1492

Blianta:
1489 1490 1491 - 1492 (MCDXCII) - 1493 1494 1495
Deicheanna blianta:
1460í 1470í 1480í - 1490í - 1500í 1510í 1520í
Céadta blianta:
14ú céad - 15ú céad - 16ú céad

Eachtraí

Breitheanna

Básanna

25 Iúil

Is é an 25 Iúil an 206ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 207ú lá i mbliain bhisigh. Tá 159 lá fágtha sa bhliain.

3 Bealtaine

Is é an 3 Bealtaine an 123ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 124ú lá i mbliain bhisigh. Tá 242 lá fágtha sa bhliain.

4 Bealtaine

Is é an 4 Bealtaine an 124ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 125ú lá i mbliain bhisigh. Tá 241 lá fágtha sa bhliain.

5 Nollaig

Is é an 5 Nollaig an 339ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 340ú lá i mbliain bhisigh. Tá 26 lá fágtha sa bhliain.

An Spáinn

Is tír í an Spáinn (Spáinnis: España), nó Ríocht na Spáinne go hoifigiúil (Spáinnis: Reino de España), atá suite in iardheisceart na hEorpa ar leithinis na hIbéire.

Is ball den Aontas Eorpach í agus is monarcacht bhunreachtúil í.

Tá tionchar ag an Spáinn ar fud an domhain: sa lá atá inniu ann, tá 500 milliún daoine ag labhairt na Spáinnise.

An Spáinnis

Is í an Spáinnis nó Caistílis teanga náisiúnta na Spáinne, chomh maith leis an gcuid is mó de Mheiriceá Theas agus Láir. Tá tábhacht ag an teanga, freisin, sna hOileáin Fhilipíneacha, i Meicsiceo agus i gcuid mhaith de Stáit Aontaithe Mheiriceá, go háirithe de thoradh na hinimirce ó thíortha Mheiriceá Laidineach. Labhraítear Spáinnis i dtuaisceart Mharacó go fóill, sa chuid den tír a bhí ina coilíneacht ag an Spáinn. Is teanga Rómánsach í, is é sin, is teanga de bhunadh na Laidine í. Tugtar Castellano ar an gcaighdeán oifigiúil go minic, is é sin, an Chaistílis, nó teanga Chúige na Caistíle. Dealraíonn sé gur tháinig an Spáinnis, mar theanga nó mar chanúint ar leith, ar an bhfód i gCantabria i dtuaisceart na Spáinne, ach ansin, chuaigh sí in úsáid sa Chaistíl freisin. Sa bhliain 1492, foilsíodh an chéad ghramadach chaighdeánach don Spáinnis. Sa bhliain chéanna, chuaigh Críostóir Colambas, nó Cristobal Colón, mar a thugann na Spáinniseoirí air, i dtír san Oileán Úr, agus chuir sé an chéad tús leis an ngabháltas millteanach, an Conquista nó an Concas, a rinne na Spáinnigh ansin. Thug siad a dteanga leo, agus ní raibh aon mhoill ar na bundúchasaigh í a fhoghlaim. Mar sin, is í an Spáinnis an teanga Rómánsach is líonmhaire cainteoirí inniu. Creidtear go bhfuil sí ó dhúchas ag ceithre chéad is deich milliún duine, agus an uimhir sin ag dul in airde. Mar sin, tá an Spáinnis ar theangacha móra an domhain, agus is fiú í a fhoghlaim, de réir gach caighdeán.

Castilla-La Mancha

Is comhphobal féinrialaitheach é Castile-La Mancha (Spáinnis Castilla-La Mancha) sa Spáinn.

Tá an comhphobal ag críochantacht le Castilla y León, Comhphobal Maidrid, Aragón, Comhphobal Valencia, Murcia, Andalucía, agus Extremadura. Tá dlús daonra an-bheag aige.

Is é Toledo an phríomhchathair. Bhíodh Castilla-La Mancha mar chomphobal le Maidrid darbh ainm Castilla Nua ("Castilla la Nueva"), ach le córas nua-aimseartha, féinrialaithe, scoilt siad é de bhár na difríochtaí eacnaimíochta idir an phríomhchathair agus na cúigí eile.

Tá clú agus cáil ar an áit, de bhárr eachtraí an leabhar cáiliúla Don Quixote le Cervantes a thiteann amach anseo. Cé gur áit gaofar é La Mancha, le hardchlár seanchaite, is siombail é de chultúr na Spáinne, lena luis na Gréine, muileann gaoithe, Cáis Manchego agus, ar ndóigh, El Quijote.

Tá Stair La Mancha's callánach. Chomh fada siar agus ré na muslamaigh sa Spáinn, bhí La Mancha mar áit cogaidh idir forsaí na Críostaí agus Muslamaigh. Chomh maith leis sin bhí an áit seo pairteach i gcoimhlintí, nuair a d'aontaigh Castilla le Aragón sna 14ú agus 15ú aoiseanna, (1492) faoi Rí Ferdinand agus Banríon Éilis.

Críostóir Colambas

Ba loingseoir agus taiscéalaí Iodálach é Críostóir Colambas (nó Cristoforo Colombo as Iodáilis) i seirbhís Rí na Spáinne (Genova [?] 25 Lúnasa nó 31 Deireadh Fómhair 1451 - Valladolid, An Spáinn, 20 Bealtaine 1506).

Tá clú bainte amach ag Colambas mar gheall ar a chéad thuras trasna an Aigéin Atlantaigh sna longa la Niña, la Pinta agus la Santa Maria i 1492, ar thóir bealach nua go dtí an t-Oirthear. Ar oileán Easpáinneoil (atá arna roinnt anois idir Háítí agus an Phoblacht Dhoiminiceach) a tháinig sé i dtír ar a chéad turas.

Sa bhliain 1493, 1498, agus 1502, tháinig Columbas go Meiriceá arís.

Deirtear gurbh é an chéad Eorpach a tháinig go Meiriceá, cé go ndeirtear freisin gur tháinig Gaeil, mar shampla Naomh Breandán, agus Lochlannaigh, ann roimhe ón Eoraip.

Lorenzo de' Medici

Ba státaire Iodálach é Lorenzo de' Medici, a rugadh ar an 1 Eanáir 1449 agus fuair bás ar an 8 Aibreán 1492.

Na Meiriceánaigh Dhúchasacha

Daoine dúchasacha na Críocha Mheiriceá iad na Meiriceánaigh Dhúchasacha.

Pápa Alaisdir VI

Bhí an pápa Alaisdir VI ina cheannaire ar an Eaglais Chaitliceach Rómhánach ó 11 Lúnasa 1492 go dtí lá a bháis, 18 Lúnasa 1503.

Tá Alaisdir VI ar cheann de na pápaí is conspóidí in aimsir an Renaissance. Admhaigh sé go raibh roinnt páistí aige lena bhean choibhche. Mar sin tháinig ceangal idir an shloinne iodálach Borgia agus an scaoilteacht i dtaca le cúrsaí collaíochta. Bhí baint aige freisin le caimiléireacht, calaois, sclábhaíocht agus finíochas ag an am céanna.

Ach ní raibh comharbaí Alaisdir VI níos fearr... bhí na peacaí céanna ag Sixtus V agus Uirbeach VIII. Mar sin, thosaigh an Reifirméisean sa bhliain 1530 chun deireadh a chur le camastaíl.

Pápa Innocentius VIII

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Sixtus IV.

Richard Reynolds

Ba naomh Caitliceach é Richard Reynolds. Rugadh ar an 1492 i nDevon é agus fuair sé bás ar an 4 Bealtaine 1535, i dTyburn, Londain.

I dteangacha eile

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.