An Meánoirthear

Is réigiún tíreolaíochta é An Meánoirthear. Is téarma ginireálta í seo, agus tá a lán tuairimí eile éagsúla faoin sainmhíniú.

Middle East (orthographic projection)
Léarscáil an Mheán-Oirthir
Middle east
An Meánoirthear - léarscáil

Liosta tíortha

Is iad na tíortha atá páirteach sa réigiún seo go traidisiúnta ná:

Aerfort Idirnáisiúnta Iasar Arafat

Aerfort san Stráice Gaza gar don teorainn Éigipteach is ea Aerfort Idirnáisiúnta Iasar Arafat. Thóg an t-aerfort a ainm ó Iasar Arafat.

D'oscail é i Samhain 1998, ach mhill an Aerfhórsa Iosraelach é i 2001, tar éis tús an Dara Intifeada. Tá sé dúnta ó shin an am sin. Bhí 400 daoine ag obair ann.

An Corrán Méith

Réigiún sa Mheán-Oirthear is ea an Corrán Méith, agus é ag cuimsiú an Leiveaint agus an Mheaspatáim. Uaireanta, cuirtear an Éigipt leis chomh maith. Is gnách a rá gurbh é an réigiún seo "cliabhán na sibhialtachta", toisc gur anseo a thosaigh na daoine ag curadóireacht is ag talmhaíocht an chéad uair i ndiaidh na hOighearaoise. Ba é an seandálaí Meiriceánach James Henry Breasted a bhaist an réigiún, ina leabhar Ancient Records of Egypt ("Annálacha Ársaí ón Éigipt") thiar sa bhliain 1900.

An Ghailíl

Is réigiún sa Mheánoirthear í an Ghailíl.

An Leiveaint

Is réigiún sa Mheánoirthear í an Leiveaint.

An Phalaistín

Is réigiún agus náisiúin í an Phalaistín ( Παλαιστίνη as Ghréigis; Syria Palæstina as Laidin; פלשתינ; agus فلسطين Filasṭīn nó Falasṭīn as Araibis) idir an Mheánmhuir agus abhainn na hIordáine. Le linn na staire cuireadh ceantair eile leis, chomh maith.

An Talamh Naofa

Is réigiún san Meánoirthear í an Talamh Naofa.

An tSamáir

Is réigiún san Leiveaint é an tSamáir.

An tSomáilis

Is í an tSomáilis an teanga a labhraíonn formhor muintir na Somáile agus na Somálaigh sna tíortha in aice láimhe. Is teanga Cúiseach í agus í an dara teanga Cúiseach is mó a labhraítear ar domhan í (i ndiaidh na hOraimise). Is teanga oifigiúil na Somáile agus Críoch Shomáile í agus tá stadas aici mar teanga aitheanta sa Chéinia, i nDiobúití agus san Aetóip. Le tús an Cogadh Cathartha Somálach sna 1990idí, tháinig go leor Somálaigh ar imirce go dtí an Eoraip, Mericeá Thuaidh agus an Meánoirthear. Mar gheall ar sin, ta diaspóra mór a labhraíonn an teanga ar fud an domhain. Go hoifigiúil, úsaidtear an Aibítir Laidineach sa tSomáilis.

Arabaigh

Is grúpa eitneach Tuaidh-Afracach agus an Meánoirthear iad na Arabaigh. Is í an Araibis a bpríomhtheanga.

Califeacht na nAbasach

Ba í Califeacht na nAbasach nó, níos simplí, na hAbasaigh (Araibis: العباسيون / al-'abbāsīyūn), an tríú Califeacht Ioslamach. Cailifí de chuid an ríora Abasach a bhí iontu, agus thóg siad a gcuid phríomhchathair i mBagdad, tar éis na cailifí Umayyadacha a bheith treascartha acu, i ngach áit ach amháin sa réigiún Al Andalus.

Comhaontuithe Camp David

Síníodh na Comhaontuithe Camp David ar an 17 Meán Fómhair 1978. Sa bhliain 1977, bhí sé de mhisneach ag Anwar Sadat cuairt a thabhairt ar losrael agus brú a chur ar Uachtarán losrael, Menachim Begin, páirt a ghlacadh i gcomhchainteanna síochána "Camp David" sna Stáit Aontaithe.

Cáidéis

Cathair san Leiveaint ab ea Cáidéis.

Heabrón

Is baile sa Phalaistín é Heabrón.

Is in Heabrón a bhí coilíneacht mhíchlúiteach Kiryat Arba, áit a raibh tuairim is ocht gcéad Giúdach ag cur fúthu.

Ar an 25 Feabhra 1994 , rinne an dochtúir Baruch Goldstein, Giúdach, sléacht seicteach ar naonúr Palaistíneach is fiche, a bhí ag guí in Heabrón.

Iúdáia

Is réigiún suite san Meánoirthear í Iúdáia.

Muir na Gailíle

Is muir í Muir na Gailíle atá suite sa Mheánoirthear.

Peitriliam

Ola amh de bhunús bitheolaíoch a fhaightear mar dheascáin charntha faoi charraig dho-phollta. Leachtach de ghnáth, ach is féidir go mbeidh sé an-éadrom is inghluaiste nó an-slaodach. Go minic bíonn sé i láthair le huisce is gás. Is iad na príomhchomhábhair ná hidreacarbóin éagsúla, ach uaireanta bíonn comhdhúile sulfair, nítrigine is ocsaigine ann freisin. Go dtí seo fuarthas é sna Stáit Aontaithe, poblachtaí áirithe den sean-Aontas Sóivéadach, an meánoirthear, an Afraic thuaidh is thiar, Veiniséala, agus an Mhuir Thuaidh.

Sliabh na Liobáine

Is sliabhraon suite san Liobáin é Sliabh na Liobáine.

Stát na Palaistíne

Is stát de jure sa Mheán-Oirthear é an Phalaistín (Araibis: دولة فلسطين Dawlat Filasṭīn) . Dearbhaíodh a neamhspleáchas ar an 15 Samhain 1988 ag an Eagraíocht Fuascailte na Palaistíne i gCathair na hAilgéire.

Éilíonn an Stát na Palaistíne ar an Bhruach Thiar agus Stráice Gaza

Trádáil sclábhaithe Arabach

Is córas oibre éigeantais a thabhairt daoine ón Afraic go dtí Afraic Thuaidh agus an an Meánoirthear í Trádáil sclábhaithe Arabach. Bhí sí cealaithe sa 1980ú.

I dteangacha eile

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.