کنعان (منطقه)

کنعان منطقه‌ای باستانی در جنوب سوریه در زبان های سامی kn’n، در منطقه آلالاخ ki-in-a-nim، در زبان اکدی ki-na-aḫ-num ،در آشوری ki-na-aḫ-ḫi، در زبان هوری ki-na-a-aḫ-ḫi، در زبان فنیقی Kenaʻ ،در زبان یونانی باستان Χαναάν Chanaán، در عبری‌ כְּנַעַן (Kena’an) و در عربی کنعان نامیده شده‌است که حدودا از دویست سال قبل از میلاد به منطقه فلسطین تعمیم داده است و امروزه هر یک از کشورهای فلسطین، اسرائیل، لبنان، اردن، سوریه بخشی از آن را در خاک خود دارند. این منطقه در دوره عمارنه در پایان عصر برنز اهمیت ویژه‌ای داشته چرا که محل پیوند روابط امپراتوری‌های باستانی مصر، هیتی و آشور بوده‌است. نام این منطقه در نوشته‌های مربوط به هزاره چهارم پیش از میلاد آمده‌است و بعدها در نامه‌های عمارنه به صورت کیناحو (Kinaḫḫu) ذکر می‌شود. این در حالی است که منابع پادشاهی نوین مصر به عملیات نظامی متعدد در کا-نا-نا (Ka-na-na) اشاره می‌کنند.[۱] در متون مصر باستان کاربرد منطقه کنعان معمولاً اشاره به منطقه راهزنان و دزدان و در قالب کابرد معانی منفی و اشاره به "منطقه راهزنان" دارد. ریشه‌شناسی کلمه کنعان یعنی واژه کن در زبان‌های آرامی، عبری و عربی به معانی خم شدگان، شکست خوردگان و فراریان اطلاق می‌شود.[۲]

کنعان (منطقه)
region
موقعیت کنعان (منطقه) در نقشه

موقعیت کنعان (منطقه) در نقشه
Polities and peoples
زبان‌ها
Canaan (PSF)
گستره تقریبی شناخته‌شدهٔ کنعان در حدود سال ۱۳۰۰ پیش از میلاد مسیح

ریشه

معنای دقیق نام کنعان نامشخص است. بر اساس تحقیقات موثق باستان‌شناس شهیر آلمانی Dietz-Otto Edzard در متن‌های مصر باستان نام کنعان اغلب به همراه واژگانی با بار منفی همچون «دزد» و «کنعانیان» آمده که اشاره به ساکنان آشوب‌گر منطقه داشته‌است. این مورد می‌تواند اشاره به معنای «سرزمین‌های پایین» از واژه سامی کن به معنای «پایین بودن، متواضع، سرکوب شده» داشته باشد که در تضاد با واژه آرامی است که به معنای «سرزمین‌های بلند» است. ریشه آن در عبری کن ن (כנען) می‌باشد . عبری زبانان نام کنعان را بر فنیقیان نهادند.[۳]

تاریخ

پیش از کوچ كردن اسرائیلیان (بنی اسرائیل) و درآمیختن آن‌ها با ساکنان بومی، کنعان سکونت‌گاه اموریها، عبریان و قبیله‌های آرامی، هوری‌ها، کنعانیان، و قبیله‌های صحرانشین سامی‌نژاد بود.[۴] در شمال، در کرانه‌های لبنان و سوریه، شهرهای فینیقی حضور داشتند. زبان کنعانی زیرشاخه‌ای از زبان‌های شمال غربی سامی است.

در هزاره دوم پیش از میلاد، بیشتر بخش‌های سرزمین کنعان زیر نظر فرمانروایی مصر بود. طبق نوشته‌های مصریان سده ۱۲ام پیش از میلاد، بعدها کنترل سوریه و فلسطین از دستان آن‌ها خارج شد.

منابع

  1. Redford, Donald B. (۱۹۹۳)، Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times، Princeton University Press، شابک ۰۶۹۱۰۳۶۰۶۳
  2. Dietz-Otto Edzard، Reallexikon der Assyriologie und vorderasiatischen ArchäologieReallexikon der Assyriologie und vorderasiatischen Archäologie، پنجم، De Gruyter, Berlin، ص. ۳۵۲، شابک ۳-۱۱-۰۰۷۱۹۲-۴
  3. Henry Baker Tristram. «Bible Places: The Topography of the Holy Land». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۱۲.
  4. Hazor, W. Horowitz, A. Shaffer (۱۹۹۲)، An Administrative Tablet from Hazor: A Preliminary Edition، (۴۲) Israel Exploration Journal، ص. ۲۱–۲۳

پیوند به پیرون

اسرائیل بزرگ

واژه اسرائیل بزرگ (یا سرزمین کامل اسرائیل، (به عبری: ארץ ישראל השלמה)، Eretz Yisrael Hashlemah) گاهی برای اشاره به سرزمین موعود ذکر شده در تورات به کار رفته‌است.

مدعیان این موضوع آیات پیدایش ۱۵:۱۸ تا ۱۵:۲۱ را دلیل خود می‌دانند:

در آن روز، خداوند با ابرام پیمان بست و گفت: «این زمین را از رود مصر تا به رود عظیم، یعنی رود فرات، به تبار تو بخشیده‌ام، یعنی قینیان و قَنِّزیان و قَدْمونیان و حِتّیان و فَرِزیان و رَفائِیان، و اَمُوریان و کنعانیان و جرجاشیان و یَبوسیان را.»

و از آن به وعده نیل تا فرات یاد می‌کنند. اما بسیاری باور دارند که این وعده تنها محدود به قوم یهود نیست. چرا که قوم یهود یک دوازدهم قوم اسرائیل، و قوم اسرائیل یک دوم قوم اسحاق و قوم اسحاق یک‌هشتم قوم ابراهیم است، و وعده نیل تا فرات به قوم ابراهیم داده شده‌است.آنچه که در تورات و قرآن به قوم اسرائیل (و نه تنها قوم یهود) وعده داده شده‌است، سرزمین موعود است که جزء کوچکی از سرزمین‌های نیل تا فرات است.

حدود سرزمین موعود در اعداد ۳۴ و حزقیل ۴۷ کاملاً تعیین شده‌است که بسیار کوچک‌تر از نیل تا فرات و چیزی در حدود کشور اسراییل کنونی است.

تاریخ اسرائیل و یهودای باستان

پادشاهی اسرائیل و پادشاهی یهودیه پادشاهی‌های مرتبطی، مربوط به دوره عصر آهن، در شام باستان بودند. پادشاهی اسرائیل به عنوان قدرت محلی مهمی شکل گرفت، تا سده 10 پیش از میلاد، قبل از این که به دست امپراتوری آشوری نو بیافتد. همسایه جنوبی اسرائیل، یعنی پادشاهی یهودیه، در سده 8 یا 9 میلادی شکل گرفت.

قوم بنی‌اسرائیل (که خود به ۱۲ قوم تقسیم می‌شود) بازماندگان قبایلی هستند که ابتدا در حدود ۴۰۰۰ سال پیش در جنوب میان رودان(بین‌النهرین) ساکن بوده‌اند، بعد به سرزمین کنعانیان(فنیقی‌ها) و سپس به مصر مهاجرت کرده‌اند. در مصر مورد ظلم و ستم قرار گرفته‌اند و با ظهور موسی در حدود ۳۳۵۰ سال پیش، به دین موسی گرویدند و طی مهاجرتی معروف توسط وی دوباره به سرزمین کنعان انتقال داده شدند. این قوم در حدود ۳۰۰۰ سال پیش اولین دولت خود را در همان سرزمین بنیان نهادند. بعدها در اثر هجوم بیگانگان و جنگ‌های داخلی ۱۱ قوم دیگر از بین می‌روند یا به عنوان برده در قوم یهودا ادغام می‌شوند. افرادی را که امروزه به بنی‌اسرائیل منسوب می‌کنند، در واقع بازماندگان قوم یهودا هستند.

دین باستانی سامی

دین باستانی سامی عبارت است از اعتقادات مبتنی بر چندخدایی مردمان سامی در خاور نزدیک باستان و شمال شرقی آفریقا. این باورها با اساطیر میان‌رودانی درهم‌تنیدگی بسیاری داشته‌است. به نظر می‌رسد که باورهای آغازین سامیان در آینده به سه دسته بخش شده‌باشد: دین کنعانی در سرزمین شام، دین آشوروبابلی که متأثر از باورهای سومریان بوده، و باورهای پیشااسلامی عرب.

سرزمین موعود

سرزمین موعود (به انگلیسی: Promised Land) (به عبری: הארץ המובטחת) که کنعان یا سرزمین مقدس نیز خوانده شده‌است، ناحیه‌ای تاریخی در شرق دریای مدیترانه است. این سرزمین بنا به اعتقاد یهودیان و چنان‌که از کتب دینی آنان برمی‌آید، نقشی سرنوشت ساز در زندگی و اعتقاد قوم اسرائیل داشته‌است. ابراهیم به قصد رسیدن به این سرزمین که خداوند آنرا موعود خویش قرار داده، زادگاه خود را ترک می‌کند، همچنین سرزمین اسرائیل بهشتی است برای آنانکه از بردگی مصریان نجات یافته و به قصد آن عزیمت نموده‌اند و امیدی برای تبعیدیان در بابل. از واژه سرزمین مقدس یا سرزمین موعود به غیر از عهد عتیق و عهد جدید، در قرآن نیز به کرات استفاده شده‌است. مسیحیان نیز این سرزمین را مقدس می‌خوانند، و گفته می‌شود منظور آنان یادآوری روزگاری است که عیسی در آنجا می‌زیسته‌است.این عبارت نباید با سرزمین اسرائیل (به انگلیسی: Land of Israel) اشتباه شود.

عبرانیان

عبرانیان (ʿIḇrîm) لفظی است که ۳۴ بار در ۳۲ آیه تنخ (انجیل عبری) آمده‌است. گرچه این لفظ یک قوم نام نیست، بیشتر به عنوان مترادفی برای بنی‌اسرائیل سامی گرفته می‌شود، مخصوصاً در دورهٔ پیش از پادشاهی اسرائیل که آنان هنوز عشایری بودند، ولی در برخی موارد ممکن است به معنای گسترده‌تر در اشاره به فنیقی‌ها، یا دیگر گروه‌های باستانی نظیر گروهی که در آستانهٔ فروپاشی عصر برنز به عنوان شاسو شناخته می‌شدند به کار رود.

عموری‌ها

عَموریان ( اموری ) قومی از مردم سامی‌زبان نیمه‌کوچ‌نشین در دوران باستان بود. مردم عموری در حدود دو هزار سال پیش از میلاد از خاستگاه خود که در بیابان‌های سوریه، در قسمت‌های میانی فرات، قرار داشت آغاز به مهاجرت‌های گسترده به سوی شرق کرده و در میان‌رودان (بین‌النهرین) مستقر شدند. آنها به میان‌رودان نخست به عنوان سرباز اجیر و بازرگان وارد شدند اما بعدها سرنگونی سلسله سوم اور را رقم زدند. عموری‌ها سپس بین ۱۸۰۰ تا ۱۵۰۷ ق.م. در بین‌النهرین دودمانی را بنیاد کردند که به دودمان اول بابل شناخته می‌شود. معروف‌ترین پادشاه این دودمان حمورابی بود که قلمرو خود را تا دریای مدیترانه گسترش داد. فرمانروایی عموری‌ها با تاخت‌وتازهای هیتی‌ها و مردم دریا در سده سیزدهم پیش از میلاد به پایان رسید.

شهر بابل که در آغاز یک شهر کوچک اکدی بود در زمان دودمان اول عموری گسترش و مرکزیت چشمگیری یافت.

زبان عموری‌ها از شاخه سامی غربی بود اما عجیب این است که برخلاف بیشتر زبان‌های دیگر منطقه، زبان عموری هیچگاه شکل نوشتاری (به خط میخی) به خود نگرفت. زبان نوشتاری حکومت عموری‌ها زبان اکدی بود. عموری‌ها به چهار طایفه بزرگ تقسیم می‌شدند به نام‌های سِمعال، یَمینه، نُمها و یَموت‌بال. آنها خدای آمورو را پرستش می‌کردند.

نبرد کادش

نبرد کادش یکی از بزرگترین نبردهای عصر برنز و احتمالاً بزرگترین نبرد ارابه ای در تاریخ بشر است که در ژوئیه ۱۲۷۴ قبل از میلاد بین مواتالی دوم شاه هیتی و رامسس دوم شاه مصر باستان رخ داد. در این نبرد ۵٫۰۰۰ ارّابه و بیش از ۹٫۰۰۰ سرباز پیاده‌نظام در این جنگ شرکت داشتند.این نبرد به لحاظ تاکتیکی، منجر به پیروزی رامسس دوم شد. پس از آنکه در آغاز سپاهش به علت یورش ناگهانی ارابه‌های هیتی‌ها آشفته شد، وی توانست شجاعانه سپاه پراکنده اش را که در حال فرار بودند گرد آورد. سپس ارابه‌های دونفره سبک‌تر و چابک‌تر مصری، ارابه‌های سه نفره سنگین تر و کندتر هیتی را تعقیب کردند و بر آن‌ها غلبه نمودند و ارابه‌های هیتی به سوی رودخانه گریختند و طبق گزارش منابع مرتبط با رامسس ارابه رانان ارابه‌ها رها کرده و گریختند. اما طبق منابع هیتی، در خاتمه جنگ رامسس شکست خورد و مجبور به دست شستن از فتح کادش شد. تاریخ نگاران نوین بر این باورند که این نبرد نشانه برتری فناوری مصری‌ها بود و برای آن‌ها روحیه بخش محسوب شد.این قدیمی‌ترین نبرد تاریخ بشر است که اطلاعات نیروها و آرایش آن‌ها در تاریخ ثبت شده‌است.

هیکسوس

هیکسوس(قبطی:heqa khasewet به معنای فرمانروایان بیگانه، یونانی:Ὑκσώς)نام مردمانی از تبار سامی است که نخستین بار در بخش شرقی دلتای نیل پدیدار گشتند و دوره میانه دوم را در مصر باستان بنیاد نهادند. اینان در سده هفدهم (پیش از میلاد) به قدرت رسیدند و در مصر پایین و میانه بیش از صد سال فرمان راندند و دودمان پانزدهم فرمانروایی مصر و شاید دودمان هفدهم برده‌دار را در این سرزمین بنیاد گذاردند.

از آنجایی که آنها نامهایی همانند نامهای کنعانی داشته‌اند و برای نمونه نامهایشان در بر دارنده نام ایزدان کنعانی چون بعل و انات بود برخی گمان می‌کنند که هیکسوسها از تبار کنعانی بوده‌اند. دیگر نگره‌ها دراینباره بر فنیقی یا عبری بودن آنها استوار است.

شخصیّت‌ها و اَعلامِ قرآنی
موضوعات قوم سامی
افراد
سیاست
خاستگاه‌ها
تاریخچه
کشورها
Flags and
coats of arms
مطالعات
اعتقادات
سازمان‌ها
مناطق و ایالت‌های باستانی در تاریخ سرزمین شام
عصر برنز
عصر آهن
اروپای دوران قدیم
تمدن‌های عصر برنز
ناحیه مدیترانه ( ۳۳۰۰ تا ۱۲۰۰ پ م.)
بین النهرین (۳۳۰۰ تا ۱۲۰۰ پ م.)
ایران، قفقاز، آسیای مرکزی و آسیای جنوبی (۳۳۰۰ تا ۱۲۰۰ پ م.)
آسیای شرقی و آسیای جنوب شرقی(از ۲۹۰۰ (پیش از میلاد) تا ۱(میلاد) )
اروپا(۲۹۰۰ تا ۵۰۰ پ م.)
آفریقا(از ۲۳۰۰ پ م.)
قاره آمریکا(از ۱۰۰ تا ۱۵۰۰میلادی)
مناطق آسیا
آسیای مرکزی
شمال آسیا
آسیای شرقی
آسیای غربی
آسیای جنوبی
آسیای جنوب شرقی

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.