medrar en solos saliños, tolerando até 15.000 ppm de sal solúbel, e tolerar álcali.

Caracterízanse por pólas magras e follaxe cincenta verdosa. A casca das pólas novas é lisa e pardo avermellada. Cos anos, tórnase pardo púrpura e brugosa. As follas de 1 a 2 mm de lonxitude, solapadas unhas coas outras. Frecuentemente están incrustadas con secrecións de sal. As flores de rosas a brancas aparecen en mestas masas de 5 a 10 cm de lonxitude nas puntas das pólas, entre a primavera e o verán, mentres algunhas outras spp. (ex. T. aphylla) florecen no inverno.

Multiplícase vexetativamente, polas súas raíces adventicias ou talos soterrados, e sexualmente, por sementes. Cada flor pode producir milleiros de miúdas (1 mm diámetro) sementes, contidas nunha cápsula cativa usualmente adornada cun penacho de pelos que axudan ao seu espallamento anemófilo. Tamén poden dispersarse pola auga. A xermolación esixe períodos grandes de solo saturado.

O xénero Tamarix está adaptado ao lume, xa que posúe longas raíces que penetran até a camada freática, aproveitando augas subterráneas. Limitan a competencia con outras plantas mediante a absorción do sal das camadas, a que acumulan na súa follaxe e desde alí van depositando no chan, onde se concentra, sendo ese sal letal para moitas outras plantas.

As especies de Tamarix son alimento de larvas dalgunhas especies de Lepidoptera: Coleophora asthenella exclusivamente sobre T. africana.

Ácido graxo

Un ácido graxo é un ácido orgánico que leva un grupo carboxilo no extremo e unha cadea hidrocarbonada. Xeralmente a cadea é longa, lineal e non ramificada, pero en moitos organismos incluído o home hai tamén cadeas curtas ou ramificadas, normalmente con grupos metilo, ou mesmo, en bacterias, cadeas cíclicas. Os ácidos graxos son moléculas de natureza lipídica. As súas cadeas hidrocarbonadas son case sempre de número par de átomos de carbono, e poden ser saturadas (con todos os enlaces entre os carbonos sinxelos) ou insaturadas (con algún ou varios dos enlaces entre os carbonos non sinxelos).

En xeral, a fórmula dun ácido graxo saturado podémola escribir así:

H3C-CH2-CH2-CH2- ...-COOH, ou tamén R-COOH, onde R variará dun a outro.

Os ácidos graxos raramente aparecen libres, xa que normalmente forman parte doutros lípidos. Os lípidos que conteñen ácidos graxos chámanse saponificables, xa que os seus ácidos graxos reaccionan cos álcalis formando xabóns. Forman parte dos triacilglicéridos, fosfolípidos, glicolípidos e ceras, nos que están esterificados a alcohois. Forman a parte hidrófoba dos lípidos que forman pare das bicapas lipídicas das membranas celulares. Onde máis cantidade de ácidos graxos se acumulan é nas graxas do tecido adiposo, formando parte dos triacilglicéridos.

As súa función é estrutural (formando parte dos lípidos de membrana), de reserva enerxética (nos lípidos do tecido adiposo), ou como precursores biosintéticos de lípidos.

Ácido húmico

Os ácidos húmicos son uns dos principais compoñentes das substancias húmicas, as cales son os constituíntes principais do humus, materia orgánica do solo. Contribúen á calidade físico-químicas do mesmo e tamén son precursores de combustíbeis fósiles.

Ácido psílico

O ácido psílico, tamén chamado ácido tritriacontanoico ou ácido ceromelísico, é un ácido graxo saturado longo de 33 carbonos.

O ácido psílico a temperatura ambiente é sólido. Íllase da cera segregada polo insecto psílido Psylla alni, parasito das árbores do xénero Alnus. Tamén se illou das secrecións de Ceroplastes ceriferous e C. rubens.

Outras linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.