16e iuw

De 16e iuw of sechstjinde iuw rûn fan 1 jannewaris 1501 oant 31 desimber 1600.

1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509 1510
1511 1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519 1520
1521 1522 1523 1524 1525 1526 1527 1528 1529 1530
1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539 1540
1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549 1550
1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559 1560
1561 1562 1563 1564 1565 1566 1567 1568 1569 1570
1571 1572 1573 1574 1575 1576 1577 1578 1579 1580
1581 1582 1583 1584 1585 1586 1587 1588 1589 1590
1591 1592 1593 1594 1595 1596 1597 1598 1599 1600

Sjoch ek

Boarnen, noaten en referinsjes

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

1511

1511 is in gewoan jier dat begjint mei in woansdei. (Juliaanske kalinder foar 1511.)

1517

1517 is in gewoan jier dat begjint mei in tongersdei. (Juliaanske kalinder foar 1517.)

1540

1540 is in skrikkeljier dat begjint mei in tongersdei. (Juliaanske kalinder foar 1540.)

1568

1568 is in skrikkeljier dat begjint mei in tongersdei. (Juliaanske kalinder foar 1568.)

1572

1572 is in skrikkeljier dat begjint mei in tiisdei. (Juliaanske kalinder foar 1572.)

1579

1579 is in gewoan jier dat begjint mei in tongersdei. (Juliaanske kalinder foar 1579.)

1580

1580 is in skrikkeljier dat begjint mei in freed. (Juliaanske kalinder foar 1580.)

1581

1581 is in gewoan jier dat begjint mei in snein. (Juliaanske kalinder foar 1581.)

1585

1585 is in gewoan jier dat begjint mei in tiisdei. (Gregoriaanske kalinder foar 1585.)

1596

1596 is in skrikkeljier dat begjint mei in moandei. (Gregoriaanske kalinder foar 1596.)

1597

1597 is in gewoan jier dat begjint mei in woansdei. (Gregoriaanske kalinder foar 1597.)

1600

1600 is in skrikkeljier dat begjint mei in sneon. (Gregoriaanske kalinder foar 1600.)

16e iuw f.Kr.

De 16e iuw f.Kr. of sechstjinde iuw foar Kristus rûn fan 1 jannewaris 1600 f.Kr. oant 31 desimber 1501 f.Kr.

Gotyk

De gotyk is in midsiuwske boustyl yn Europa fan likernôch de tolfde oant en mei sechstjinde iuw, mei as wichtige skaaimerken heech rikkende muorren en ruten mei puntbôgen. Foaral tsjerkegebouwen wienen tige beynfloede troch de gotyk, mar ek kastielen, paleizen, stedhuzen, gilde huzen en universiteiten waarden yn de goatyske styl boud. De styl ûntstie út de Romaanske arsjitektuer en waard opfolge troch de Renêssânse arsjitektuer. Yn dy tiid waard sprutsen fan 'Frânsk wurk' (Latyn: Opus Francigenum omdat de earste goatyske gebouwen yn Frankryk set waarden. De term Gotyk waard earst yn de lette Renêssânse brûkt.

Gritenij

In gritenij wie fan oarsprong it grytmanskip. Yn de Saksentiid is it ek de namme wurden foar it gebiet fan de grytman, wat oan't dy tiid in diel hjitten hie. Mei't dat yn 1517 de Stellingwerven split waarden, wienen der yn Fryslân iuwenlang tritich gritenijen.

Lieder fan de gritenij, en fertsjinwurdiger fan it heger gesach, wie de grytman.

De taken fan de gritenijen feroaren mei de tiid. Oant de 16e iuw wienen de gritenijen ek ferantwurdlik foar it ûnderhâld fan de diken. Oant de Frânske tiid hie de gritenij ek de rjochterlike macht. By de Gemeentewet fan 1851 waarden gritenijen en stêden ferfongen troch gemeenten.

Fan de siswize Op syn alve'ntritichst (stadich) wurdt gauris oannaam dat dy ferwiist nei de alve stêden en tritich gritenijen dy't yn de steaten fan Fryslân mar stadich ta beslútfoarming komme koene. Mar dy siswize waard yn de 16e iuw al brûkt yn Hollân, allinnich mear mei de betsjutting fan sekuer. It hat dêrom de wierskyn dat de ferwizing nei Fryslân net de krekte útlis is.

Protestantisme

It Protestantisme is in streaming yn it kristendom, en spesifiker binnen it westersk kristendom, dy't bestiet út in ferskaat oan tsjerkegenoatskippen. Utsein de Roomsk-Katolike Tsjerke en de Easterske Ortodoksy is it Protestantisme de wichtichste streaming binnen it Kristemdom. It Protestantisme is ûntstien út de Reformaasje, yn de 16e iuw, neidat in tal teologen wêrûnder Maarten Luther, Huldrych Zwingli, Jehannes Kalvyn en de Fryske Menno Simons yn konflikt komd wienen mei de Roomsk-katolike tsjerke oer de kristlike lear en de tsjerklike praktyk.

Reformaasje

De herfoarming of Reformaasje is de tsjerklike feroaring yn de 16e iuw ûnder lieding fan Maarten Luther en Jehannes Kalvyn. Harren ynfloed strekte him út oer in protte lannen yn Jeropa en is oant en mei tsjintwurdich oanwêzich yn tsjerke en maatskippij.

De 16e-iuwske reformaasje wurdt troch protestanten sjoen as in grutte yngripende opwekking fan de tsjerke. Lykwols wurdt de reformaasje troch de Roomsk-Katolike Tsjerke ôfwiisd en hawwe oanhingers dêrfan ferflokt. Op it Konsily fan Trente (1545-1563) is 126 kear in ferflokking (Anathema sit) útsprutsen oer oanhingers. Yn reaksje hawwe de Roomsken in kontrareformaasje ynsetten. Foaral de jezuïten en de ynkwisysje hawwe tige dwaande west de reformaasje te bestriden.

Renêssânse

De Renêssânse (letterlik werberte) wie yn de skiednis fan Jeropa in tiidrek fan it opbloeien fan keunst, wittenskip en letterkunde dy't har grûnslach hie yn de werberte fan de ferwurvenheden fan de Klassike Aldheid. De Renêssânse begûn yn Itaalje yn de 13e of 14e iuw en fersprate him yn de folgjende iuwen oer de rest fan Jeropa. De term wurdt yn algemiene sin ek brûkt foar oare perioaden fan kultureel weroplibjen yn de skiednis, lykas de Karolingyske Renêssânse.

Yn oare talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.